II SA/Sz 533/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Iwona Tomaszewska po rozpoznaniu w dniu 13 września 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku I. L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie z Jej skargi na uchwałę Rady Miejskiej w Goleniowie z dnia 25 stycznia 2012 r., Nr XVI/173/12 w przedmiocie likwidacji Przedszkola Publicznego z Oddziałami Integracyjnymi Nr 6 "Tęczowa Kraina" w Goleniowie postanawia I. odmówić zwolnienia od ponoszenia kosztów sądowych, II. odmówić ustanowienia adwokata. I. L. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na uchwałę Rady Miejskiej w Goleniowie z dnia 25 stycznia 2012 r.,Nr XVI/173/12 w sprawie likwidacji Przedszkola Publicznego z Oddziałami Integracyjnymi Nr 6 "Tęczowa Kraina" w Goleniowie. Na skutek zarządzenia z dnia[...] . o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi, w kwocie 300 złotych, skarżąca I. L. wystąpiła z wnioskiem (sporządzonym na formularzu PPF) o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata. Wskazując na okoliczności uzasadniające złożenie wniosku, I. L. podała, że wskutek podjęcia zaskarżonej uchwały, wypowiedziano jej umowę o pracę i od dnia [...] r., będzie pozostawać bez zatrudnienia. Jednocześnie wskazała, że Sąd Rejonowy uznał bezskuteczność wypowiedzenia umowy o pracę (sygn. sprawy [...] ). Ponadto skarżąca podała, że spłaca kredyt w wysokości [...] zł, zaciągnięty na wykup lokalu [...] oraz spłaca kredyt w kwocie [...] zł, zaciągnięty z uwagi na rozwód i konieczność zmiany miejsca zamieszkania. Skarżąca wyjaśniła, że mieszka w G. Ponosi koszty utrzymania zarówno lokalu w G., jak i w W. Obecnie przebywa na zwolnieniu lekarskim. W rubryce majątek skarżąca podała, że jest właścicielem lokalu o powierzchni [...] m2. Według oświadczenia złożonego na formularzu PPF, źródłem utrzymania I. L. jest dochód z tytułu umowy o pracę w wysokości [...] zł brutto miesięcznie. Na wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, poprzez wskazanie dodatkowych informacji i wyjaśnień, I. L. sprecyzowała, że nie prowadzi z innymi osobami wspólnego gospodarstwa domowego. Średni miesięczny dochód skarżącej w [...] r., wyniósł [...] zł brutto. W wykazie miesięcznie ponoszonych wydatków koniecznych na utrzymanie, skarżąca podała koszty: czynszu – [...] zł, energii elektrycznej [...] zł, gaz – [...] zł, ubezpieczenia na życie – [...] zł, spłaty kredytu na zakup mieszkania – [...] zł, spłaty kredytu komercyjnego – [...] zł, leczenia – [...] zł, telefonu – [...] zł. Skarżąca wyjaśniła ponadto, że lokal w G. nie jest jej własnością, lecz matki. Wnioskująca nie ponosi żadnych kosztów utrzymania tego lokalu. Jest natomiast właścicielem lokalu w W., za które ponosi pełne koszty utrzymania, w wysokości wyżej podanej. W lokalu tym przebywa nieodpłatnie córka skarżącej. Oba lokale nie stanowią źródła dochodu wnioskującej. Odnosząc się do kosztów leczenia, skarżąca określiła, że kwota [...] zł dotyczy zarówno zakupu lekarstw, jak i wizyt lekarskich. Czasem jednak ponosi wyższe koszty, co ma miejsce w przypadku, konieczności wykonania badań, czy wizyt u lekarzy specjalistów. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej - "P.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym uzależnione jest od tego, czy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Należy jednoczenie podkreślić, że jak stanowi art. 199 P.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zasadą jest, że to na stronie postępowania ciąży obowiązek partycypowania w finansowaniu prowadzonego z jej inicjatywy procesu sądowego, a wyjątkiem jest przerzucenie całego obowiązku w tym zakresie na Skarb Państwa (por. postanowienie NSA z dnia 3 listopada 2011 r., sygn. akt II OZ 1051/11, opubl. w Lex nr 984679). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wypracowano stanowisko, że udzielenie prawa pomocy powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 28 października 2011 r., sygn. akt II OZ 1040/11, opubl. w Lex nr 984677). Chodzi tu o przypadki, gdy obiektywnie można stwierdzić, że strona ponosząc koszty sądowe nie będzie w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych, gdyż nie dysponuje w ogóle środkami finansowymi albo środki te są na tyle ograniczone, że będą niewystarczające na pokrycie kosztów postępowania. Zestawiając powyższe wywody z sytuacją rodzinną i majątkową skarżącej I. L., przedstawioną w przedmiotowym wniosku, stwierdzić należy, iż strona nie wykazała, że nie jest w stanie sfinansować swojego udziału w niniejszym postępowaniu sądowym. Trzeba mieć przede wszystkim na względzie, że dla Sądu wiążący jest aktualny stan finansowy i majątkowy osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy. Z akt sprawy wynika, że skarżąca na dzień złożenia wniosku posiada stałe źródło utrzymania w wysokości [...] zł brutto miesięcznie, przy tym podnoszona okoliczność rozwiązania umowy o pracę skarżącej, została uznana za bezskuteczną przez sąd powszechny. Dodatkowo wskazać należy, że nie wszystkie, określone przez skarżącą koszty, uzasadniają zaliczenia ich do potrzeb, które mają pierwszeństwo przed należnościami sądowymi. Do takich nie można zaliczyć zobowiązań kredytowych zaciągniętych przez skarżącą. Stanowisko takie potwierdza orzecznictwo sądowoadministracyjne. Nie można przyznać pierwszeństwa w regulowaniu zobowiązań kredytowych przed zobowiązaniami publicznoprawnymi - obowiązkiem ponoszenia ustawowych kosztów sądowych (por. postanowienie NSA z dnia 3 marca 2011 r., sygn. akt II OZ 130/11, opubl. w Lex nr 1080416). Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Kredyt nie może być traktowany priorytetowo w stosunku do obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, albowiem nie można przyjąć, że prywatne zobowiązania finansowe mają pierwszeństwo przed zobowiązaniami publicznoprawnymi. Ubiegający się o przyznanie prawa pomocy powinien w pierwszej kolejności poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania (por. postanowienie NSA z dnia 22 lutego 2012 r., sygn. akt II OZ 81/12, opubl. w Lex nr 1121304). Uznaje się także, że utrzymanie konieczne obejmuje, co oczywiste, wydatki związane z potrzebami mieszkaniowymi, nie można jednak uznać, że dla zaspokojenia tych potrzeb niezbędne jest ponoszenie wydatku z tytułu spłaty rat kredytu hipotecznego (por. postanowienie NSA z dnia 16 marca 2011 r., sygn. akt II FZ 22/11, opubl. w LEX nr 783814). Ponadto wbrew składanym pierwotnie oświadczeniom, I. L. nie ponosi kosztów utrzymania lokalu w G., a ponosi jedynie koszty utrzymania lokalu w W. Lokal w W. zajmuje nieodpłatnie córka skarżącej, która – według oświadczenia strony - nie pozostaje z I. L. we wspólnym gospodarstwie domowym. Sytuacja ta świadczy o tym, że skarżąca, biorąc pod uwagę osiągany przez nią dochód, jest w stanie realizować nie tylko swoje zobowiązania finansowe, a także jest w stanie wspierać pełne utrzymanie lokalu dla osoby, z którą nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym. Skarżąca nie wykazała tym samym, że znajduje się w sytuacji zagrażającej jej minimum socjalnemu. Przyznanie prawa pomocy nie może być utożsamiane z nagrodą za należyte gospodarowanie swoim majątkiem. Prawo pomocy jest instytucją wyjątkową, która jest realizacją zasady pomocniczości Państwa we wszystkich tych sytuacjach, w których jednostka nie jest w stanie sobie poradzić ze swoimi sprawami. W sytuacjach odmiennych Państwo nawet nie powinno ingerować w sprawy jednostki (por. postanowienie NSA z dnia 18 kwietnia 2012r., sygn. akt II OZ 276/12, opubl. w Lex nr 1138296). Instytucja prawa pomocy kierowana jest m.in. do osób bezrobotnych, samotnych, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na prowadzenie procesu z jakichkolwiek źródeł. Reasumując Sąd uznał, że I. L. nie wykazała, iż nie jest w stanie ponosić jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego w niniejszej sprawie. Z tych względów na podstawie art. 245 § 1 i § 2 w związku z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec, jak na wstępie. .