I SA/Wa 1824/21
WyrokWSA w Warszawie2022-06-02
Skład orzekający: Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, Leszek Kobylski, Iwona Szymanowicz-Nowak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarżący, jako spadkobiercy poprzedniego właściciela nieruchomości, posiadają interes prawny do żądania stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej, jeśli wpis własności Skarbu Państwa do księgi wieczystej korzysta z domniemania zgodności z rzeczywistym stanem prawnym?Ratio decidendi
Sąd uznał, że skarżący nie wykazali interesu prawnego do żądania stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej. W sytuacji, gdy wpis własności Skarbu Państwa do księgi wieczystej korzysta z domniemania zgodności z rzeczywistym stanem prawnym (art. 3 ust. 1 u.k.w.h.), organ administracji nie może dokonywać odmiennych ustaleń. Kwestia obalenia tego domniemania należy do właściwości sądu powszechnego. Brak interesu prawnego uzasadnia umorzenie postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.Stan faktyczny
Skarżący J. F. i A. W. (następczyni prawnego zmarłej D. F.) domagali się stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Katowickiego z 1991 r. komunalizującej ¼ udziału w nieruchomości. Twierdzili, że są spadkobiercami pierwotnego właściciela tego udziału, a decyzje z 1971 r. stanowiące podstawę przejęcia nieruchomości przez Skarb Państwa zostały unieważnione decyzją Ministra Rozwoju z 2020 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z 1991 r., uznając, że skarżący nie posiadają interesu prawnego, gdyż wpis własności Skarbu Państwa do księgi wieczystej korzysta z domniemania zgodności z rzeczywistym stanem prawnym, a obalenie tego domniemania należy do sądu powszechnego.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, sędzia WSA Leszek Kobylski, sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak (spr.), Protokolant specjalista Monika Bodzan, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi J. F. i A. W. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z 17 czerwca 2021 r. Nr DAP-WPK-727-1-460/2020/ICh Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej: Minister, organ, organ nadzoru), działając na podstawie art. 157 § 1, art. 158 § 1 oraz art. 105 § 1 ustawy
z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 256, dalej: k.p.a.), umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Katowickiego z 14 września 1991 r. Nr G.II-5/MK/73/91/10202650, stwierdzającej nabycie przez Gminę Katowice z mocy prawa nieodpłatnie własności nieruchomości, oznaczonej w ewidencji gruntów nr [...] , położonej w K., ul. [...] , uregulowanej w księdze wieczystej nr [...] , opisanej
w karcie inwentaryzacyjnej nr [...] .
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że Wojewoda Katowicki decyzją z 14 września 1991 r. Nr G.II-5/MK/73/91/10202650, działając na podstawie art. 18 ust. 1
w związku z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32, poz. 191 i Nr 42, poz. 253, dalej: ustawa Przepisy wprowadzające ustawę
o samorządzie terytorialnym), stwierdził nabycie przez Gminę Katowice z mocy prawa nieodpłatnie własności nieruchomości, oznaczonej w ewidencji gruntów
w jednostce ewidencyjnej w obrębie K., uregulowanej w księdze wieczystej Nr [...] , opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...] jako działka nr [...] , położona
w K. przy ul. [...] , do której Skarb Państwa posiadał udział ¼ części
w prawie własności (dalej: decyzja ostateczna z 1991 r., decyzja komunalizacyjna).
Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. decyzji 16 grudnia 2020 r. wystąpili D. F. i J. F. (dalej również jako: wnioskodawcy, skarżący), wskazując, że są następcami prawnymi po H. C. , właścicielu ¼ części nieruchomości, będącej przedmiotem decyzji ostatecznej z 1991 r. Na mocy postanowienia Sądu Rejonowego K. w Katowicach z [...] lipca 2010 r., sygn. akt [...] lipca 2010, spadkobiercami H. C. są: M. K. oraz I. F,, natomiast spadkobiercami zmarłej 28 grudnia 2009 r. I. F. są wnioskodawcy, tj. D. F. oraz J. F. po ½ części każde z nich. Spadkobiercami po zmarłej
2 października 2016 r. M. K. są również wnioskodawcy, co wynika z treści prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku wydanego przez Sąd Rejonowy K. w K. z 14 grudnia 2017 r., sygn. akt [...] .
Wnioskodawcy we wniosku o stwierdzenie nieważności podnieśli, że decyzja ostateczna z 1991 r. została wydana w stosunku do udziału w przedmiotowej nieruchomości, który stanowił własność prywatną, a nie mienie państwowe. H. C. pozostawał bowiem współwłaścicielem w ¼ części udziału w nieruchomości, położonej w K. przy ul. [...] , dla której obecnie Sąd Rejonowy K. w K. prowadzi księgę wieczystą o nr [...]. Przed założeniem przedmiotowej księgi wieczystej dla tej nieruchomości prowadzono dawną księgę wieczystą B. tom [...], wykaz [...]
Na mocy decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Katowicach z 25 lutego 1971 r. (nr FN IV - 4/132/2/71) oraz decyzji Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Katowicach z 18 stycznia 1971 r. (nr Fn II Rsm/47/69) ww. nieruchomość w zakresie udziału ¼ części prawa własności, przysługującego dotychczas H. C., została przejęta przez Skarb Państwa. W konsekwencji tych dwóch decyzji Skarb Państwa został wpisany jako współwłaściciel w udziale ¼ części nieruchomości, położonej w K. przy ul. [...] .
Ostateczną decyzją z 24 lipca 2020 r., znak: DO.4.7613.8.2020, Minister Rozwoju, działając na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., stwierdził nieważność obu ww. decyzji z 1971 r. Zdaniem wnioskodawców skutkiem wydania przez Ministra Rozwoju powyższej decyzji jest fakt, że nie istnieje i nigdy nie istniała jakakolwiek decyzja stanowiąca podstawę wpisu do księgi wieczystej Skarbu Państwa jako współwłaściciela nieruchomości przy ul. [...] , na podstawie którego Wojewoda Katowicki następnie ustalił, iż udział w przedmiotowej nieruchomości należał do Skarbu Państwa, a w konsekwencji wydał decyzję komunalizacyjną, w wyniku której Gmina Katowice stała się właścicielem w ¼ części opisywanej nieruchomości.
W ocenie wnioskodawców decyzja komunalizacyjna, jako obarczona wadą rażącego naruszenia prawa, winna być unieważniona w trybie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Funkcjonowanie w obrocie prawnym tej decyzji będzie prowadzić do bezprawnego wyzucia z praw własności H. C., a tym samym również jego spadkobierców (wnioskodawców).
W piśmie z 29 kwietnia 2021 r. Prezydent Katowic w toku postępowania stanął na stanowisku, że stwierdzenie nieważności dwóch decyzji z 1971 r. nie zmienia stanu prawego nieruchomości, której własność Skarb Państwa nabył na podstawie dekretu
z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz.U. Nr 13, poz. 87, dalej: dekret). Nabycie na podstawie dekretu następowało bowiem na mocy prawa, a nie wskutek wydania decyzji. Zatem przedmiotowa nieruchomość przeszła na własność Skarbu Państwa niezależnie od decyzji z 1971 r. Skarb Państwa, będący właścicielem udziału w nieruchomości z mocy prawa, mógł rozporządzić swoim udziałem w sposób jak w decyzji ostatecznej z 1991 r., bowiem w dacie jej wydawania istniała odpowiednia podstawa prawna, a nadto był współwłaścicielem nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej.
Organ wskazał, że przedmiotowe postępowanie zostało wszczęte z uwagi na istnienie domniemania, iż żądanie skarżących mieściło się w normie art. 28 k.p.a., bowiem komunalizacja mogła naruszać ich prawo własności do spornej nieruchomości. Na wstępnym etapie postępowania nie można było przesądzić, czy wnioskodawcy dysponowali tytułem prawnym do przedmiotowej działki w dacie komunalizacji. Stąd organ poczynił ustalenia faktyczne i prawne oraz zgromadził niezbędną dokumentację.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Minister powołał wyrok WSA w Warszawie
z 4 września 2019 r. w sprawie IV SA/Wa 1015/19, z którego wynika, że przepisy dekretu przewidywały sądową kontrolę wniosków urzędów likwidacyjnych. Kontroli tej dokonywał sąd dokonujący wpisu w księdze wieczystej. Organ administracji publicznej nie jest zaś władny do oceny prawidłowości rozstrzygnięć sądów powszechnych. Zatem strona kwestionująca fakt przejścia mienia z mocy prawa na własność Skarbu Państwa na podstawie przepisów dekretu powinna dochodzić swoich racji w postępowaniu przed sądem powszechnym. Minister nie jest organem właściwym do oceny prawidłowości nabycia nieruchomości przez Skarb Państwa.
Poza tym organ powołał art. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz.U. Nr 19, poz. 147 ze zm., dalej: u.k.w.h.), zgodnie z którym domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie
z rzeczywistym stanem prawnym. Tym samym wykluczona jest możliwość kwestionowania przez organ administracji publicznej treści wpisów w księgach wieczystych, jak również jakąkolwiek kontrolę w postępowaniu administracyjnym dotyczącą treści wpisów własności w tychże księgach.
W związku z powyższym Minister uznał, że skarżący nie przedstawili dokumentów, z których by wynikało, że w dacie komunalizacji, tj. 27 maja 1990 r., posiadali tytuł prawny do udziału ¼ części w prawie własności przedmiotowej działki nr [...] , objętego decyzją ostateczną z 1991 r. Przeprowadzone postępowanie wyjaśniające również nie potwierdziło, aby skarżącym przysługiwał tytuł prawny do wskazanej wyżej nieruchomości. Dlatego organ stwierdził, że nie korzystają oni z przymiotu strony postępowania komunalizacyjnego i nie są legitymowani do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej z 1991 r. Stwierdzenie zaś przesłanki bezprzedmiotowości po wszczęciu postępowania obliguje organ do jego umorzenia na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.
Na powyższą decyzję skargę do sądu administracyjnego wnieśli skarżący, zarzucając naruszenie prawa procesowego mające wpływ na podjęcie zaskarżonej czynności, tj.:
1) art. 7 i art. 8 § 1, art. 77 § 1 oraz 80 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie
i w konsekwencji zaniechanie przeprowadzenia wszechstronnej oceny dowodów zgromadzonych w sprawie i podjęcia niezbędnych czynności celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dokonanie ustaleń faktycznych sprzecznych
z treścią dokumentów złożonych przez skarżących, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego ustalenia, iż nie przedstawili oni dokumentów świadczących o tym, że to im
(a ściślej ich poprzednikom prawnym), a nie Skarbowi Państwa przysługiwało w dacie 27 maja 1990 r. prawo własności do ¼ części nieruchomości, położonej w K. przy ul. [...] , objętej obecnie księgą wieczystą nr [...] , prowadzonej przez Sąd Rejonowy K. w K.;
2) art. 28 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i stwierdzenie, iż skarżący nie posiadają interesu prawnego do wnioskowania o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody Katowickiego z dnia 14 września 1991 r. Nr G.II-5/MK73/91/10202650, podczas gdy to oni, jako spadkobiercy po ostatniej prawidłowo ujawnionej w księdze wieczystej osobie, której przysługiwała ¼ udziału w wyżej opisanej nieruchomości, legitymują się obecnie udziałem w ¼ części tej nieruchomości, co uzasadnia, iż posiadają interes prawny w stwierdzeniu nieważności decyzji ostatecznej z 1991 r.;
3) art. 105 § 1 k.p.a. poprzez jego zastosowanie i umorzenie postępowania administracyjnego, podczas gdy w sprawie nie wystąpiły żadne przyczyny świadczące
o tym, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe w całości albo w jakiejkolwiek części.
W konsekwencji powyższych zarzutów skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie i podtrzymał wywody zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W toku postępowania sądowego 5 października 2021 r. zmarła skarżąca D. F. (akt zgonu k. 25 akt sądowych), a w jej miejsce wstąpiła spadkobierczyni A. W. (pismo procesowe z 22 listopada 2021 r. oraz akt poświadczenia dziedziczenia, k. 23, k. 26-27 akt sądowych).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U.
z 2019 r. poz. 2325, ze zm., dalej: p.p.s.a.), a także gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Oceniając zaskarżoną decyzję według powyższych kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 157 § 2 k.p.a. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Legitymację do żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji na wniosek ma strona postępowania zakończonego wydaniem decyzji, której ma dotyczyć stwierdzenie nieważności oraz każdy podmiot, który twierdzi, że decyzja ta dotyczy jego interesu prawnego lub obowiązku, w rozumieniu art. 28 k.p.a., albo którego interesu prawnego lub obowiązku mogą dotyczyć skutki stwierdzenia nieważności tej decyzji.
W doktrynie i judykaturze jednolicie utrwalone jest stanowisko, że interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a. powinien wynikać z przepisów prawa materialnego.
W niniejszej sprawie w postępowaniu zwykłym, w którym wydano decyzję ostateczną
z 1991 r., podstawą rozstrzygnięcia był art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym.
Wskazać należy, że komunalizacja w powyższym trybie następowała z mocy prawa z dniem wejścia w życie ww. ustawy, tj. 27 maja 1990 r., a wydana decyzja miała charakter deklaratoryjny. Potwierdzała ona wyłącznie przejście prawa własności określonego mienia ze Skarbu Państwa na właściwą gminę. W postępowaniu komunalizacyjnym uprawnienia strony mają więc tylko Skarb Państwa, jako dotychczasowy właściciel, oraz właściwa miejscowo gmina przejmująca od niego mienie (por. wyrok WSA w Warszawie z 25 listopada 2005 r., sygn. akt I SA/Wa 147/05, publ. cbosa). Inne osoby mogą brać udział w tym postępowaniu, jeżeli wykażą, że są właścicielami mienia, które nie podlega komunalizacji, powołają takie dokumenty, które zaświadczą, że to im, a nie Skarbowi Państwa przysługiwał w dacie 27 maja 1990 r. tytuł prawnorzeczowy do skomunalizowanego mienia. Tylko bowiem ten tytuł stanowi, że dany podmiot ma w postępowaniu interes prawny, a zatem przymiot strony
w rozumieniu art. 28 k.p.a. (por. wyroki WSA w Warszawie: z 18 października 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 486/18, z 11 stycznia 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 70/20, wyroki NSA: z 27 maja 2011 r., sygn. akt I OSK 1192/10, z 9 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 1181/15, z 16 maja 2012 r., sygn. akt I OSK 660/11, z 13 kwietnia 2012 r., sygn. akt
I OSK511/11, wszystkie publ. cbosa).
Kontroli Sądu w niniejszej sprawie nie podlega jednak decyzja komunalizacyjna, tylko wyłącznie umorzenie postępowania nadzorczego z uwagi na brak po stronie skarżących interesu prawnego. Interes prawny jest oparty na normach prawa administracyjnego materialnego, gdzie musi istnieć norma prawa przewidująca
w określonym stanie faktycznym i w odniesieniu do konkretnego podmiotu możliwość wydania określonego aktu. Brak normy prawa materialnego, na którą mogłaby powołać się osoba żądająca wszczęcia postępowania administracyjnego odróżnia interes faktyczny od interesu prawnego. Sytuacja, w której podmiot (osoba) jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa, mogącymi stanowić podstawę do podjęcia stosownych czynności przez organ administracji, oznacza posiadanie interesu faktycznego nieuprawniającego organ do uwzględnienie żądania wnioskodawcy.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że organ nadzoru dokonał prawidłowej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym analizy dokumentów.
Jak wynika z akt sprawy podstawą do wydania kwestionowanej przez skarżących w trybie nadzwyczajnym decyzji ostatecznej z 1991 r. były orzeczenia Prezydium Miejskiej Rady Narodowej z 18 stycznia 1971 r. oraz Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z 25 lutego 1971 r. o uznaniu za majątek poniemiecki udziału ¼ części
w nieruchomości, położonej w K. przy ul. [...] , przysługującego H. C.. Skutek przejścia prawa własności nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 2 dekretu następował z mocy prawa. Decyzje te zostały wyeliminowane z obrotu prawnego na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (wydanie decyzji bez podstawy prawnej oraz z rażącym naruszeniem prawa) na skutek decyzji Ministra Rozwoju z 24 lipca 2020 r., wydanej w wykonaniu wyroku WSA w Warszawie z 4 września 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 1015/19. Zarówno Minister, jak i Sąd w swoich rozstrzygnięciach wskazali, że orzeczenie nieważności dwóch decyzji z 1971 r. nie zmienia stanu prawnego nieruchomości, której własność Skarb Państwa nabył na podstawie dekretu. Przedmiotowa nieruchomość przeszła na własność Skarbu Państwa niezależnie od wydanych w tym przedmiocie decyzji (z mocy prawa, nie było potrzeby wydawania żadnej decyzji, ani zaświadczenia).
W związku z powyższym w dacie 27 maja 1990 r. mienie obejmujące ¼ część
w przedmiotowej nieruchomości było własnością Skarbu Państwa, wpisane do ówczesnej księgi wieczystej nr [...] i opisane w karcie inwentaryzacyjnej nr [...] . Zatem w dacie decyzji ostatecznej zakwestionowanej przez skarżących
w niniejszym postępowaniu nadzwyczajnym, tj. 14 września 1991 r., istniała odpowiednia podstawa prawna (art. 18 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym), aby Skarb Państwa mógł rozporządzić swoim udziałem w nieruchomości, będąc jej właścicielem w ¼ części. W znaczeniu prawnym w dacie 27 maja 1990 r. udział ¼ części
w przedmiotowej nieruchomości należał do Skarbu Państwa, a więc zachodziły podstawy do komunalizacji.
Rację ma organ nadzoru, że strona kwestionująca fakt przejścia mienia z mocy prawa na własność Skarbu Państwa na podstawie przepisów dekretu powinna dochodzić swoich praw w postępowaniu przed sądem powszechnym, a nie w trybie administracyjnym. Taka ocena jest zgodna ze stanowiskiem WSA w Warszawie, zawartym w wyroku z 4 września 2019 r. w sprawie IV SA/Wa 1015/19, że stwierdzenie nieważności dwóch decyzji z 1971 r. otwiera drogę do rozstrzygnięcia w procesie cywilnym, czy przedmiotowa część nieruchomości przeszła na rzecz Skarbu Państwa
z mocy samego prawa (por. uchwała 7 sędziów Sądu Najwyższego z 9 października 2007 r., sygn. akt III CZP 46/07, publ. Lex nr 298665, wyrok Sądu Najwyższego z 17 stycznia 2013 r., sygn. akt III CSK 76/12, publ. Lex nr 1331310).
Zebrane w sprawie dowody, a w szczególności wpis do księgi wieczystej Skarbu Państwa w dacie istotnej dla komunalizacji, tj. 27 maja 1990 r., nie wskazały, aby przedmiotowa nieruchomość w tejże dacie stanowiła własność poprzedników prawnych skarżących. Trafne jest stanowisko Ministra, że w przypadku gdy dla danej nieruchomości jest prowadzona księga wieczysta, to o stanie własności decydują wpisy dokonane w dziale II księgi wieczystej.
Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela powyższy pogląd.
W ocenie Sądu wpis prawa w księdze wieczystej jest w postępowaniu administracyjnym wiążący. Jak już wspomniał organ, stosownie do art. 3 ust. 1 u.k.w.h., domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Zgodnie zaś z art. 10 ust. 1 u.k.w.h. w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym osoba, której prawo nie jest wpisane lub jest wpisane błędnie albo jest dotknięte wpisem nieistniejącego obciążenia lub ograniczenia, może żądać usunięcia niezgodności. Stan prawny wynikający z księgi wieczystej będzie istniał dopóty, dopóki nie zostanie usunięty wpis niezgodny z rzeczywistym stanem prawnym. Innymi słowy, wpis w księdze wieczystej prowadzonej dla przedmiotowej działki potwierdzający na 27 maja 1990 r. własność Skarbu Państwa korzysta z domniemania zgodności
z rzeczywistym stanem prawnym.
Dlatego organ administracyjny nie może dokonywać odmiennych ustaleń co do prawa własności od tych, jakie wynikają z wpisów dokonanych w księdze wieczystej. Kwestia przeprowadzenia dowodu przeciwko domniemaniu, wynikającemu z treści wpisu ujawnionego w księdze wieczystej, jest zagadnieniem prawa cywilnego.
Z powyższych przyczyn chybione są zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez organ nadzoru art. 28 k.p.a. Wskazać należy, że interes prawny powinien być bezpośredni, konkretny, realny i znajdować potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, które uzasadniają zastosowanie normy prawa materialnego (w tym przypadku art. 5 ustawy komunalizacyjnej). W odniesieniu do niniejszej sprawy interes prawny podmiotu musi być realny w konkretnej dacie, tj. 27 maja 1990 r. (dzień wejścia w życie ustawy Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym).
W sytuacji więc, gdy z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji wystąpił podmiot, który nie wykazał interesu prawnego i mimo to postępowanie nieważnościowe zostało wszczęte, powinno być ono na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., jako bezprzedmiotowe, umorzone. Wniosek podmiotu niebędącego stroną postępowania nie może być załatwiony co do istoty (ani pozytywnie, ani negatywnie), tak jak to nakazuje art. 104 k.p.a. W niniejszej sprawie organ nadzoru celem zbadania legitymacji skarżących do żądania stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej, wszczął postępowanie i w jego trakcie dokonał ustaleń w tym zakresie, słusznie uznając, że skarżący nie mają przymiotu strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. w kwestionowaniu
w trybie nieważnościowym decyzji komunalizacyjnej. W tej sytuacji koniecznym było umorzenie postępowania. Niezasadne są więc zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 105 § 1 k.p.a.
Chybiony jest także zarzut dotyczący naruszenia przez organ nadzoru art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Organ na podstawie zebranych w sprawie dowodów prawidłowo ustalił, że skarżący nie mają legitymacji do żądania stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej. Samo wykazanie następstwa prawnego postanowieniami o stwierdzenie nabycia praw do spadku oraz powołanie się na decyzję
o stwierdzeniu nieważności dwóch decyzji z 1971 r., w świetle powyższych wywodów, nie uprawnia skarżących do wystąpienia z żądaniem w trybie administracyjnym stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej.
Sąd, działając na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a., oddalił wniosek dowodowy zawarty w skardze o dopuszczenie dowodu z dokumentu w postaci pisma Sądu Rejonowego w R. z 8 lipca 2013 r., sygn. akt [...], ponieważ nie ma on istotnego znaczenia w okolicznościach przedmiotowej sprawy.
Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło