II SA/Sz 19/20

WyrokWSA w Szczecinie2020-03-12

Skład orzekający: Renata Bukowiecka-Kleczaj, Marzena Iwankiewicz, Maria Mysiak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy świadczenie pielęgnacyjne może zostać przyznane osobie, której niepełnosprawny krewny uzyskał orzeczenie o niepełnosprawności po ukończeniu 18. roku życia, a opiekun w przeszłości łączył opiekę z zatrudnieniem?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, uznając, że organy błędnie zastosowały art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego K 38/13, a także nie wykazały w sposób należyty braku związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją z zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Konieczne jest ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem tych kwestii.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego M. S. z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką. Organ I instancji odmówił przyznania świadczenia, wskazując na niespełnienie przesłanki dotyczącej momentu powstania niepełnosprawności matki (art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych). Samorządowe Kolegium Odwoławcze, choć uznało, że przepis ten nie może być podstawą odmowy, utrzymało decyzję w mocy, argumentując brakiem związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją z zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki. Skarżąca podniosła, że jest bezrobotna od 7 lat, a jej matka stała się znacznie niepełnosprawna po wypadku, co uniemożliwiło jej dalsze łączenie pracy z opieką.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta S.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz Sędzia WSA Maria Mysiak Protokolant starszy sekretarz sądowy Anita Jałoszyńska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 marca 2020 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta S. z dnia [...] r. nr [...] Decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną z upoważnienia Burmistrza Miasta S., po rozpoznaniu wniosku M. S. z dnia 5 września 2019 r., w oparciu o art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 - dalej "k.p.a.") oraz art. 17, art. 20, art. 23 ust. 1-4, art. 24 ust. 1, ust. 2a, ust. 3, art. 26 ust. 1 i ust. 2, art. 32 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 2220 - dalej jako "u.ś.r."), odmówiono ww. przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną S. S.. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że niepełnosprawność matki wnioskodawczyni potwierdzono w dniu [...] r., tj. od 82 roku życia, co powoduje, że wnioskowane świadczenie nie przysługuje, z uwagi na treść art. 17 ust. 1b u.ś.r. bowiem niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole do ukończenia 25. roku życia. Organ podkreślił, że wprawdzie Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 uznał za niezgodny z Konstytucją art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, to jednakże przepis ten nadal obowiązuje i konieczne jest jego stosowanie w brzmieniu ustawowym. M. S. odwołała się od powyższej decyzji i powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. wniosła o pozytywne rozstrzygnięcie odwołania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 17 ust. 1 u.ś.r., orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy odnosząc się do wykładni i stosowania art. 17 ust. 1b u.ś.r. po wejściu w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego o niekonstytucyjności tej normy prawnej (sygn. akt K 38/13) wskazał, że w orzecznictwie przyjmuje się, iż nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art.17 ust. 1 u.ś.r., która została uznana na niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim różnicuje prawo do przedmiotowego świadczenia osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Wobec powyższego Kolegium nie podzieliło stanowiska organu I instancji, co do braku skutków wyroku TK, albowiem stwierdzenie niezgodności przepisu ustawy we wskazanym zakresie z Konstytucją powoduje, że organy nie mogą tej okoliczności nie brać pod uwagę lub pominąć. Dalej organ odwoławczy zaakcentował, że pomimo opisanego wyżej uchybienia odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż w niniejszej sprawie nie został spełniony warunek odnoszący się do związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją z zatrudnienia bądź niepodejmowaniem zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, o czym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. Z akt zgromadzonych przez organ I instancji wynika, że umowa o pracę strony wygasła w dniu [...] r., a zatem nie można przyjąć, iż zrezygnowała ona z zatrudnienia celem sprawowania osobistej opieki nad niepełnosprawną matką. O braku związku przyczynowo-skutkowego, świadczy również fakt, że w okresie zatrudnienia w Starostwie Powiatowym w