II SA/Sz 729/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Monika Bieńkowska po rozpoznaniu w dniu 1 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Spółki A. o przyznanie prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie zwolnienia od opłat sądowych w całości w sprawie z Jej skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie We wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonym na urzędowym formularzu PPPr Spółka A. z o.o. wniosła o przyznanie prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie zwolnienia od opłat sądowych w całości. W uzasadnieniu wniosku podała, że nie posiada dostatecznych środków pieniężnych, na poniesienie opłat sądowych w przedmiotowej sprawie. Wskazała, że jedynym jej środkiem trwałym są automaty do gier, które w większości zostały zatrzymane przez organy celne na skutek toczących się postępowań. Jedynym środkiem trwałym spółki są automaty do gier, które w przeważającej mierze zostały zatrzymane przez Urzędy Celne w toku prowadzonych przez nie postępowań. Co więcej, z uwagi na zatrzymania urządzeń przez Urzędy Celne, pozbawiona została możliwości prowadzenia działalności gospodarczej, a w efekcie zarobkowania. Nadto skarżąca wskazała, że nie posiada zdolności kredytowej, zaś jedyny wspólnik spółki wykluczył możliwość jej dokapitalizowania. Opisane trudności finansowe mają charakter trwały i trwają od dłuższego czasu, co też uniemożliwiło Spółce poczynienie jakichkolwiek oszczędności na poczet zabezpieczenia ewentualnych kosztów związanych z prowadzeniem sporów sądowych. Ponadto z końcem [...] r. Bank[...] rozwiązał z nią umowę rachunku bankowego z uwagi na brak płatności (wszystkie środki na rachunku zostały zajęte przez urzędy celne, wobec czego bank nie miał możliwości pobrania środków na poczet obsługi rachunku) i na chwilę obecną Spółka nie zawarła nowej umowy rachunku bankowego. W oświadczeniu o majątku i dochodach Spółka podała, że wysokość kapitału zakładowego wynosi [...] zł, wartość środków trwałych [...] zł, zaś strata za ostatni rok obrotowy według bilansu wyniosła [...] zł. Dodatkowo spółka podniosła, że wymagalne zobowiązania z tytułu kar pieniężnych, wymierzonych przez organy celne wynoszą [...] zł. Do skargi skarżąca załączyła kopie następujących dokumentów: sprawozdań finansowych za lata [...] (wraz z informacjami dodatkowymi, bilansami oraz rachunkami zysków i strat), protokołów zajęcia i odbioru ruchomości, upomnień do zapłaty kar pieniężnych, a także zawiadomień o zajęciu wierzytelności pieniężnych. Rozpoznając wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy należało zważyć, co następuje: W myśl art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718) dalej P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie prawnej, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z treści powyższego przepisu wynika, iż ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. W związku z tym musi on przedstawić Sądowi argumentację, która potwierdzałaby jego niezdolność do wygospodarowania środków na pokrycie tych kosztów. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy z jednej strony uwzględnić wysokość kosztów postępowania, jaki strona musi ponieść a z drugiej jej sytuację finansową, na którą składają się uzyskiwane przez nią przychody. Analiza orzeczeń sądów administracyjnych w tym zakresie prowadzi do wniosku, że jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe (por. postanowienie NSA z dnia 17.02.2009 r., sygn. akt II OZ 140/09, postanowienie NSA z dnia 12.02.2014 r., sygn. akt II FZ 68/14, publ. baza orzeczeń, pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Rozpoznając przedmiotowy wniosek referendarz sądowy uznał, iż nie zachodzą przesłanki przemawiające za jego uwzględnieniem. Z analizy dokumentów wynika, że skarżąca nadal prowadzi działalność gospodarczą, nie znajduje się w stanie likwidacji, nie wszczęto wobec niej postępowania upadłościowego, a przedłożone dokumenty świadczą o prowadzeniu przez Spółkę działalności na dużą skalę, z której uzyskiwane są znaczne przychody. Zgodnie z poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w uzasadnieniu postanowienia z dnia 19 listopada 2004 r. sygn. akt FZ 463/04 (niepubl.) podmiot dysponujący wciąż majątkiem, którego wartość wielokrotnie przewyższa wysokość wpisu, nie spełnia przesłanek udzielenia mu prawa pomocy zawartych w art. 246 § 2 p.p.s.a. Skarżąca posiada majątek znacznej wartości – wartość środków trwałych według oświadczenia złożonego na formularzu PPPr wynosi [...] zł, a więc wielokrotnie przewyższa opłatę sądową w wysokości [...] zł. W orzecznictwie dotyczącym porównywania wysokości ciążących na stronie kosztów sądowych z posiadanym majątkiem podnosi się, iż osoba prawna nie zasługuje na zwolnienie z kosztów sądowych jeżeli dysponuje majątkiem, którego wartość wielokrotnie przewyższa wysokość wymaganego wpisu (por. postanowienie NSA z 15 marca 2012 r., sygn. akt II GZ 89/12). Ze złożonego przez skarżącą wniosku na urzędowym formularzu PPPr wynika, że wysokość kapitału zakładowego, wynosi 5 000 zł, wartość środków trwałych wynosi [...] zł. Za ostatni rok obrotowy według bilansu Spółka wykazała stratę w wysokości [...] zł. Środki na jedynym rachunku bankowym to [...] zł. Spółka dołączyła nadto sprawozdania finansowe za 2013 i 2014 r., upomnienia dotyczące uregulowania określonych należności pieniężnych na rzecz urzędów celnych. Ze sprawozdań tych wynika, że zarówno aktywa Spółki, jak i jej pasywa (o tożsamej wielkości) uległy powiększeniu tzn. z kwoty [...] w 2013 r. do kwoty [...] zł. Zwiększeniu uległa też poniesiona przez Spółkę strata, mianowicie z kwoty [...] zł do kwoty [...] zł. Spółka zwróciła uwagę, że łączna kwota wymagalnych zobowiązań z tytułu kar pieniężnych wymierzonych na podstawie ustawy o grach hazardowych wynosi ponad [...] zł. Podkreślić należy, iż w przypadku przedsiębiorców (a do takich niewątpliwie należy skarżąca) miarodajną dla oceny ich zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu". Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, tak by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle je wyeliminować. Do instrumentów takich należą choćby zwolnienia podatkowe, dokonywanie zakupów i inwestycji w odpowiednim okresie, obniżenie dochodu przez przesunięcie kosztów w czasie, amortyzacja majątku trwałego. Istotniejszy zatem jest fakt uzyskiwania przychodów i poziom, na jakim przychody te się kształtują (vide postanowienie NSA z dnia 25 lutego 2010 r., sygn. akt I FZ 10/10). Odnosząc się do argumentu skarżącej w postaci zajęcia wierzytelności z jej rachunku bankowego należy wskazać, że strona - reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika - mogła wnieść skargi na czynności egzekucyjne w trybie art. 54 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Ponadto, nawet jeżeli spółka obecnie nie prowadzi działalności w zakresie gier hazardowych lub ze wskazanych przez nią przyczyn jest ona ograniczona, trudno przyjąć, iż automaty wyczerpują cały jej majątek i nie dysponuje ona innymi jego składnikami. Mając na uwadze przedmiot działalności spółki określony w rejestrze przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego (jak naprawa i konserwacja komputerów i artykułów użytku osobistego i domowego, działalność sportowa, rozrywkowa i rekreacyjna, reklama, badanie rynku i opinii publicznej, pozostała indywidualna działalność usługowa), trudno też uznać, że aktualnie nie prowadzi ona żadnej działalności gospodarczej, która z natury rzeczy zawsze wymaga odpowiedniego zaangażowania materialnego i finansowego. W szczególności jeśli zważy się fakt, że spółka nie zawiesiła prowadzenia działalności gospodarczej, jak również nie znajduje się w fazie upadłości czy likwidacji. Ponadto skarżąca powołując się na wypowiedzenie jej przez Bank [...] umowy rachunku bankowego w żaden sposób nie udokumentowała tej okoliczności. Do wniosku załączyła wydruk z rachunku prowadzonego w tym banku, aktualny na dzień [...] r., na którym saldo było ujemne (-[...] zł). Spółka nie wykazała, że zmaga się z groźbą niewypłacalności, nie wszczęła postępowania upadłościowego czy naprawczego. Jak podnosi się w orzecznictwie sądów administracyjnych, przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z 1.04.2008 r., sygn. akt I OZ 208/08). Ponadto osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo że podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie NSA z 29 marca 2011 r., I OZ 191/11). Referendarz sądowy w pełni podziela tezę zawartą w postanowieniu WSA w Warszawie z dnia 16 lutego 2016 r., sygn. akt V SA/Wa 2541/15, w której stwierdzono, że w świetle ciągłej aktywności gospodarczej spółki, wysokości jej kapitału zakładowego, jak i wartości posiadanych środków trwałych, udzielenie jej wsparcia przez Skarb Państwa oznaczałoby jej swoistego rodzaju uprzywilejowanie. Mając na uwadze powyższe ustalenia na mocy art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.