II SA/Sz 163/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. J. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: odrzucić skargę S. J. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Adminstracyjnego w Szczecinie na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...]r. Nr [...] utrzymującą w mocy decyzję tego organu z dnia [...]r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...]Inspektorat w [...]z dnia [...]r. w sprawie ustalenia S. J. prawa do renty z tytułu częściowej, trwałej niezdolności do pracy oraz uchylenia decyzji z dnia [...]r. w części dotyczącej błędnie podanego stopnia niezdolności do pracy. Zaskarżona decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...]r. została skarżącemu doręczona w dniu [...]r., a w jej treści zawarte zostało pouczenie o prawie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, za pośrednictwem organu który tę decyzję wydał. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu, bowiem sprawa nie należy do kognicji sądów administracyjnych. Przedmiotem niniejszej sprawy sądowej jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w prowadzonym trybie nadzwyczajnym postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji tego organu o ustaleniu renty i stopnia niezdolności do pracy. W sprawie mamy zatem do czynienia z nadzwyczajnym trybem postępowania w sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych. Podstawowym aktem regulującym sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych jest ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.). Zgodnie z art. 83 ust. 1 i 2 wyżej wymienionej ustawy w sprawach dotyczących zgłaszania do ubezpieczeń społecznych przebiegu ubezpieczeń, ustalania wymiaru składek i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu składek, ustalania uprawnień do świadczeń z zakresu ubezpieczenia społecznego oraz wymiaru tych świadczeń istnieje możliwość wniesienia odwołania od decyzji organu rentowego według zasad uregulowanych w Kodeksie postępowania cywilnego. Zachodzi również możliwość wzruszenia ostatecznej decyzji zakładu ubezpieczeń społecznych w trybie nadzwyczajnym wznowienia postępowania (art. 83 a ust. 1) i uchylenia, zmiany lub unieważnienia decyzji (art. 83a ust. 2). Przy czym rozbieżność dotyczy w szczególności drugiego ze wskazanych wyżej trybów, a to z uwagi na zawarte w przepisie art. 83a ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych sformułowanie, że uchylenie, zmiana lub unieważnienie ostatecznych decyzji Zakładu, od których nie zostało wniesione odwołanie, następuje na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Regulacje procesowe dotyczące sądowego postępowania w sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych zawarte są w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego, który w art. 1 stanowi, że kodeks ten normuje postępowanie sądowe w sprawach ze stosunków z zakresu prawa cywilnego, rodzinnego i opiekuńczego oraz prawa pracy, jak również w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych oraz w innych sprawach, do których przepisy tego Kodeksu stosuje się z mocy ustaw szczególnych (sprawy cywilne). Charakterystyka tych spraw i umieszczenie regulacji procesowej w Kodeksie postępowania cywilnego wskazuje na cywilnoprawny charakter przedmiotu sporu, co tym samym determinuje zasadę weryfikacji decyzji wydanych w tym trybie przez sąd powszechny (art. 2 K.p.c.). Zgodnie z art. art. 4778 i art. 4779 Kpc sądy okręgowe właściwe do rozpatrywania odwołań od decyzji organów rentowych w sprawach ubezpieczeniowych. Wyłączona zatem została kognicja sądów administracyjnych w sprawach decyzji dotyczących indywidualnych spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych W kognicji sądów administracyjnych znajduje się bowiem kontrola działalności administracji publicznej w sprawach rozstrzyganych w drodze indywidualnych decyzji administracyjnych i innych aktów z zakresu administracji publicznej (art. 3 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko wyrażone w wielu orzeczeniach sądów administracyjnych wskazujące, że zarówno od decyzji organu rentowego wydanej w trybie zwykłym, jak i w trybie nadzwyczajnym - w sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych, przysługuje odwołanie do sądu powszechnego, z wyłączeniem właściwości sądów administracyjnych (vide postanowienie NSA z dnia 24 listopada 2008r., sygn. akt I OSK 1373/08; postanowienie NSA z dnia 25 lutego 2009r., sygn. akt I OSK 420/08; postanowienie NSA z dnia 5 grudnia 2008r., sygn. akt I OSK 1852/07; postanowienie WSA w Warszawie z dnia 18 czerwca 2008r., sygn. akt VI SA/Wa 810/08; postanowienie WSA w Warszawie z dnia 6 kwietnia 2009r., sygn. akt VI SA/Wa 2371/08; postanowienie WSA w Warszawie z dnia 6 kwietnia 2009r. sygn. akt VI SA/Wa 21/09 opublikowane w bazie internetowej orzeczeń NSA - http//:orzeczenia.nsa.gov.pl). Argumenty na rzecz wyżej wymienionego stanowiska wynikają z wykładni systemowej wewnętrznej, z zasady spójności systemu prawa oraz z założenia racjonalności tworzenia prawa przez ustawodawcę. Przyjmuje się także, że w sprawach dotyczących tego samego stosunku prawnego (tego samego przedmiotu) zasada spójności systemu prawa i racjonalności jego przepisów nakazuje stosować, w braku odmiennych uregulowań, ten sam tryb zaskarżenia, a więc wyłącznie do sądu powszechnego, albo do sądu administracyjnego (vide postanowienie WSA w Białymstoku z 8 grudnia 2008 r., sygn. akt II SAB/Bk 39/09 opublikowane w bazie internetowej NSA - http//:orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponadto należy wskazać, że organ w zaskarżonej decyzji błędnie pouczył skarżącego o przysługującym prawie do złożenia skargi na decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na podstawie art. 52 - art. 54 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Należy wyjaśnić, że stosownie do art. 112 Kodeksu postępowania administracyjnego błędne pouczenie w decyzji, co do prawa odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. Przepis ten nie stwarza jednakże podstaw do rozpoznania skargi w sprawie nienależącej do właściwości sądu administracyjnego. W tych okolicznościach zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarga S. J., jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu, o czym orzeczono jak na wstępie.