S., skarżąca równocześnie opiekowała się matką, która zapewne wówczas była osobą niepełnosprawną, mimo że orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności uzyskała od dnia [...] r., a daty powstania tej niepełnosprawności nie dało się ustalić. Według organu daje to podstawę do przyjęcia, że niepodejmowanie przez skarżącą zatrudnienia nie wiąże się z koniecznością zapewnienia niepełnosprawnej matce opieki, gdyż opiekę może sprawować pracując zawodowo. W tych okolicznościach Kolegium uznało, że nie istnieje związek przyczynowo-skutkowy między rezygnacją skarżącej z zatrudnienia i jego niepodejmowaniem, a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną krewną. W rezultacie zatem odmowa przyznania wnioskowanego świadczenia jest zasadna aczkolwiek nie z uwagi na wiek powstania niepełnosprawności matki strony, lecz z powodów wyżej wskazanych. M. S. zaskarżyła powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. W skardze wyjaśniła, że jest osobą bezrobotną (zarejestrowaną w UP) od 7 lat. W tym czasie podejmowała różne zajęcia, albowiem stan zdrowia jej mamy na to pozwalał, tj. miała orzeczony stopień niepełnosprawności lekki, była w miarę sprawna ruchowo. Ostatnie zatrudnienie podjęła na czas określony, od [...] r., jednakże w styczniu mama skarżącej upadła tak nieszczęśliwie, że złamała nogę w udzie i mimo przeprowadzonej operacji, nie udało się przywrócić jej sprawności i w rezultacie porusza się na wózku inwalidzkim. Ponieważ był to już styczeń, a do końca umowy pozostawało jedynie 4 miesiące, to po wykorzystaniu 14 dni zwolnienia, które przysługiwało na opiekę nad mamą, strona postanowiła nie rezygnować z pracy i jakoś się "przemęczyć". Jednak te 4 miesiące uzmysłowiły jej, że praca i opieka nad chorym są to sprawy nie do pogodzenia. Dlatego też, po zakończeniu umowy, zrezygnowała z podejmowania jakiejkolwiek pracy i zajęła się całodobową opieką nad mamą, której ona wymaga. Dnia [...] mama otrzymała orzeczenie o niepełnosprawności w stopniu znacznym, więc skarżąca wystąpiła o świadczenie pielęgnacyjne. Podkreśliła, że spełnia warunek rezygnacji lub niepodjęcia zatrudnienia celem sprawowania osobistej opieki nad osobą niepełnosprawną, gdyż od chwili zakończenia umowy, zrezygnowała z prób podjęcia jakiejkolwiek pracy, ponieważ sprawuje całodobową opiekę nad mamą i nawet gdyby chciała, to pracy podjąć nie może, bo jest to fizycznie niemożliwe zwłaszcza, że stan zdrowia jej mamy coraz bardziej się pogarsza. Zaakcentowała, że jest zobowiązana prawnie i moralnie do opieki nad matką, a tym samym zaistniała podstawa do uzyskania świadczenia natomiast to, że jakiś czas łączyła opiekę z pracą nie jest jednoznaczne z tym, że nadal jest to możliwe. O ile fizycznie nie zrezygnowała z zatrudnienia przed wygaśnięciem umowy, o tle później już nie poszukiwała zatrudnienia, ponieważ przez te kilka miesięcy, kiedy łączyła pracę z opieką - przekonała się, że jest to wysiłek przekraczający jej możliwości psychiczne i fizyczne. W jej ocenie, w przypadku tej sprawy organ chce ograniczyć prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad matką tylko i wyłącznie dlatego, że przez jakiś czas łączyła pracę zawodową z opieką. Nadto zaznaczyła, że SKO tylko "domniemywa, przypuszcza i zakłada", tymczasem organ winien opierać się na dokumentacji i faktach, a nie na swoich podejrzeniach, ponieważ jest urzędem publicznym, a nie "instytucją wróżebną". W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z powodu braku przesłanek do uznania, że zaskarżona decyzja jest niezgodna z prawem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r., poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi -Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.- dalej "p.p.s.a."). Przeprowadzona w tak zakreślonych ramach sądowa kontrola legalności zaskarżonej decyzji, a także z mocy art. 135 p.p.s.a. poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, doprowadziła Sąd do uznania, że akty te nie odpowiadają prawu. Przedmiotem skargi uczyniono decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza Miasta S. o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką. Podstawę materialnoprawną decyzji organów obu instancji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W myśl zaś art. 17 ust. 1b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Jak wynika z akt sprawy i co nie jest kwestionowane, skarżąca należy do kręgu osób, o których mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., a matka skarżącej (ur. w 1937 r.), nad którą sprawuje ona opiekę, legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w S. z dnia [...] r. o znacznym stopniu niepełnosprawności ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Organ I instancji odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego powołując się fakt, że nie została spełniona przesłanka wynikająca z art. 17 ust. 1b u.ś.r., gdyż niepełnosprawność matki skarżącej nie powstała "nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia". Z kolei Kolegium z powyższym stanowiskiem nie zgodziło się uznając, że przepis ten ze względu na niekonstytucyjność nie mógł być podstawą odmowy przyznania prawa do świadczenia, ale przyjęło, że taką podstawą powinien być przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. z uwagi na dostrzeżony przez organ brak związku przyczyno-skutkowego między rezygnacją z zatrudnienia bądź niepodejmowaniem zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. W tym miejscu podkreślenia wymaga, że na gruncie obowiązujących przepisów, w kontekście wydanego przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z dnia 21 października 2014 r. w sprawie sygn. akt K 38/13, skarżącej może przysługiwać (po spełnieniu wszystkich pozostałych przesłanek) świadczenie pielęgnacyjne, pomimo że nie zostało udokumentowane, aby niepełnosprawność osoby objętej opieką (matki skarżącej) powstała nie później niż do ukończenia przez niego 18. roku życia, względnie w trakcie jej nauki (do ukończenia 25. roku życia). Wyrokiem z dnia 21 października 2014 r. w sprawie sygn. akt K 38/13, Trybunał Konstytucyjny orzekł bowiem o niezgodności art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, z art. 32 ust. 1 Konstytucji. W punkcie 2 sentencji tego wyroku Trybunał Konstytucyjny wprost stwierdził niekonstytucyjność wymienionego przepisu w zakresie zastosowania wobec opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych. Niewątpliwie skutkiem tego wyroku jest zmiana zakresu zastosowania przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r. co do treści w nim ujętej, będącego przepisem szczególnym w odniesieniu do art. 17 ust. 1 u.ś.r., który określa ogólne przesłanki prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Przedmiotowy wyrok został ogłoszony w Dzienniku Ustaw RP z dnia 23 października 2014 r., a zatem od tego momentu art. 17 ust. 1b u.ś.r.- jako niekonstytucyjny w określonym przez wyrok zakresie - nie powinien mieć zastosowania. Taki też pogląd ugruntował się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2015 r. sygn. akt I OSK 1668/14 oraz Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Bydgoszczy z dnia 1 czerwca 2015 r. sygn. akt II SA/Bd 366/15, w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 10 grudnia 2014 r. sygn. akt II SA/Go 818/14, w Poznaniu z dnia 23 października 2014 r. sygn. akt IV SA/Po 969/14, w Białymstoku z dnia 2 grudnia 2014 r. sygn. akt II SA/Bk 1022/14, w Łodzi z dnia 10 grudnia 2014 r. sygn. akt II SA/Łd 1034/14, w Olsztynie z dnia 27 sierpnia 2015 r. sygn. akt II SA/Ol 623/15, w Warszawie z dnia 2 kwietnia 2015 r. sygn. akt VIII SA/Wa 1026/14, wyroki dostępne w Internecie w centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W niniejszej sprawie choć organ odwoławczy oceniając skutki niekonstytucyjności przepisu prawidłowo wskazał na brak możliwości odmowy przyznania stronie prawa do świadczenia na tak określonej podstawie, jednakże sam nie ustrzegł się błędów, gdyż - zdaniem Sądu - w sposób całkowicie dowolny i nieuprawiony przyjął, że nie została spełniona przesłanka wynikająca z art. 17 ust. 1 u.ś.r. w postaci istnienia związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją zatrudnienia bądź niepodejmowaniem zatrudnienia, a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną. Zauważyć należy, że podstawową przesłanką, jaką musi spełnić osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne jest niepodejmowanie lub rezygnacja z pracy zarobkowej, spowodowana koniecznością sprawowania ciągłej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Ustawodawca przewidział zatem, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje w dwóch odmiennych stanach faktycznych. Pierwszy z nich ma miejsce wówczas, gdy osoba ubiegająca się o świadczenie faktycznie rezygnuje z wykonywanej dotychczas pracy. Natomiast drugi występuje, gdy dana osoba w ogóle nie podejmuje zatrudnienia. Przy czym wykładnia art. 17 ust. 1 u.ś.r. prowadzi do wniosku, że zaprzestanie aktywności zawodowej przez opiekuna w obydwóch tych przypadkach musi być spowodowane potrzebą wykonywania opieki nad osobą niepełnosprawną, co oznacza, że pomiędzy rezygnacją czy niepodejmowaniem zatrudnienia a sprawowaniem opieki musi istnieć bezpośredni związek przyczynowo-skutkowy. Lektura uzasadnienia zaskarżonej decyzji dowodzi, że według Kolegium o braku istnienia takiego związku przesądza fakt, że umowa o pracę skarżącej wygasła w dniu [...] r., a nadto okoliczność, że w okresie zatrudnienia skarżąca równocześnie sprawowała opiekę nad matką, która "zapewne była już osobą niepełnosprawną". W oparciu o powyższe organ wywiódł, że skarżąca może nadal łączyć opiekę nad matką z pracą zawodową. Według Sądu argumentacja ta nie zasługuje na akceptację. W pierwszej kolejności podnieść należy, że sam fakt wygaśnięcia umowy o pracę skarżącej nie przekreśla automatycznie uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego. Z art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że na równi z rezygnacją z zatrudnienia należy traktować niepodejmowanie pracy, a w realiach niniejszej sprawy nie sposób wykluczyć z góry (tak jak to uczynił organ), iż niepodejmowanie dalszego zatrudnienia przez skarżącą mogło być spowodowane właśnie koniecznością objęcia niepełnosprawnej matki wymaganą opieką. Również podniesiona przez organ okoliczność, że w trakcie zatrudnienia skarżąca jednocześnie opiekowała się matką nie oznacza, że po wygaśnięciu umowy o pracę nadal mogłaby pogodzić pracę z wykonywaniem opieki. Stawianie takiej tezy bez dokładnego zbadania sytuacji skarżącej jest nieuzasadnione. Wprawdzie wskazane przyczyny mogłyby stanowić podstawę odmowy uwzględnienia zgłoszonego żądania, ale tylko wówczas gdyby z całokształtu okoliczności sprawy wynikało, że niepodejmowanie zatrudnienia nie było spowodowane koniecznością objęcia matki osobistą opieką, lecz wyłącznie chęcią uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego. W takiej jednak sytuacji należałoby wskazać konkretne fakty o tym świadczące, a takich organ nie podał. Co więcej nie przeprowadził nawet w tym kierunku żadnego postępowania wyjaśniającego, opierając się tylko na własnych domysłach. Tymczasem, na co słusznie zwróciła uwagę skarżąca, organy administracji publicznej nie mogą wydawać swoich rozstrzygnięć na podstawie przyjętych przez siebie założeń, domniemań czy przypuszczeń, lecz powinny dokonać konkretnych ustaleń, po przeprowadzeniu w należyty sposób postępowania dowodowego. Nie bez znaczenia jest także to, że argumentacja skargi skutecznie poddaje w wątpliwość słuszność tezy sformułowanej przez organ w zaskarżonej decyzji. Mianowice w skardze skarżąca jednoznacznie oświadczyła, że od chwili zakończenia umowy o pracę, zrezygnowała z prób podjęcia jakiegokolwiek zatrudnienia, ponieważ sprawuje całodobową opiekę nad mamą, której to stan zdrowia pogarsza się i w związku z tym nie jest w stanie fizycznie pracować zawodowo, o czym przekonała się, kiedy łączyła opiekę z pracą. Niewątpliwie powyższe okoliczności nie zostały przez organ w ogóle zbadane, choć mają istotne znaczenie dla wyniku sprawy, gdyż ich uwzględnienie z całą pewnością świadczyłoby o spełnieniu wymaganej prawem przesłanki warunkującej przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Co prawda podniesiono je dopiero na etapie postępowania sądowego, tym niemniej to na organie ciąży obowiązek podjęcia wszelkich możliwych działań w celu wyjaśnienia kwestii istnienia związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia a sprawowaniem opieki zwłaszcza w sytuacji, gdy brak tego związku stanowił podstawę odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia. Pamiętać należy, że celem świadczenia pielęgnacyjnego jest udzielenie rekompensaty utraty dochodów osobom, które podjęły się opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, niezdolnym do samodzielnego funkcjonowania z powodu swojej niepełnosprawności. Przyznanie tej rekompensaty jest wynagrodzeniem przez Państwo osób opiekujących się członkami rodziny, gdyż w innym przypadku to Państwo musiałoby wywiązać się z opieki nad swoimi niepełnosprawnymi obywatelami. Dlatego też tak istotne znaczenie ma należyte rozważenie przesłanki rezygnacji lub niepodjęcia zatrudnienia celem sprawowania osobistej opieki nad osobą niepełnosprawną z zachowaniem reguł postępowania administracyjnego, zasad logiki i doświadczenia życiowego (czego w niniejszej sprawie nie uczyniono). Podsumowując, powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że stan sprawy nie został dostatecznie wyjaśniony, a nadto błędnie zastosowano art. 17 ust. 1b u.ś.r. co oznacza, że zakażona decyzja została wydana z uchybieniem przepisów postępowania, (tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.), a decyzja organu I instancji dodatkowo z naruszeniem przepisów prawa materialnego w stopniu, który uzasadnia wyeliminowanie obu wadliwych decyzji z obrotu prawego. Ponownie rozpoznając sprawę rzeczą organu będzie uwzględnienie powyższej oceny Sądu w zakresie zarówno co do możliwości zastosowania art. 17 ust. 1b u.ś.r. w kontekście powołanego wyżej wyroku TK jak i konieczności przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego odnośnie przesłanki niepodejmowania przez skarżącą pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Z tych też względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny Szczecinie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło