I SA/Wa 1502/13
WyrokWSA w Warszawie2014-03-20
Skład orzekający: Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, Dariusz Chaciński, Emilia Lewandowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przysługuje osobom, które posiadały majątek nieruchomy na terenach, które przed II wojną światową nie należały do Polski?Ratio decidendi
Prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, uregulowane w ustawie z dnia 8 lipca 2005 r., przysługuje jedynie w przypadku, gdy nieruchomość ta znajdowała się na terytorium II Rzeczypospolitej Polskiej przed II wojną światową, a jej utrata nastąpiła w wyniku wypędzenia lub opuszczenia tego terytorium w związku z wojną. Nieruchomości położone poza przedwojennymi granicami Polski nie kwalifikują się do rekompensaty, nawet jeśli ich właściciele byli obywatelami polskimi i zostali zmuszeni do ich opuszczenia.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi M.G. na decyzję Ministra Skarbu Państwa, która utrzymała w mocy decyzję Wojewody odmawiającą potwierdzenia prawa do rekompensaty za nieruchomości pozostawione poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Wnioskodawca domagał się rekompensaty za mienie pozostawione w miejscowościach na terenie L., które w okresie międzywojennym znajdowały się w granicach państwa litewskiego. Organy administracji odmówiły przyznania rekompensaty, wskazując, że ustawa dotyczy jedynie mienia pozostawionego na terenach należących przed wojną do Polski. Skarżący zarzucił błędną wykładnię przepisów i naruszenie procedury dowodowej, powołując się m.in. na orzecznictwo sądów administracyjnych i wyrok Trybunału Konstytucyjnego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędzia WSA Emilia Lewandowska Protokolant referent stażysta Małgorzata Sieczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2014 r. sprawy ze skargi M.G. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty oddala skargę.
Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r., [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zm.) oraz art. 2, art. 3 ust. 2, art. 9 i art. 27 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418, ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania M.G. – utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2013 r. [...] odmawiającą potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.
Organ wskazał, że wnioskiem z dnia 26 listopada 1990 r. K.G. domagała się potwierdzenia prawa do rekompensaty za nieruchomości pozostawione przez Z. i I.P. w L. oraz przez K.G. w miejscowościach Z.i T.. Miejscowości te znajdowały się w okresie międzywojennym w granicach państwa litewskiego – [...]. Z wnioskiem strona przekazała nieuwierzytelnione kopie dokumentów w języku litewskim mające świadczyć o posiadaniu prawa własności tego majątku.
Decyzją z dnia [...] lipca 2004 r. Wojewoda [...] odmówił potwierdzenia prawa do rekompensaty za ww. mienie, którą Minister Infrastruktury uchylił decyzją z [...] września 2005 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
W dniu 5 stycznia 2006 r. M.G. złożył postanowienie Sądu Rejonowego w O. z dnia [...] stycznia 2005 r., sygn. akt I [...] stwierdzające, że jest on jedynym spadkobiercą K.G..
Pismami (z 6 lutego 2006 r., 22 lutego 2011 r. i 14 czerwca 2012 r.) Wojewoda wezwał stronę do uzupełnienia materiału dowodowego, wskazując dokumenty jakie należy dołączyć i informując, że ich niezłożenie będzie skutkowało odmową potwierdzenia prawa do rekompensaty. Wobec niezłożenia dokumentów, organ wydał ww. decyzję z dnia [...] marca 2013 r.
Organ odwoławczy przytoczył art. 27 oraz art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. i stwierdził, że obowiązująca ustawa zabużańska umożliwia przyznanie prawa do rekompensaty jedynie właścicielowi lub spadkobiercom właściciela nieruchomości pozostawionej na byłym terytorium II Rzeczypospolitej - ziemiach włączonych po zakończeniu II wojny światowej do ZSRR. Powyższe potwierdza orzecznictwo sądowe. Już w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 20 września 1990 r., sygn. akt III AZP 6/90, wskazano, że osobie, która przyjechała z ZSRR do Polski w ramach repatriacji, przysługują uprawnienia z art. 88 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, jeżeli pozostawiła w ZSRR majątek nieruchomy na obszarze należącym przed dniem 17 września 1939 r. do Rzeczypospolitej Polskiej i nie rozporządziła tym majątkiem z przyczyn od niej niezależnych. Z kolei w uchwale z dnia 17 października 1991 r., sygn. akt III CZP 99/91, Sąd Najwyższy stwierdził, że skoro w ustawie o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości mówi się jednoznacznie o osobach, "które w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. pozostawiły majątek nieruchomy na terenach nie wchodzących w skład obecnego obszaru państwa", to za logicznie uzasadniony można uznać jedynie wniosek, że uprawnienia wynikające z art. 81 ust. 1 tej ustawy dotyczą tylko osób, które pozostawiły mienie nieruchome na obszarze, który przed rozpoczęciem II wojny światowej należał do Rzeczypospolitej Polskiej. SN podkreślił także, że państwo polskie we wszystkich wcześniejszych aktach prawnych również zobowiązywało się tylko do zaliczania wartości mienia pozostawionego na terenach, które nie weszły w skład obecnego obszaru państwa, ale które należały do września 1939 r. do Polski. Podobne stanowisko przyjęły sądy administracyjne także w obowiązującym stanie prawnym (por. wyroki WSA w W-wie z dnia 30 maja 2007 r., sygn. akt I SA/Wa 310/07 i 9 grudnia 2008 r., sygn. akt I SA/Wa 1360/08). Podobnie przyjmuje się odnośnie repatriantów z okręgu [...], tj. osób, które pozostawiły nieruchomości na terenach należących w 20-leciu międzywojennym do R.
Organ dodał, że przepisy cyt. ustawy nie zawierają zasad określania wartości nieruchomości pozostawionych poza przedwojennymi województwami: [...]. Określenie wartości majątku położonego w dniu wybuchu II wojny światowej poza granicami II Rzeczypospolitej jest zatem niemożliwe.
Majątek, o rekompensatę za który ubiega się strona, położony był L., msc. Z. i T., a więc terenach niewchodzących w skład II Rzeczypospolitej. Odmienna interpretacja przepisów ustawy z dnia 8 lipca jest w doktrynie odosobniona.
Minister wyjaśnił, że Wojewoda jedynie zawiadamiał stronę, iż w przypadku ubiegania się o rekompensatę za mienie pozostawione na terenie L. nie jest możliwe wydanie decyzji pozytywnej, co nie narusza zasad postępowania. Wzywanie strony do uzupełnienia materiału dowodowego, w sytuacji gdy bezspornym jest, iż nieruchomości o rekompensatę za które toczy się postępowanie znajdowały się na terenie L. było nieuzasadnione i niepotrzebnie przedłużyło postępowanie. Niemniej wydanie decyzji negatywnej było zasadne, jak wcześniej wykazano.
Organ podał, że nawet gdyby przyjąć, iż pozostawienie nieruchomości poza granicami Polski międzywojennej nie jest przesłanką do odmowy przyznania rekompensaty, to strona nie dołączyła, pomimo trzykrotnego wezwania, żadnego z dowodów wymienionych w wezwaniach. Strona nie udowodniła więc spełnienia przesłanek z art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r.
Skargę na powyższą decyzję złożył M.G. i wnosząc o jej uchylenie i przekazanie do ponownego rozpoznania zarzucił naruszenie:
1. art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że przepisy te dotyczą tylko nieruchomości, które w chwili rozpoczęcia wojny w 1939 r. leżały na terenie II Rzeczypospolitej, podczas gdy z przepisów takie ograniczenie nie wynika, a niewłaściwe ich zastosowanie skutkowało wydaniem decyzji odmawiającej przyznania prawa do rekompensaty;
2. art. 7 ust. 2 cyt. ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. w zw. z art. 6, art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji pierwszoinstancyjnej pomimo tego, że uprzednio nie przeprowadzono dokładnego postępowania dowodowego, w którym zostałby wyczerpująco rozpatrzony cały zebrany materiał dowodowy, zmierzającego do ustalenia, czy zostały spełnione wymogi z art. 2, art. 3 oraz art. 5 ust. 1 i 2 cyt. ustawy; 3. art. 7 i art. 8 k.p.a. poprzez ferowanie merytorycznych rozstrzygnięć w pismach niebędących decyzjami, czym skarżący został wprowadzony w błąd co do szansy uzyskania prawa do rekompensaty.
Skarżący przytoczył art. 2 i art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. i stwierdził, że zaskarżona decyzja jest błędna. Art. 1 cyt. ustawy wskazuje, że ustawa określa zasady realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w wyniku wypędzenia z byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jego opuszczenia w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. dokonanego na podstawie układów i umów wymienionych w pkt 1-4. Z przepisów tych nie wynika, że warunkiem uzyskania rekompensaty było położenie utraconych nieruchomości na terenach II Rzeczypospolitej, co potwierdza wyrok NSA z 11 lipca 2008 r., I OSK 1087/07, LEX nr 495954. Skarżący przytoczył obszernie argumentację przedstawioną w ww. wyroku i dodał, że to samo stanowisko zawarto w wyroku WSA z dnia 20 listopada 2008 r., I SA/Wa 1299/08, LEX nr 527192. Stwierdził, że w powołanych orzeczeniach wskazano, iż z samego faktu, iż nieruchomość była położona poza przedwojennymi granicami państwa polskiego, nie można wysnuć wniosku o braku prawa do rekompensaty. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził wręcz, że art. 1 ww. ustawy jest jasny i nie wymaga sięgania do innej niż gramatyczna wykładni, a inne rodzaje wykładni i tak tylko potwierdzają ustalenia poczynione w oparciu o wykładnię językową. Powyższe potwierdza zasadność wniosku K.G., jak i skargi. Organ II instancji tylko w oparciu o wykładnię gramatyczną przepisu powinien zmienić odmowną decyzję. Organy naruszyły zasadę, by wykładać przepisy w zgodzie z Konstytucją, która jest najwyższym w hierarchii źródeł prawa aktem prawnym. Jeżeli podmiot stosujący prawo ma do wyboru kilka interpretacji przepisu, to powinien wybrać najbardziej zgodną z Konstytucją RP. Interpretacja przyjęta przez organy obu instancji, niezależnie od tego, że zignorowała literalne brzmienie przepisu, zignorowała również wyrażoną w art. 32 Konstytucji RP zasadę równości obywateli wobec prawa. Organ powołując się na jasno brzmiący przepis, dokonał odwrotnej do tego brzmienia wykładni i wydał decyzję pozbawiającą grupę obywateli poszkodowanych w czasie II wojny światowej odszkodowania ze względu na niespełnienie warunku, o którym nie ma mowy w przepisie.
Skarżący wskazał, że organ posiadał wszystkie dołączone do wniosku dokumenty i dołączone do pisma z 2 stycznia 2006 r. postanowienie stwierdzające nabycie spadku po K.G.. Wojewoda 6 lutego 2006r., 22 lutego 2011r. i 14 czerwca 2012 r. skierował do skarżącego pisma z informacją o dokumentach wymaganych do wydania decyzji. Jednak nie wszystkie pisma zwierały pouczenie o konsekwencjach niedostarczenia w terminie dokumentów. Skarżący opisał następnie obszernie wymianę korespondencji i zaznaczył, że w jednym z pism organ stwierdził wprost, że ww. nieruchomości położone były poza przedwojennym obszarem Polski zatem jedyną decyzją jest decyzja odmowna. Zdaniem skarżącego ferowanie rozstrzygnięć przed wydaniem decyzji kłóci się z zasadami postępowania administracyjnego i wpłynęło na brak reakcji skarżącego. Żadne z pism nie zawierało w nagłówku słowa "wezwanie", a ich treść wskazywała na informacyjny lub quasi rozstrzygający charakter. Wojewoda wprowadził skarżącego w błąd, wywołując błędne przekonanie, że nie było szansy na uzyskanie prawa do rekompensaty.
Skarżący stwierdził, że ustawowy wymóg zamieszkiwania w dniu 1 września 1939 r. na terenie II RP Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 23 października 2012 r. (SK 11/12) uznał art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. za niezgodny z art. 64 ust. 2 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Na takim stanowisku stanął, zaraz po ww. wyroku, Naczelny Sąd Administracyjny, który w wyroku z dnia 30 października 2012 r. (I OSK 1497/11) stwierdził, że - niezależnie od odroczenia utraty mocy art. 2 pkt 1 – norma ta jest pozbawiona domniemania konstytucyjności, co powinny uwzględnić m.in. sądy administracyjne i organy administracji publicznej. Obowiązek ten wynika z zasady bezpośredniego stosowania Konstytucji (art. 8 ust. 2 Konstytucji - wyrok TK z dnia 13 marca 2007 r., sygn. akt K 8/07).
Mając powyższe na względzie oraz to, że zaskarżoną decyzję wydano kilka miesięcy po ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego - w ocenie skarżącego - odmawiając uchylenia zaskarżonej decyzji opartej na przepisie, który nie powinien być stosowany, organ nie działał zgodnie z literą prawa.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, jak stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej ppsa.
W świetle powołanych kryteriów skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Ministra Skarbu Państwa utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...], którą odmówiono potwierdzenia M.G. przyznania prawa do rekompensaty za nieruchomości pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.
Istotą problemu prawnego w niniejszej sprawie była kwestia, czy art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418) znajduje zastosowanie do obywateli polskich (ich spadkobierców), repatriowanych do Polski, którzy posiadali majątek nieruchomy poza terytorium II Rzeczypospolitej Polskiej.
Przypomnieć trzeba, że w art. 1 ust. 1 i 2 cyt. ustawy z woli ustawodawcy wypędzenie (ust. 1) i opuszczenie (ust. 2) powiązane zostało z wojną rozpoczętą w 1939 r. W konsekwencji również terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z którego nastąpiło wypędzenie lub które zostało opuszczone musi odnosi się do granic z 1939 r.
Przepis art. 2 należy wykładać w zestawieniu z art. 1 cyt. ustawy, w którym pozostawienie nieruchomości poza obecnymi granicami Państwa Polskiego związane jest z faktem wypędzenia właściciela tej nieruchomości z byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub opuszczenia przez niego byłego terytorium Polski w związku z wojną. Nie można zatem mówić o "znajdowaniu się" jakiejś nieruchomości poza obecnym obszarem Rzeczypospolitej Polskiej w sytuacji, gdy nieruchomość ta nigdy na tym terytorium nie była położona.
Tak też przyjmowano we wcześniejszych aktach prawnych. Zauważyć bowiem należy, że Państwo Polskie zobowiązywało się do zaliczania wartości mienia tylko pozostawionego na terenach, które nie weszły w skład obecnego terytorium Państwa, ale do września 1939 r. należały do Polski (zob. art. 9 dekretu z dnia 6 grudnia 1946 r. o przekazaniu przez Państwo mienia nierolniczego na obszarze Ziem Odzyskanych i b. Wolnego Miasta G. - Dz. U. nr 71, poz. 389; art. 14 ust. 1 i 3 dekretu z dnia 10 grudnia 1952 r. o odstępowaniu przez Państwo nieruchomego mienia nierolniczego na cele mieszkaniowe - Dz. U. nr 49, poz. 326; art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach - Dz. U. z 1969 r. Nr 22, poz. 159; art. 81 ust. 1 / art. 88 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości - Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127; art. 212 ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami - Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.; w uprzedniej "ustawie zabużańskiej" z 12.12.2003 r.
Stanowisko to znajdowało i znajduje potwierdzenie w orzecznictwie zarówno sądów powszechnych, jak i sądów administracyjnych, a także w doktrynie.
Wskazuje się w nim konsekwentnie, że repatriantom, którzy przed dniem 1 września 1939 r. zamieszkiwali na terenie L., a nie Polski, i pozostawili tam mienie nieruchome, nie przysługują uprawnienia z art. 81 ust. 1 z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Skoro "w ustawie mówi się jednoznacznie o osobach, które w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. pozostawiły majątek nieruchomy na terenach nie wchodzących w skład obecnego obszaru Państwa’, to za logicznie uzasadniony można uznać jedynie wniosek, że uprawnienia wynikające z tej ustawy (art. 81 ust. 1) dotyczą tylko osób, które posiadały i pozostawiły mienie nieruchome na obszarze, który przed rozpoczęciem II wojny światowej należał do Rzeczypospolitej Polskiej. Przy odmiennym założeniu zawarty w art. 81 ust. 1 zwrot ‘na terenach nie wchodzących w skład obecnego obszaru państwa’ byłby wręcz niezrozumiały (zob. uchwała SN z dnia 17.10.1991 r. III CZP 99/91, OSNC 1992/4/61).
Podobnie stanowisko przedstawił Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 30 maja 1990 r. sygn. akt II CZP 1/90, OSNC 1990/10-11/29, wskazując, że osobom repatriowanym na podstawie umowy z dnia 25 marca 1957 r. zawartej między Rządem PRL a Rządem ZSRR w sprawie terminu i trybu dalszej repatriacji z ZSRR osób narodowości polskiej (...) które przed dniem 1 września 1939 r. zamieszkiwały w Polsce, na terenach obecnie nie wchodzących w skład obecnego obszaru Państwa, pozostawiły tam majątek nieruchomy i nie rozporządziły nim z przyczyn od nich niezależnych - przysługują uprawnienia z art. 88 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (zob. również - uchwała SN z dnia 17.10.1991 r. III CZP 99/91, OSNC 1992/4/61).
W wyroku z dnia 9 lutego 2011 r. sygn. akt I OSK 509/10, w kontekście art. 11 ust 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że za porównywalne województwa i miasta wydzielone ustawodawca uznał jedynie województwa: [...] oraz miasta L. i W.". Podkreślił przy tym " że ustawodawca nie zakładał, aby można było – w trybie ustawy dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej - dochodzić tego prawa w sytuacji, gdy pozostawiona poza obecnymi granicami Państwa Polskiego nieruchomość nigdy nie znajdowała się na jego terytorium.
Trybunał Konstytucyjny podobnie wykładał prawo do rekompensaty. W wyroku z dnia 15 grudnia 2004 r. (sygn. akt K 2/04, OTK-A 2004 Nr 11/117) stwierdził bowiem, że układy republikańskie kreowały zobowiązanie władz państwa polskiego do uregulowania w prawie wewnętrznym Rzeczypospolitej Polskiej rozliczeń z obywatelami polskimi (narodowości [...]), którzy utracili mienie nieruchome w związku ze zmianą granic na skutek tej wojny.
Powołane regulacje prawne zawsze wiązały prawo Zabużan do otrzymania ekwiwalentu za mienie pozostawione, czy obecnie prawa do rekompensaty należnej z tego tytułu, zawsze ze zmianą granic Państwa Polskiego dokonaną po 1944 r. (por. H. K. – M., T. K. - "Postępowanie w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty za mienie zabużańskie", Przegląd Prawa Publicznego 2007/12/38, M.K. – M. - "Sprawy Mienia zabużańskiego przed ETPCz", Europejski Przegląd Sądowy, grudzień 2008 r.). Podkreślano, że "Osoby repatriowane lub przesiedlone (nawet jeśli są to obywatele polscy) z terenów nie będących przed wojną obszarem RP, które pozostawiły tam swoje mienie – nie mają szans w swych staraniach o odszkodowanie za pozostawiony majątek. (...) Mienie zabużańskie, to majątki pozostałe na terenach obecnej [...]. Natomiast pojęcie to nie obejmuje majątków pozostawionych na terenach nie wchodzących w skład przedwojennego obszaru Rzeczypospolitej Polskiej: np. [...]" (tak J. M. i A. P. (w) "Roszczenia rewindykacyjne i odszkodowawcze w związku z utratą własności nieruchomości jako przedmiot działalności Rzecznika Praw Obywatelskich – Poradnik RPO Utracone Majątki Zwrot i Odszkodowania, W. 1992, str. 33; K. Z. (w) "Mienie zabużańskie" jako otwarta kwestia majątkowa w prawie polskim, W. 2002, str. 20-21).
Obszerne wywody skargi dotyczące charakteru prawa do rekompensaty pojmowanego jako prawo do odszkodowania z tytułu całego mienia pozostawionego poza granicami RP nie znajdują oparcia w przepisach omawianej ustawy. Nie można było zatem zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego, jak i argumentacją przedstawioną w powołanym w skardze orzeczeniu. Pogląd w nim wyrażony – jak wykazano wyżej - jest poglądem odosobnionym.
Chybione było również stanowisko, w którym skarżący wywodził - powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 października 2012 r. (SK 11/12) uznający art. 2 pkt 1 cyt. ustawy za niezgodny z art. 64 ust. 2 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, odnośnie obowiązku zamieszkiwania na byłym terytorium Państwa Polskiego – że w tym zakresie, przepis ten nie powinien być stosowany. Przesłanka ta nie była bowiem przedmiotem oceny organu odwoławczego. Warunki przyznania prawa do rekompensaty muszą być spełnione łącznie. Oczywiste jest zatem, że brak spełnienia jednego z nich stanowi przeszkodę do przyznania prawa do rekompensaty. Skoro organ odwoławczy uznał, że przedmiotowe nieruchomości nie leżały w granicach II Rzeczpospolitej, to nie miał obowiązku i nie odnosił się do pozostałych przesłanek w przepisie tym wymienionych.
Konsekwencją przedstawionej argumentacji jest brak podstaw do skutecznego zarzucenia organowi odwoławczemu naruszenia przepisów postępowania - art. 6, 7, 77 i 80 k.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie całego materiału dowodowego w celu ustalenia, czy zostały spełnione wymogi z art. 2, art. 3 oraz art. 5 ust. 1 i 2 cyt. ustawy.
Podobnie nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy podnoszone w skardze uchybienie przepisom art. 7 i art. 8 k.p.a. poprzez ferowanie merytorycznych rozstrzygnięć w pismach nie będących decyzjami, a wprowadzające w błąd skarżącego.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło