I SA/Wa 1761/20
WyrokWSA w Warszawie2021-03-25
Skład orzekający: Dariusz Pirogowicz, Anna Falkiewicz-Kluj, Elżbieta Lenart
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością, wydana przed 5 grudnia 1990 r., może stanowić samodzielny dowód na istnienie prawa zarządu nieruchomością w rozumieniu przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami i rozporządzenia wykonawczego, co jest przesłanką do stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego?Ratio decidendi
Decyzja o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością, wydana przed 5 grudnia 1990 r., może stanowić dowód na istnienie prawa zarządu, ale tylko wyjątkowo, gdy jest powiązana z aktem ustanowienia tego prawa, który zaginął lub uległ zniszczeniu. Sama w sobie nie jest wystarczającym dowodem na prawne ustanowienie zarządu, który wymagał wydania decyzji administracyjnej lub zawarcia umowy zgodnie z przepisami. Organy powinny ocenić wszystkie przedłożone dowody, a nie tylko jedną decyzję, opierając się na orzecznictwie, które dopuszcza szerszą interpretację w indywidualnych przypadkach.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi spółki z o.o. na decyzję Ministra Rozwoju utrzymującą w mocy decyzję Wojewody odmawiającą stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa. Spółka twierdziła, że jej poprzednik prawny, Wojewódzkie Przedsiębiorstwo, posiadało przedmiotowe działki w zarządzie na dzień 5 grudnia 1990 r. Organy administracji odmówiły stwierdzenia nabycia prawa, uznając, że spółka nie wykazała istnienia zarządu, a decyzja o ustaleniu opłaty za zarząd gruntem nie jest wystarczającym dowodem. Sąd administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organy wadliwie oceniły zebrany materiał dowodowy.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Rozwoju oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody S. Zasądził od Ministra Rozwoju na rzecz skarżącej spółki zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Pirogowicz, Sędziowie sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.), sędzia WSA Elżbieta Lenart, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 marca 2021 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o. o. z siedzibą w [...] na decyzję Ministra Rozwoju z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego 1. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Wojewody [...] z [...] marca 2020 r. nr [...]; 2. zasądza od Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii na rzecz [...] Spółki z.o.o. z siedzibą w [...] 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżoną decyzją z [...] czerwca 2020 r., znak [...], Minister Rozwoju, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 - dalej jako "kpa"), po rozpatrzeniu odwołania [...] Sp. z o.o. z siedzibą w K., dalej "Skarżąca", od decyzji Wojewody S. z [...] marca 2020 r. znak [...] odmawiającej stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez [...], prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa położonego w K., oznaczonego na km. [...], obręb [...], Dz. [...] jako działka nr [...] opow. [...] m2, uregulowanej w księdze wieczystej nr [...] oraz działka nr [...] o pow. [...] m2, uregulowanej w księdze wieczystej nr [...], utrzymał ją w mocy.
Stan sprawy przestawiał się w sposób następujący.
Wojewoda S., na podstawie art. 200 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. D.U. 2020, poz. 1990, dalej "ugn") i § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. z 1998 r. Nr 23, poz. 120 ze zm., dalej "rozporządzenie"), decyzją z [...] marca 2020 r. znak [...] odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez Wojewódzkie Przedsiębiorstwo [...], prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa opisanego wyżej.
Odwołanie wniósł Skarżący.
Organ II instancji rozpoznając odwołanie uznał, że Skarżąca nie wykazała aby przysługiwał jej zarząd przedmiotową nieruchomością. Zgodnie z art. 200 ust. 1 ugn grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub gminy, będące w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie państwowych i komunalnych osób prawnych oraz Banku Gospodarki Żywnościowej stają się z tym dniem z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego. Budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na tych gruntach stają się własnością tych osób. Decyzja uwłaszczeniowa ma charakter decyzji deklaratoryjnej i odnosi się do stanu istniejącego w dniu 5 grudnia 1990 r. W myśl art. 200 ust. 4 tej ustawy, uwłaszczenie nie może naruszać praw osób trzecich.
Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że na mocy zarządzenia Nr [...] Wojewody K. z dnia [...] sierpnia 1991 r. dokonano podziału przedsiębiorstwa państwowego pod nazwą - Wojewódzkie Przedsiębiorstwo [...] m. in. na Przedsiębiorstwo [...] - utworzone na mocy zarządzenia Nr [...] Wojewody K. z dnia [...] sierpnia 1991 r. Na podstawie aktu notarialnego z dnia [...] października 2003 r. Rep. [...] Nr [...] skomercjalizowano przedsiębiorstwo państwowe Przedsiębiorstwo [...] przekształcając je w spółkę akcyjną pod firmą Przedsiębiorstwo [...] Spółka Akcyjna. Z odpisu Krajowego Rejestru Sądowego KRS nr [...] wynika, że [...] S. A. z siedzibą w K. stała się następcą prawnym Przedsiębiorstwa [...] S.A. Z dniem [...] kwietnia 2014 r. [...] Sp. z o.o. zastąpiła [...] S. A. (odpis KRS nr [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r.). Wobec powyższego organ stwierdził, że skarżąca spółka posiada przymiot strony w niniejszym postępowaniu. W dziale II księgi wieczystej nr [...] jako właściciel działki nr [...] ujawniony jest Skarb Państwa, na podstawie treści dawnej księgi wieczystej KW [...] wyk. [...]. Natomiast z treści księgi wieczystej nr [...] wynika iż właścicielem działki nr [...] jest Skarb Państwa, na podstawie umowy sprzedaży nieruchomości z dnia [...] lutego 1975 r. Oznacza to, że w dniu 5 grudnia 1990 r. przedmiotowe działki stanowiły własności Skarbu Państwa, a tym samym w stosunku do przedmiotowej nieruchomości została spełniona przesłanka własności państwowej.
Kwestią sporną na gruncie niniejszej sprawy jest to, czy przedmiotowy grunt znajdował się w zarządzie Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa [...] według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r.
Organ wskazał, że zarząd, to prawna forma władania nieruchomością. Obowiązująca w dniu 5 grudnia 1990 r. ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1985 r. Nr 22, poz. 99) przewidywała powstanie zarządu do gruntu w ściśle określony sposób.
Zgodnie z art. 38 ust. 2 ww. ustawy państwowe jednostki organizacyjne uzyskiwały grunty państwowe w zarząd na podstawie decyzji terenowego organu administracji państwowej albo na podstawie zawartej, za zezwoleniem tego organu, umowy o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi bądź umowy o nabyciu nieruchomości. Ponadto na podstawie art. 87 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. grunty państwowe będące w dniu wejścia ww. ustawy tj. dnia 1 sierpnia 1985 r., w użytkowaniu państwowych jednostek organizacyjnych, które to zostało ustanowione między innymi na podstawie ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1961 r. Nr 32, poz. 159) przechodzą w zarząd tych jednostek. Zarząd nieruchomości był ustanawiany tylko dla ściśle określonych składników mienia. Istnienia zarządu nie można w żadnym przypadku domniemywać. Decyzja o oddaniu nieruchomości w zarząd powinna określać jej położenie, powierzchnię, mieć załączoną mapę sytuacyjną oraz wskazywać sposób i cel korzystania z niej – organ powołał orzecznictwo sądowoadministracyjne. Stwierdzenie prawa zarządu do nieruchomości następuje na podstawie co najmniej jednego z dokumentów wymienionych enumeratywnie w § 4 rozporządzenia. Takimi dokumentami są: decyzja o przekazaniu nieruchomości w zarząd; decyzja o przekazaniu nieruchomości w użytkowanie jeśli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r.; umowa między państwowymi jednostkami organizacyjnymi o przekazaniu prawa zarządu do nieruchomości, zawartej za zgodą organu; umowa zawarta w formie aktu notarialnego przed dniem 1 lutego 1989 r. przez państwowe jednostki organizacyjne, o nabyciu nieruchomości od osób innych niż Skarb Państwa; odpis księgi wieczystej stwierdzającej prawo zarządu lub prawo użytkowania nieruchomości; decyzja o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością; decyzja o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu użytkowania nieruchomości, jeżeli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r.; uchwała, zarządzenie lub decyzja wydana w sprawie podziału, łączenia, likwidacji i utworzenia państwowych i komunalnych jednostek organizacyjnych oraz podejmowanych na ich podstawie uchwał komisji powoływanych w tych sprawach, jeżeli treść tych dokumentów zawiera oznaczenie nieruchomości; protokół przekazania nieruchomości sporządzony między państwowymi jednostkami organizacyjnymi przed dniem 1 sierpnia 1985 r.; umowa o przekazaniu nieruchomości lub protokołu przekazania nieruchomości sporządzonych przed dniem 22 października 1961 r. między organizacjami społeczno-zawodowymi, politycznymi lub spółdzielczymi a państwowymi jednostkami organizacyjnymi.
Zgodnie z kolejnymi ustępami § 4 ww. rozporządzenia, jeżeli właściwy organ nie dysponuje dokumentami, o których wyżej mowa, może wezwać państwowe i komunalne osoby prawne do ich dostarczenia w wyznaczonym terminie. Jeżeli nie zachowały się dokumenty, o których mowa w ust. 1, stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu do nieruchomości można dokonać na podstawie zeznań świadków lub oświadczeń stron złożonych zgodnie z art. 75 Kodeksu postępowania administracyjnego, potwierdzających przekazanie nieruchomości państwowym i komunalnym jednostkom organizacyjnym. Dokumenty stanowiące podstawę stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu wskazuje się w uzasadnieniu decyzji, o której mowa w art. 200 ust. 1 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Do wniosku z [...] lipca 2019 r. Skarżąca załączyła dokumenty potwierdzające, jej zdaniem, istnienie w dacie 5 grudnia 1990 r. zarządu poprzednika prawnego wnioskodawcy na wskazanych gruntach.
W ocenie Ministra Rozwoju decyzja Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w K. z dnia [...] listopada 1987 r. znak [...] o ustaleniu opłaty za zarządem gruntem nie może zostać uznana za dowód jednoznacznie przesądzający o istnieniu po stronie Skarżącej prawa zarządu do działek nr [...] i [...], w rozumieniu przepisów rozporządzenia. Niewątpliwie decyzja określona w § 4 ust. 1 pkt 6 ww. rozporządzenia stanowi dowód na istnienie po stronie przedsiębiorstwa prawa zarządu. Jednakże w orzecznictwie sądowo administracyjnym wskazuje się, że tego rodzaju rozstrzygnięcie (mające charakter faktyczny) nie jest wystarczającym dowodem ustanowienia zarządu w sensie prawnym, który mógł powstać jedynie zgodnie z przywołanymi już wcześniej art. 38 ust 2 oraz art. 87 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. Oznacza to, iż decyzja o naliczeniu i aktualizacji opłat może być uznana za podstawę stwierdzenia istnienia prawa użytkowania (zarządu) jedynie wyjątkowo, gdy była wydana w nawiązaniu do decyzji o ustanowieniu tego prawa, która zaginęła lub uległa zniszczeniu. Treść ww. decyzji z dnia [...] listopada 1987 r. znak [...] nie wskazuje na podstawie jakiego dokumentu przedmiotowa nieruchomość znajdowała się w zarządzie Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa [...].
Organ uznał za niezasadne zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego tj. art. 8, 77 § 1 i 80 kpa.
Pismem z [...] sierpnia 2019 r. znak [...], Wojewoda S. wezwał Skarżącą do przedłożenia dokumentu wskazanego w § 4 ust. 2 rozporządzenia. W odpowiedzi na ww. pismo z dnia [...] sierpnia 2019 r. Skarżąca wskazała, iż nie dysponuje żadnymi dodatkowymi dokumentami mogącymi potwierdzić przekazanie przedmiotowego gruntu w zarząd jej poprzednikowi prawnemu poza przedłożonymi we wniosku z dnia [...] lipca 2019 r. Również do odwołania z dnia [...] marca 2020 r. odwołująca nie załączyła dokumentów potwierdzających przekazanie przedmiotowego gruntu w zarząd.
Ponadto Wojewoda S. pismem z dnia [...] sierpnia 2019 r. znak [...] wystąpił do Prezydenta [...] o wyjaśnienie czy decyzja Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w K. z dnia [...] listopada 1987 r. znak [...] poprzedzona została decyzją o oddaniu gruntu w zarząd. Pismem z dnia [...] listopada 2019 r. znak [...] Prezydent [...] podał, iż ww. decyzja nie była poprzedzona decyzją o przekazaniu gruntu w zarząd bądź użytkowanie.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiodła Skarżąca zaskarżając decyzję w całości i wnosząc o jej uchylenie wraz z decyzją organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła:
1. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art 138 § 1 pkt 2 kpa poprzez utrzymanie w mocy decyzji Wojewody S., podczas, gdy zaskarżona decyzja winna zostać uchylona i w tym zakresie organ II instancji winien orzec co do istoty sprawy poprzez stwierdzanie nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez Wojewódzkie Przedsiębiorstwo [...] prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości ewentualnie
2. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 138 § 2 kpa poprzez utrzymanie w mocy decyzji Wojewody S., podczas, gdy zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, co winno skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji;
3. naruszenie przepisów postępowania: art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 kpa poprzez brak wszechstronnego rozpatrzenia zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz przekroczenia zasady swobodnej oceny dowodów i pominiecie wniosków płynących z materiału dowodowego zgromadzonego w przedmiotowej sprawie, w tym w szczególności dokumentów urzędowych w postaci decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w K. znak [...] z dnia [...] listopada 1987 r. w przedmiocie ustalenia opłaty za zarząd gruntem, decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w K. znak [...] z [...] maja 1989 r. w przedmiocie zmiany opłaty rocznej za zarząd gruntem oraz decyzji Prezydenta [...] [...] z dnia [...] grudnia 2005r., oraz przyjęcie, że nieruchomości objęte wnioskiem nie znajdowały się w zarządzie poprzednika prawnego Skarżącej tj. Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa [...] w dniu [...] grudnia 1990 r.;
4. naruszenie przepisów postępowania : art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 kpa w zw. z art. 76 § 1, 2 i 3 kpa, poprzez pominięcie wniosków płynących z dokumentów urzędowych w postaci decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w K. znak [...] z [...] listopada 1987 r. decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w K. znak [...] z [...] maja 1989 r. pomimo braku przeprowadzenia dowodu przeciwko treści w/w dokumentów;
5. naruszenie przepisów postępowania: art. 7 w zw. art. 77 § 1 kpa poprzez brak wyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego w odniesieniu do decyzji o oddaniu nieruchomości w zarząd poprzednikowi prawnemu Skarżącej;
6. naruszenie przepisów postępowania: art. 11. w zw. z art. 107 § 3 kpa poprzez sporządzenie uzasadnienia zaskarżonej decyzji z naruszeniem wymagań w/w przepisu, w szczególności poprzez brak odniesienia się do argumentów prezentowanych przez Skarżącą w odwołaniu od decyzji Wojewody S. z [...] lutego 2019 r., co uniemożliwia prawidłową kontrolę w/w decyzji;
7. naruszenie przepisów prawa materialnego: art. 200 ust. 1 pkt 2 oraz art. 206 ugn w zw. z § 4 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia oraz poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, a w zasadzie nie zastosowanie oraz zupełnie błędne przyjęcie - wbrew literalnej wykładni w/w przepisu rozporządzenia - że decyzja o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością nie może stanowić podstawy do stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu;
8. naruszenie art. 200 ust. 1 pkt 2 Ugn w zw. z art. 2 ust. 1 Ustawy o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości z dnia 29 września 1990 r. poprzez odmowę stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990r. przez Wojewódzkie Przedsiębiorstwo [...] prawa użytkowania wieczystego do tej nieruchomości pomimo posiadania przez w/w prawa zarządu przedmiotowymi nieruchomościami w dniu 5 grudnia 1990 r., a tym samym istnienia wszelkich przesłanek, od których ustawodawca uzależnia możliwość wydania decyzji zgodnie z wnioskiem Skarżącej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2019 poz. 2167, ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ), dalej jako: "Ppsa", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą, ale rozstrzyga jedynie w granicach danej sprawy, jak stanowi art. 134 § 1 ustawy Ppsa. Stosownie do art. 135 Ppsa Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowił art. 200 ust. 1 ugn.
Stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali można było dokonać, jeżeli państwowe lub komunalne osoby prawne posiadały w tym dniu określone grunty w zarządzie. Taki też warunek wymagany był do stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali na podstawie ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości.
W uchwale z dnia [...] czerwca 1995 r., sygn. akt [...] Sąd Najwyższy stwierdził, że oddawanie gruntów państwowych niezbędnych przedsiębiorstwom państwowym – odpłatnie – w zarząd odbywało się w trybie i na zasadach określonych w rozporządzeniu wykonawczym do ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości i, wydanym przez Radę Ministrów z 16 września 1985r. (Dz.U. Nr 47, poz. 240), tj. na podstawie decyzji ostatecznej terenowego organu administracji państwowej. Orzecznictwo sądowoadministracyjne w sposób jednoznaczny przesądziło, że oddanie w zarząd nieruchomości gruntowej wymagało wydania decyzji administracyjnej (p. wyrok NSA z dnia 26 lutego 1998 r., I SA 1768/96). Znajdowało to także odzwierciedlenie w art. 38 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami i wywłaszczaniu nieruchomości, w brzmieniu sprzed 5 grudnia 1990 r. Możliwe było także uzyskanie tego prawa na podstawie zawartej za zezwoleniem terenowego organu administracji państwowej umowy o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi bądź umowy o nabyciu nieruchomości. Przy czym przepis ten odnosił się do państwowych jednostek organizacyjnych w ogólności, bez względu na to, czy posiadały osobowość prawną, czy też nie.
W ocenie Sądu w postępowaniu uwłaszczeniowym ciężar wykazania spełniania przesłanki sprawowania zarządu spoczywa na podmiocie zainteresowanym, który powinien przedstawić jeden z dokumentów wymienionych w § 4 ust. 1 rozporządzenia z 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu jako uzasadniających zasadność wniosku.
Analiza treści tego rozporządzenia tj. § 4 ust. 1, wskazuje, że jednym z takich dokumentów może być decyzja o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością. W pkt 7 wskazano także decyzje o naliczaniu lub aktualizacji opłat z tytułu użytkowania nieruchomości, jeżeli zostały wydane przed dniem 1 sierpnia 1985r.
W tym miejscu należy odnieść się do praktyki orzeczniczej wypracowanej w związku ze stosowaniem tego rozporządzenia. (por. wyroki NSA z 17 stycznia 2019r., sygn. akt I OSK 130/17; z 14 września 2017 sygn. akt I OSK 371/17; z 5 września 2017 r. sygn. akt I OSK 3058/15; z 15 marca 2017 r. sygn. akt I OSK 1439/15; z dnia 15 marca 2016 r., sygn. akt I OSK 1806/15; z 30 czerwca 2015 r., I OSK 2469/13; z dnia 10 września 2014 r., sygn. akt I OSK 204/14; z 12 czerwca 2014 r., sygn. akt I OSK 198/13; z 26 kwietnia 2012 r., I OSK 651/11; z 3 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OSK 570/07, publ. CBOSA).
Wskazuje ona, że decyzja, o której mowa w § 4 pkt 6 lub 7 rozporządzenia z 1998 r. może być dowodem na okoliczność wymierzonej opłaty, jednak nie jest dowodem na ustanowienie prawa zarządu. Co najwyżej może stanowić dowód pomocniczy, który dopiero w powiązaniu z inną wymienioną w nim decyzją czy umową na podstawie której opłata jest wymierzana, może być uznany za podstawę stwierdzenia istnienia prawa użytkowania (zarządu) określonego w niej podmiotu. Taka konstrukcja może być jednak dopuszczona wyjątkowo, gdy była wydana w nawiązaniu do aktu o ustanowieniu tego prawa, który zaginął lub uległ zniszczeniu. Poza tym, istnienia zarządu nie można domniemywać (por. wyroki NSA z dnia 10 czerwca 1998 r. I SA 1989/97; z dnia 5 listopada 1999 r. I SA 2240/98; z dnia 2 lutego 2006 r. I OSK 1295/05, CBOSA).
Przenosząc te argumenty na grunt niniejszej sprawy Sąd uznał, że organ dokonał błędnej oceny zebranych w sprawie dowodów i wadliwie przyjął, że Skarżąca nie udowodniła aby jej poprzednikowi prawnemu przysługiwało prawo zarządu przedmiotowej nieruchomości. Stanowi to o naruszeniu przez organ art. 7, 77 § 1 i 80 kpa.
Jak wynika z dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych, z których organ w większości nie ocenił, Skarżąca dysponuje decyzją z [...] listopada 1997 r. z załącznikiem, decyzją z [...] maja 1989 r. i zawiadomieniem o wypowiedzeniu i aktualizacji opłaty rocznej z [...] listopada 2005 r.
W pierwszej z ww. decyzji mowa jest o tym, że została ona wydana z urzędu i dotyczy opłaty za istniejące prawo zarządu gruntem przez Wojewódzkie Przedsiębiorstwo [...] przy ulicy [...]. Załącznikiem do decyzji jest zestawienie nieruchomości w którym wymienione są obie działki. W drugiej mowa jest o zmianie wysokości ustalonej opłaty w nawiązaniu do decyzji z [...] listopada 1987 r. Obie te decyzje pochodzą sprzed 5 grudnia 1990 r. W trzecim dokumencie mowa jest o wypowiedzeniu opłaty również w stosunku do ww. obu działek. Skarżąca nie posiada innych dokumentów z których wynikałoby prawo zarządu jej poprzednika prawnego, co oznacza, że dokumenty te musiały zaginąć. Trudno bowiem wyobrazić sobie sytuację w której organy państwa nakładałyby na podmiot obowiązki wynikające z ustanowienia zarządu bez decyzji w tym przedmiocie.
Zdaniem Sądu nieuprawnione jest twierdzenie, że praktycznie nigdy nie można na podstawie decyzji o ustaleniu opłaty uznać, że stronie nie przysługiwał trwały zarząd. W takim wypadku sytuacja opisana w rozporządzeniu - § 4 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia nigdy nie mogłaby się ziścić, co oznacza, że przepis byłby "martwy". Każda sprawa jest inna i każda powinna być oceniona odrębnie. W niniejszej sprawie decyzja o wymierzeniu opłaty rocznej odwołuje się do decyzji o ustanowieniu prawa zarządu ze wskazaniem działek których to prawo dotyczy. Ponadto została wydana przed 5 grudnia 1990 r. a po trzecie ma swą kontynuację w dalszych decyzjach o wymierzeniu opłat. Nie mamy tu do czynienia z sytuacjami (jak w wielu innych tego rodzajach spraw rozpoznawanych przez sąd administracyjny) w których strony składają jedną decyzją prawie o charakterze blankietowym z której wynika wyłącznie to, że istniał obowiązek uiszczania opłat za korzystanie z bliżej nie określonego gruntu. Nie ma w tych decyzjach ani powołania się na decyzję o ustaleniu zarządu, ani wskazania działki, której dotyczą.
Sąd nie podziela także argumentacji organu, że przeciwko temu prawu przemawia pismo z Działu Gospodarki Mieniem z [...] listopada 2019 r. Z pisma tego wynika jedynie, że organ ten nie posiada dokumentów potwierdzających zarząd, co nie oznacza, że takich dokumentów nie było.
W postępowaniu administracyjnym za dowód może być uznane wszystko co przyczyni się do wyjaśnienia sprawy dlatego organy powinny ocenić wszystkie decyzje które zostały przedłożone przez stronę a nie wyłącznie jedną z powołaniem się na orzecznictwo sądowoadministracyjne.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ oceni wszystkie znajdujące się w aktach dowody na które powołuje się Skarżąca i o ile nie pojawią się inne które wykluczałby istnienie prawa zarządu wyda decyzję pozytywną.
Z tych względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a i c Ppsa Sąd orzekł jak w wyroku. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 2 Ppsa zasądzając od przegrywającego organu na rzecz Skarżącej 680 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania w tym 200 zł tytułem uiszczonego przez skarżącą wpisu i 480 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego na podstawie § 14ust.1 pkt 1c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (D.U. 2015, poz. 1804).
Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnymi nastąpiło na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem Covid -19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (D.U: 2020, poz. 1842), p. także uchwała składu 7 Sędziów NSA z 30 listopada 2020 II OPS 6/19). Poza tym zarządzeniem Prezesa WSA w Warszawie nr 21 z 16 października 2020 r. związku z objęciem Warszawy strefą czerwoną wstrzymano orzekanie na posiedzeniach jawnych i przyjęto zasadę orzekania na posiedzeniach niejawnych a sprawy wyznaczone na rozprawy skierowano do rozpoznania na posiedzeniach niejawnych (komunikat na stronie internetowej WSA w Warszawie).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło