II SAB/Sz 174/21
WyrokWSA w Szczecinie2022-02-16
Skład orzekający: Elżbieta Dziel, Bolesław Stachura, Joanna Wojciechowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Burmistrz Miasta i Gminy pozostawał w bezczynności w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, a jeśli tak, to czy bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa?Ratio decidendi
Sąd uznał, że Burmistrz Miasta i Gminy pozostawał w bezczynności w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Stwierdzono, że bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ organ nie podjął stosownych czynności w ustawowym terminie, a jego wezwanie do doprecyzowania wniosku było nieprecyzyjne, co uniemożliwiło skarżącemu prawidłowe usunięcie braków. Pozostawienie wniosku bez rozpoznania było niedopuszczalne.Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej wynagrodzeń pracowników Wydziału Promocji oraz wynagrodzenia pełnomocnika Burmistrza ds. sportu. Organ częściowo udzielił informacji, częściowo odmówił, a częściowo wezwał do doprecyzowania wniosku i wykazania interesu publicznego. Po kolejnych decyzjach organów i odwołaniach, organ dwukrotnie uchylił decyzje organu pierwszej instancji. Organ zobowiązany dwukrotnie wzywał skarżącego do doprecyzowania wniosku, jednak wezwania te były nieprecyzyjne. Ostatecznie organ pozostawił wniosek bez rozpoznania, co skutkowało wniesieniem skargi na bezczynność.Rozstrzygnięcie
Zobowiązano Burmistrza Miasta i Gminy do rozpoznania wniosku skarżącego o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni od doręczenia organowi akt wraz z odpisem prawomocnego wyroku; stwierdzono, że Burmistrz dopuścił się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa; oddalono wniosek o przyznanie sumy pieniężnej; zasądzono od Burmistrza na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Dziel Sędziowie Sędzia WSA Bolesław Stachura (spr.) Sędzia WSA Joanna Wojciechowska po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym w dniu 16 lutego 2022 r. sprawy ze skargi P. S. na bezczynność Burmistrza Miasta i Gminy w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. zobowiązuje Burmistrza Miasta i Gminy do rozpoznania wniosku skarżącego o udostępnienie informacji publicznej, w terminie 14 dni od daty doręczenia organowi akt wraz z odpisem prawomocnego wyroku; II. stwierdza, że Burmistrz Miasta i Gminy dopuścił się bezczynności oraz, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. oddala wniosek o przyznanie skarżącemu sumy pieniężnej; IV. zasądza od Burmistrza Miasta i Gminy na rzecz skarżącego P. S. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
P. S. (dalej: "wnioskodawca", "skarżący", "strona") wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie ze skargą na bezczynność
Burmistrza C. (dalej: "organ zobowiązany" lub "organ") w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.
Wnioskiem z dnia [...] lutego 2020 r. wnioskodawca wystąpił do organu zobowiązanego o udostępnienie informacji publicznej w zakresie:
- przedstawienia wynagrodzenia wszystkich pracowników Wydziału Promocji
(Urzędu Miejskiego w C. – uwaga Sądu), w sposób łączny i osobny. Z uwzględnieniem: zmian na przestrzeni ostatnich 2 lat, nagród wypłacanych kierownikom oraz uzasadnieniem przyznania nagród, imion i nazwisk osób, których dotyczy wynagrodzenie (z zachowaniem zasady ochrony danych osobowych);
- przedstawienia wynagrodzenia pełnomocnika Burmistrza ds. sportu.
Wnioskodawca zażądał przesłania kserokopii i plików komputerowych (skanów) na adres e-mail.
Pismem z dnia [...] marca 2020 r. organ zobowiązany w części udzielił wnioskodawcy informacji publicznej (tj. podał kwotę łącznego wynagrodzenia,
imiona i nazwiska pracowników, podstawę prawną wypłaty nagród kierownikom oraz lata, w których przyznano i nie przyznano nagrody). Ponadto poinformował wnioskodawcę o zasadach udostępnienia informacji przetworzonej w zakresie zmian wynagrodzeń pracowników Biura Promocji (wskazując na konieczność wykazania szczególnie istotnego interesu publicznego) oraz zapowiedział wydanie odrębnej decyzji w zakresie udostępnienia informacji o wynagrodzeniach (w sposób osobny) i kwoty nagród wypłacanych kierownikom. Organ zobowiązany wyjaśnił, że w strukturze organizacyjnej Urzędu Miejskiego nie ma stanowiska pełnomocnika Burmistrza ds. sportu, stąd brak wynagrodzenia przypisanego do tego stanowiska. Dodatkowo zobowiązał skarżącego do wskazania czy wniosek dotyczy Głównego Specjalisty ds. sportu i rekreacji. Pismo wysłano pocztą elektroniczną w dniu [...] marca 2020 r. oraz pocztą tradycyjną w dniu [...] marca 2020 r. (korespondencję doręczono
w dniu [...] marca 2020 r.).
W dniu [...] marca 2020 r. organ zobowiązany wydał decyzję nr [...], którą odmówił wnioskodawcy udzielenia informacji publicznej w sprawie przedstawienia wynagrodzenia wszystkich pracowników Biura Promocji w sposób osobny oraz wysokości nagrody wypłaconej kierownikowi Biura Promocji. Decyzję wysłano pocztą tradycyjną w dniu [...] marca 2020 r. (korespondencję doręczono w dniu [...] marca 2020 r., zgodnie z ZPO).
Wnioskodawca w piśmie z dnia [...] marca 2020 r. odpowiedział na wezwanie do wykazania istotności informacji publicznej dla interesu publicznego. W tym zakresie wskazał, że wykonuje mandat radnego Rady Miasta C., a wniosek jest związany z obowiązkiem kontroli wydatkowania finansów publicznych w zakresie ich celowości i racjonalności. W tej samej dacie odrębnym pismem wnioskodawca złożył odwołanie od decyzji organu z dnia [...] marca 2020 r..
Pismem z dnia [...] marca 2020 r. organ zobowiązany przedstawił wnioskodawcy informację w zakresie zmian wynagrodzenia miesięcznego pracowników Biura Promocji z wyszczególnieniem okresów, których dotyczą oraz liczby pracowników oraz podstawy przyznania nagrody kierownikowi Biura Promocji. Pismo doręczono wnioskodawcy
w dniu [...] marca 2020 r. (zgodnie z ZPO).
Po rozpoznaniu odwołania wnioskodawcy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. (dalej: "organ odwoławczy") decyzją z dnia [...] maja 2020 r., sygn. akt [...] uchyliło decyzję z dnia [...] marca 2020 r. i przekazało wniosek do ponownego rozpatrzenia przez organ zobowiązany. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy zalecił, aby przy ponownej analizie wniosku, zobowiązano wnioskodawcę do sprecyzowania wniosku poprzez podanie, co należy rozumieć przez "pokazanie zmian (wynagrodzenia) na przestrzeni 2 lat". Zdaniem organu odwoławczego, analiza wniosku nie pozwoliła na jednoznaczne stwierdzenie, jakie jest żądanie wnioskodawcy. Tym samym, czy domaga się on obszernej i szczegółowej analizy zmian wynagrodzeń w okresie 24 miesięcy czy też przykładowo ukazanej różnicy pomiędzy wynagrodzeniami wypłacanymi na początku dwuletniego okresu oraz na jego końcu. Brak jednoznaczności organ odwoławczy uznał za wadę formalną wniosku podlegającą doprecyzowaniu. Wskazał, że po sprecyzowaniu żądania przez wnioskodawcę, organ zobowiązany powinien wnikliwie zbadać czy wniosek dotyczy osób pełniących funkcje publiczne oraz zawrzeć w ewentualnej decyzji odmownej stosowne uzasadnienie, a do akt sprawy dołączyć dokumenty pozwalające na dokonanie weryfikacji ustaleń.
