I SA/Wa 1407/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.) Sędziowie WSA Iwona Kosińska WSA Bożena Marciniak Protokolant referent stażysta Aleksandra Cymerska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi A. P. i J. P. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta m.st. [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia [...] sierpnia 2012 r., sygn. akt I SAB/Wa 254/12. 1. wymierza Prezydentowi m.st. [...] grzywnę w wysokości 4000 (cztery tysiące) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta m.st. [...] na rzecz A. P. i J. P. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. A. P., A. P. i J. P. pismem z [...] czerwca 2018 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta W. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 16 sierpnia 2012 r., sygn. akt I SAB/Wa 254/12. A. P. zmarła w toku postępowania sądowego, a pozostali skarżący wykazali następstwo prawne po niej. Wskazanym orzeczeniem Sąd zobowiązał Prezydenta W. do rozpoznania wniosku o wypłatę odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ulicy [...] i [...], ozn. hip. nr [...] - [...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt 1 wyroku) oraz stwierdził, że bezczynność Prezydenta W. nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2 wyroku). Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 21 marca 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 2402/13 wymierzył Prezydentowi W. grzywnę w wysokości [...] zł w związku z niewykonaniem wyroku Sądu z 16 sierpnia 2012 r. Prowadząc postępowanie administracyjne Prezydent W. decyzjami: z [...] lipca 2014 r., z [...] sierpnia 2014 r., z [...] września 2016 r., z [...] października 2015 r. i [...] grudnia 2015 r. ustalił odszkodowanie za działki nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...], stanowiące część dawnej nieruchomości ozn. hip. "Nieruchomość w mieście W. Nr [...]- [...]", położoną przy ulicach [...] i [...] w W. W rozpoznaniu kolejnej skargi na niewykonanie wskazanego wyroku z 2012 r., zobowiązującego do wydania orzeczenia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzeczeniem z 15 lutego 2018 r., Sygn. akt I SA/Wa 1551/17 wymierzył Prezydentowi W. grzywnę w wysokości [...] zł i jednocześnie stwierdził, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W obecnie złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze wnieśli o: - wymierzenie Prezydentowi W. grzywny w wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa GUS, - przyznanie każdemu ze skarżących sumy pieniężnej w kwocie [...] zł, - stwierdzenie, że bezczynność Prezydenta W. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W uzasadnieniu skargi strona skarżąca przedstawiła przebieg postępowania i podniosła, że [...] marca 2018 r. po raz kolejny wezwała organ do wykonania wyroku z 2012 r. w całości, lecz organ sprawy nie załatwił, pomimo upływu ponad 7 lat. Zgromadzona przez Prezydenta dokumentacja jest kompletna, a tym samym wystarczająca do wydania decyzji dotyczącej działki nr [...]. Skarżący stwierdzili, że zasadne jest nałożenie na organ grzywny w maksymalnej wysokości, bowiem pomimo sądowego zobowiązania, dwukrotnego stwierdzenia, iż bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz nałożenia grzywien, organ sprawy w części nie załatwił. Odnosząc się do wniosku o przyznanie sumy pieniężnej skarżący podnieśli, iż stanowi ona zadośćuczynienie za oczekiwanie na rozpoznanie ich sprawy, a ponadto zdyscyplinuje organ do rozpoznania wniosku. Przy czym żądana wysokość sumy pieniężnej jest zgodna z obowiązującymi przepisami prawa, stanowiąc jedynie 14% jej granicy, wyznaczonej przepisem art. 154 § 7 p.p.s.a. Pozwoli to mieć nadzieję, że jej wysokość podziała na organ dyscyplinująco, a dla skarżących spełni funkcję odszkodowawczą. W odpowiedzi na skargę Prezydent wniósł o oddalenie skargi. Wskazał, że w gromadzi materiał dowodowy w sprawie o odszkodowanie, lecz ze względu na dużą ilość postępowań prowadzonych w Biurze Spraw Dekretowych nie było możliwe zakończenie postępowania w terminie wyznaczonym przez Sąd. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona, co skutkować musi wymierzeniem organowi grzywny. Przedmiotowa skarga została złożona w trybie art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) - powoływanej dalej jako "p.p.s.a.". Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia z dnia z dnia 16 sierpnia 2012 r., sygn. akt I SAB/Wa 254/12 zobowiązał Prezydenta W. do rozpoznania wniosku o wypłatę odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ulicy [...] i [...], ozn. hip. nr [...] - [...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt 1 wyroku). Jednocześnie stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Po czym na skutek kolejnej skargi orzeczeniem z 21 marca 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 2402/13 wymierzył Prezydentowi W. grzywnę w wysokości [...] zł z uwagi na niewykonanie ww. orzeczenia i kolejnym wyrokiem z 15 lutego 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 1551/17 wymierzył grzywnę w kwocie [...] zł stwierdzając, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Bezsporne jest, że akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu wpłynęły do organu [...] października 2012 r., co wynika z akt sądowych sprawy sygn. akt I SAB/Wa 254/12 (data stempla wpływu akt do organu), jednak dotąd organ sprawy nie rozstrzygnął. Skoro zaś Prezydent, w terminie wyznaczonym wyrokiem Sądu z dnia 16 sierpnia 2012 r. sprawy nie załatwił, a wyrok ten zobowiązywał organ nie tylko do rozstrzygnięcia sprawy, ale i do dokonania tego w określonym w nim terminie, to w tym stanie rzeczy wniosek o wymierzenie Prezydentowi grzywny, jest niewątpliwie uzasadniony. Zważyć bowiem należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. W przedstawionych okolicznościach sprawy, biorąc pod uwagę długość przekroczenia wyznaczonego przez Sąd terminu na załatwienie sprawy, uprzednio wymierzone grzywny oraz to, że organ za część nieruchomości ustalił odszkodowanie, wydając kilka decyzji, Sąd ocenił, iż wystarczająco represyjną, jak też dyscyplinującą funkcję spełni grzywna w wysokości [...] złotych, która to kwota mieści się w wymiarze grzywny, określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Rozpoznając jednocześnie sprawę, stosownie do treści art. 154 § 2 p.p.s.a., Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie ich w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13, dostępny na: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sytuacja taka zaszła w przedmiotowej sprawie. W ocenie Sądu bezczynność organu po wyroku ma charakter rażącego naruszenia prawa. Za takim stanowiskiem Sądu przemawia okres prowadzonego postępowania oraz to, że organ rozpoznał już w 2015 r. część wniosku, lecz nie wydał rozstrzygnięcia, dotyczącego działki nr [...] i to mimo dwukrotnego ukarania go grzywną. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż okoliczności powołane przez organ w odpowiedzi na skargę nie stanowią żadnego usprawiedliwienia jego bezczynności i niewykonania prawomocnego wyroku sądu administracyjnego. W ocenie Sądu powyższe okoliczności uzasadniają uznanie działania organu za rażąco naruszające prawo. Odnosząc się z kolei do wniosku skarżących o przyznanie sumy pieniężnej wskazać należy, iż art. 154 § 7 p.p.s.a. stanowi, że uwzględniając skargę na niewykonanie wyroku, sąd może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Powyższa możliwość ma przede wszystkim na celu zwalczanie bezczynności i przewlekłości organu w wykonywaniu wyroków sądu, lecz nie jest to jedyny cel tego unormowania. Przepis ten ma za zadanie kompensować doznaną przez stronę postępowania niedogodność z powodu bezczynności i przewlekłości organu. Przy czym stwarza on jedynie możliwość przyznania od organu sumy pieniężnej. Wymaga on zatem do jej uwzględnienia wykazania przez stronę występującą z wnioskiem istnienia przyczyn przyznania takiej sumy z uwzględnieniem nie tylko faktu powstałej zwłoki w orzekaniu, ale też istnienia i rozmiaru powstałej skutkiem tego krzywdy (por. wyrok NSA z dnia 6 września 2017 r. sygn. akt I OSK 451/17, wyrok NSA z dnia 6 września 2017 r. sygn. akt I OSK 292/17, wyrok NSA z dnia 10 listopada 2017 r. sygn. akt II OSK 268/17, wyrok NSA z dnia 19 grudnia 2017 r. sygn. akt I OSK 1685/17, wyrok NSA z dnia 9 września 2017 r. sygn. akt I OSK 798/17). Skarżący uzasadnili swoje żądanie przyznania sumy pieniężnej, faktem zadośćuczynienia za oczekiwanie na wydanie rozstrzygnięcia oraz koniecznością wywarcia większej presji na organ. Sąd uznał jednak, że już kwota nałożonej grzywny skłoni organ do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Jedocześnie przyznanie sumy pieniężnej w okolicznościach rozpatrywanej sprawy stanowiłoby zbyt dotkliwą sankcję dla organu za niewykonanie wyroku. Nie można bowiem pominąć faktu, że wniosek o odszkodowanie nie został rozpoznany co do jednej działki - a organ jeszcze w 2015 r. wydał [...] decyzji, którymi rozstrzygnął o odszkodowaniu co do dawnej nieruchomości. Innymi słowy wniosek ten już kilka lat temu został załatwiony w znacznej części. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. Na podstawie art. 154 § 2 p.p.s.a. orzeczono jak w punkcie 2 sentencji wyroku. Na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt 3 sentencji wyroku. O kosztach procesu zwartych w punkcie 4 sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265).