I SA/Wa 2305/14
WyrokWSA w Warszawie2014-12-17
Skład orzekający: Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, Elżbieta Sobielarska, Iwona Maciejuk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja stwierdzająca nabycie z mocy prawa prawa użytkowania wieczystego gruntu przez przedsiębiorstwo państwowe, wydana na podstawie art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami, może zostać uznana za nieważną, jeśli w momencie jej wydania nie były zgłoszone roszczenia osób trzecich o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, mimo że nieruchomość nie została wykorzystana na cel wywłaszczenia?Ratio decidendi
Decyzja stwierdzająca nabycie z mocy prawa prawa użytkowania wieczystego gruntu przez przedsiębiorstwo państwowe, wydana na podstawie art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami, nie może zostać uznana za nieważną z powodu naruszenia praw osób trzecich, jeśli w momencie jej wydania nie były zgłoszone żadne konkretne roszczenia o zwrot nieruchomości. Klauzula "nie narusza praw osób trzecich" odnosi się do praw już ujawnionych, a nie hipotetycznych. Brak wykorzystania nieruchomości na cel wywłaszczenia sam w sobie nie stanowi przeszkody do uwłaszczenia, jeśli nie złożono wniosku o zwrot nieruchomości.Stan faktyczny
Skarżący wystąpili o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody z 1999 r. stwierdzającej nabycie z mocy prawa prawa użytkowania wieczystego gruntu przez przedsiębiorstwo państwowe, argumentując, że część nieruchomości stanowiła własność F. S., który został wywłaszczony, a nieruchomość nie została wykorzystana na cel wywłaszczenia. Organy administracji, w tym Minister Infrastruktury i Rozwoju, odmówiły stwierdzenia nieważności, wskazując, że wniosek o zwrot nieruchomości został złożony po wydaniu decyzji uwłaszczeniowej, a zatem prawa osób trzecich nie były ujawnione w momencie orzekania. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów k.p.a. i ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz standardów demokratycznego państwa prawnego.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Sędziowie: Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Sędzia WSA Iwona Maciejuk (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi J. S., F. S. i B. S. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.
Wojewoda [...], na podstawie art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia
1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 115, poz. 741 ze zm.), § 4 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz. 120 ze zm.), decyzją
z dnia [...] czerwca 1999 r. nr [...] stwierdził nabycie z mocy prawa
z dniem 5 grudnia 1990 r. przez przedsiębiorstwo państwowe "[...]" w U. prawa użytkowania wieczystego zabudowanego gruntu, będącego własnością Skarbu Państwa, położonego w U., obejmującego parcele: pgr [...], pb [...] i [...] o łącznej powierzchni [...] m2, objęte lwh [...] oraz pgr [...],[...],[...],[...],[...] i [...] o łącznej powierzchni [...] m2 oraz prawa własności budynków, budowli i urządzeń znajdujących się na tym gruncie.
J. S., działający również jako pełnomocnik F. S. oraz B. S., pismem z dnia 9 maja 2011 r., sprecyzowanym pismem z dnia 3 czerwca 2013 r., wystąpił o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Wojewody [...] z dnia
[...] czerwca 1999 r. nr [...] w części dotyczącej pgr [...] (która obecnie podzieliła się na działki nr [...],[...] i [...]) powstałej z pgr [...]odpowiadającej pgr [...], podnosząc, że część uwłaszczonej nieruchomości stanowiła własność F. S., który został wywłaszczony na mocy aktu notarialnego
z dnia [...] grudnia 1964 r. Rep. A nr [...]. Wnioskodawca podniósł również,
że uwłaszczenie naruszyło prawa osób trzecich bowiem objęta nim nieruchomość nie została nigdy wykorzystana na cel wywłaszczenia i powinna zostać zwrócona poprzednim właścicielom. Zarzucono również, iż byli właściciele nie zostali poinformowani o przeprowadzeniu postępowania uwłaszczeniowego mimo zaktualizowania się przesłanki zwrotu ww. nieruchomości.
Minister Infrastruktury i Rozwoju decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 1999 r., nr [...] w części dotyczącej pgr [...] (która obecnie podzieliła się na działki nr [...],[...][...]) powstałej z pgr [...] odpowiadającej pgr [...] nabytej przez Skarb Państwa od F. S. aktem notarialnym z dnia [...] grudnia 1964 r. rep. A nr [...].
Pismem z dnia 27 stycznia 2014 r. J. S., działający również jako pełnomocnik F. S. oraz B. S., wystąpił z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. decyzją Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] grudnia 2013 r. podnosząc, iż przesłankę do zwrotu nieruchomości przez Skarb Państwa stanowi "zbędność" nieruchomości na cel, na jaki została wywłaszczona oraz wskazując, iż stanowisko, zgodnie z którym decyzja uwłaszczeniowa nie narusza praw poprzednich właścicieli jeżeli do dnia jego wszczęcia nie złożyli wniosku o zwrot nieruchomości jest w rażący sposób niezgodne zarówno z ustawą o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, jak i ustawą o gospodarce gruntami wywłaszczeniu nieruchomości, które regulują przesłanki i tryb zwrotu wywłaszczonych nieruchomości.
Minister Infrastruktury i Rozwoju decyzją z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] utrzymał w mocy kwestionowaną decyzję.
W uzasadnieniu wskazał, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 1999 r., nr [...] została wydana w trybie art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Ze znajdującej się w aktach niniejszej sprawy kserokopii, sporządzonej w formie aktu notarialnego, umowy sprzedaży z dnia [...] grudnia 1964 r. Rep. A nr [...] wynika, iż F. S. sprzedał na rzecz Skarbu Państwa – U. [...] własność nieruchomości objętej wykazem hipotecznym lwh [...] księgi gruntowej gminy katastralnej [...], dla którego została urządzona jako dalszy ciąg księga wieczysta nr [...] oznaczona jako parcele gruntowe [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] (§ 8 lit. b umowy).
Z akt sprawy wynika, iż na podstawie wykazu zmian gruntowych z dnia 17 grudnia 1985 r. oraz na wniosek z dnia 23 grudnia 1985 r. Dz.Kw. [...] zniesiono między innymi ww. parcele gruntowe przejęte od F. S. wpisując w ich miejsce pgr [...] o pow. [...]ha. Następnie na podstawie projektu podziału z dnia [...] lipca 1990 r., nr zd [...] pgr [...] podzieliła się na pgr [...]-[...]. Z kolei pgr [...], na podstawie projektu podziału z dnia [...] stycznia 1997 r., nr [...], podzieliła się na pgr [...] i [...]. Na podstawie projektu podziału z dnia [...] lutego 2002 r., nr [...] pgr [...] podzieliła się na pgr [...],[...] i [...]. Natomiast pgr [...], na podstawie projektu podziału z dnia [...] kwietnia 2008 r.
nr [...], podzieliła się na pgr [...] i [...]. Działka nr [...] podzieliła
się na działki nr [...],[...] i [...] (por. pismo Starostwa Powiatowego
w [...] z dnia 29 marca 2013 r., znak: [...], nieostateczną decyzję nr [...] Starosty [...] z dnia [...] marca 2011 r., znak: [...] odmawiającą zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oraz wykaz zmian gruntowych zaewidencjonowany w Państwowym Zasobie Geodezyjnym i Kartograficznym w dniu
6 września 2012 r., pod nr [...]).
Organ stwierdził, iż w dniu 5 grudnia 1990 r. właścicielem uwłaszczonego gruntu był Skarb Państwa, natomiast Przedsiębiorstwu Państwowemu "[...]'' w U. przysługiwało prawo zarządu do tej nieruchomości. W świetle zgromadzonego materiału dowodowego powyższe okoliczności nie budzą wątpliwości organu orzekającego i nie zostały zakwestionowane przez wnioskodawców. Wobec powyższego, spełnione byłyby przesłanki uwłaszczenia zawarte w art. 200 ustawy
z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami jeżeli nie naruszono by praw osób trzecich.
Minister wskazał, że w orzecznictwie i w piśmiennictwie, utrwalił się pogląd,
że klauzula "nie narusza praw osób trzecich" zawarta w art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami oznacza, iż uwłaszczenie nie może nastąpić z pominięciem roszczenia o zwrot nieruchomości. Wywłaszczona nieruchomość, która w dniu
5 grudnia 1990 r. pozostawała w zarządzie państwowej osoby prawnej, nie może
z mocy samego prawa stać się przedmiotem prawa użytkowania wieczystego, jeżeli przed tą datą został złożony wniosek o zwrot nieruchomości (por. wyrok NSA z dnia 13 listopada 2008, sygn. akt I OSK 1498/07, CBOSA, wyrok NSA z dnia 10 października 2001 r., sygn. akt I SA 2394/99, publ. LEX nr 75559). Sformułowanie "nie może naruszać praw osób trzecich" nie odnosi się do praw hipotetycznych, ale praw skonkretyzowanych - już ujawnionych. Z tego względu, skoro powstanie nowego stanu prawnego w dniu 5 grudnia 1990 r. wymagało potwierdzenia deklaratoryjną decyzją wojewody, to prawa osób trzecich do danej nieruchomości musiały być zgłoszone najpóźniej do dnia wydania tej decyzji (por. wyroki NSA z dnia 22 maja 2012 r., sygn. akt I OSK 721/11, z dnia 14 października 2010 r., sygn. akt I OSK 1731/09 publ. CBOSA).
Organ wskazał, że J. S., F. S. i B. S. pismem z dnia
19 lutego 2010 r. wystąpili o zwrot pgr [...] i [...] w częściach odpowiadających parcelom gruntowym wywłaszczonym aktem notarialnym z dnia [...] grudnia 1964 r., Rep. A nr [...].
Decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] Starosta [...] odmówił zwrotu wywłaszczonej nieruchomości położonej w U., obręb [...], oznaczonej jako pgr [...] (w granicach wywłaszczenia pgr [...]), stanowiącej własność Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym Przedsiębiorstwa [...] "[...]" S.A., objętej księgą wieczystą nr [...] Sądu Rejonowego w C. Od powyższej decyzji odwołanie do Wojewody [...] złożyli J. S., F. S. oraz B. S. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2011 r. Wojewoda [...] zawiesił postępowanie odwoławcze od decyzji Starosty [...] wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej z dnia [...] marca 2011 r. do czasu ostatecznego załatwienia między innymi wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 1999 r.
Minister podał, że wniosek o zwrot nieruchomości został złożony w dniu
19 lutego 2010 r., a więc znacznie później niż została wydana ww. decyzja uwłaszczeniowa Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 1999 r. Organ podkreślił,
iż dopiero złożenie wniosku o zwrot nieruchomości podlegającej uwłaszczeniu powodowało ujawnienie względem tej nieruchomości praw osób trzecich w rozumieniu art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (por. wyroki NSA z dnia 22 maja 2012r. sygn. akt I OSK 719/11 i z dnia 30 marca 2011 r., sygn. akt
I OSK 795/10 publ. CBOSA).
Skoro więc ani w dniu 5 grudnia 1990 r., ani w dniu wydania zaskarżonej decyzji, nie toczyło się postępowanie o zwrot nieruchomości i nie były zgłoszone roszczenia osób trzecich, nie było przeszkód do stwierdzenia uwłaszczenia rzeczonymi gruntami Przedsiębiorstwa Państwowego "[...]" w U.
Z uwagi na powyższe organ stwierdził, że brak jest podstaw do uznania,
iż zaskarżona decyzja Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 1999 r. nr [...], w części odnoszącej się do nieruchomości nabytej przez Skarb Państwa od F. S. aktem notarialnym z dnia [...] grudnia 1964 r. jest obarczona wadą z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Minister wskazał, że z akt sprawy nie wynika nadto,
aby zaistniały inne przesłanki naruszenia prawa określone w art. 156 § 1 k.p.a.
Odnosząc się do zarzutów podniesionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy organ podkreślił, iż zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego poglądem, niewykorzystanie nieruchomości na cel wywłaszczenia samo przez się nie stanowi przeszkody do uwłaszczenia, gdyż w myśl art. 136 ustawy
z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami obok wystąpienia przesłanki zbędności na cel wywłaszczenia konieczny jest jeszcze wniosek byłego właściciela lub jego spadkobierców. Zatem dopiero złożenie wniosku o zwrot nieruchomości podlegającej uwłaszczeniu ujawniało roszczenie osób trzecich w rozumieniu art. 200 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. Wobec tego Wojewoda [...] wydając decyzję w dniu [...] czerwca 1999 r. nie mógł wiedzieć, że w odniesieniu do przedmiotowych nieruchomości istnieją roszczenia osób trzecich, skoro od daty wywłaszczenia
nie zostały one ujawnione w formie przewidzianej przepisami prawa, a nie istniał prawny obowiązek uwzględniania ich z urzędu przez organ, lecz jedynie na zgłoszony przez osoby uprawnione wniosek.
Dodatkowo stwierdził, iż w postępowaniu uwłaszczeniowym nie jest możliwe badanie, czy nieruchomość wykorzystano na cel zgodny z wywłaszczeniem,
a co za tym idzie nie istniał obowiązek informowania byłych właścicieli lub ich następców prawnych o prowadzonym postępowaniu uwłaszczeniowym, jeżeli nie złożyli stosownego wniosku o zwrot nieruchomości - sprawy te należą bowiem do postępowania o zwrot nieruchomości (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 lutego 2008 r., sygn. akt I OSK 43/07 oraz z dnia 28 listopada 2007 r., sygn. akt I OSK 1652/06, publ. CBOSA).
Decyzja Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] stała się przedmiotem skargi J. S., F. S. i B. S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący wnosząc o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] grudnia 2013 r. oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych, zarzucili naruszenie prawa materialnego oraz przepisów postępowania, tj. art. 156 §1 pkt. 2 k.p.a. w związku z art. 136 i art. 200 ust. 4 ustawy
z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz art. 23 i art. 7, 8 i 10 ust. 1 k.p.a., a także konstytucyjnymi standardami demokratycznego państwa prawnego wynikającymi z art. 2 Konstytucji RP.
W uzasadnieniu podnieśli, że poprzedni właściciel nieruchomości nie został powiadomiony ani o wszczęciu postępowania uwłaszczeniowego ani o wydaniu w jego wyniku decyzji stwierdzającej nabycie jej użytkowania wieczystego przez osobę trzecią (władającą wywłaszczoną nieruchomością osobę prawną). Nieruchomość do chwili obecnej nie została wykorzystana na cel, na jaki została wywłaszczona.
Skarżący wskazali, że przekazanie własności lub użytkowania wieczystego osobie trzeciej stanowi przesłankę aktualizującą obowiązek zawiadomienia poprzedniego właściciela lub jego spadkobierców i umożliwienia im wystąpienia
z wnioskiem o zwrot nieruchomości zanim zostanie na niej uwłaszczona osoba trzecia. W przekonaniu skarżących, nie może ulegać wątpliwości, że organ prowadzący postępowanie uwłaszczeniowe powinien był zawiadomić o jego wszczęciu poprzedniego właściciela umożliwiając mu tym samym wzięcie udziału w sprawie
i ewentualne skorzystanie z przysługującego mu uprawnienia do żądania zwrotu nieruchomości zgodnie z przepisami obowiązującej wówczas ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości. Skarżący podnieśli, że dokonane uwłaszczenie stanowi przeszkodę w zwrocie wywłaszczonej nieruchomości poprzedniemu właścicielowi, jako że zgodnie z art. 239 ustawy o gospodarce nieruchomościami roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie przysługuje jeżeli nieruchomość została uprzednio zbyta osobie trzeciej.
Minister Infrastruktury i Rozwoju w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie powołując się na dotychczasowe ustalenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga nie jest zasadna.
Stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest instytucją stanowiącą wyjątek od ogólnej zasady trwałości decyzji, o której mowa w art. 16 ustawy z dnia
14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267), zwanej dalej k.p.a. Z tego względu może mieć miejsce jedynie w przypadku, gdy decyzja dotknięta jest w sposób niewątpliwy przynajmniej jedną z wad wymienionych
w art. 156 § 1 k.p.a. Ewentualne zaistnienie wad, o których mowa w tym przepisie ocenia się według stanu faktycznego i prawnego sprawy, istniejącego w dacie wydania decyzji kwestionowanej w postępowaniu nieważnościowym.
Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, iż o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony, oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze – skutki, które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa ma miejsce wówczas, gdy istnieje oczywista sprzeczność pomiędzy treścią przepisu a rozstrzygnięciem objętym decyzją. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności – gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa (v. wyrok NSA z dnia 28 października 2011 r. sygn. akt I OSK 1888/10, Lex nr 1069632; wyrok NSA z dnia 21 października 2010 r. sygn. akt I OSK 28/10, orzeczenia.nsa.gov.pl).
W ocenie Sądu, zarówno zaskarżona decyzja Ministra Infrastruktury i Rozwoju
z dnia [...] maja 2014 r., jak również poprzedzająca ją decyzja tego organu z dnia[...] grudnia 2013 r. odpowiadają prawu. Prawidłowo organ stwierdził, iż w sprawie tej nie wystąpiły kwalifikowane wady uzasadniające wyeliminowanie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 1999 r. z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc.
Stosownie do art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 1997 r. Nr 115, poz. 741 ze zm.), w sprawach stwierdzenia nabycia, na podstawie ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy
o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków, innych urządzeń
i lokali przez państwowe i komunalne osoby prawne oraz Bank Gospodarki Żywnościowej, które posiadały w tym dniu grunty w zarządzie, nie zakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się zasady określone w pkt. 1-4.
W myśl art. 200 ust. 4 tej ustawy, nabycie własności oraz prawa użytkowania wieczystego, o którym mowa w ust. 1 i 2, nie może naruszać praw osób trzecich.
Sąd podziela ustalenia organu nadzoru, co do tego, że skoro w dniu 5 grudnia 1990 r., ani w dniu wydania kwestionowanej decyzji, tj. [...] czerwca 1999 r., nie toczyło się postępowanie o zwrot nieruchomości i nie były zgłoszone roszczenia osób trzecich (wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości złożony został w dniu 19 lutego
2010 r.), nie było przeszkód – w postaci praw osób trzecich – do stwierdzenia uwłaszczenia Przedsiębiorstwa Państwowego "[...]"
w U.
Przedmiotem decyzji Wojewody [...] było stwierdzenie nabycia prawa użytkowania wieczystego gruntu i własności znajdujących na tym gruncie budynków
z czego wynika, iż organ zobowiązany był do stwierdzenia, czy spełnione zostały pozytywne warunki takiego nabycia oraz ustalenia, czy wydaniu decyzji stwierdzającej nabycie tych praw nie stoją na przeszkodzie prawa osób trzecich.
Ustawowe zastrzeżenie "nie naruszania praw osób trzecich" oznacza materialnoprawny warunek uwłaszczenia państwowej osoby prawnej, nie zaś warunek procesowy, dlatego wojewoda zobowiązany był przy wydawaniu decyzji ustalić jedynie, czy w chwili orzekania istniały prawa osób trzecich na nieruchomości będącej przedmiotem orzekania, które stanowiłyby przeszkodę do wydania decyzji
o potwierdzeniu uwłaszczenia. Przy ustaleniu braku przysługiwania praw do przedmiotowej nieruchomości osobom trzecim i stwierdzeniu przez organ spełnienia ustawowych warunków, nastąpił skutek uwłaszczenia osoby prawnej z dniem 5 grudnia 1990 r., wobec czego wojewoda zobowiązany był wydać deklaratoryjną decyzję potwierdzającą to uwłaszczenie.
Gdyby przed wydaniem decyzji uwłaszczeniowej osoby trzecie zgłosiły we właściwej do tego procedurze roszczenie o uzyskanie do przedmiotowej nieruchomości stosownych praw (żądanie zwrotu nieruchomości), to rozstrzygnięcie o tych prawach stanowiłoby procesową przeszkodę do wydania przez wojewodę decyzji potwierdzającej uwłaszczenie osoby prawnej na dzień 5 grudnia 1990 r. do czasu rozstrzygnięcia w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Natomiast niezgłoszenie przez osoby trzecie roszczeń o uzyskanie prawa do nieruchomości będącej przedmiotem decyzji wojewody przed jej wydaniem, skutkowało w ocenie Sądu, brakiem procesowych przeszkód do wydania takiej decyzji. Przedmiotem omawianej decyzji w sprawie uwłaszczenia nie jest bowiem rozstrzyganie o prawach osób trzecich, lecz jedynie ocena zaistnienia ustawowo określonych warunków do tego uwłaszczenia.
Podkreślenia wymaga, że żądanie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest uprawnieniem o charakterze roszczeniowym, co oznacza, że realizacja tego uprawnienia jest ściśle związana z koniecznością zgłoszenia przez dawnego właściciela lub jego następców prawnych żądania w tym zakresie.
Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę podziela pogląd prezentowany
w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym, wojewoda nie jest zobowiązany był przed wydaniem decyzji w przedmiocie uwłaszczenia państwowej osoby prawnej poinformować osoby uprawnione o możliwości, złożenia wniosku o zwrot nieruchomości wywłaszczonej (v. wyrok NSA z dnia 22 maja 2012 r. sygn. akt I OSK 719/11). Poinformowanie to wiązałoby się bowiem nie tylko z poszukiwaniem osób uprawnionych, ale przede wszystkim z koniecznością ustalania przez wojewodę w postępowaniu uwłaszczeniowym okoliczności stanowiących o spełnieniu ustawowych przesłanek do zwrotu nieruchomości, co należy do oceny innego organu administracji
w odrębnym postępowaniu dotyczącym zwrotu nieruchomości wywłaszczonej wszczynanym na wniosek osoby uprawnionej, a nie z urzędu. Brak jest zatem podstaw prawnych dla dokonywania przez wojewodę w postępowaniu uwłaszczeniowym oceny okoliczności zastrzeżonych do takiej oceny przez inny organ w odrębnym postępowaniu administracyjnym, co także prawidłowo w zaskarżonej decyzji stwierdził Minister Infrastruktury i Rozwoju. Informowanie przez wojewodę uprawnionych osób
o możliwości zgłoszenia wniosku o zwrot nieruchomości wywłaszczonej przed wydaniem decyzji uwłaszczeniowej wymagałoby ustalenia przez wojewodę,
że nieruchomość będąca przedmiotem postępowania uwłaszczeniowego spełnia ustawowe przesłanki do zgłoszenia wniosku o jej zwrot, co wykracza poza ramy tego postępowania i na gruncie prawa jest niedopuszczalne.
Słusznie zatem Minister wskazał w zaskarżonej decyzji, powołując się na poglądy orzecznictwa sądowoadministracyjnego, że "nie może naruszać praw osób trzecich" nie odnosi się do praw hipotetycznych, ale praw skonkretyzowanych, już ujawnionych (v. wyrok NSA z dnia 14 października 2010 r. sygn. akt I OSK 1731/09, orzeczenia.nsa.gov.pl). Skoro powstanie nowego stanu prawnego w dniu 5 grudnia 1990 r. wymagało potwierdzenia deklaratoryjną decyzją wojewody, to prawa osób trzecich do danej nieruchomości musiały być zgłoszone najpóźniej do dnia wydania tej decyzji.
Z tego względu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie podziela odmiennych poglądów w tym zakresie prezentowanych w orzecznictwie sądowoadministracyjnym w przeszłości, na które strony powołały się wnosząc
o stwierdzenie nieważności decyzji.
W świetle powyższego Sąd za niezasadne uznał zarzuty skargi, w tym zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 136 i art. 200 ust. 4 ustawy
o gospodarce nieruchomościami. Przepis art. 136 u.g.n. nie znajdował w tej sprawie zastosowania. W sprawie nie można też mówić o naruszeniu zasad ogólnych k.p.a., czy standardów demokratycznego państwa prawnego. Prawo zgłoszenia żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości przez osobę, czy osoby uprawnione nie może być utożsamiane z obowiązkiem organu administracji publicznej poszukiwania osób uprawnionych do zgłoszenia takiego żądania, na gruncie procedury uwłaszczeniowej. Wszczęcie postępowania uwłaszczeniowego nie powodowało obowiązku zawiadomienia dawnego właściciela bądź jego następców prawnych o toczącym
się postępowaniu, w sytuacji, gdy nie zgłosili oni roszczeń do nieruchomości. Roszczenie takie strony zgłosiły dopiero ponad dziesięć lat po wydaniu kwestionowanej w trybie nieważnościowym decyzji. Zasadnie organ przyjął, iż w sprawie tej brak było podstaw, o których mowa w art. 156 § 1 k.p.a., do stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...].
Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) orzekł, jak w wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło