II SA/Sz 802/24
WyrokWSA w Szczecinie2024-12-31
Skład orzekający: Wiesław Drabik, Patrycja Joanna Suwaj, Krzysztof Szydłowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przedsiębiorca odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości jest zobowiązany do złożenia dwóch odrębnych sprawozdań rocznych (jedno dotyczące nieruchomości zamieszkałych, drugie niezamieszkałych), a w przypadku braku odbioru odpadów z nieruchomości niezamieszkałych – sprawozdania zerowego, i czy niezłożenie takiego sprawozdania w terminie uzasadnia nałożenie kary pieniężnej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że przedsiębiorca odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości jest zobowiązany do złożenia dwóch odrębnych sprawozdań rocznych, nawet jeśli z nieruchomości niezamieszkałych nie odbierał odpadów, co skutkuje obowiązkiem złożenia sprawozdania zerowego. Niezłożenie takiego sprawozdania w terminie uzasadnia nałożenie kary pieniężnej, a przepisy dotyczące odstąpienia od nałożenia kary (art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a.) nie mają zastosowania w przypadku uchybienia terminowi do złożenia sprawozdania.Stan faktyczny
Spółka R. S. P. Spółka z o.o. została ukarana karą pieniężną za niezłożenie w terminie sprawozdania za 2019 r. dotyczącego odbioru odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości niezamieszkałych. Organ I instancji nałożył karę, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy. Spółka wniosła skargę do WSA, zarzucając m.in. błędną wykładnię przepisów nakładających obowiązek złożenia dwóch sprawozdań oraz niezastosowanie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. WSA oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesław Drabik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj, Asesor WSA Krzysztof Szydłowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 31 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z dnia [...] sierpnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę
Decyzją z dnia 17 kwietnia 2024 r., nr GKS.6232.52.2021.KC, wydaną na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2024 r., poz. 572, zwanej dalej: "k.p.a.") oraz art. 9n ust. 1 i 6 oraz 7, art. 9x ust. 1 pkt 5, art. 9 zb ust. 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (tj. Dz.U. z 2024 r., poz. 399), zwanej dalej: "u.c.p.g"), po ponownym przeprowadzeniu postępowania administracyjnego wszczętego z urzędu, Burmistrz Mirosławca (zwany dalej: "organem I instancji"), nałożył na przedsiębiorcę odbierającego odpady komunalne od właścicieli nieruchomości na terenie G. M. działającego pod nazwą: R. S. P. Spółka z o.o. z siedzibą w P. (zwanej dalej: "stroną" lub "skarżącą"), karę pieniężną w łącznej wysokości [...] zł za brak przekazania w terminie sprawozdania za 2019 r., przez podmiot odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości. Jednocześnie organ I instancji stwierdził brak przesłanek do odstąpienia od wymierzenia ww. kary pieniężnej.
Spółka, zastępowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła odwołanie od ww. decyzji organu I instancji.
Wydanej decyzji Spółka zarzuciła:
I. błędną wykładnię przepisów prawa materialnego, tj. art. 9n u.c.p.g. poprzez przyjęcie, że z przepisu tego wynika obowiązek sporządzania dwóch rocznych sprawozdań podczas, gdy z przepisu tego taki obowiązek nie wynika;
II. błędną wykładnię przepisów prawa materialnego, tj. art. 9x ust. 1 pkt 4 u.c.p.g. poprzez niezastosowanie tego przepisu i niewezwanie strony do uzupełnienia
lub poprawienia sprawozdania w przypadku stwierdzenia przez organ I instancji,
że nie zawiera ono wymaganych informacji;
III. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i brak analizy, czy naruszenie obowiązku złożenia sprawozdania było obarczone istotną lub znikomą wagą, podczas gdy w niniejszej sprawie należało zbadać charakter naruszenia, a wyniki tego badania powinny doprowadzić do wniosku, że należało odstąpić od nałożenia kary na stronę, ponieważ sprawozdanie półroczne zostało złożone przez podwykonawcę;
IV. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niepodjęcie czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy polegających na braku przesłuchania świadka - M. M., co doprowadziłoby do zbadania zachowania strony w celu zastosowania art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a.
Decyzją z dnia 12 sierpnia 2024 r., nr SKO.4177.877.2024 wydaną na podstawie
art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 9n ust. 1, 6 i 7, art. 9x ust. 1 pkt 5, art. 9zf, art. 12a ust. 1 u.c.p.g., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koszalinie (zwane dalej: "organem II instancji" lub "Kolegium") utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia 17 kwietnia 2024 r.
W uzasadnieniu decyzji organ II instancji powołał się na art. 9n ust. 1, ust. 6 u.c.p.g., art. 12a u.c.p.g., art. 7 ustawy z 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz.U. z 2020 poz. 875) i wskazał, że sprawozdania za 2019 r., o których mowa w art. 9n ust. 1, art. 9na ust. 1 i art. 9nb ust. 1u.c.p.g. - przekazuje się w terminie do dnia 31 sierpnia 2020 r., za pośrednictwem BDO - art. 9n ust. 7 u.c.p.g., a ten ostatni przepis stosuje się po raz pierwszy do sprawozdań za rok 2019. Dodał, że unormowania prawne w przedmiocie BDO, znajdują się w ustawie z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2020 r., poz. 797). Wskazał, że w rozporządzeniu Ministra Klimatu z dnia 11 grudnia 2019 r. w sprawie funkcjonowania Bazy danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami (Dz.U. z 2019 r. poz. 2414) określono adres strony internetowej umożliwiającej dostęp do BDO.
Następnie organ przytoczył brzmienie art. 9b ust. 1 i 2 , art. 9c ust. 1, art. 9x
ust. 1 pkt 5 u.c.p.g. Posiłkując się stanowiskiem judykatury (wyrok WSA w Gliwicach
z dnia 26 czerwca 2020 r., sygn. akt II Gl 19/20) organ podniósł, że art. 9x ust. 1 pkt 5 u.c.p.g. penalizuje przekazanie po terminie sprawozdania, o którym mowa w art. 9n, a zatem każdego sprawozdania, w tym sprawozdania zerowego, o którym mowa w ust. 6. Jego redakcja jest zatem jasna. Gdyby wolą ustawodawcy było wyłączenie od odpowiedzialności w postaci kary pieniężnej w przypadku sprawozdania zerowego, wówczas mowa byłaby o sprawozdaniu, o którym mowa w art. 9n ust.1.
Jak zwrócił uwagę organ II instancji, zgodnie art. 9zc u.c.p.g., przy ustalaniu wysokości kar pieniężnych, o których mowa w art. 9x ust. 1 pkt 2-4, art. 9xa pkt 2,
art. 9xaa pkt 1, art. 9xb pkt 1, art. 9y ust. 1 pkt 2-4 i art. 9z ust. 1 pkt 2 i ust. 4, organ bierze pod uwagę stopień szkodliwości czynu, zakres naruszenia oraz dotychczasową działalność podmiotu.
Zdaniem organu II instancji, niewątpliwie powyższy przepis nie dotyczy spornej kary administracyjnej (art. 9x ust. 1 pkt 5 u.c.p.g.). W pozostałym zaś zakresie, zgodnie z art. 9zf u.c.p.g., przepisy tej ustawy odsyłają do przepisów działu
III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r., poz. 2383 ze zm., dalej o.p.). Ustawa u.c.p.g. nie reguluje procedur postępowania, dział III o.p. nie reguluje tych reguł również. Zatem w tym zakresie zastosowanie znajduje k.p.a.
Ponadto, organ II instancji, powołując się na NSA z dnia 9 czerwca 2022 r., sygn. akt III OPS 1/21, wskazał, że do postępowań administracyjnych w przedmiocie nałożenia administracyjnych kar pieniężnych, o których mowa w przepisach Rozdziału 4d u.c.p.g. stosuje się art. 189f k.p.a.
Kolegium zauważyło, że nad przedmiotową sprawą pochyla się po raz drugi na skutek wyroku WSA w Szczecinie z dnia 20 października 2022 r., sygn. akt II SA/Sz 709/22. Z uwagi na to, że strona nie została zawiadomiona o uchybieniu terminu w czasie stanu epidemii COVID-19 i nie zapewniono jej możliwości przywrócenia terminu do złożenia sprawozdania rocznego za 2019 r. dot. odbioru odpadów od właścicieli nieruchomości, z którymi zawarł stosowne umowy, Sąd uchylił decyzję Kolegium z dnia 21 czerwca 2022 r., znak: SKO.4177.733.2022. Wytyczne w tym zakresie zostały zrealizowane przez organ I instancji, a następnie przez organ II instancji. Stronie finalnie nie przywrócono terminu do ww. czynności, a ostatecznie rozstrzygnął to WSA w Szczecinie w wyroku z dnia 4 stycznia 2024 r., sygn. akt II SA/Sz 956/23, którym to oddalił skargę na postanowienie Kolegium z dnia 30 sierpnia 2023 r., znak: SKO.4177.1579.2023 utrzymujące w mocy postanowienie Burmistrza [...] z dnia 11 maja 2023 r., sygn. GKS.6232.52.2021.KC w sprawie odmowy przywrócenia terminu do złożenia sprawozdania za 2019 r.
Przenosząc powyższe rozważania prawne na grunt przedmiotowej sprawy, organ II instancji wskazał, że kwestią niesporną jest, iż Strona była (i jest nadal) wpisana do rejestru działalności regulowanej w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości na terenie Gminy i M. M. od 2012 r.
Istotą sporu jest to czy sprawozdanie roczne za 2019 r., o którym mowa w art. 9n u.c.p.g. Strona powinna złożyć zarówno w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości na podstawie umowy z gminą (nieruchomości zamieszkałe), a także na podstawie umów z właścicielami nieruchomości (niezamieszkałych, nie objętych gminnym systemem gospodarowania odpadami komunalnymi) w tym sprawozdania zerowego.
Organ II instancji zaznaczył, że znany jest mu wyrok WSA w Szczecinie z dnia 4 listopada 2021 r., sygn. akt II SA/Sz 721/21 (rozpatrujący skargę strony na decyzję Kolegium z dnia 8 kwietnia 2021 r., nr SKO.4177.292.2021 w przedmiocie nałożenia kary administracyjnej za niezłożenie sprawozdania przez podmiot odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości za 2019 r., w okresie od dnia 1 września 2020 r. do dnia 14 stycznia 2021 r.), jak i wyrok NSA z dnia 5 września 2023 r., sygn. akt III OSK 495/22 oddalający skargę kasacyjną wniesioną na ww. wyrok.
Przechodząc do meritum, organ II instancji wskazał, że analiza materiału dowodowego, zgromadzonego przez organ I instancji prowadzi do wniosku, że Strona w terminie za pośrednictwem BDO złożyła wyłącznie sprawozdanie roczne za 2019 r. obejmujące dane z nieruchomości zamieszkałych (umowa z urzędem gminy). Sprawozdanie roczne za 2019 r. "zerowe" dotyczące nieruchomości niezamieszkałych, nie objętych gminnym systemem gospodarowania odpadami komunalnymi wpłynęło dopiero w dniu 15 grudnia 2021 r. za pośrednictwem BDO. Zatem niewątpliwie z uchybieniem terminu określonego w u.c.p.g., tj. 31 sierpnia 2020 r.
Jak podniosło Kolegium, nie umknęło jego uwadze, że Strona cyklicznie (w różnych postępowaniach w zakresie kar administracyjnych) zmienia linie obrony, wskazując co rusz to nowe okoliczności, które w jej przekonaniu miałyby ją uchronić od pieniężnej sankcji administracyjnej. W sprawie nr SKO.4177.292.2021 dowiedziono, że Strona w 2019 r. zbierała odpady z nieruchomości zamieszkałych na podstawie umów z właścicielami nieruchomości, tj. Skarbem Państwa Państwowym Gospodarstwem Leśnym Lasy Państwowe N. M., Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa [...]). Okoliczność faktycznego odbioru odpadów przez podwykonawcę organ uznał za irrelewantną w świetle przepisów u.c.p.g. Zdaniem Kolegium, teraz strona twierdzi odmiennie, jednakże złożyła sprawozdanie "zerowe", lecz po terminie.
Za błędne, organ II instancji uznał zapatrywanie Strony na interpretacje przepisów art. 9n u.c.p.g. wyrażone w treści odwołania. W ocenie organu II instancji, należy przychylić się do stanowiska prezentowanego przez organ I instancji, iż w systemie BDO sprawozdania składa się odrębnie - jedno dotyczy odbioru odpadów od właścicieli nieruchomości, na podstawie umowy z gminą, a drugie dotyczy odbioru odpadów od właścicieli nieruchomości, na podstawie umów z właścicielami nieruchomości. Okoliczność kto faktycznie odbiera odpady w imieniu strony jest bez znaczenia prawnego.
Zdaniem organu II instancji, nie jest właściwe przeprowadzanie interpretacji ww. przepisu jedynie przy zastosowaniu reguł wykładni gramatycznej, która może prowadzić do niepoprawnych ustaleń. Ustawodawca kierując przedmiotowy obowiązek do podmiotów odbierających odpady miał na względzie te podmioty, których działalność jest prowadzona zgodnie z obowiązującymi przepisami, tj. te, które uzyskały wpis do właściwego rejestru działalności regulowanej w danej gminie. W tej sytuacji, cytowany przepis należy analizować przy użyciu wykładni celowościowej, czy systemowej w powiązaniu z unormowaniami zawartymi w ustawie o odpadach (art. 82 ust. 1) i treścią rozporządzenia Ministra Klimatu.
Obowiązek sporządzenia sprawozdania nakierowany został na wszystkie podmioty, które na terenie danej gminy (tutaj: M.) posiadają stosowne uprawnienia do prowadzenia działalności w tym konkretnym zakresie. Skoro obowiązkiem objęto podmioty wpisane do rejestru, nie może być wątpliwości, że sprawozdanie roczne musi zostać sporządzone bez względu na fakt, czy odbiór odpadów, w danym okresie czasowym miał miejsce, czy też nie (zarówno z nieruchomości zamieszkałych, jak i niezamieszkałych). Nie budzi także wątpliwości organu, że podmiot odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości, na podstawie umowy z gminą i jednocześnie na podstawie umów z właścicielami nieruchomości, przekazuje dwa oddzielne sprawozdania w tym zakresie. W przypadku braku umów zawartych z właścicielami nieruchomości bezpośrednio ze spółką (nieruchomości niezamieszkałe), podmiot wpisany do rejestru składa sprawozdanie zerowe wynikające z art. 9n ust. 6 u.c.p.g. Jak wynika z przepisów (art. 9n ust. 6 u.c.p.g.) istnieje możliwość złożenia tzw. sprawozdania "zerowego", a zatem z prawnego punktu widzenia nie jest istotny faktyczny odbiór odpadów, lecz funkcjonowanie danego przedsiębiorcy w rejestrze działalności prowadzonym przez gminę. Już z samej możliwości prowadzenia konkretnej działalności na terenie gminy wynikać będzie obowiązek sprawozdawczy (por. wyrok NSA z dnia 29 września 2016 r., sygn. akt II OSK 3224/14 oraz wyrok WSA w Szczecinie z dnia 24 maja 2018 r., sygn. akt II SA/Sz 88/18).
Organ II instancji wyjaśnił, że każdy przedsiębiorca wpisany do prowadzonego rejestru działalności regulowanej w zakresie odbioru odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, ma obowiązek składania sprawozdania niezależnie od tego, czy rzeczywiście w danym okresie odpady odbierał. Nie jest przy tym istotne czy działalność prowadzi we własnym imieniu czy też jako podwykonawca (zob. wyrok WSA w Kielcach z dnia 26 lipca 2018 r., sygn. akt II SA/Ke 336/18, wyrok WSA w Kielcach z dnia 5 czerwca 2019 r., sygn. akt II SA/Ke 251/19, wyrok WSA w Warszawie z dnia 25 września 2020 r., sygn. akt IV SA/Wa 2775/19).
Według Kolegium, rezultat wykładni art. 9n u.c.p.g., zaprezentowany powyżej jest oczywisty i nie budzi wątpliwości. Jednakże nawet w przypadku kontynuacji wykładni na podstawie dyrektyw wykładni systemowej, funkcjonalnej i historycznej uznać należy, że z art. 9n u.c.p.g. i rozwiązań zawartych w systemie teleinformatycznym jakim jest BDO (który funkcjonuje na podstawie rozporządzenia przytoczonego w rozważaniach prawnych) wynika, że przedsiębiorca ma składać dwa sprawozdania z podziałem na odpady odbierane z nieruchomości zamieszkałych (umowa z urzędem gminy) i niezamieszkałych (umowa z właścicielami nieruchomości). Aby sporządzić sprawozdanie, należy z poziomu listy sprawozdań w systemie BDO wybrać opcję "sprawozdanie podmiotu odbierającego odpady komunalne". Po dokonaniu wyboru sprawozdania w odpowiednie pola wpisuje się adresata (właściwy organ gminy), nazwę gminy, na terenie której odbierane były odpady komunalne (w wyszukiwarce należy wybrać ten podmiot, do którego sprawozdanie będzie składane). Jednakże przechodząc do meritum sprawy, istotnym jest aby w polu wyboru - rodzaju umowy - należy określić (dokonać jednostkowego wyboru), czy jest to umowa z urzędem gminy, czy z właścicielem nieruchomości lub zaznaczyć pole "nie dotyczy" oraz wskazać, czy składane sprawozdanie jest sprawozdaniem zerowym. System BDO wobec tego rozróżnia rodzaje sprawozdań ze względu na podmioty z którymi zawierało się umowy i każde z nich składa się odrębnie w systemie. Determinowane jest to z kim podmiot odbierający odpady komunalne ma zawartą umowę.
Nie umknęło uwadze organu II instancji, że z rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 26 lipca 2018 r. w sprawie wzorów sprawozdań o odebranych i zebranych odpadach komunalnych, odebranych nieczystościach ciekłych oraz realizacji zadań z zakresu gospodarowania odpadami komunalnymi (Dz.U. poz. 1627), jak i z rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 17 czerwca 2016 r. w sprawie wzorów sprawozdań o odebranych i zebranych odpadach komunalnych, odebranych nieczystościach ciekłych oraz realizacji zadań z zakresu gospodarki odpadami komunalnymi (Dz. U. poz. 934 ze zm.) wynikało także, iż podmiot odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości, na podstawie umowy z gminą i jednocześnie na podstawie umów z właścicielami nieruchomości, przekazuje dwa oddzielne sprawozdania w tym zakresie.
Natomiast z rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 15 maja 2012 r. w sprawie wzorów sprawozdań o odebranych odpadach komunalnych, odebranych nieczystościach ciekłych oraz realizacji zadań z zakresu gospodarowania odpadami komunalnymi (Dz. U. poz. 630) wynikało, że przedsiębiorca ma złożyć sprawozdanie bez podziału na odpady odbierane z nieruchomości zamieszkałych i niezamieszkałych. Innymi słowy przedsiębiorca składał jedno sprawozdanie uwzględniające te nieruchomości. Jednakże w nowych rozporządzeniach z 2016 r. i 2018 r. (przywołanych wyżej), a w szczególności w systemie BDO, wprowadzono to rozróżnienie i obowiązek składania dwóch odrębnych sprawozdań, tj. jedno dot. umowy z urzędem gminy, a drugie dot. umowy z właścicielami nieruchomości.
Organ II instancji przytoczył konstatację WSA w Szczecinie, zawartą
w uzasadnieniu wyroku z dnia 4 listopada 2021 r., sygn. akt II SA/Sz 721/21, który zauważył, że sposób składania sprawozdań, wbrew podglądowi spółki, nie musi być określony ustawą. Ustawa określała obowiązek sprawozdawczy odnoszący się do określonych podmiotów i zakresu przedmiotowego sprawozdań, zaś rozporządzenie doprecyzowało rozwiązania o charakterze realizacyjnym - wykonawczym. Tym samym, wobec posiadania przez spółkę wiedzy o objaśnieniach do druku sprawozdania przed terminem złożenia sprawozdania w niniejszej sprawie, niezasadna okazała się również argumentacja zarzucająca organom zaniechanie i brak wezwania strony do uzupełnienia złożonego sprawozdania dotyczącego odpadów komunalnych odebranych od właścicieli nieruchomości na podstawie umowy z gminą. Obowiązkiem skarżącej spółki było bowiem złożenie dwóch odrębnych sprawozdań za 2019 r. Organ II instancji w pełni zaaprobował ww. argumentację i przyjął ją za własną.
Według organu II instancji, ustawodawca nie bez kozery, nakazał składanie odrębnych sprawozdań. Przekazanie sprawozdania, w tym też zerowego, ma kluczowe znaczenie dla dokonania analizy stanu gospodarowania odpadami komunalnymi. Brak sprawozdania nie pozwalałby bowiem na dokonanie prawidłowej analizy, gdyż nie byłoby pewności czy przekazane dane są kompletne. Dopiero złożenie sprawozdania przez wszystkie podmioty wpisane do rejestru, w tym złożenie sprawozdań zerowych pozwala na dokonanie właściwej analizy stanu gospodarowania odpadami. Ponadto obowiązek sprawozdawczy pozwala burmistrzowi na wykonanie obowiązku sporządzania rocznego sprawozdania z realizacji zadań z zakresu gospodarowania odpadami komunalnymi (art. 9q u.c.p.g.). Realizacja tego obowiązku pozwala także na wykonanie obowiązku związanego z nadzorem nad przedsiębiorcami odbierającymi odpady komunalne od właścicieli nieruchomości, a w konsekwencji stosowania sankcji w postaci wykreślenia przedsiębiorcy z rejestru (art. 9j u.c.p.g.).
Następnie organ II instancji zauważył, że strona złożyła "zerowe" sprawozdanie roczne za 2019 r. dotyczące właścicieli nieruchomości niezamieszkałych (na podstawie umów z właścicielami nieruchomości) w dniu 15 grudnia 2021 r., czyli po terminie o czym mowa była wyżej. Organ II instancji nadto przypomniał, iż w postępowaniu pod sygn. SKO.4177.73.2021 (za II półrocze 2016 r.) także spostrzegł (i pozostaje to nadal aktualne), że strona za 2020 r. złożyła dwa odrębne sprawozdania za pośrednictwem systemu BDO - jedno dotyczyło umowy z urzędem gminy, a drugie dot. umów z właścicielami nieruchomości. To także wskazuje na to, że wywody zawarte w odwołaniu w tej materii są chybione.
Organ II instancji uznał, że za fakt niezłożenia przedmiotowego sprawozdania
w terminie do 31 sierpnia 2020 r. została na stronę nałożona administracyjna kara pieniężna w prawidłowej wysokości, tj. za 229 dni (okres pomiędzy 15 stycznia 2021 r. a 31 sierpnia 2021 r.) x 100,00 zł = 22.900,00 zł (art. 9x ust. 1 pkt 5 u.c.p.g.). Organ I instancji wydając rozstrzygnięcie w przedmiocie kary za 2019 r. nie przekroczył liczby dni, za które wymierza się karę w myśl art. 9x ust. 1 pkt 5 u.c.p.g.
Zdaniem organu II instancji, w przedmiotowej sprawie brak było przesłanek z 189f § 1 pkt 1 k.p.a., uzasadniających odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej. Stwierdził, że w sprawach kar za przekazanie sprawozdania po terminie nie ma zastosowania art. 9zc u.c.p.g., jak zauważono w rozważaniach prawnych. W przypadku uchybienia terminowi do złożenia sprawozdania nie może być mowy o zaprzestaniu naruszenia w rozumieniu art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. Sankcji podlega bowiem każdy dzień opóźnienia. W sprawach tych nie ma w ogóle zastosowania Dział IVA k.p.a. (vide: wyrok NSA w sprawie o sygn. akt II OSK 1774/18 oraz wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 13 lutego 2019 r., sygn. akt II SA/Go 924/18, i z dnia 6 lutego 2019 r., sygn. akt II SA/Go 754/18). W ostatnim czasie WSA w Szczecinie wydał pięć orzeczeń (patrz sygn. akt II SA/Sz 715/21, II SA/Sz 716/21, II SA/Sz 717/21, II SA/Sz 721/21, II SA/Sz 801/21, II SA/Sz 802/21), w których to podzielił zapatrywanie Kolegium co do braku zastosowania przepisów rozdziału IVa k.p.a. dotyczącego kar administracyjnych wymierzanych w myśl u.c.p.g.
Organ II instancji podniósł, że znana jest mu odmienna linia orzecznicza, sprowadzająca się do przyjęcia, iż niektóre przepisy z działu IVA k.p.a. należy stosować przy wymierzaniu kar z u.c.p.g., ponieważ danych kwestii nie normuje o.p. Jednakże jest ona pozbawiona podstaw prawnych i jest de facto zastępowaniem przez judykaturę ustawodawcy. To że o.p. nie reguluje kwestii odstąpienia od wymierzenia kary nie uprawnia do wnioskowania, iż zastosowanie mają przepisy działu IVa k.p.a., ponieważ jest to działanie wbrew literalnemu brzmieniu art. 9zf u.c.p.g.
Według organu II instancji, nawet jeżeli dopuścić pogląd, że Dział IV A k.p.a., ma zastosowanie w niniejszej sprawie, to przepis ten nie może być stosowany w celu obejścia rozwiązań ustawowych. Przekroczenie terminu do złożenia sprawozdania
o każdy dzień powoduje, że każdy delikt jest niejako konsumowany. Strona co prawda złożyła sporne sprawozdanie, jednakże ta czynność nie sanuje deliktów już popełnionych odrębnie za każdy dzień przekroczenia. W takiej sytuacji nie można twierdzić, że nastąpiło zaprzestanie naruszenia prawa, o którym mowa w art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a.
Zdaniem organu odwoławczego, w świetle ww. artykułu istotne są dwa aspekty. Otóż waga naruszenia prawa musi być znikoma, a także musi dojść do zaprzestania naruszania prawa. Jak wskazał organ I instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, Spółka nie zaprzestała naruszenia prawa w sferze obowiązku sprawozdawczego i jest to kolejne jej naruszenie. W odwołaniu ta okoliczność nie została przez Spółkę zanegowana. Nadto, waga naruszenia prawa nie jest znikoma.
W ocenie organu odwoławczego waga naruszenia przepisów u.c.p.g. jest znaczna, ponieważ Spółka pomimo, że w dniu 19 stycznia 2021 r. otrzymała decyzję B. M. sygn. GKS.6232.27.2020.KC z dnia 15 stycznia 2021 r. za pierwszy okres naruszenia obowiązku sprawozdawczego, tj. od 1 września 2020 r. do 14 stycznia 2021 r. (136 dni), a także pomimo otrzymania decyzji organu odwoławczego w tej sprawie (decyzja SKO z dnia 8 kwietnia 2021 r., znak: SKO.4177.292.2021), sporne sprawozdanie złożyła dopiero 15 grudnia 2021 r., czyli po 470 dniach. Jest to okres znaczny, który wpływał na niemożność lub nierzetelność sporządzenia rocznego sprawozdania z realizacji zadań z zakresu gospodarowania odpadami komunalnymi przez B. M.. Nie może też być mowy o znikomości naruszenia prawa z uwagi na okres trwania naruszenia. Odstąpienie od wymierzenia kary w takim przypadku byłoby niezasadne, ponieważ nie można aprobować wielokrotnego naruszenia prawa.
Odnosząc się do kwestii przesłuchania świadka, zdaniem Kolegium, jest to dowód nieistotny dla sprawy. Kolegium zauważyło, że odwołująca jako spółka prawa handlowego, wyposażona w osobowość prawną, posiada organy powołane do zarządzania sprawami spółki i reprezentowania jej na zewnątrz, w tym konkretnym wypadku zarząd spółki, którego obowiązkiem jest należyte zorganizowanie obsługi biurowo-administracyjnej, m.in. w zakresie terminowego dokonywania obowiązku sprawozdawczego. Skoro pracownik spółki nie wykonuje należycie swoich obowiązków, to winę za ten stan rzeczy winna ponosi spółka. Organ zauważył także, że odwołanie wewnętrznie jest sprzeczne, ponieważ spółka co do zasady neguje obowiązek sprawozdawczy pomimo, że WSA, czy NSA w wyrokach nie zaaprobował poglądów Strony, a mimo to chce za pomocą świadka wykazać problemy w jego złożeniu.
Oznacza to de facto, że Spółka miała świadomość, iż taki obowiązek na niej ciąży.
Organ II instancji wskazał dalej, że pochylił się także nad kwestią przedawnienia do wydania decyzji i wskazał, że termin do wydania zaskarżonej decyzji nie minął z uwagi na zawieszenie terminów zgodnie z treścią art. 70 § 7 pkt 2 o.p.
Konkludując, Kolegium stwierdziło, że organ I instancji w toku postępowania stosował zasady postępowania administracyjnego, zebrał materiał dowodowy, który był wystarczający do wydania kwestionowanej decyzji. W ocenie organu odwoławczego, organ I instancji w sposób właściwy i słuszny ocenił powyższy materiał zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, dokonał weryfikacji przesłanek warunkujących nałożenie kary administracyjnej za niezłożenie sprawozdania. Ustalona kwota kary pieniężnej została w prawidłowy sposób wyliczona przez organ I instancji. Zatem zarzuty strony w kontekście naruszeń procedury administracyjnej, jak i prawa materialnego, organ II instancji uznał za chybione.
R. S. P. Spółka z o.o. z siedzibą w P., zastępowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie ze skargą na decyzję organu II instancji z dnia 12 sierpnia 2024 r., wnosząc o jej uchylenie w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Ponadto, Skarżąca wniosła o zasądzenie kosztów postępowania na rzecz jej rzecz (w tym kosztów zastępstwa procesowego) według norm przepisanych.
Wydanej decyzji skarżąca zarzuciła:
I. błędną wykładnię przepisów prawa materialnego, tj. art. 9n u.c.p.g. poprzez przyjęcie, że z przepisu tego wynika obowiązek sporządzania dwóch rocznych sprawozdań podczas, gdy z przepisu tego taki obowiązek nie wynika;
II. błędną wykładnię przepisów prawa materialnego, tj. art. 9x ust. 1 pkt 4 u.c.p.g., poprzez niezastosowanie tego przepisu i niewezwanie jej do uzupełnienia lub poprawienia sprawozdania w przypadku stwierdzenia przez organ I instancji, że nie zawiera ono wymaganych informacji;
III. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i brak analizy czy naruszenie obowiązku złożenia sprawozdania było obarczone istotną lub znikomą wagą podczas, gdy w niniejszej sprawie należało zbadać charakter naruszenia, a wyniki tego badania powinny doprowadzić do wniosku, że należało odstąpić od nałożenia kary na nią, ponieważ sprawozdanie półroczne zostało złożone przez podwykonawcę;
IV. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niepodjęcie czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy polegających na braku przesłuchania świadka - M. M., co doprowadziłoby do zbadania zachowania strony w celu zastosowania art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a.
W uzasadnieniu skargi Spółka podniosła, że nie można zgodzić się
z rozstrzygnięciem organów obu instancji. W pierwszej kolejności Skarżąca wskazała, że nie miała obowiązku złożenia dwóch sprawozdań za rok 2019. Powołując się na brzmienie art. 9n u.c.p.g, Skarżąca argumentowała, że w ustawie nie ma mowy o dwóch sprawozdaniach, a obowiązek sporządzenia dwóch sprawozdań musi wyraźnie wynikać z ustawy.
Jak podniosła Skarżąca, organ I instancji wskazał, że obowiązek składania dwóch sprawozdań należy wywieść z brzmienia przepisu art. 9n ust. 1 u.c.p.g. oraz z objaśnień do wzoru sprawozdania zawartych w nieobowiązującym od 14 sierpnia 2019 r. rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 26 lipca 2018 r. w sprawie wzorów sprawozdań o odebranych i zebranych odpadach komunalnych, odebranych nieczystościach ciekłych oraz realizacji zadań z zakresu gospodarki odpadami komunalnymi. Organ II instancji rozszerzył tę argumentację, przywołując brzmienie także już nieobowiązujących rozporządzeń określających wzory sprawozdań (z roku 2012 i 2016) oraz o sam sposób funkcjonowania systemu BDO (konieczność wskazania rodzaju umowy). Zdaniem Skarżącej, żaden z powyższych argumentów nie przemawia za tym, aby istniał obowiązek składania dwóch sprawozdań dotyczących tego samego roku.
Skarżąca uważa, że zastosowanie liczby mnogiej słowa "sprawozdanie" w art. 9n ust. 1 u.c.p.g. należy interpretować wyłącznie w ten sposób, że jest to obowiązek o charakterze cyklicznym. Każdy kolejny okres aktualizuje obowiązek sporządzenia sprawozdania i w związku z tym obowiązek dotyczy sporządzania sprawozdań za każdy taki okres. Jednocześnie kolejne ustępy art. 9n u.c.p.g. posługują się już wyłącznie liczbą pojedynczą słowa "sprawozdanie" (art. 9n ust. 2 -6 u.c.p.g.). Interpretacja całego art. 9n u.c.p.g. traktuje więc wyłącznie o jednym, rocznym sprawozdaniu. Nigdzie w tym przepisie nie wskazano, aby obowiązek ten dotyczył sporządzenia dwóch sprawozdań za jeden i ten sam okres roczny.
Stąd za także chybiony, Skarżąca uważa argument dotyczący treści objaśnienia zawartego w nieobowiązujących rozporządzeniach. Rozporządzenia te nie mają zastosowania do składania sprawozdań za rok 2019, gdyż ostatnie z nich utraciło moc 14 sierpnia 2019 r. Niezależnie od powyższego wskazała, że objaśnienie nie należy do treści samego rozporządzenia i w tym zakresie nie może stanowić źródła prawa. Powtórzyła, że obowiązek sporządzenia dwóch sprawozdań powinien wyraźnie wynikać z przepisów rangi ustawowej. Takiego przepisu brak jest jednak w ustawie.
Skarżąca podniosła, że organ I instancji w zakresie problematyki konieczności składania dwóch sprawozdań rocznych odnosił się także do wyników wykładni celowościowej i "logicznej". Według Skarżącej, brak jest jednak wyjaśnienia w decyzji
na czym taka wykładania polegała. Organ I instancji przede wszystkim nie sformułował decyzji interpretacyjnej. Spółka argumentowała dalej, że decyzja taka powinna mieć następującą formę: Przepis P ma znaczenie Z ze względu na zastosowane dyrektywy D. Organ I instancji nie wskazał jakie dyrektywy interpretacyjne zastosował w odniesieniu do dyrektyw interpretacji funkcjonalnej.
Według Skarżącej, jeżeli natomiast chodzi o rezultaty wykładni celowościowej, to należy dojść do wniosku, że na podstawie jednego sprawozdania można jednoznacznie ustalić masę odpadów komunalnych odebranych zarówno od właścicieli objętych systemem gminnym, jak i tych, którzy tym systemem nie są objęci. Złożenie dwóch sprawozdań, w tym jednego sprawozdania "zerowego", w żadnym zakresie nie rozszerza zakresu informacji posiadanych przez organ o ilości odpadów odebranych przez stronę.
Skarżąca uważa, że nie jest także jasne o czym ma świadczyć argument Kolegium opisujący działanie systemu BDO. Najwyraźniej umknęło Kolegium, że głównym argumentem Skarżącej jest brzmienie ustawy i wykładania jej przepisów. Działanie samego systemu do składania sprawozdań ma więc znaczenie pochodne względem samego obowiązku prawnego. System to narzędzie, a nie źródło prawa. Sposób działania systemu BDO nie może być podstawą do interpretacji przepisów ustawy. Niezależnie jednak od tego, sam wywód Kolegium nie przesądza o obowiązku złożenia dwóch sprawozdań. Kolegium wskazało, że system wymusza wybór pola "umowa z urzędem gminy", "umowa z właścicielem nieruchomości" lub "nie dotyczy" oraz wskazanie, czy sprawozdanie jest "zerowe". Nadal jednak z tych faktów nie wynika obowiązek złożenia dwóch sprawozdań. Ponownie Skarżąca podniosła, że złożenie dwóch sprawozdań dotyczących tego samego roku, w tym jednego sprawozdania "zerowego", w żadnym zakresie nie rozszerza zakresu informacji posiadanych przez organ o ilości odpadów odebranych przez stronę.
Zdaniem Skarżącej, przywoływanie przez organ II instancji okoliczności, że złożyła w G. M. dwa sprawozdania za rok 2020 (w tym jedno "zerowe"), nie jest do końca jasne, gdyż organ opisał to jako fakty i nie sformułował żadnej konkluzji. Można się jedynie domyślać, że organ II instancji chce zarzucić Skarżącej niekonsekwencje. Trudno jednak jest Skarżącej zgodzić się z takim zarzutem. Przecież racjonalnym jest działanie, które nie będzie narażać Skarżącą na nałożenie kolejnych kar. Nie jest to w żadnym wypadku sprzeczne z tym, iż Skarżąca uważa, że nakładanie takiej kary jest niezgodne z prawem. Po co bowiem Skarżąca miałaby ryzykować kolejne kary? Przecież doświadczenie życiowe uczy, że nie zawsze ten kto ma racje odnosi sukces w bataliach z organami administracyjnymi. Skarżąca woli więc obecnie postępować zgodnie z tym, jak przepis rozumieją organy tego postępowania, aby nie narażać się na kolejne postępowania. Ponadto zdaniem Skarżącej, organ nie wyjaśnił co taka rzekoma niekonsekwencja strony wnosi do kwestii wykładni przepisów ustawy. Zachowanie strony nie ma przecież żadnego znaczenia dla tego jak organy administracyjne interpretują prawo. To samo należy odnieść do złożenia przez Skarżącą sprawozdania "zerowego" za rok 2019.
Skarżąca podniosła, że podobnie jak organ II instancji, także zna stanowisko Sądu w innej, analogicznej sprawie. Skarżąca uważa jednak, że stanowisko to jest błędne i w tym celu złożyła skargę kasacyjną w tamtej sprawie. O jej losie zdecyduje Naczelny Sąd Administracyjny. Według Skarżącej, powoływanie się na autorytet Sądu, chociaż oczywiście ważny, nie ma waloru przesądzającego w niniejszej sprawie. Sąd rozpatruje bowiem każdą sprawę w sposób indywidualny, co jest gwarantowane przez konstytucyjne prawo do kontroli sądowej decyzji administracyjnych.
Niezależnie od ww. argumentacji, Skarżąca wskazała, iż nawet jeżeli organ
I instancji uznał, że istnieje obowiązek przekazania informacji, których Skarżąca
nie zawarła w sprawozdaniu, które przekazała, to wówczas organ powinien wezwać do uzupełnienia lub poprawienia takiego sprawozdania. Wynika to z wykładni art. 9x ust. 1 pkt 4 u.c.p.g. Skarżąca zauważyła, że podniosła ten zarzut w odwołaniu, ale organ II instancji odnosząc się do jego treści wskazał tylko, że taka korekta nie byłaby możliwa. Nie jest jasne dla Skarżącej, dlaczego organ II instancji przyjął taką konstatację, gdyż jest ona nieprawdziwa. System BDO umożliwia bowiem złożenie dowolnej korekty.
Na koniec Skarżąca wskazała, że ewentualne naruszenie prawa, poprzez popełnienie deliktu administracyjnego zarzucanego przez organ I instancji, nie wywołało w żadnym stopniu negatywnych konsekwencji, względem których organ winien nałożyć administracyjną karę pieniężną. Argumentowała, iż w literaturze podkreśla się, że organ administracji publicznej ma obowiązek rozważenia wystąpienia przesłanek odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Przesłanka wskazana w art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. wymaga ustalenia spełnienia dwóch warunków: wagi naruszenia prawa oraz sposobu zachowania strony.
Jak zauważyła Skarżąca, organ obowiązany jest ustalić wagę naruszenia prawa. Stopień naruszenia prawa obejmuje: naruszenie kwalifikowane, naruszenie, które nie ma aż ciężaru kwalifikowanego, ale dla zachowania porządku prawnego jest istotne i naruszenie prawa nieistotne. Naruszenie prawa nieistotne to naruszenie przepisów prawa, które nie wywołało negatywnych następstw dla wartości podlegających ochronie. Nieistotne naruszenia prawa nakazują organowi odstąpienie od nałożenia kary. Według Skarżącej, w niniejszej sprawie waga naruszenia prawa jest znikoma. Nawet jeżeli uznać, że istniał obowiązek złożenia drugiego, zerowego sprawozdania i Skarżąca uchybiła terminowi jego złożenia, to i tak sprawozdanie to ostatecznie zostało złożone. Jeżeli więc istniał stan niezgodny z prawem, to obecnie, dzięki działaniom Skarżącej stan ten ustał.
Ponownie Skarżąca wyjaśniła, że złożenie sprawozdania zerowego nie stanowi przyznania przez nią, że obowiązek taki istniał. Skarżąca uczyniła to jedynie
z ostrożności, gdyż już wówczas wiedziała o stanowisku organu I instancji, że takie zerowe sprawozdanie trzeba złożyć.
Według Skarżącej, organ I instancji nie zbadał także w sposób dostateczny sposobu zachowania strony. Organ I instancji nie przesłuchał świadka - M. M.. Zeznania tego świadka miały dowieść, że w momencie próby złożenia sprawozdania (w październiku 2020 r.) zaistniały problemy techniczne z systemem BDO. Problemy te spowodowały mylne przekonanie Skarżącej, że sprawozdanie zostało wysłane.
Jak podniosła Skarżąca, organ II instancji odnosząc się do stosowania działu IV A k.p.a., pomimo sygnalizowania pewnych zastrzeżeń, dopuścił możliwość zastosowania tych przepisów do niniejszej sprawy. Zasugerował jednak, że ich stosowanie może w tych okolicznościach prowadzić do obejścia ustawy. Zostawiając na boku ten dość absurdalny - zdaniem Skarżącej - wniosek, że stosowanie jednej ustawy miałoby prowadzić do obejścia innej, wskazała, że organ II instancji w zasadzie nie wskazał na czym polega szkodliwość postępowania. Według Skarżącej, rzekome "wielokrotne naruszenie prawa" jest argumentem nieprawdziwym, gdyż Skarżąca zmieniła sposób postępowania od momentu, kiedy wszczęto postępowanie administracyjne. Organ I instancji zrobił to jednak w tym samym czasie, za wszystkie sprawozdania od początku ich składania przez Skarżącą. Trudno więc mówić o jakiejś "recydywie", skoro nie doszło do żadnego naruszenia po tym, jak którakolwiek z decyzji nakładających karę starała się ostateczna.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części - art. 151 p.p.s.a.
Z kolei, zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, zatem uwzględnia w granicach danej sprawy wszelkie naruszenia prawa a także przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie niezależnie od zarzutów i wniosków podniesionych w treści skargi.
Wobec tak zakreślonej kognicji sądów administracyjnych oraz przyczyn wzruszania decyzji organów administracji publicznej, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Istotą sporu pomiędzy Skarżącą, a organami administracji była możliwość zastosowania, w odniesieniu do wymierzonej administracyjnej kary pieniężnej, wynikającej z przepisów k.p.a. instytucji odstąpienia od jej nałożenia (jak wywodzi Skarżąca), czy też nie (jak uznają organy).
Zdaniem Sądu, przyjęta przez organy administracji wykładnia mających zastosowanie w niniejszej sprawie przepisów prawa jest prawidłowa.
Przedmiot skargi stanowi decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie utrzymująca w mocy decyzję B. M. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej na skarżącą Spółkę w kwocie [...]zł za niezłożenie w terminie, za rok 2019, sprawozdania dotyczącego odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości niezamieszkałych. Z ustaleń organów wynikało, że Skarżąca sprawozdanie to złożyła dopiero 15 grudnia 2021 r., tj. 470 dni po terminie ustawowym.
Skarżąca nie zgadzając się z zaskarżoną decyzją podniosła, że w świetle przepisu art. 9n ustawy z dnia 13 września 1993 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (tj. Dz.U. z 2024 r. poz. 399), zwanej dalej "u.c.p.g." nie jest zobowiązana do składania odrębnych sprawozdań dotyczących odbioru odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości zamieszkałych i nieruchomości niezamieszkałych. O ile w sprawozdaniu za rok 2019 nie zawarła wszystkich wymaganych informacji, to organ winien był wezwać ją do poprawienia sprawozdania, na którą to okoliczność wskazuje przepis art. 9x ust. 1 pkt 4 ustawy.
Z przedstawionych regulacji wynika, że każdy podmiot, o którym mowa w art. 9n ust. 1 u.c.p.g., czyli "podmiot odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości" miał obowiązek złożyć chociażby sprawozdanie zerowe, jeżeli w danym półroczu nie odbierał na terenie danej gminy odpadów komunalnych od właścicieli. Z normy ustanowionej w art. 9n ust. 1 u.c.p.g. wynika, że adresatem obowiązku sporządzenia sprawozdań półrocznych jest każdy podmiot prowadzący działalność w przedmiocie odbioru odpadów komunalnych, a nie tylko taki podmiot, który faktycznie w danym półroczu odpady odbiera. Okoliczność, że mimo zarejestrowanej działalności dany podmiot nie odbiera faktycznie odpadów od właścicieli nieruchomości nie zwalnia go od obowiązku sporządzenia sprawozdania, a obliguje go do złożenia sprawozdania zerowego.
Analiza przepisu art. 9n u.c.p.g. wskazuje – zdaniem Sądu, że wbrew twierdzeniom Skarżącej podmiot odbierający odpady komunalne na terenie danej gminy od właścicieli nieruchomości obowiązany jest przekazać organowi, o którym mowa w ust. 2 odrębne sprawozdanie dotyczące odbioru odpadów od właścicieli nieruchomości, z którymi zawarł stosowne umowy, jak i sprawozdanie zerowe o ile takich odpadów nie odbierał.
Przepis art. 9n u.c.p.g. nie rozróżnia wprost obowiązków sprawozdawczych odbierającego odpady w odniesieniu do umów zawartych z właścicielami nieruchomości zamieszkałych i niezamieszkałych, jednakże o ile w odniesieniu do każdego rodzaju nieruchomości podmiot odbierający odpady tych odpadów w danym roku nie odbierał, to w myśl ust. 6 ma obowiązek przekazania wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta sprawozdanie zerowe. Przyjęcie innej interpretacji tego przepisu oznaczałoby, że złożenie sprawozdania zerowego stałoby się zbędne, albowiem podmiot dysponujący zezwoleniem na odbiór odpadów na terenie danej gminy może wykonywać w danym roku umowy w odniesieniu do właścicieli nieruchomości zamieszkałych i niezamieszkałych i wtedy składa jedno sprawozdanie. O ile z kolei wykonuje umowy w odniesieniu tylko do jednego rodzaju nieruchomości, to w odniesieniu do drugiego z nich jest obowiązany do złożenia sprawozdania, o którym mowa w art. 9n ust. 6.
W rozpoznawanej sprawie, co wynika z akt administracyjnych załączonych do skargi, Skarżąca złożyła dwa sprawozdania, w tym zerowe po terminie określonym w art. 12a ust. 1 ustawy.
Pismem z dnia 8 grudnia 2021 r. organ I instancji wezwał Skarżącą do złożenia wyjaśnień odnośnie do umów zawartych z właścicielami nieruchomości niezamieszkałych oraz powodów niezłożenia sprawozdania w tym zakresie za pośrednictwem Bazy danych o produktach i opakowaniach oraz gospodarce odpadami. Z wyjaśnień Skarżącej z dnia 3 stycznia 2022 r. wynikało, że w roku 2019 na terenie gminy M. nie łączyła jej żadna umowa na odbiór odpadów z właścicielami nieruchomości niezamieszkałych. Nadto wskazała, że sprawozdanie zerowe za rok 2019 zostało sporządzone, lecz jego wysyłkę utrudniały problemy techniczne z systemem BDO, na które Skarżąca nie miała wpływu. Ostatecznie sprawozdanie zerowe, zapisane w pliku dokumentów roboczych, zostało wysłane dopiero w dniu 15 grudnia 2021 r., co skutkowało nałożeniem kary pieniężnej w wysokości [...] złotych.
Ustosunkowując się do zarzutu skargi akcentującego brak obowiązku składania dwóch, odrębnych sprawozdań półrocznych, bowiem nie wynika on wyraźnie z przepisów ustawy Sąd stwierdził, że zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie. Nie powinno budzić wątpliwości, że przepisy art. 9n u.c.p.g. obligowały Skarżącą do wskazania danych, poprzez sprawozdanie, dotyczących wszystkich odbieranych odpadów - zarówno ilości odpadów odbieranych od właścicieli nieruchomości na podstawie umowy z gminą i jednocześnie na podstawie umów z właścicielami nieruchomości.
Zaznaczenia wymaga, że zgodnie z art. 9c ust. 1 u.c.p.g. przedsiębiorca odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości jest obowiązany do uzyskania wpisu do rejestru w gminie, na terenie której zamierza odbierać odpady komunalne od właścicieli nieruchomości. Tym samym już sam wpis przedsiębiorcy do ww. rejestru skutkuje obowiązkiem składania sprawozdań, ponieważ art. 9n ww. ustawy obejmuje właśnie takich przedsiębiorców, którzy są wpisani do właściwego rejestru prowadzonego przez wójta danej gminy. Taki pogląd zaprezentowano w orzecznictwie sądowym (por. wyrok NSA z 7 października 2020 r. sygn. akt II OSK 1388/18) i Sąd pogląd ten podtrzymuje.
Sposób składania sprawozdań, który w rzeczywistości dotyczył kwestii techniczno-organizacyjnych, wbrew podglądowi Skarżącej, nie musiał być określony ustawą. Ustawa określała obowiązek sprawozdawczy odnoszący się do określonych podmiotów i zakresu przedmiotowego sprawozdań, zaś rozporządzenie doprecyzowało rozwiązania o charakterze realizacyjnym - wykonawczym. Jak wynika z akt administracyjnych, Skarżąca składając sprawozdanie za rok 2019 r. do organu 15 grudnia 2021 r., na druku zawierającym pouczenie, o konieczności złożenia dwóch sprawozdań w przypadku opisanym w pkt 2 objaśnień druku sprawozdania.
Tym samym, niezasadna okazała się również argumentacja skargi zarzucająca zaniechanie organu I instancji i braku wezwania strony do uzupełnienia złożonego sprawozdania dotyczącego odpadów komunalnych odebranych od właścicieli nieruchomości na podstawie umowy z gminą. Obowiązkiem skarżącej Spółki było bowiem złożenie dwóch odrębnych sprawozdań rocznych za 2019 r.
Podsumowując, prawidłowo przyjęły organy orzekające w sprawie, że skarżąca Spółka, tak jak każdy przedsiębiorca wpisany do prowadzonego rejestru działalności regulowanej w zakresie odbioru odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, miała obowiązek składania sprawozdania niezależnie od tego, czy rzeczywiście w danym okresie odpady odbierała. Takie rozwiązanie miało służyć realizacji przez właściwe organy obowiązku ciągłej analizy stanu gospodarowania odpadami komunalnymi na danym terenie gminy czy miasta. Stanowisko to jest ugruntowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, w tym tut. Sądu oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok WSA W Gliwicach z dnia 13 października 2017 r., sygn. akt II SA/Gl 307/17, wyrok WSA w Kielcach z dnia 26 lipca 2018 r., sygn. akt II SA/Ke 336/18, wyrok WSA w Szczecinie z dnia 24 maja 2018 r., sygn. akt II SA/Sz 88/18, wyrok NSA z dnia 6 grudnia 2019 r., sygn. akt II OSK 234/18, wyrok NSA z dnia 16 czerwca 2020 r., sygn. akt II OSK 3510/19).
Kolejną kwestią wymagającą wyjaśnienia stało się ustalenie stanu prawnego, który winien mieć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie. Zdaniem strony skarżącej, skoro w dacie wydawania decyzji przez organy administracji nie istniał już obowiązek składania sprawozdań rocznych, to tym samym nie było podstaw do nałożenia kary za nieterminowe złożenie sprawozdania rocznego na podstawie art. 9x ust. 1 pkt 5 u.c.p.g., gdyż przepis ten odwołuje się bezpośrednio do aktualnego brzmienia przepisu art. 9n u.c.p.g. Należało zatem stosować ustawę obowiązującą w dniu wydania decyzji - zgodnie z art. 189c k.p.a.
Przepis art. 189c k.p.a. stanowi, że jeżeli w czasie wydawania decyzji w sprawie administracyjnej kary pieniężnej obowiązuje ustawa inna niż w czasie naruszenia prawa, w następstwie którego ma być nałożona kara, stosuje się ustawę nową, jednakże należy stosować ustawę obowiązującą poprzednio, jeżeli jest ona względniejsza dla strony.
Ustosunkowując się do zarzutu naruszenie przepisów postępowania - art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i brak analizy, czy naruszenie obowiązku złożenia sprawozdania było obarczone istotną lub znikomą wagą, Sąd stwierdził, że zarzut ten jest nieuprawniony. Zgodnie z ww. przepisem, organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Kolegium wskazało, że sankcji podlega każdy dzień opóźnienia. Kolegium uznało, że " (...) nawet jeżeli dopuścić pogląd, że Dział IV A k.p.a., ma zastosowanie w niniejszej sprawie, to przepis ten nie może być stosowany w celu obchodzenia ustawy. Przekroczenie terminu do złożenia sprawozdania o każdy dzień powoduje, że każdy delikt jest niejako konsumowany. Spółka nie złożyła spornego sprawozdania w ogóle, a gdyby je nawet złożyła po terminie, to czynność ta nie sanuje deliktów już popełnionych odrębnie za każdy dzień przekroczenia. W takiej sytuacji nie można twierdzić, że nastąpiło zaprzestanie naruszenia prawa, o którym mowa w art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. Gdyby nawet przyjąć zapatrywanie Spółki, iż rzeczona instytucja ma zastosowanie w przedmiotowej sprawie, to waga naruszenia przepisów u.c.p.g. jest znaczna, a sposób zachowania strony, należy ocenić negatywnie. Dzieje się tak, ponieważ jak wyżej już zauważono, brak złożenia rzetelnych sprawozdań przez Spółkę, implikował niemożność lub nierzetelność sporządzenia rocznego sprawozdania z realizacji zadań z zakresu gospodarowania odpadami komunalnymi przez B. M..
Wbrew zatem zarzutowi skargi, w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze poddało ocenie możliwość zastosowania przytoczonego przepisu art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., dając temu wyraz w logicznej i przekonującej argumentacji.
W tym kontekście Sąd zwraca uwagę, na obowiązek oceny, na gruncie przedmiotowej sprawy, przesłanek z art. 189f § 1 k.p.a.
Zauważyć w tym miejscu wypada, iż zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 czerwca 2022 r. III OPS 1/21 do postępowań administracyjnych w przedmiocie nałożenia administracyjnych kar pieniężnych, o których mowa w przepisach Rozdziału 4d ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, stosuje się art. 189f k.p.a.
Chybiony jest zarzut naruszenia art. 7 k.p.a w. z art. 77§1 w z art. 107 § 3 k.p.a.
Wymogi, jakie powinna spełniać decyzja administracyjna zawarte są w art. 107 k.p.a. Zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, z kolei, uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 24 kwietnia 2018 r., I OSK 1351/16 podkreślił, że do naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. dochodzi wtedy, gdy uzasadnienie decyzji nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie albo gdy mimo formalnej poprawności jego treść - ze względu np. na ogólnikowość stwierdzeń i argumentów - nie pozwala na skontrolowanie poprawności rozstrzygnięcia sprawy, a tym samym czyni w stopniu istotnym wątpliwym poprawność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w sprawie. Aby naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 107 § 3 k.p.a. mogło stanowić podstawę uchylenia decyzji, koniecznym jest wykazanie, że uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Taki wpływ w skardze nie został wykazany. Nadto uważna analiza zaskarżonej decyzji wskazuje, że nie występuje stan dokładnego wyjaśnienia sprawy wskazanej w skardze. Przywołane przez autora skargi fakt braku przesłuchania świadka skarżącej Spółki na okoliczności złożenia sprawozdania zerowego za rok 2019 r. po terminie nie posiada waloru powodującego, że stan sprawy nie został należycie ustalony, bowiem zdaniem Sądu był to dowód zbędny.
Podsumowując, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, że wydając zaskarżoną decyzję organ ustalił w sposób niewadliwy wszystkie okoliczności stanu faktycznego istotne dla podjęcia rozstrzygnięcia, dokonał prawidłowej wykładni przepisów prawa materialnego i nie naruszył przepisów postępowania w stopniu, który uzasadniałby uwzględnienie skargi. Z tych względów, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi Sąd orzekł o jej oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Orzeczenia przywołane w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia. nsa.gov.pl.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło