II SA/Sz 933/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Barbara Gebel po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi A. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego postanawia: odmówić ustanowienia adwokata Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 6 lutego 2014 r. oddalił skargę A.Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego. Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem został doręczony skarżącemu w dniu 3 [...] (vide: zwrotne potwierdzenie odbioru k. [...]). W dniu [...] A.Z. osobiście złożył, na urzędowym formularzu PPF, wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Wnioskodawca oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz ze swoją mamą, konkubiną oraz córką. Zarówno skarżący, jak i jego konkubina nie osiągają żadnego dochodu, bowiem są osobami bezrobotnymi bez prawa do zasiłku. Dochód rodziny stanowi emerytura mamy skarżącego w wysokości [...] zł (brutto) miesięcznie oraz przyznany na rzecz jego córki zasiłek rodzinny w kwocie [...] zł miesięcznie. A.Z. wskazał, że nie posiada mieszkania, ani nieruchomości rolnej, a jedynie altankę o powierzchni do 25 m2 położoną w obrębie Rodzinnych Ogrodów Działkowych. Dodatkowo wnioskodawca oświadczył, że dysponuje oszczędnościami w wysokości [...] zł, a ponadto wraz z mamą i konkubiną posiada aktywa w złocie w wysokości [...] zł znajdujące się w zarządzie syndyka masy upadłościowej "A". Zarządzeniem z dnia [...] sąd, stosownie do art. 255 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zobowiązał skarżącego do uzupełnienia złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedłożenie: - wyciągów lub wykazów za okres ostatnich 3 miesięcy ze wszystkich rachunków bankowych skarżącego oraz jego konkubiny i mamy; - dowodów potwierdzających wydatki na utrzymanie mieszkania z okresu ostatnich 3 miesięcy (w szczególności kserokopii rachunków za prąd, gaz, wodę itp.), - dowodu potwierdzającego wysokość emerytury mamy skarżącego (kserokopii decyzji). W odpowiedzi na wezwanie skarżący przedłożył: 1) wyciągi z należących do skarżącego rachunków bankowych, w tym z Banku BPH, w którym wskazano, że w dniu [...] skarżący podjął kwotę [...] zł, a także wyciąg z rachunku w Banku, na którym w ciągu ostatnich 3 miesięcy nie dokonywano żadnych operacji, co wynika z oświadczenia doradcy finansowego, a także wyciągi z rachunku w Banku: za okres [...], ze wskazaniem salda końcowego na kwotę [...] zł; za okres [...], ze wskazaniem salda końcowego w wysokości [...] zł; za okres [...] ze wskazaniem salda końcowego na kwotę [...] zł; 2) wyciągi z rachunków bankowych mamy skarżącego – T.Z., w tym z rachunku w Banku, na którym w ciągu ostatnich 3 miesięcy nie dokonywano żadnych operacji, co wynika z oświadczenia doradcy finansowego, a także wyciągi z rachunku w Banku: za okres [...], ze wskazaniem salda końcowego na kwotę [...] zł, za okres [...], ze wskazaniem salda końcowego na kwotę [...] zł, za okres [...], ze wskazaniem salda końcowego w wysokości 0 zł; 3) oświadczenie konkubiny wnioskodawcy – H.W. dotyczące nieposiadania rachunków bankowych w okresie ostatnich trzech miesięcy; 4) kserokopie faktur rachunków za energię elektryczną: [...] 5) kserokopię informacji o wysokości czynszu za mieszkanie ustalonego od października 2013 r. na kwotę [...] zł, a od lutego 2014 r. na kwotę [...] zł; 6) kserokopię informacji o niedopłacie w wysokości [...] zł z tytułu rozliczenia zaliczek na wodę; 7) kserokopię informacji o nadwyżce [...] zł z tytułu rozliczenia kosztów centralnego ogrzewania; 8) kserokopię decyzji z dnia [...] w sprawie waloryzacji emerytury mamy skarżącego T.W., w której wskazano, że od 1 marca 2013 r. wysokość świadczenia do wypłaty będzie stanowić -[...] zł. Uzupełniając informacje zawarte w przedstawionych dokumentach skarżący wyjaśnił, że comiesięczna wpłata kwoty [...] zł na rachunek w banku była częścią gotówki, którą pobierał z konta mamy. Wpłaty te stanowiły podstawę zwolnienia z opłaty za konto w tym Banku, które założył w marcu 2013 r. w celu nabycia Funduszy Inwestycyjnych. Z uwagi na przedłużający się brak środków na bieżące potrzeby rodziny, w miesiącu lutym A.Z. odkupił wskazane fundusze ze stratą około [...] zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W rozpoznawanej sprawie skarżący, na podstawie art. 239 pkt 1 lit a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) zwanej dalej "P.p.s.a.", jest z mocy ustawy zwolniony od ponoszenia wszelkich kosztów sądowych. W myśl tego przepisu, nie mają obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Przedmiotem skargi w niniejszym postępowaniu jest dodatek mieszkaniowy, który zgodnie ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego mieści się w szeroko rozumianej kategorii spraw z zakresu pomocy społecznej (por. postanowienie NSA z dnia 16 grudnia 2005 r., I OZ 1417/05, publ. na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Uznając, że skarżący korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych, jego wniosek należało rozpoznać w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata. Stosownie do art. 262 powołanej ustawy, przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (§ 3). W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ww. ustawy, prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane, gdy wnioskujący o taką pomoc wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Przez uszczerbek, o którym mowa wyżej, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, że nie może ona zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt II FZ 137/05, dostępne w internecie). Wobec powyższego należy zaznaczyć, że instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia lub środki te są tak bardzo ograniczone, że wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb. Na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Natomiast sąd rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien uwzględnić nie tylko bieżące dochody i wydatki wnioskodawcy i jego rodziny, ale również stan majątkowy (postanowienie NSA z dnia 28 stycznia 2010 r., sygn. akt II OZ 28/10 publ. na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Odnosząc powołaną wyżej regulację prawną do realiów rozpoznawanej sprawy, należało uznać, że aktualna sytuacja finansowa i majątkowa skarżącego, nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. Z danych ujętych we wniosku oraz wynikających z przedłożonych, na wezwanie sądu, dokumentów nie wynika bowiem, iż wnioskodawca nie posiada środków pozwalających na sfinansowanie kosztów związanych z opłaceniem profesjonalnego pełnomocnika. W pierwszej kolejności wskazać należy, że rodzina skarżącego uzyskuje stały miesięczny dochód w łącznej wysokości [...]. Z akt administracyjnych wynika, że skarżący zajmuje wraz z rodziną mieszkanie o powierzchni około 47 m2 na podstawie spółdzielczego (lokatorskiego) prawa do lokalu. Na podkreślenie zasługuje fakt, że wnioskodawca dysponuje oszczędnościami w wysokości [...] zł, który w świetle orzecznictwa w zasadzie wyklucza możliwość przyznania prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 30 sierpnia 2005 r., o sygn. akt I OZ 835/05, publ. na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl, oraz z dnia 18 marca 2011r., sygn. akt I OZ 162/11, publ. Lex nr 786724). Ponadto posiada, jak to określił, zamrożone aktywa znajdujące się w zarządzie syndyka o wartości [...] zł. Dodatkowo analiza operacji wskazanych na wyciągu z rachunku bankowego Banku prowadzi do stwierdzenia, że około 3 tygodnie przed złożeniem wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podjął w dniu [...] z ww. konta kwotę [...] zł. Ponadto sąd zwrócił uwagę, że skarżący na bieżąco reguluje swoje zobowiązania z tytułu opłat za media (energię elektryczną), w tym ostatni z rachunków (na kwotę [...] zł) opłacił 2 dni przed złożeniem wniosku o prawo pomocy. Zgodnie zaś z poglądem wyrażonym w orzecznictwie sądów administracyjnych - koszty postępowania należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami (por. postanowienie NSA z dnia 12 września 2012 r., sygn. akt II OZ 739/12). Biorąc powyższe pod uwagę należy podnieść, że A.Z. nie wykazał, że faktycznie znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. W tym stanie rzeczy należało, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzec jak w postanowieniu.