I SA/Wa 1368/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dorota Apostolidis po rozpoznaniu w dniu 7 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku [...] o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skarg [...] na decyzję Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Pismem z dnia [...] czerwca 2018 r. [...], reprezentowane przez adwokata, wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję na decyzję Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z dnia [...] maja 2018 r., nr [...], mocą której w pkt 1. uchylono w całości decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] lutego 2016 r., nr [...]; w pkt 2. odmówiono ustanowienia prawa użytkowania wieczystego; w pkt 3. nakazano Miastu [...] przejęcie zarządu nieruchomością stanowiącą działkę ew. nr [...] w obrębie [...] o powierzchni [...], położonej w [...] przy ul. [...], dla kutej Sąd Rejonowy [...] prowadzi księgę wieczystą KW nr [...] (grunt pod budynkiem) – na zasadzie art. 184a-186a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Skarżące wniosły o wstrzymanie zaskarżonej decyzji wobec realnego zagrożenia wystąpienia nieodwracalnych skutków prawnych z uwagi na przejęcie zarządu nad nieruchomością przez [...], skutkujących szkodą dla skarżących w przypadku braku wstrzymania wykonania decyzji. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że postępowanie przed Komisją jest jednoinstancyjne, co oznacza, iż podejmowane przez nią decyzje są ostateczne w administracyjnym toku postępowania i od razu wykonalne. Wskazano również, w sprawie, nie tylko została uchylona decyzja Prezydenta i merytorycznie został negatywnie rozpoznany wniosek dekretowy, ale także Komisja orzekła o nakazaniu przejęcia zarządu nad nieruchomością przez [...]. W konsekwencji, jeszcze przed ostatecznym i prawomocnym rozpoznaniem sprawy, faktyczny zarząd nad nieruchomością - a w rozumieniu m.st. Warszawa także nad budynkiem, mimo że nie wynika to wprost z treści decyzji, a sprawie budynek posadowiony na nieruchomości stanowi odrębną nieruchomość, dla której urządzona została księga wieczysta KW nr [...] - ma zostać przekazany [...]. Podano, że Zakład Gospodarowania Nieruchomościami w [...] wykonujący w tym zakresie zadania [...] niezwłocznie po wydaniu decyzji podjął działania zmierzające do przejęcia zarządu nad nieruchomością. Podniesiono, że skoro decyzja jest ostateczna, to jeszcze przed ostatecznym i prawomocnym zakończeniem sprawy [...] będzie mogło dokonać sprzedaży mieszkań znajdujących się w budynku. Ponadto, ZGN [...] może dysponować lokalami w sposób dowolny, wynajmować lub remontować i narażać skarżących oraz pozostałych właścicieli na spory w zakresie poniesionych nakładów. Przy czym umowy najmu podpisywane przez m.st. Warszawa z najemcami są umowami wyłącznie na czas nieoznaczony i są dziedziczone, co w sposób zasadniczy ogranicza prawo własności właścicieli. Zdaniem skarżących, w tych okolicznościach wniosek o wstrzymanie wykonalności decyzji jest niewątpliwie zasadny, a wręcz konieczny. W przeciwnym razie dojść może do nieodwracalnych negatywnych skutków prawnych skarżących i pozostałych beneficjentów decyzji. Organ wniósł o nieuwzględnienie przedmiotowego wniosku. Postanowieniem z 7 września 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie połączył do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy o sygn. akt I SA/Wa 1368/18 i I SA/Wa 1399/18 oraz postanowił prowadzić je pod sygn. akt I SA/Wa 1368/18. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 61 § 3 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), dalej jako: p.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie wykonania. Wstrzymanie wykonania decyzji ma charakter wyjątkowy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że w art. 61 § 3 p.p.s.a. chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. W szczególności będzie to miało miejsce w takich wypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który w skutek swych właściwości nie może być zastąpiony innym przedmiotem, a jego wartość pieniężna nie przedstawiałaby znaczenia dla skarżącego lub gdyby zachodziło niebezpieczeństwo poniesienia starty na życiu i zdrowiu. Co do zasady, wykonalność i wymagalność decyzji wiążą się z możliwością jej realizacji i stworzenia nowego stanu faktycznego (tak też T. Barnat, "Ostateczność i prawomocność decyzji administracyjnych a ich wykonalność", PiP 1984, z. 9, s. 81–82). Jeżeli akt lub czynność nie powodują powstania nowego, ich mocą kreowanego, stanu faktycznego, wówczas nie można mówić o wykonywaniu danego aktu lub czynności. Jak podkreśla się w literaturze i orzecznictwie "przesłankę wyrządzenia znacznej szkody należy interpretować jako szkodę (majątkową, a także niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Będzie to miało miejsce w takich wypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość pieniężna nie miałaby znaczenia dla skarżącego, lub gdyby zachodziło niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu" (tak komentarz do art. 61 p.p.s.a. w: R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wyd. 5, Warszawa 2017 oraz postanowieniach NSA z: 20 grudnia 2004 r., GZ 138/04, Legalis; 19 maja 2011 r., I OZ 358/11, Legalis; 24 marca 2011 r., I FZ 39/11, Legalis; 18 marca 2011 r., II GSK 330/11, Legalis; 20 stycznia 2012 r., II FZ 819/11, Legalis; 6 marca 2014 r., I OZ 150/14, Legalis). Trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (op. cit., a także postanowienia NSA z 10 marca 2010 r., I FSK 1841/09, ONSA; z 19 maja 2011 r., II OZ 415/11, Legalis). Jak podkreśla się w doktrynie, "trudne do odwrócenia skutki, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., mogą być zarówno skutkami prawnymi, jak i faktycznymi, a także równolegle prawnymi i faktycznymi. Skutki te, raz zaistniałe, spowodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, a powrót do stanu poprzedniego może nastąpić po długim czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (...). Pojęcie trudnych do odwrócenia skutków będzie powiązane z prawnymi i faktycznymi następstwami rozstrzygnięcia o istocie sprawy, o prawach lub obowiązkach stron. Rodzaj i zakres ich wystąpienia musi być oceniony na podstawie sytuacji prawnej i faktycznej, w jakiej znajdują się podmioty uprawnione lub obciążone, a także kompetencji organu do ich egzekwowania w danym czasie" (op. cit., a także: J. Borkowski, Wstrzymanie wykonania decyzji, s. 677; J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu... 2008, s. 219). W rozpoznawanej sprawie, skarżące podniosły, że zaskarżona decyzja powoduje realne zagrożenia wystąpienia nieodwracalnych skutków prawnych polegających między innymi na sprzedaży, wynajmie, remoncie lokali mieszkalnych znajdujących się w przedmiotowym budynku, a także na narażeniu ich i pozostałych właścicieli na spory w zakresie poniesionych nakładów. Powyższe okoliczności, jako zdarzenia przyszłe i niepewne, nie mogą stanowić podstawy do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Za podstawę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie można także uznać okoliczności przejęcia zarządu nad przedmiotową nieruchomością przez [...], z tego względu że przejęcie zarządu nad nieruchomością przez [...] i jednocześnie utrata takiego zarządu przez beneficjentów decyzji o ustanowieniu użytkowania wieczystego jest normalnym i zakładanym przez ustawodawcę w art. 40e ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa (Dz. U. z 2017 r., poz. 718 ze zm.) skutkiem. Zważyć przy tym należy, że m.st. Warszawa w światle z art. 40e ust. 2 powołanej ustawy obowiązana była w terminie 7 dni od dnia wydania zaskarżonej decyzji przejąć od dotychczasowego zarządcy czynności związane z zarządzaniem nieruchomością i wyznaczyć nowego, innego zarządcę nieruchomości. W tych warunkach przejęcia zarządu nie może być rozpatrywane w kategorii szkody ani trudnych do odwrócenia skutków. Jednocześnie podkreślenia wymaga, że instytucja wstrzymania wykonania decyzji jest środkiem ochrony tymczasowej. Rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji Sąd nie dokonuje oceny zasadności skargi. Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.