I SA/Wa 1945/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska - Jaroszewicz, Sędziowie sędzia WSA Anna Falkiewicz - Kluj, sędzia WSA Magdalena Durzyńska (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi B. W. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 stycznia 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 732/15 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 6000 (sześć tysięcy) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz B. W. sumę pieniężną w kwocie 6000 (sześć tysięcy) złotych; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz B. W. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z 30 lipca 2021 r. B. W. (dalej jako skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] (dalej też jako organ/prezydent) wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 21 stycznia 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 732/15. Skarżąca podniosła, że powyższym wyrokiem organ został zobowiązany do rozpoznania wniosku z 22 marca 1990 r., ponowionego 27 sierpnia 2008 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W., przy ul. [...], ozn. hip. "[...] hip. nr [...] reszta ozn. nr [...] z działu [...]" w terminie 3 miesięcy od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Pomimo upływu wskazanego terminu oraz dwóch kolejnych wyroków wymierzających grzywnę prezydent nadal nie rozpoznał sprawy. Skarżąca wniosła o wymierzenie organowi grzywny w wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku 2020 r., przyznanie od prezydenta sumy pieniężnej w wysokości połowy ww. kwoty, uznanie istnienia obowiązku organu do ustalenia i wypłaty odszkodowania za przedmiotową nieruchomość i jego korelatu w postaci uprawnienia skarżącej do otrzymania tego odszkodowania, stwierdzenie że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania oraz rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym. W odpowiedzi na skargę organ wskazał, że w postępowaniu podjęto szereg czynności zmierzających do wydania decyzji, zaś strony każdorazowo były informowane o przyczynach zwłoki oraz nowym terminie. Ponadto trwająca pandemia koronawirusa spowodowała utrudnienia w prowadzeniu postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona, co skutkować musi wymierzeniem Prezydentowi [...] grzywny. Przedmiotowa skarga została złożona w trybie art. 154 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 329, dalej jako ppsa). Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania oraz w razie bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z treści przywołanego przepisu wynikają dwie przesłanki, które łącznie muszą być spełnione, aby sąd mógł organowi administracji wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ ten nie wykonuje wyroku sądu uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Po drugie, wymierzenie grzywny jest możliwe po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania prawomocnego wyroku. Poza sporem jest, że wyrokiem z 18 września 2015 r. sygn. akt I SAB/Wa 735/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z 27 sierpnia 2008 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W., przy ul. [...], ozn. hip. "[...] hip. nr [...] reszta ozn. nr [...] z działu [...]" w terminie 3 miesięcy od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W wyroku tym Sąd stwierdził ponadto, że bezczynność Prezydenta [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Faktem jest również to, że termin wyznaczony przez Sąd upłynął 14 lipca 2016 r., skoro – jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy o sygn. akt I SAB/Wa 735/15 zwrotnego potwierdzenia odbioru - Prezydent [...] otrzymał odpis prawomocnego wyroku wraz z uzasadnieniem oraz aktami sprawy 14 kwietnia 2016 r. Poza sporem jest, że w zakreślonym przez Sąd terminie organ nie rozpoznał powyższego wniosku o przyznanie odszkodowania, a zatem nie wykonał powołanego wyżej wyroku Sądu. Ponadto prawomocnym wyrokiem z 3 lutego 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 1932/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 1000 złotych w związku z niewykonaniem wyroku z 21 stycznia 2016 r. Jednocześnie Sąd stwierdził, że bezczynność Prezydenta [...] w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Powyższy prawomocny wyrok wraz z aktami sprawy Prezydent [...] otrzymał 25 maja 2017 r. Następnie prawomocnym wyrokiem z 31 sierpnia 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 480/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 3000 złotych w związku z niewykonaniem wyroku z 21 stycznia 2016 r. Jednocześnie Sąd stwierdził, że bezczynność Prezydenta [...] w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wyrok ten (prawomocny) wraz z aktami sprawy Prezydent [...] otrzymał 28 listopada 2018 r. Pismem z 23 lipca 2021 r. pełnomocnik skarżącej ponownie wezwał prezydenta do wykonania wyroku z 21 stycznia 2016 r. Wobec powyższych okoliczności sprawy, Sąd uznał, że obie ustawowe przesłanki o których była mowa powyżej w rozpatrywanej sprawie zostały spełnione, zatem skarga na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku sądu jest zasadna. Podkreślić należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego, czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być w żadnym razie tolerowane lub akceptowane. W szczególności nie można zaakceptować czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. Rozpoznając sprawę stosownie do treści art. 154 § 2 ppsa sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). W ocenie Sądu taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie. Zważyć należy, że termin wyznaczony w wyroku z 21 stycznia 2016 r. upłynął ponad pięć lat temu, ponadto zapadły już dwa prawomocne wyroki wymierzające grzywnę i stwierdzające, że bezczynność Prezydenta [...] w wykonaniu wyroku z 21 stycznia 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 732/15 miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W tym stanie rzeczy, w ocenie Sądu zasadne jest wymierzenie grzywny w wysokości dwukrotnie wyższej niż poprzednio wymierzona, tj. 6000 złotych – która to kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 ppsa – oraz stwierdzenie, że bezczynność Prezydenta [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Odnosząc się do wniosku o przyznanie od organu sumy pieniężnej Sąd zwraca uwagę na fakt, że instytucja sumy pieniężnej przyznawanej stronie od organu pełni funkcję kompensacyjną oraz prewencyjną – i ma na celu wzmocnienie instytucji przeciwdziałających bezczynności oraz przewlekłemu prowadzeniu postępowania. Podobnie jak w przypadku grzywny jej celem jest zdyscyplinowanie organu do załatwienia sprawy, ale nade wszystko chodzi o rodzaj zadośćuczynienia wnioskodawcy za oczekiwanie na rozstrzygnięcie sprawy. Nie chodzi przy tym o naprawienie szkody, gdyż odszkodowanie zostało wprost przewidziane w art. 154 § 4 ppsa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 lutego 2018 r. sygn. akt I OSK 2229/17). Nie ulega wątpliwości, że ocena, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia stronie skarżącej za oczekiwanie na rozpoznanie i zakończenie sprawy pozostawiona została sądowi (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 343/17, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 sierpnia 2017 r. sygn. akt I OSK 2065/16). Ocena ta powinna uwzględniać wszystkie istotne okoliczności sprawy i powinna być przeprowadzona przez sąd szczególnie wnikliwie. W ocenie Sądu, mając na uwadze powyższe okoliczności zasadne jest przyznanie skarżącej od organu sumy pieniężnej w kwocie 6000 złotych, która to kwota mieści się w wysokości określonej w art. 154 § 7 ppsa. Suma ta będzie stanowiła zadośćuczynienie dla skarżącej oraz dodatkowo zdyscyplinuje organ do zakończenia sprawy. Odnosząc się do wniosku o stwierdzenie istnienia obowiązku i uprawnienia Sąd wskazuje, że sądy administracyjne co do zasady nie mogą przejąć sprawy administracyjnej do bezpośredniego rozpatrzenia. Stanowiący zaś odstępstwo od tej zasady, art. 154 § 2 ppsa znajduje zastosowanie tylko w sprawach ze skarg wniesionych na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 ppsa tj. takich, które dotyczą spraw kończących się wydaniem innego niż decyzja czy postanowienie aktu lub czynnością z zakresu administracji publicznej, dotyczącego praw lub obowiązków. Do takich zaś sprawa o ustalenie odszkodowania nie należy. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 154 § 1 i § 2 ppsa w zw. z art. 154 § 6 ppsa orzeczono jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. Na podstawie art. 154 § 7 w zw. z art. 154 § 6 ppsa orzeczono jak w pkt 3 sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania w pkt 4 sentencji wyroku orzeczono na podstawie art. 200 ppsa w zw. z art. 205 § 2 ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1c w rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz.1800), uznając że koszty sądowe stanowi wpis od skargi w kwocie 200 złotych i wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 480 złotych.