Pismem z dnia [...] maja 2020 r. organ zobowiązany wezwał wnioskodawcę do doprecyzowania wniosku, co do zakresu żądania tj. zgodnie z zaleceniami zamieszczonymi w decyzji z dnia [...] maja 2020 r. Pismo przesłano wnioskodawcy pocztą elektroniczną w dniu [...] maja 2020 r. oraz doręczono w dniu [...] maja 2020 r. pocztą tradycyjną (zgodnie z ZPO).
W odpowiedzi na ww. zobowiązanie wnioskodawca wskazał, że wniosek dotyczy obszernej i szczegółowej analizy zmian wynagrodzenia w okresie 24 miesięcy oraz różnicy pomiędzy wynagrodzeniami wypłacanymi na przestrzeni miesięcy we wskazanym okresie.
W dniu [...] czerwca 2020 r. organ zobowiązany decyzją nr [...] odmówił udzielenia informacji publicznej w sprawie przedstawienia zmian wynagrodzenia wszystkich pracowników Biura Promocji na przestrzeni 2 lat. W uzasadnieniu przedstawił opis czynności wykonywanych przez pracowników Biura Promocji i stwierdził, że żaden z nich nie jest osobą pełniącą funkcję publiczną
(m.in. wykonują oni jedynie czynności techniczne w zakresie promocji walorów gospodarczych i turystycznych gminy oraz przygotowania informacji i programów promocji). Dodatkowo wskazał, że żądane informacje stanowią dobra osobiste
osób fizycznych, które pracodawca jest zobowiązany chronić, a pracownicy
nie wyrazili zgody na ich upublicznienie. Decyzja została doręczona wnioskodawcy w dniu [...] czerwca 2020 r..
Po rozpoznaniu odwołania, organ odwoławczy uchylił decyzję z dnia
[...] czerwca 2020 r. w całości i przekazał wniosek do ponownego rozpatrzenia przez organ zobowiązany. W uzasadnieniu stwierdził, że nie jest jasne na podstawie jakich dokumentów i w jaki sposób organ zobowiązany poczynił ustalenia w sprawie, a ogólnikowość opisanych obowiązków pracowniczych nie daje możliwości weryfikacji wyrażonego w decyzji stanowiska. Organ odwoławczy stwierdził, że w toku uzupełnionego postępowania należy zweryfikować zakresy obowiązków i uprawnień pracowników Biura Promocji, w tym w szczególności jego Kierownika i odzwierciedlić powyższe w ewentualnej decyzji administracyjnej. Organ zobowiązany powinien w uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazać należycie w jaki sposób (w oparciu o jakie dokumenty i dane) dokonał ustaleń i potwierdzić je w aktach administracyjnych. Zdaniem SKO wniosek w aktualnym kształcie pozostawał w części nieprecyzyjny i niewątpliwie dotyczy informacji publicznej przetworzonej (która wymaga stwierdzenia istotnego interesu publicznego). Zwrócił uwagę, że wnioskodawca oczekując przekazania informacji o wynagrodzeniach nie wyjaśnił podania jakiej wartości wynagrodzenia oczekuje (brutto/netto) oraz czy domaga się także przekazania informacji o samych różnicach pomiędzy wynagrodzeniami wypłacanymi w poszczególnych miesiącach, czy faktycznie należnych (bądź wypłaconych) kwot. Uznał również, że konieczne jest wezwanie wnioskodawcy do należytego doprecyzowania wniosku, a w pozostałym zakresie do przedstawienia podstaw przemawiających za stwierdzeniem szczególnego interesu publicznego dla udostępnienia informacji publicznej. Decyzja została doręczona wnioskodawcy
w dniu [...] czerwca 2020 r.
Wezwaniem z dnia [...] lipca 2020 r. organ zobowiązany wezwał wnioskodawcę na podstawie art. 64 § 2 ustawy z dnia [...] czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.), dalej: "K.p.a." do należytego doprecyzowania wniosku, a w zakresie w którym domagał się on obszernej i szczegółowej analizy, do wykazania istotnego interesu. Pismo doręczono
w dniu [...] lipca 2020 r..
W odpowiedzi (pismo z dnia [...] sierpnia 2020 r.) wnioskodawca wskazał, że informacja jest niezbędna do zbadania racjonalności wydatkowania finansów publicznych i zaproponowania odpowiednich rozwiązań. Ponadto, stwierdził, że wezwanie nie wskazuje co miałoby zostać doprecyzowane i co dla organu zobowiązanego jest niejasne.
Następnie w dniu [...] lipca 2021 r. wpłynęło do organu zobowiązanego pismo wnioskodawcy (z dnia [...] lipca 2021 r.) zatytułowane "żądanie przedstawienia informacji". Wnioskodawca powołując się na art. 24 ust. 2 ustawy z dnia [...] marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2020 r., poz. 713 ze zm.), dalej: "u.s.g." w związku z wykonywaniem mandatu radnego, wniósł o przedstawienie informacji w zakresie:
- wysokości nagród wypłaconych funkcjonariuszom publicznym Gminy C. od [...] stycznia 2016 r., do [...] lipca 2021 r., z wyszczególnieniem daty przekazywanych nagród, ich wysokości oraz funkcjonariusza publicznego, który tę nagrodę otrzymał (przekazanie informacji powinno nastąpić w terminie do [...] sierpnia 2021 r.);
- wysokości wynagrodzenia dla etatu gminnego specjalisty ds. sportu i rekreacji (przekazanie informacji powinno nastąpić w terminie do [...] lipca 2021 r.).
Pismem z dnia [...] lipca 2021 r. organ zobowiązany poinformował wnioskodawcę, że udzielenie żądanej informacji dotyczącej wysokości wynagrodzenia dla etatu gminnego specjalisty ds. sportu i rekreacji stanowić będzie naruszenie dobra osobistego pracownika zajmującego to stanowisko, albowiem w Urzędzie Miejskim w C. na tym stanowisku zatrudniona jest wyłącznie jedna osoba.
Pismo przesłano wnioskodawcy w dniu [...] lipca 2021 r.
Pismem z dnia [...] sierpnia 2021 r. organ zobowiązany odmówił udzielenia informacji. W uzasadnieniu powołał przepisy u.s.g., stanowisko orzecznictwa oraz doktryny, przede wszystkim w zakresie możliwości uzyskania informacji publicznej w zakresie nagród wypłaconych funkcjonariuszom publicznym Gminy C. od dnia [...] stycznia 2016 r. do dnia [...] lipca 2021 r. z wyszczególnieniem dat przekazania nagród, ich wysokości, funkcjonariusza publicznego, który otrzymał nagrodę.
Pismo doręczono wnioskodawcy w dniu [...] sierpnia 2021 r..
W nadesłanym do organu zobowiązanego w dniu [...] września 2021 r. piśmie (za pośrednictwem e-mail) wnioskodawca wskazał, że nie zrealizowano ustawowego obowiązku udostępnienia informacji radnemu i ponowił treść żądania z dnia
[...] lipca 2021 r. Dodatkowo wnioskodawca wyznaczył organowi zobowiązanemu termin dla wykonania żądania do dnia [...] września 2021 r. Wnioskodawca wyjaśnił, że informacje objęte wnioskiem, dotyczące wynagrodzenia są informacjami publicznymi co wprost wynika z ustawy o dostępie do informacji publicznej,
jak i orzecznictwa. W tym zakresie powołał wyrok sądu administracyjnego. Wnioskodawca podkreślił, że nagrody przyznawane dla osób pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji, są informacją publiczną i nie podlegają ograniczeniu ze względu na prywatność, co ma miejsce w przypadku pracowników administracji, których taki zakres dotyczy. Wnioskodawca stwierdził, że organ zobowiązany pozostaje w bezczynności od ponad roku w sprawie nagród w Biurze Promocji, co jest rażącym naruszeniem prawa.
Pismem z dnia [...] września 2021 r. organ zobowiązany poinformował wnioskodawcę, że podtrzymuje stanowisko w kwestii wynagrodzenia dla etatu Głównego specjalisty ds. sportu i rekreacji, które zostało przedstawione w piśmie
z [...] lipca 2021 r. W uzupełnieniu przedstawił dodatkowo tabelę, w której zamieszczone zostały informacje dotyczące kwoty nagrody, daty przyznania nagrody i stanowiska, którego nagroda dotyczy. Ponadto wskazał, że dane nie obejmują nagród przyznanych sześciu osobom, które utraciły status funkcjonariusza publicznego. Natomiast w zakresie wykazania nagród Biura Promocji, organ poinformował, że wnioskodawca pismem z dnia [...] lipca 2020 r. został zobowiązany do należytego doprecyzowania wniosku, w zakresie podstawy żądania obszernej i szczegółowej analizy, tj. wykazania istotnego interesu publicznego. Zdaniem organu zobowiązanego wnioskodawca nie usunął ww. braków w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, co spowodowało pozostawienie podania bez rozpoznania. Pismo doręczono wnioskodawcy
w dniu [...] października 2021 r.
Pismem z dnia [...] listopada 2021 r. wnioskodawca wniósł skargę na bezczynność organu zobowiązanego w zakresie postępowania o dostęp do informacji publicznej. W uzasadnieniu skarżący powołał się na przepisy
art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed
sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej: "p.p.s.a."
oraz art. 21 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej
(Dz.U. z 2020 r. poz. 2176 ze zm.), dalej: "u.d.i.p.".
Skarżący zarzucił organowi zobowiązanemu naruszenie art. 4 ust. 1 w zw.
z art. 1 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 13 ust. 1 i 2 oraz art. 16 ust. 1 u.d.i.p. i wniósł o:
- zobowiązanie organu do rozpatrzenia wniosku o udzielenie informacji publicznej w terminie 14 dni od otrzymania odpisu wyroku wraz ze stwierdzeniem jego prawomocności;
- stwierdzenie, że bezczynność organu nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa;
- zasądzenie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości [...] zł;
- zasądzenie od organu na rzecz skarżącego wszelkich kosztów postępowania,
w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
Skarżący w początkowej części uzasadnienia skargi przedstawił krótką informację o przebiegu postępowania o udzielenie informacji publicznej, a w dalszej części własną ocenę prawidłowości postępowania organu. Wskazał, że organ zobowiązany nie wydał w sprawie decyzji odmownej i pozostawił "podanie" (powinien być "wniosek") bez rozpoznania, co w sposób rażący narusza prawa strony do odwołania do organu wyższego rzędu. W tym zakresie skarżący odwołał się do orzecznictwa sądów administracyjnych.
Zdaniem skarżącego, organ zobowiązany pozostaje w bezczynności od ponad roku, a mianowicie od dnia odpowiedzi skarżącego na niejasne wezwanie organu prowadzącego sprawę (brak wskazania przedmiotu sprostowania) i jest to bezczynność z rażącym naruszeniem prawa.
W odpowiedzi na skargę organ zobowiązany wniósł o jej nieuwzględnienie w całości i oddalenia w całości. W uzasadnieniu przedstawił stan faktyczny sprawy. Podkreślił, że skarżący w ramach odpowiedzi na wezwanie z dnia [...] lipca 2020 r. skierował pismo z dnia [...] sierpnia 2020 r., jednak nie zawierało ono odpowiedzi na żądanie organu. Ponadto zwrócił uwagę, że skarżący w trybie art. 24 ust. 2 u.s.g.
wystąpił z kolejnym wnioskiem. Organ stwierdził, że wniosek rozpatrzył i w części udzielił odpowiedzi.
Zdaniem organu zobowiązanego nie pozostaje on w bezczynności, ponieważ to skarżący nie usunął braków w terminie, co spowodowało pozostawienie podania bez rozpoznania. W tym zakresie powołał przepis art. 64 § 2 K.p.a. oraz stanowisko sądów administracyjnych. Podsumował, że pozostawienie wniosku bez rozpoznania stanowi czynności materialno-techniczną, więc nie przybiera prawnej formy decyzji administracyjnej, ani postanowienia i nie należy do kategorii spraw wymienionych
w art. 3 § 2 pkt 1 do 4 p.p.s.a, na które mogą być wnoszone skargi do sądu administracyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 p.p.s.a. sąd rozpoznał niniejszą sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Na wstępie należy podnieść, że po myśli art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt p.p.s.a., kontrola działalności organów administracji sprawowana przez sądy w zakresie zgodności z prawem obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów.
Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych
w art. 3 § 2 pkt 1-4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 154 § 6 p.p.s.a., grzywna może zostać wymierzona do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów.
W myśl art. 21 in principio u.d.i.p. do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy p.p.s.a. Jednakże zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych w odniesieniu do skarg na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie znajduje zastosowania wymóg z art. 53 § 2b in fine p.p.s.a., w postaci uprzedniego wniesienia ponaglenia do właściwego organu (por. wyrok NSA z dnia 28 stycznia 2020 r.,
sygn. akt I OSK 2433/18). Ponadto do skarg na bezczynność nie mają zastosowania terminy do wniesienia skargi ustalone w przepisach art. 53 p.p.s.a. (por. postanowienia NSA: z dnia 11 maja 2011 r., sygn. akt I OSK 716/11; z dnia 26 maja 2011 r.,
sygn. akt I OSK 857/11). Oznacza to, że skarga na bezczynność może być skutecznie wniesiona aż do chwili ustania stanu bezczynności, tj. do chwili załatwienia sprawy przez organ administracji publicznej poprzez wydanie decyzji, postanowienia albo innego aktu lub podjęcie czynności.
Mając to wszystko na uwadze, Sąd uznał skargę wniesioną w niniejszej sprawie za dopuszczalną i przystąpił do jej merytorycznego rozpoznania.
Przedmiotem skargi uczyniono bezczynność organu w rozpatrzeniu wniosku strony z dnia [...] lutego 2020 r. w zakresie udostępnienia informacji publicznej obejmującej zagadnienia wymienione szczegółowo w części przedstawiającej stan faktyczny sprawy.
Sąd przypomina, że w piśmie z dnia [...] marca 2020 r. organ zobowiązany częściowo udostępnił informację publiczną oraz zapowiedział wydanie decyzji odmawiającej udostępnienia takiej informacji w zakresie podania w sposób osobny wynagrodzeń wszystkich pracowników Biura Promocji i kwot nagród wypłaconych jej kierownikom. Ponadto w piśmie tym organ zobowiązany stwierdził, że żądanie przedstawienia wykazu zmian wynagrodzeń pracowników Biura Promocji na przestrzeni 2 lat oraz uzasadnienia przyznania nagród wypłacanych kierownikom ma charakter informacji przetworzonej. W tym zakresie zobowiązał skarżącego do wykazania, że informacja taka jest szczególnie istotna dla interesu publicznego (zgodnie
z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.) w terminie 7 dni pod rygorem wydania decyzji odmawiającej udzielenia informacji publicznej w tym zakresie. W dniu [...] marca 2020 r. organ wydał zapowiadaną w ww. piśmie decyzję.
W piśmie z dnia [...] marca 2020 r. skarżący wyjaśnił, że żądana informacja jest dla niego istotna ze względu na fakt wykonywania mandatu radnego Rady Miejskiej w C., a kontrola wydatkowania finansów publicznych w zakresie ich celowości i racjonalności jest jego obowiązkiem. W tym zakresie stwierdził, że wykazał, iż informacja jest szczególnie istotna dla interesu publicznego. W konsekwencji organ pismem z [...] marca 2020 r. przedstawił kolejne informacje.
Niezależnie od powyższego organ odwoławczy rozpoznał odwołanie skarżącego i decyzją z dnia [...] maja 2020 r. uchylił decyzję z [...] marca 2020 r. w całości i przekazał wniosek do ponownego rozpatrzenia. W rozstrzygnięciu tym wskazał, że wniosek o udostępnienie informacji publicznej był niejednoznaczny i wymaga sprecyzowania żądania, w zakresie czy dotyczy osób pełniących funkcje publiczne. Organ zobowiązany w ewentualnej decyzji odmawiającej udostępnienia informacji powinien zawrzeć stosowne uzasadnienie dla przyjętej oceny, a do akt sprawy załączyć dokumenty pozwalające na dokonanie weryfikacji poczynionych ustaleń.
Sąd zauważa, że pismem z dnia [...] maja 2020 r. organ zobowiązany, nawiązując do ww. decyzji, wezwał skarżącego do usunięcia braku formalnego wniosku poprzez sprecyzowanie, co należy rozumieć przez "pokazanie zmian (wynagrodzenia) na przestrzeni 2 lat". Pomimo złożonych przez skarżącego w piśmie z dnia
[...] maja 2020 r. wyjaśnień, organ zobowiązany kolejny raz odmówił udzielenia informacji publicznej w zakresie zmian wynagrodzenia wszystkich pracowników Biura Promocji na przestrzeni 2 lat. Również ta decyzja po rozpoznaniu odwołania skarżącego została uchylona (decyzją z dnia [...] lipca 2020 r.). W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że wniosek w części został sformułowany nieprecyzyjnie,
a w części niewątpliwie dotyczy informacji publicznej przetworzonej. Zdaniem organu należy zobowiązać skarżącego na podstawie art. 64 § 2 K.p.a. do należytego doprecyzowania wniosku, a w pozostałej części umożliwić skarżącemu przedstawienie argumentów potwierdzających zaistnienie w sprawie szczególnego interesu publicznego przemawiającego za udostępnieniem przetworzonej informacji publicznej.
Organ realizując zalecenie organu odwoławczego skierował do skarżącego ww. pismo z dnia [...] lipca 2020 r. W treści pisma powołał art. 64 § 2 K.p.a.
i wezwał skarżącego do należytego doprecyzowania wniosku, a w zakresie
w którym wnioskodawca domaga się obszernej i szczegółowej analizy do wykazania istotnego interesu.
Sąd zauważa, że w piśmie z dnia [...] sierpnia 2020 r. skarżący wskazał, iż żądana informacja jest niezbędna do sprawowania mandatu radnego i ma posłużyć do zbadania racjonalności wydatkowania finansów publicznych i zaproponowania odpowiednich rozwiązań. Dodatkowo skarżący podkreślił, że z treści pisma (z dnia
[...] lipca 2020 r. – uwaga Sądu) nie wynika co w zasadzie skarżący miałby doprecyzować. Zwrócił się, także o wskazanie która z kwestii jest dla organu niejasna.
W niniejszej sprawie organ uznał, że żądana informacja ma charakter informacji publicznej przetworzonej w związku z tym wezwał skarżącego do wykazania, że uzyskanie takiej informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania, tj. w trybie art. 64 § 2 K.p.a.. z uwagi na to, że skarżący nie odpowiedział na wezwanie w zakresie odpowiadającym organowi (zdaniem organu, skarżący nie usunął braków wniosku), pozostawiono wniosek bez rozpoznania (tak stwierdził organ w odpowiedzi na skargę).
Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się, więc do oceny, czy organ rozpoznający wniosek skarżącego o udzielenie informacji publicznej pozostaje w bezczynności.
Skarżący stanął na stanowisku, że materiał dowodowy sprawy
pozwala na stwierdzenie takiej bezczynności (tj. od ponad roku, czyli od dnia udzielenia przez skarżącego odpowiedzi - pismo z dnia [...] sierpnia 2020 r. - na niejasne wezwanie do sprostowania żądania). Zdaniem skarżącego w niniejszej sprawie zaistniały okoliczności pozwalające na zakwestionowanie przyjętej przez organ podstawy do zakończenia postępowania poprzez pozostawienie wniosku o udostępnienie informacji publicznej bez rozpoznania na podstawie art. 64 § 2 K.p.a.. Skarżący stanął na stanowisku, że nie wydanie decyzji w sprawie odmowy udzielenia dostępu do informacji publicznej stanowi ewidentne niestosowanie przepisów prawa.
Organ natomiast wskazał, że w związku z nieusunięciem przeszkód, które uniemożliwiały nadanie biegu wnioskowi skarżącego w zakresie udostępnienia przetworzonej informacji publicznej, mimo wezwania (z dnia [...] lipca 2020 r.)
do ich usunięcia, postępowanie zostało zakończone. Zdaniem organu zaistniały okoliczności, które wyczerpały dyspozycję art. 64 § 2 K.p.a.. Organ uznał,
że nie był zobowiązany do podjęcia czynności ani w formie decyzji, ani postanowienia. Tym samym brak jest podstaw do stwierdzenia bezczynności organu.
Zdaniem Sądu warto zaznaczyć, że skarżący jest radnym Rady
Miejskiej w C., co wyraźnie wskazał w pismach z dnia [...] marca 2020 r.
i z dnia [...] października 2020 r. Następnie kwestia ta została podniesiona przez skarżącego w piśmie z dnia [...] lipca 2021 r. przy okazji skierowania do organu na podstawie art. 24 ust. 2 u.s.g. żądania przedstawienia informacji w zakresie zagadnień tam przedstawionych. Zgodnie z ww. regulacją w wykonywaniu mandatu radnego radny ma prawo, jeżeli nie narusza to dóbr osobistych innych osób, do uzyskiwania informacji i materiałów, wstępu do pomieszczeń, w których znajdują się te informacje i materiały, oraz wglądu w działalność urzędu gminy, a także spółek z udziałem gminy, spółek handlowych z udziałem gminnych osób prawnych, gminnych osób prawnych, oraz zakładów, przedsiębiorstw i innych gminnych jednostek organizacyjnych, z zachowaniem przepisów o tajemnicy prawnie chronionej.
W tym zakresie Sąd zwraca uwagę, że przedmiot rozpoznania nie obejmuje oceny postępowania w zakresie dostępu do informacji w rozumieniu u.s.g. przez podmiot wykonujący mandat radnego. Sąd wskazuje, że rozpatrywanej sprawie nie budzi wątpliwości, iż skarżący wystąpił z wnioskiem z dnia [...] lutego 2020 r. o udzielenie informacji publicznej na podstawie przepisów u.d.i.p. i postępowanie
w tym zakresie poddane zostało ocenie Sądu.
Sąd podkreśla, że radny, niezależnie od pełnionej funkcji publicznej, którą sprawuje, pozostaje obywatelem i jak każdy obywatel ma prawo do formułowania swych indywidualnych wniosków w trybie dostępu do informacji publicznej. Konstytucyjne prawo do informacji publicznej winno służyć jak najszerszemu obywatelskiemu dostępowi do danych publicznych. Zatem normy regulujące zarówno tryb, jak i zasady dostępu do informacji publicznej winny być wykładane z poszanowaniem podstawowej reguły in dubio pro libertate. Zasada jawności życia publicznego i transparentności działań władzy publicznej, które to zasady legły u podstaw obywatelskiego prawa do informacji publicznej, realizowanego w trybie przepisów u.d.i.p., mają bowiem sprzyjać sprawowaniu społecznej kontroli przez wszystkich obywateli. Ustawodawca celowo w art. 2 ust. 2 u.d.i.p. wprowadził zapis, zgodnie z którym od osoby wykonującej prawo do informacji publicznej nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego. Toteż zainteresowany obywatel, choćby pełnił funkcję radnego, kierując swój wniosek do podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej, nie musi wykazywać interesu faktycznego czy prawnego w żądaniu uzyskania informacji publicznej. Nie musi więc podawać, w jakim celu żądana informacja publiczna jest mu potrzebna, jak również nie musi wyjaśniać, czy pełni funkcję publiczną. Skoro tak, to nie ma znaczenia prawnego dla sprawy okoliczność, że skarżący jest radnym.
Jedynie w przypadku żądania dotyczącego udzielenia informacji publicznej przetworzonej, konieczne jest wykazanie, że jej udostępnienie jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Sąd wyjaśnia, że na tym etapie postępowania nie może rozstrzygnąć, czy przedmiotowa informacja publiczna, której udzielenia domaga się skarżący, ma charakter informacji przetworzonej. W postępowaniu dotyczącym skargi na bezczynność Sąd ocenia bowiem wyłącznie to, jak wskazano wyżej, czy organ był zobowiązany do wydania określonego aktu lub podjęcia czynności
i czy wykonał (albo nie wykonał) tego obowiązku w ustawowym terminie, zgodnie z obowiązującym prawem.
Sąd uwzględniając powyższe, wskazuje na podstawę prawną udzielenia dostępu do informacji publicznej. Pojęcie informacji publicznej znajduje unormowanie w przepisach Konstytucji RP oraz w uregulowaniach u.d.i.p.. W myśl art. 61 Konstytucji RP, obywatel ma prawo do uzyskania informacji o działalności władzy publicznej. Prawo to obejmuje również dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenie kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów. Unormowania konstytucyjne znajdują rozwinięcie w u.d.i.p., która może zawierać niezbędne ograniczenie w dostępie do informacji publicznej.
Stosownie do postanowień art. 3 u.d.i.p. prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienia do: uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego; wglądu do dokumentów urzędowych; dostępu do posiedzeń kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów (ust. 1). Wskazane prawo obejmuje uprawnienie do niezwłocznego uzyskania informacji publicznej zawierającej aktualna wiedzę o sprawach publicznych (ust. 2).
Na podstawie art. 4 ust. 1 u.d.i.p., obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności organy władzy publicznej, do których niewątpliwie należą organy samorządu terytorialnego.
Zgodnie z art. 5 ust. 1 u.d.i.p. prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych.
Według art. 1 ust. 1 u.d.i.p. każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach
i w trybie określonych w niniejszej ustawie.
Natomiast informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, a w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 u.d.i.p. Ustawa w kompleksowy sposób reguluje procedurę dostępu do informacji publicznej, przewidując w art. 7 ust. 1 różne sposoby udostępnienia. Jednym z nich jest udostępnienie informacji publicznej na wniosek, o czym stanowi art. 10 u.d.i.p. Wskazać należy, że przepisy u.d.i.p. przewidują własne, krótsze od powszechnie obowiązujących, terminy do podejmowania rozstrzygnięć w wypadku wystąpienia do organu ze stosownym wnioskiem o udostępnienie informacji. Stanowią one lex specialis w stosunku do przepisów K.p.a. kształtujących terminy załatwienia sprawy (art. 35 K.p.a.). Celem ustawy dostępowej jest zagwarantowanie wnioskodawcy dostępu do informacji w określonym przez tę ustawę terminie.
Sąd wskazuje, że zasadą jest, że po otrzymaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej podmiot zobowiązany winien: 1) zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p., bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku
(z zastrzeżeniem art. 13 ust. 2 oraz art. 15 ust. 2 u.d.i.p.), udostępnić wnioskodawcy żądaną informację publiczną; 2) ewentualnie w tym terminie wydać – zgodnie
z art. 16 ust. 1 i art. 17 ust. 1 u.d.i.p. - decyzję o odmowie jej udostępnienia, jeśli uzna, że zachodzą podstawy do takiej odmowy, np. wynikające z art. 5 u.d.i.p.; 3) albo jeżeli podmiot nie dysponuje informacją publiczną wskazaną w skierowanym do niego wniosku lub gdy żądana informacja nie stanowi informacji publicznej, by nie pozostawać w stanie bezczynności lub przewlekłości, winien w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku powiadomić o tym fakcie wnioskodawcę na piśmie, przy czym informacja taka nie wymaga formy decyzji administracyjnej, o jakiej stanowi art. 16 ust. 1 u.d.i.p.
(por. wyrok NSA z dnia 28 lipca 2021 r., sygn. akt III OSK 3297/21).
Wyjaśnić należy, że z bezczynność w sprawie dotyczącej udostępnienia informacji publicznej ma miejsce wówczas, gdy żądaniem wniosku jest objęta informacja mająca walor informacji publicznej, a podmiot zobowiązany nie podejmuje w ustawowym 14-dniowym terminie stosownej czynności materialno-technicznej w postaci udostępnienia informacji publicznej będącej w jego posiadaniu, nie wydaje decyzji o odmowie jej udostępnienia, nie powiadamia wnioskodawcy o niemożności udzielenia informacji publicznej w wyznaczonym terminie i o przyczynach opóźnienia i nowym terminie wydania informacji, nie dłuższym niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku w sprawie, nie informuje o przeszkodach technicznych w udzieleniu informacji w żądanej formie, ewentualnie nie informuje wnioskodawcy, że danej informacji nie posiada bądź że istnieje odrębny tryb dostępu do tej informacji (por. wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 2021 r., sygn. akt III OSK 567/21).
Przechodząc do oceny zasadności wywiedzionej skargi należy przypomnieć, że badanie przez sąd administracyjny bezczynności organów na gruncie u.d.i.p., poprzedzone musi być oceną czy żądanie domagającego się udzielenia informacji podmiotu mieści się w jej obszarze. Przesądzenie powyższego, a więc że skarga jest dopuszczalna, pozwala bowiem dopiero na przejście do drugiego etapu kontroli,
to jest do rozstrzygnięcia, czy w sprawie występuje bezczynność (por. postanowienia NSA z dnia 4 lipca 2012 r., sygn. akt I OSK 1475/12; z dnia 21 marca 2013 r.,
sygn. akt I OSK 392/12; z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt OSK 1377/12).
W tym zakresie sąd administracyjny ocenia, czy organ podjął jakiekolwiek działanie, czy dokonał tego w prawem wymaganej formie, a jeśli udzielił żądanej informacji, czy została ona udzielona w pełni, a więc, czy wykonany został obowiązek działań wymaganych w u.d.i.p..
W analizowanej sprawie pozostaje poza sporem między stronami, że adresat wniosku, czyli organ należy do kręgu podmiotów zobowiązanych do udzielania takich informacji, o których mowa w art. 4 ust.1 u.d.i.p. W ocenie Sądu nie budzi też wątpliwości, że co do zasady informacje, których udostępnienia domagał się skarżący we wniosku mają charakter informacji publicznej, bowiem dotyczą środków publicznych, którym podmiot ten dysponuje (art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. f i pkt .5 u.d.i.p.). Należy mieć zatem na uwadze, że dane na temat sposobu wydatkowania środków publicznych będą mieściły się w ramach informacji o sprawach publicznych. Warto podkreślić, że z tych środków finansowane są m.in. wynagrodzenia i nagrody uznaniowe osób zatrudnionych w podmiotach obowiązanych do udostępniania informacji publicznej, o których mowa w art. 4 ust. u.d.i.p. Bez znaczenia dla uznania takich danych za informację publiczną jest okoliczność, czy dotyczą one konkretnego pracownika lub grupy stanowisk, a także czy obejmują osoby pełniące funkcje publiczne oraz wówczas, gdy żądana informacja pozostaje w związku z pełnieniem tej funkcji. To ma bowiem jedynie znaczenie dla zakresu ochrony wynikającej z art. 5 ust. 2 u.d.i.p. (por. wyrok NSA z dnia 30 września 2015 r., sygn. akt I OSK 59/14). W konsekwencji adresat wniosku w tym zakresie zobowiązany był do załatwienia wniosku skarżącego w trybie przewidzianym przepisami u.d.i.p.
Sąd podkreśla, że zasadnicze sposoby (tryby) udzielania informacji
publicznej, a także ograniczenia w jej udostępnianiu, normują przepisy u.d.i.p.
I tak przyjmuje się, że udostępnienie informacji publicznej następuje w formie czynności materialno-technicznej, natomiast powiadomienie o tym, że żądana informacja
nie jest informacją publiczną "zwykłym" pismem. Obowiązek wydania decyzji administracyjnej ustawodawca przewidział w takich przypadkach, gdy żądana informacja jest informacją publiczną, lecz organ odmawia jej udostępnienia
bądź zachodzą przesłanki do umorzenia postępowania (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.),
tj. gdy istnieją ustawowe podstawy do odmowy udostępnienia informacji publicznej
(art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p), bądź przeszkody do jej udostępnienia w określony sposób
lub w określonej formie (art. 14 ust. 2 u.d.i.p.).
W sprawach dostępu do informacji publicznej zakres przedmiotowy wyznacza pojęcie informacji publicznej (art. 1 ust. 1 u.d.i.p.), zaś zakres podmiotowy - wykonywanie zadań publicznych przez adresata wniosku (art. 4 ust. 1 u.d.i.p.). Rzeczą organu, do którego wpływa wniosek o udostępnienie informacji publicznej jest załatwienie go w przepisany sposób, czyli udostępnienie informacji, jeśli ją wytworzył bądź jest w jej posiadaniu, albo odmowa lub umorzenie postępowania z przyczyn uregulowanych ustawą, albo wreszcie poinformowanie, że żądane dane nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu ustawy. Tym samym dla oceny zasadności skargi na bezczynność kluczowy jest moment jej wniesienia.
Sąd zwraca uwagę, że w przypadku gdy w prawnie ustalonym terminie podmiot zobowiązany nie podjął żadnych czynności w sprawie lub prowadził postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, albo nie podjął stosownej czynności, ma miejsce bezczynność.
Wyjaśnić też trzeba, że u.d.i.p., nie wskazuje jakichkolwiek wymagań formalnych wniosku (poza utrwaleniem go w formie pisemnej). Ponadto postępowanie prowadzone w trybie u.d.i.p. nie podlega zasadniczo, tj. poza określonymi ustawowo wyjątkami, regułom określonym w K.p.a. Jednakże z u.d.i.p. wynika, że K.p.a. ma zastosowanie do wydania decyzji odmownej. Na gruncie regulacji zawartych w u.d.i.p. istotne jest wyróżnienie dwóch etapów postępowania o różnym charakterze.
W pierwszym rzędzie, jeżeli organ (lub inny zobowiązany podmiot) dysponuje żądaną informacją publiczną i istnieje podstawa do jej udostępnienia bez opłat, to w postępowaniu tym nie mają w ogóle zastosowania przepisy K.p.a., bowiem informacja publiczna jest wtedy po prostu udostępniana w formie czynności materialno-technicznej. Dla wszczęcia takiego postępowania wystarczy wniosek ustny bądź złożony w innej niesformalizowanej formie, wniosek ten nie musi być poparty żadnym uzasadnieniem ani wskazaniem szczególnego interesu.
Sytuacja wygląda inaczej, gdy w sprawie chociażby potencjalnie zachodzi możliwość podjęcia decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej
lub decyzji o umorzeniu postępowania, albo też jakiegokolwiek innego aktu administracyjnego, wówczas K.p.a. ma zastosowanie do całego procesu wydawania decyzji, a więc także do kwestii usuwania braków formalnych wniosku o udostępnienie informacji publicznej (stanowisko takie znajduje potwierdzenie w orzeczeniach sądów administracyjnych).
Odnosząc się, więc do trybu rozpoznania wniosku należy wskazać,
że do postępowania w sprawach dotyczących udostępnienia informacji publicznej
co do zasady nie stosuje się przepisów K.p.a. Przepisy K.p.a. znajdują zastosowanie jedynie do decyzji wydawanych w oparciu o przepisy u.d.i.p., na co wprost wskazuje treść art. 16 ust. 2 u.d.i.p. lub do sytuacji gdy w sprawie zachodzi możliwość wydania decyzji.
Sąd zauważa, że wezwanie z dnia [...] lipca 2020 r. obejmowało w istocie dwie kwestie: pierwsza dotyczyła należytego doprecyzowania wniosku (bez szczegółowego wskazania w jakim zakresie i w jaki sposób), a druga dotyczyła wykazania istotnego interesu ( w uzyskaniu dostępu do informacji przetworzonej).
W ocenie Sądu w takiej sytuacji, analiza przebiegu postępowania i materiału dowodowego sprawy nie pozwala na stwierdzenie, że zaistniała podstawa do pozostawienia wniosku skarżącego w całości bez rozpoznania.
Jakkolwiek w myśl poglądów orzecznictwa, określony w K.p.a. tryb postępowania dotyczący braków formalnych wniosku może mieć zastosowanie także do wniosków o udzielenie informacji publicznej (taki pogląd jest prezentowany w orzeczeniach sądów administracyjnych), to brak wykazania przesłanki, o której mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. (tj. szczególnej istotności dla interesu publicznego w uzyskaniu informacji przetworzonej) nie jest brakiem formalnym wniosku o udostępnienie informacji publicznej, który uniemożliwia nadanie mu biegu, lecz jest brakiem merytorycznym, tzn. uniemożliwiającym pozytywne załatwienie wniosku (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 15 lutego 2022 r., sygn. akt II SAB/Ol 177/21).
W konsekwencji niewskazanie przez skarżącego przesłanki istotności udzielenia informacji dla interesu publicznego, nie daje organowi podstaw do pozostawienia tego wniosku bez rozpoznania, lecz do wydania decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej, na podstawie na art. 16 ust. 1 u.d.i.p. Zatem nawet brak jakiejkolwiek reakcji wnioskodawcy na informację organu (co nie miało miejsca w niniejszej sprawie), że żądana informacja publiczna jest informacją przetworzoną i wymaga wykazania interesu publicznego, nie zwalnia organu od załatwienia wniosku (por. wyroki NSA: z dnia 11 września 2012 r. sygn. akt I OSK 1015/12; z dnia
5 kwietnia 2013 r. sygn. akt I OSK 89/13; a także wyroki WSA: z dnia 17 maja 2005 r., sygn. akt II SA/Wa 481/05; z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt II SA/Go 667/11;
z dnia 7 marca 2013 r., sygn. akt II SA/Po 1060/12; z dnia 17 czerwca 2014 r.,
sygn. akt IV SA/Po 316/14). Przy czym w uzasadnieniu wydanej decyzji organ zobowiązany winien przede wszystkim wykazać, że żądana informacja rzeczywiście ma charakter informacji publicznej przetworzonej oraz że za jej uzyskaniem przez wnioskodawcę nie przemawia szczególnie istotny interes publiczny.
Podkreślić należy, że wnioskodawca występujący o udostępnienie informacji publicznej nie musi wiedzieć na etapie składania wniosku, że żądana przez niego informacja ma charakter informacji publicznej przetworzonej, a zatem w momencie formułowania i kierowania wniosku nie jest zobligowany do wskazania powodów,
dla których spełnienie jego żądania będzie szczególnie istotne dla interesu publicznego. To podmioty zobowiązane do udostępnienia informacji publicznej muszą wykazać, że objęte wnioskiem żądanie dotyczy informacji publicznej o charakterze przetworzonym i mogą odmówić jej udostępnienia tylko wtedy, gdy wnioskodawca nie wykaże występowania tej przesłanki. Zasadniczo w sytuacji nie wykazania braku interesu publicznego w danej sprawie, organ zobowiązany do udzielenia informacji publicznej przetworzonej powinien wydać decyzję odmawiającą udzielenia informacji z takim właśnie uzasadnieniem.
Fakt, że do uwzględnienia wniosku konieczne jest wytworzenie z posiadanych informacji prostych informacji przetworzonej, uruchamia postępowanie polegające na ustaleniu czy wnioskodawca spełnia przesłankę wskazaną w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. warunkującą uzyskanie informacji publicznej przetworzonej, tj. czy jej uzyskanie jest szczególnie istotne dla interesu publicznego.
Przesłanka materialnoprawna "szczególnej istotności" niewątpliwie determinuje tryb postępowania w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej przetworzonej. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntował się pogląd, zgodnie z którym to na podmiotach zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej ciąży obowiązek wykazania braku istnienia przesłanki ustawowej koniecznej dla udzielenia informacji przetworzonej. Tak, więc jeżeli wnioskodawca żądający takiej informacji po wezwaniu nie wykaże istnienia szczególnie istotnego interesu publicznego
dla jej udzielenia, podmiot zobowiązany powinien wydać w oparciu o art. 16 ust. 1 u.d.i.p. decyzję odmawiającą udzielenia informacji, a w jej uzasadnieniu wykazać brak "szczególnego interesu publicznego". Funkcjonalna wykładnia normy art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. bezspornie nie pozwala na obciążenie strony wnioskującej o informację obowiązkiem wykazywania już na poziomie złożonego wniosku, że żądanie w nim zawarte dotyczy informacji szczególnie istotnej dla interesu publicznego. Obciążony takim obowiązkiem jest przede wszystkim podmiot dysponujący informacją
i to on musi dokonać takiej kwalifikacji z chwilą otrzymania wniosku ewentualnie po wezwaniu wnioskodawcy do uzupełnienia argumentacji w nim przedstawionej. Do organu należy nadto szczegółowe uzasadnienie braku istnienia tej przesłanki w decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej.
Natomiast w przekonaniu Sądu samo wezwanie z dnia [...].07.2020 r. w części dotyczącej doprecyzowania wniosku, nie spełniało wymogów wezwania do uzupełnienia braków formalnych wniosku.
Zdaniem Sądu, jeżeli podmiot zobowiązany ma wątpliwości co do zakresu żądania wniosku lub formy udzielenia informacji, powinien zwrócić się do wnioskodawcy o jego sprecyzowanie lub dookreślenie, albowiem właściwa realizacja wniosku o dostęp do informacji publicznej wymaga precyzyjnego udzielenia informacji na temat zawartych w nim kwestii. Nie chodzi o udzielenie jakiejkolwiek informacji, ale przedstawienie jej
w takim zakresie i w taki sposób, jaki odpowiada treści żądania (por. wyrok WSA
we Wrocławiu z dnia 27 czerwca 2012 r., sygn. akt IV SA/Wr 154/12).
Jak już wyżej Sąd wskazywał, organ zobowiązany po otrzymaniu wniosku podejmował czynności (szczegółowo opisane w stanie faktycznym oraz skrótowo w rozważaniach sądu), jednakże po doręczeniu skarżącemu w dniu [...] lipca 2020 r. wezwania z dnia [...] lipca 2020 r. do doprecyzowania wniosku i wykazania istotnego interesu, nie podejmował już żadnych dalszych czynności. Co bardzo istotne, na ww. wezwanie skarżący odpowiedział w piśmie z dnia [...] sierpnia 2020 r. – podkreślając, że z wezwania nie wynika co miałby precyzować i która kwestia jest dla organu niejasna. Pismo to nie wpłynęło na czynności organu. Jak bowiem ustalono, na podstawie późniejszej korespondencji wymienionej pomiędzy organem zobowiązanym i skarżącym (pismo z [...].09.2021 r. sporządzone w odpowiedzi na wniosek sporządzony na podstawie art. 24 ust. 2 u.s.g.), wniosek o udostępnienie informacji publicznej został pozostawiony bez rozpoznania. Organ nie podjął już jednak żadnej czynności w toku postępowania zainicjowanego wnioskiem skarżącego w trybie u.d.i.p.
Analiza materiału dowodowego sprawy potwierdza jednoznacznie,
że przedmiotowe wezwanie z [...].07.2020 r. nie zawiera precyzyjnej treści. Innymi słowy samo wezwanie o doprecyzowanie wniosku jest nieprecyzyjne. Jak zauważono wcześniej, skarżący w piśmie z dnia [...] sierpnia 2020 r. wyjaśnił, że z wezwania nie wynika, co w zasadzie miałby precyzować i dodatkowo zwrócił się do organu o wskazanie kwestii, które są niejasne.
Sąd analizując materiał dowodowy podziela powyższe wątpliwości skarżącego. Stwierdzić bowiem należy, że nie było wystarczające dla wywołania oczekiwanego przez organ zobowiązany skutku, odwołanie się jedynie do decyzji organu odwoławczego (przez wskazanie daty i znaku sprawy). Lakoniczne stwierdzenie, iż organ wzywa do należytego doprecyzowania wniosku, jest niewystarczające. W przypadku, gdy organ administracji decyduje się na skierowanie do strony postępowania wezwania, które ma wywołać określoną reakcję i skutki w postępowaniu, wymagane jest pełne i jednoznaczne sformułowanie żądania. Tylko w takich okolicznościach strona postępowania ma możliwość wykonać wezwanie w zakresie, który będzie miał wpływ na prawidłowe przeprowadzenie i zakończenie postępowania (tj. poprzez udzielenie kompletnej, precyzyjnej, spójnej odpowiedzi).
Sąd stwierdza zatem , że przedmiotowe wezwanie dotknięte było wadą, co do braku jednoznaczności żądania. W takim stanie rzeczy pozostawienie wniosku bez rozpoznanie było niedopuszczalne.
Sąd zatem w pełni uznaje, że organ zobowiązany pozostawał w bezczynności, co potwierdzają przedstawione w motywach wyroku przepisy prawa materialnego, ich analiza i interpretacja. W niniejszej sprawie zatem organ, będąc zobowiązany do udzielenia informacji publicznej, w zakresie wyżej wskazanym, nie udzielił jej w pełnym zakresie do dnia wydania niniejszego wyroku, przy czym upłynął termin na rozpatrzenie wniosku wyznaczony przez u.d.i.p. Organ nie wyznaczył żadnego nowego terminu załatwienia sprawy i co najważniejsze, do dnia wydania wyroku nie wydał decyzji administracyjnej, ani nie udostępnił informacji publicznej w zakresie i w sposób wskazany we wniosku, a także nie dokonał żadnej innej czynności.
Sąd dostrzega, że organ zobowiązany dokonywał czynności w toku postępowania zainicjowanego przez skarżącego w trybie art. 24 ust. 2 u.s.g., ale jak to już wyjaśniono wyżej zakres przedmiotowy sprawy dotyczy postępowania prowadzonego w trybie u.d.i.p.
Wobec stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności, Sąd zobowiązał organ do rozpoznania wniosku skarżącego o udostępnienie informacji publicznej na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. – jak w punkcie I sentencji wyroku.
Stosownie do art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. Na obecnym etapie postępowania 14 – dniowy termin należy liczyć od dnia otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.
Sąd administracyjny zobowiązany jest do dokonania oceny charakteru stwierdzonej bezczynności przez ustalenie, czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa, czy też nie, co wprost wynika z treści art. 149 § 1a p.p.s.a.. W świetle powyższych okoliczności, Sad stwierdził, że w postępowaniu prowadzonym przez organ wystąpiła bezczynność, która nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa mówimy przede wszystkim, jeżeli bezczynność jest wynikiem lekceważącego traktowania przez organ swoich obowiązków. W orzecznictwie sądów administracyjnych akcentuje się, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia, jako rażące, musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Podkreśla się także, że dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Ponadto, rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach musi być w oczywisty sposób pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Postępowanie w tej sprawie prowadzone jest przez organ przez okres ok. 8 miesięcy licząc od dnia ostatniej decyzji organu odwoławczego przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia do dnia rozpatrzenia skargi, i ok. 12 miesięcy licząc od dnia wystąpienia przez skarżącego z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej, gdy tymczasem przepisy u.d.i.p. określają, że wniosek winien być rozpatrzony w terminie 14 dni, a jeżeli informacja nie może być udostępniona w tymże terminie, w terminie wyznaczonym przez organ, ale nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Niezależnie od powyższego, zdaniem Sądu, lektura akt sprawy, w tym także treść ostatniego pisma organu z dnia [...] lipca 2020 r. nie pozostawia wątpliwości, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z tych też względów Sąd, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., orzekł - jak w punkcie II sentencji wyroku.
Okoliczności przesądzające o rażącym charakterze stwierdzonej bezczynności mogą uzasadniać nałożenie grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. Jest ona dodatkowym środkiem dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w szczególnie nagannych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, gdy oceniając całokształt działań organu można dojść do przekonania, że noszą one znamiona zamierzonego lub nieuzasadnionego racjonalnie lub prawnie unikania podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tych dodatkowych sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa (por. wyrok NSA w sprawie II OSK 1810/16). Jednakże w niniejszej sprawie Sąd nie zdecydował się, wobec braku wniosku skarżącego w tym zakresie, na orzeczenie z urzędu grzywny na ww. zasadzie. Strona zaś o wymierzenie grzywny nie wnioskowała.
Sąd nie stwierdził też podstaw do przyznania od organu zobowiązanego na rzecz skarżącego sumy pieniężnej. Suma pieniężna, przyznawana na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a., jest uprawnieniem dyskrecjonalnym sądu, możliwością, z której należy korzystać, jeżeli realia rozpoznawanej sprawy są niemożliwe do akceptacji z punktu widzenia ochrony praw strony. Zdaniem składu orzekającego w tej konkretnej sprawie, taka sytuacja nie wystąpiła. Skarżący zaś w istocie nie uzasadnił żądania w tym zakresie. Sąd, na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. w ww. zakresie orzekł - jak w punkcie III sentencji wyroku.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku
z art. 205 § 1 p.p.s.a. zasądzając od organu na rzecz skarżącego uiszczony wpis w kwocie [...]zł - jak w punkcie IV sentencji wyroku.
Orzeczenia sądów administracyjnych cytowane powyżej są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło