I SA/Wa 296/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Sędziowie: Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędzia WSA Joanna Skiba (spr.) Protokolant specjalista Jolanta Dominiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 sierpnia 2012 r. sprawy ze skargi Miasta[...]. i Prezydenta Miasta [...]. wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2011 r. nr[...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej na rzecz skarżących Miasta [...] i Prezydenta Miasta [...] wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej po rozpoznaniu odwołania Prezydenta Miasta[...], od decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] czerwca 2011 r. stwierdzającej nieważność decyzji Prezydium Rady Narodowej w P. Urząd Spraw Wewnętrznych nr [...] z dnia [...] maja 1965 roku, orzekającej o przyznaniu M. C., L. T., H. B., A. S., A. J., W. B., W. G, M. G., B. L., L. B. oraz P. R. odszkodowaniu w kwocie [...] zł za wywłaszczenie na rzecz Skarbu Państwa części nieruchomości położonej w P. przy ul. [...]- utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy: Prezydium Rady Narodowej w [...] Urząd Spraw Wewnętrznych decyzją nr [...] z dnia [...] maja 1965 roku, orzekło o przyznaniu M. C., L. T., H. B., A. S., A. J., W. B., W. G, M. G., B. L., L. B. oraz P. R. odszkodowaniu w kwocie [...] zł za wywłaszczenie na rzecz Skarbu Państwa części nieruchomości położonej w P. przy ul.[...]. Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji wystąpiła H.N. Decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] Wojewoda [...] stwierdził nieważność decyzji Prezydium Rady Narodowej w m. [...] Urząd Spraw Wewnętrznych nr [...] z dnia [...] maja 1965 roku. W uzasadnieniu Wojewoda wskazał, iż badane orzeczenie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa tj. zostało skierowane do osoby zmarłej L. T. Nadto organ ustalający odszkodowanie rażąco naruszył przepis art. 23 ustawy z dnia 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, poprzez niewskazanie w orzeczeniu wszystkich osób uprawnionych do otrzymania odszkodowania. Odwołanie od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2011 r. złożył Prezydent Miasta [...] wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej. Rozpatrując złożone odwołanie Minister Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej wskazał, że Minister Infrastruktury w uzasadnieniu decyzji podniósł, że postępowanie w przedmiotowej sprawie toczyło się na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94). Orzeczenie z dnia [...] maja 1965 r. zostało skierowane min. do L. T , która zmarła [...] lutego 1962 roku oraz L. B. zmarłego [...] października 1932 r. W doktrynie i orzecznictwie utrwalił się pogląd, zgodnie z którym prowadzenie postępowania administracyjnego w stosunku do osoby zmarłej i wydanie decyzji ocenione być musi jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa, jest to bowiem uchybienie, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. Osoba fizyczna może być stroną postępowania, jeżeli ma zdolność prawną. Każdy człowiek od chwili urodzenia ma zdolność prawną. Zdolność ta kończy się z chwilą śmierci. Oznacza to, że w stosunku do osoby zmarłej nie można wszcząć postępowania i wydać decyzji. Gdy zaś doszło do wydania decyzji w stosunku do osoby zmarłej należy przyjąć, że jest ona obarczona wadą nieważności i nie wywołuje skutków prawnych. W pozostałej części uzasadnienia organ odniósł się do zarzutów podniesionych w odwołaniu uznając je za niezasadne. Skargę na powyższą decyzję wniosło Miasto [...] oraz Prezydent Miasta [...] wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody[..]. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 7,77§1 i art. 156 § 1 pkt 2 kpa. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona, aczkolwiek z innych przyczyn niż wskazane w skardze. Kontrola sądu administracyjnego sprowadza się do badania zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, przy czym Sąd ten z mocy art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ) zwana dalej p.p.s.a. nie jest związany zarzutami ani wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd uznał, że zaskarżona decyzja obarczona jest wadą, którą na mocy art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Sąd ma obowiązek wziąć pod uwagę z urzędu, czyli ze względu na stwierdzenie, że zachodzą przesłanki określone w art. 156 Kpa dające podstawę do stwierdzenia nieważności badanego rozstrzygnięcia. W niniejszej sprawie Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej prowadził bowiem postępowanie niezgodnie z właściwością. Takie naruszenie prawa nie daje Sądowi żadnego wyboru i powoduje uwzględnienie skargi, niezależnie od tego, czy uchybienie to miało, czy nie miało wpływu na wynik sprawy (vide: wyrok NSA z dnia 27 marca 2009 r., sygn. akt II OSK 151/09 i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 maja 2007 r., sygn. akt IV SA/Wa 532/07). Postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją toczyło się w trybie nadzwyczajnym przewidzianym w art. 156 § 1 kpa, a jego przedmiotem było stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej m. [...] z dnia [...] maja 1965 r. orzekające o wywłaszczeniu za odszkodowaniem części nieruchomości, położnej w P. przy ul.[...]. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 3 września 1998 r. III RN 83/98 (OSNP/1999/9/293) stwierdził, iż "właściwość rzeczową organu administracyjnego do stwierdzenia nieważności decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości należy oceniać według przepisów prawa materialnego, obowiązujących w dacie wydania tej decyzji. (...) Wyłącza to możliwość oceny kwestii ważności decyzji ostatecznej na podstawie innych przepisów prawa, niż zastosowano do jej wydania. Podkreślenia wymaga, że powyższy wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 września 1998 r. ukształtował kilkunastoletnią powszechną praktykę ustalania organu wyższego stopnia na szczeblu właściwego Ministra, jeśli chodzi o postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości, wydawanych przez prezydia wojewódzkich rad narodowych na podstawie ustawy z 12 marca 1958 r. Praktyka ta była niezmienna na przestrzeni owych kilkunastu lat, mimo zmian we właściwości organów odnośnie wywłaszczenia i nadal powinna być stosowa (por. wyroki WSA w Warszawie sygn. akt: I SA/Wa 809/11, I SA/Wa 935/11, I SA/Wa 870/11 orzeczenia.nsa.gov.pl). Przypomnieć również należy, że przepis art. 14 ust. 1 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości z 1958 roku wskazywał jako właściwy rzeczowo organ do orzekania o wywłaszczeniu - organ do spraw wewnętrznych prezydium wojewódzkiej rady narodowej właściwej ze względu na położenie nieruchomości. Mając na uwadze przepis art. 157 § 1 zdanie 1 w związku z art. 17 pkt 2 kpa należy uznać, że organem wyższego stopnia w stosunku do organu stopnia wojewódzkiego administracji rządowej, którym w dacie [...] maja 1965 roku był Urząd Spraw Wewnętrznych Prezydium Rady Narodowej [...], jest właściwy w sprawie Minister będący organem nadrzędnym nad wojewodą, który obecnie pełni funkcję organu szczebla wojewódzkiego administracji rządowej zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie (Dz. U. Nr 31, poz. 206 ze zm.). Mając powyższe na uwadze, zarówno zaskarżona decyzja jak i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji, jako dotknięte kwalifikowaną wadliwością, musiały podlegać usunięciu z obrotu prawnego, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 2 w związku z art. 135 p.p.s.a. W kwestii wykonalności zaskarżonej decyzji Sąd orzekł w myśl art. 152 p.p.s.a.