I SA/Wa 377/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Anna Wesołowska, Sędziowie: sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.), sędzia WSA Dariusz Pirogowicz, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi A. L. i S. L. na decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości oddala skargę. Decyzją z [...] lipca 2014 r. nr [...], Wojewoda [...], dalej "organ I instancji", odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez [...]– miasto na prawach powiatu własności części nieruchomości położonej w [...] przy ulicy [...], obręb [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. [...] m2, dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...], dalej "nieruchomość". Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 73 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 z późn. zm.), dalej "ustawa". Zgodnie z art. 73 ust. 1 i ust. 4 wskazanej wyżej ustawy nieruchomość pozostająca w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiąca ich własności, zajęta pod drogę publiczną, z dniem 1 stycznia 1999 r. staje się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem, które będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. do właściwego starosty. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa. Nabycie własności nieruchomości z mocy prawa na podstawie powołanego art. 73 ust. 1 ustawy Przepisy wprowadzające (...) uzależnione jest od łącznego spełnienia w dniu 31 grudnia 1998 r. przesłanek: .. - pozostawania nieruchomości we władaniu Skarbu Państwa, bądź jednostek samorządu terytorialnego, - braku przysługiwania prawa własności nieruchomości Skarbowi Państwa lub jednostkom samorządu terytorialnego, - zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną. Wojewoda [...] ustalił, iż w dniu 31 grudnia 1998 r. nie wszystkie przesłanki wymienione w art. 73 ust. 1 ustawy zostały spełnione, ponieważ przedmiotowa nieruchomość nie była zajęta pod drogę publiczną i nie pozostawała we władaniu Skarbu Państwa bądź jednostek samorządu terytorialnego. Odwołanie wniósł Prezydent Miasta [...]. Decyzją Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii, dalej "Minister", z [...] grudnia 2020r, nr [...], dalej "zaskarżona decyzja", uchylono w całości decyzję organu I instancji i stwierdzono nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez [...] – miasto na prawach powiatu własności opisanej wyżej nieruchomości. Minister wskazał, że nabycie własności nieruchomości z mocy prawa na podstawie ww. art. 73 ust. 1 następuje zatem, jeżeli w dniu 31 grudnia 1998 r., spełnione zostały łącznie następujące przesłanki: - nieruchomość nie była własnością Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego (przesłanka własności), - nieruchomość była zajęta pod drogę publiczną (przesłanka zajęcia), - nieruchomość pozostawała we władaniu Skarbu Państwa bądź jednostek samorządu terytorialnego (przesłanka władania). W dniu 31 grudnia 1998 r., współwłaścicielami nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha byli: J. A., M. A., A. L., H. A., co potwierdza postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] marca 1975 r. sygn. akt [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po J. A., postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] września 1975 r. sygn. akt [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po A. A. oraz postanowienie z Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] grudnia 1993 r., sygn. akt [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po S. A. Obecnie przedmiotowa nieruchomość stanowi współwłasność: A. L., S. L., M. A. oraz J. A., co potwierdza umowa sprzedaży z dnia [...] marca 2007 r. Rep. A nr [...], umowa sprzedaży z dnia [...] sierpnia 2010 r. Rep. A nr [...] oraz postanowienie Sądu Rejonowego dla [...] w [...] z dnia [...] maja 2009 r. sygn. akt [...] o stwierdzeniu nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie (patrz: treść księgi wieczystej nr [...]). Słusznie więc uznał organ wojewódzki, iż w dacie 31 grudnia 1998 r. przedmiotowa nieruchomość nie stanowiła własności Skarbu Państwa, ani jednostki samorządu terytorialnego. W dniu 31 grudnia 1998 r. ul. [...] stanowiła drogę publiczną, co ustalono na podstawie. - rozporządzenia Ministra Komunikacji z dnia 11 września 1986 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg wojewódzkich w województwach: bydgoskim, elbląskim, gdańskim, gorzowskim, legnickim, krakowskim, łódzkim, skierniewickim, toruńskim, wałbrzyskim, włocławskim i wrocławskim, załącznik nr 7 (Dz. U. Nr 35, poz. 179 ze zm.), zgodnie z którym ul. [...] została zaliczona do kategorii dróg wojewódzkich; - art. 103 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r., ul. [...], jako niewymieniona w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1998 r. w sprawie ustalenia wykazu dróg krajowych i wojewódzkich (Dz. U. Nr 60, poz. 1071), stała się z dniem 1 stycznia 1999 r. drogą powiatową. Odnosząc się do ustaleń organu I instancji, że nieruchomość nie była w dniu 31 grudnia 1998 r. zajęta pod drogę publiczną Minister wskazał, że w aktach sprawy zgromadzonych przez Wojewodę [...] znajdują się dokumenty potwierdzające zajęcie działki nr [...] pod drogę publiczną - ul. [...] w [...] na dzień 31 grudnia 1998 r. W opracowaniu geodezyjnym z dnia [...] lipca 2013 r. wraz z załącznikami, sporządzonym przez geodetę uprawnionego H. S., jednoznacznie wskazano, że działka położona na styku ulic [...] i [...] w dniu 31 grudnia 1998 r. była zajęta pod drogę publiczną - ul. [...]. Dokumentację geodezyjną geodeta obowiązany był sporządzić z należytą starannością, zgodnie z zasadami współczesnej wiedzy technicznej i obowiązującymi przepisami prawa. Z tego też powodu Minister nadał ww. opinii z dnia [...] lipca 2013 r. najwyższą wartość dowodową. Ewentualna okoliczność posadowienia na spornym gruncie pawilonu handlowego jest w ocenie Ministra pozbawiona doniosłości prawnej. W piśmie z dnia 26 kwietnia 2011 r. spółka [...] wskazała, że kiosk ruchu usytuowany na przedmiotowej działce miał charakter tymczasowego obiektu budowlanego, niepołączonego trwale z gruntem. Natomiast ustawodawca w przepisie art. 39 ust. 3 ustawy ż dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych dopuszcza w drodze wyjątku możliwość lokalizacji w pasie drogowym obiektów budowlanych (w tym tymczasowych obiektów budowlanych) niezwiązanych z potrzebami drogi i ruchu drogowego. Posadowienie w granicy pasa drogowego opisanych obiektów nie może zatem prowadzić do wniosku, iż fragment gruntu, na którym znajduje ów obiekt, traci charakter drogi publicznej. Podobnie wskazana przez organ I instancji okoliczność braku urządzenia na przedmiotowej nieruchomości chodnika oraz innych urządzeń infrastruktury drogowej (organ wojewódzki ustalił, że położenie na przedmiotowej działce chodnika nastąpiło w latach 2001-2002, zaś ustawienie latarni w 2004 r. w związku z przebudową ulicy [...]), nie wyklucza spełniania przesłanki zajętości działki pod drogę. Art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. nie dotyczy jedynie dróg urządzonych i wyasfaltowanych. O kategorii drogi nie przesadza ani jej szerokość, długość czy rodzaj nawierzchni, a także stan zagospodarowania, lecz względy formalne, polegające na nadaniu jej odpowiedniego statusu. Zgromadzona w sprawie dokumentacja, a w szczególności opinia geodety uprawnionego z dnia [...] lipca 2013 r. - potwierdza zajęcie działki nr [...] w dniu 31 grudnia 1998 r. pod drogę publiczną. W dniu 31 grudnia 1998 r. przedmiotowa nieruchomość pozostawała we władaniu publicznym, co ustalono na podstawie: - oświadczenia Zarządu Dróg i Transportu w [...] z dnia [...] września 2020 r., nr [...], z którego wynika, że ul. [...] w [...] w dniu 31 grudnia 1998 r., a także przed tym dniem, jako droga publiczna była we władaniu gminy; - polisy ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej za szkody wyrządzone w związku z prowadzona działalnością w zakresie zarządzania drogami lokalnymi, wojewódzkimi i krajowymi w [...] z dnia [...] stycznia 1996 r. Seria A nr [...], wystawionej przez Powszechny Zakład Ubezpieczeń S.A., na wniosek Urzędu Miasta [...] wraz z aneksami z dnia [...] lutego 1996 r. i zadnia [...] marca 1996 r. Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 17 stycznia 2019 r:, sygn. akt I SA/Wa 1354/18 polisa ubezpieczeniowa dróg stanowi dowód na sprawowanie władztwa; - metryki ul. [...] z dnia [...] czerwca 1976 r., z której wynika, że na rok sporządzenia metryki ww. ulica posiadała: sieć odwodnieniową, wodociągową, gazową, elektryczną (kable energetyczne) oraz telekomunikacyjną. Ponadto w pasie drogowym przedmiotowej drogi znajdowało się naziemne oświetlenie uliczne oraz kolumienki znaków drogowych. Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2019 r., poz. 506), również w wersji obowiązującej w dniu 31 grudnia 1998 r., zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty w zakresie gminnych dróg, ulic, mostów, placów oraz organizacji ruchu drogowego, a także wodociągów i zaopatrzenia w wodę, kanalizacji, usuwania i oczyszczania ścieków komunalnych, utrzymania czystości i porządku oraz urządzeń sanitarnych, wysypisk i utylizacji unieszkodliwiania odpadów komunalnych, zaopatrzenia w energię elektryczną i cieplną (a od 1 stycznia 1999 r. również w gaz), należy do zadań własnych gminy. Oznacza to, że wykonując te zadania jednostka samorządu terytorialnego musiała wykonywać co najmniej władztwo faktyczne nad przedmiotową nieruchomością. Wszelkie czynności związane z naprawą, konserwacją, czy modernizacją posadowionej w pasie ulicy sieci i urządzeń elektrycznych musiały być zlecane przez Gminę lub z nią konsultowane. Z powyższego wynika, że czynności zarządcze w stosunku do ulicy wykonywane były przez podmiot publicznoprawny zarówno przed dniem 31 grudnia 1998 r. jak i po tej dacie. Władztwo publicznoprawne dotyczy całego odcinka drogi, a nie poszczególnych działek gruntu. Trudno bowiem uznać, że istnieje możliwość wykazania dokonywania czynności związanych z utrzymaniem drogi publicznej, tylko w stosunku do konkretnych działek. Natomiast niezauważona przez właścicieli spornego gruntu aktywność zarządcy drogi publicznej na odcinku przylegającym do jej nieruchomości nie oznacza braku władztwa publicznego nad "urządzoną" w zakresie wymaganym definicją pasa drogowego - drogą publiczną. Przedmiotem badania orzekającego w sprawie organu administracji nie jest bowiem okoliczność fizycznego władania zarządcy drogi nad objętą postępowaniem częścią nieruchomości przejętą z mocy prawa na własność gminy, lecz władanie całą drogą publiczną na całej jej długości w ramach jej administracyjnych granic, czyli pasa drogowego, (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 13 lipca 2017 sygn. akt I SA/Wa 695/17). Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiedli A. L. i S. L., wnosząc o uchylenie decyzji organu II instancji w całości. Zaskarżonej decyzji zarzucili: 1. naruszenie ich prawa własności poprzez pozbawienie ich własności nieruchomości (art. 21 ust. 1 i art. 64 ust. 1. i 3. Konstytucji RP) 2. naruszenie prawa materialnego art. 73 ust. 1. Przepisów wprowadzających ustawy reformujące administrację publiczną z 13 października 1998 roku wobec jego błędnej interpretacji z naruszeniem przepisów Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej art. 21 ust. 1 i art. 64 ust. 1. i 3. - polegającej na przyjęciu tego przepisu jako podstawy materialno-prawną rozstrzygnięcia w zakresie stwierdzenia nabycia przez [...] - miasto przedmiotowej nieruchomości w sytuacji gdy powołany przepis art. 73 ust. 1. stanowi o możliwości stwierdzenia nabycia nieruchomości na tej podstawie przez jednostkę samorządu terytorialnego jedynie za odszkodowaniem, natomiast ust. 4. Przepisu art. 73 powołanej ustawy określa iż prawo do odszkodowania wygasa jeżeli właściciel gruntu do dnia 14 grudnia 2005 r. nie złożył wniosku o wypłacenie odszkodowania. W ocenie skarżących w postępowaniu wszczętym na wniosek złożony w 2010 r. stwierdzenie nabycia nieruchomości za odszkodowaniem nie było możliwe wobec czego stosowanie jako podstawy decyzji art. 73 ust 1 powoływanej ustawy nie było dopuszczalne bez naruszenia zasady ochrony własności . sformułowanej w przepisach Konstytucji (art. 21 ust. 1 i 64 ust. 1 i 3) 3. naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów na podstawie całokształtu materiału dowodowego (art. 80 kpa) wobec błędnego przyjęcia: - rzekomego władania działką [...] przez jednostkę samorządu terytorialnego w [...] podczas gdy w roku 1998 nie istniała działka o takim oznaczeniu posiadająca księgę wieczystą. Księga wieczysta [...] dla nieruchomości oznaczonej jako działka gruntu [...] została założona w roku 2010 po wyodrębnieniu jej z nieruchomości przy ul. [...] oznaczonej jako działka [...] posiadająca księgę wieczystą kw [...]; - wiarygodności opinii biegłej geodety z pominięciem całokształtu materiału dowodowego w tym dokumentów obrazujących stan nieruchomości na datę stanu prawnego; - metody domniemania okoliczności faktycznych nie wynikających z całokształtu materiału dowodowego poprzez przyjęcie, że geodeta winien sporządzić dokumentację geodezyjną z należytą starannością zgodnie z zasadami współczesnej wiedzy technicznej i obowiązującymi przepisami, podczas gdy opinia sporządzana była w roku 2013 co do ustalenia władania nieruchomością bądź jej częścią 31.12.1998 roku - dowodu z zeznań świadków, nie kwestionowanych co do ich wiarygodności, na okoliczność władania przedmiotową działką przez inne podmioty niż organ samorządu terytorialnego i na inne cele niż pasa drogi publicznej przez przyjęcie domniemania faktycznego o możliwości lokalizacji w pasie drogowym obiektów budowlanych niezwiązanych z potrzebami ruchu drogi i ruchu drogowego w sytuacji gdy tego rodzaju okoliczności nie wynikają z całokształtu materiału dowodowego w sprawie; - niespotykanej i niedopuszczalnej metody ustalania faktów w postępowaniu dowodowym w administracji przez założenie, że "okoliczność braku urządzenia na przedmiotowej nieruchomości chodnika oraz innych urządzeń infrastruktury drogowej nie wyklucza spełnienia przesłanki zajętości działki pod drogę.". Okoliczności związane z powstaniem urządzeń infrastruktury drogowej na omawianej nieruchomości w latach 2001 do 2002 i w 2004 zostało ustalone na podstawie niekwestionowanych w sprawie dowodów. Przyjęcie do ustaleń faktycznych faktu "władania nieruchomością lub jej częścią na zajętej pod drogę publiczną" wbrew niekwestionowanym dowodom zebranym w materiale sprawy na tej podstawie, że inne ustalenie jest nieuprawnione. W materiale dowodowym zebranym w sprawie zostało wykazane, że przed rokiem 2001 żadna część nieruchomości, której współwłaścicielami byli skarżący nie byłą zajęta pod drogę publiczną i nie byłą we władaniu organu samorządu terytorialnego. Powołany w decyzji art. 73 omawianej ustawy nie zawiera przesłanki, która zdaje się być kreowane na stronie 4 uzasadnienia decyzji Ministra. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2019, 2167.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ), dalej jako: "Ppsa", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Ponadto wskazać należy, że Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą, ale rozstrzyga jedynie w granicach danej sprawy, jak stanowi art. 134 § 1 ustawy Ppsa. Oceniając zaskarżoną decyzję Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej wyeliminowanie z obrotu prawnego. Komunalizacja stanowi formę wywłaszczenia. Przeznaczenie części nieruchomości na drogę wiąże się z pozbawieniem osoby fizycznej (właściciela) części nieruchomości. Oznacza to, że musi się dokonać na podstawie przepisów ustawy i w określonych granicach przestrzennych. Konstytucyjnie chronione prawo własności nie może być wykładane rozszerzająco. Inaczej wkroczenie w prawo własności naruszałoby Konstytucję R.P. Ograniczenie prawa własności poprzez odjęcie go właścicielowi musi odbywać się ściśle wg przepisów. Na gruncie omawianej ustawy oznacza, że tylko faktycznie istniejący przebieg drogi publicznej na gruncie, pozwala na odjęcie właścicielowi jego prawa i ustanowienie własności na rzecz podmiotu publicznego. Niedozwolonym wkroczeniem w prawo własności jest sytuacja w której decyzja administracyjna podjęta na podstawie wyżej powołanego przepisu dotyczyłaby innego pasa gruntu niż ten faktycznie zajmowany przez drogę lub gdy co prawda obecnie droga ta przebiegałaby przez cudzy grunt ale stan taki nie istniał w dacie o jakiej mowa w ustawie. Rozpoznawanie spraw w postępowaniu administracyjnym organ administracji opiera się na zasadzie legalności (art. 6 kpa), prawdy obiektywnej (art. 7 kpa) zasadzie pogłębiania zaufania obywateli do organów (art. 8 kpa) Organ ma przy tym obowiązek wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i jego oceny pod kątem zastosowania odpowiedniej normy prawa materialnego. Środkami dowodowymi w postępowaniu administracyjnym mogą być wszelkiego rodzaju dowody (o ile są zgodne z prawem) pod warunkiem, że mają istotne znaczenie w danej sprawie a więc mogą się przyczynić do jej prawidłowego rozstrzygnięcia (art. 75 § 1 kpa). Oceniając dowody organ kieruje się swobodną oceną dowodów (art. 80 kpa) co oznacza że ma obowiązek dokonać oceny dowodów zgodnie z własną oceną wyników postępowania dowodowego. Zapatrywanie organu nie może być przy tym dowolne, arbitralne, przeczące regułom logiki, zweryfikowanym prawom naukowym lub przeprowadzonym już w danej sprawie dowodom. Odnosząc te teoretyczne wywody do treści decyzji i ustalonego przez organ stanu faktycznego stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie organ II instancji w sposób prawidłowy ocenił zebrany w sprawie materiał dowodowy a ocena ta nie nosi cech dowolności. Dowodami na przebieg i wyodrębnienie drogi i władanie publiczne wskazanymi przez ten organ jest m. inn. mapa sporządzona przez geodetę z adnotacją, że odzwierciedla stan na 31 grudnia 1998r., powołane wyżej rozporządzenie Ministra Komunikacji z 11 września 1986 r w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg wojewódzkich z załącznikiem z których wynika, że ulica [...] została zaliczona do kategorii dróg wojewódzkich, oświadczenia Zarządu Dróg i Transportu z [...] września 2020 r,, polisy O.C., metryki drogi. Skarżący kwestionują przede wszystkim moc dowodową opinii geodety wskazując że została ona sporządzona obecnie i nie odzwierciedla stanu jaki istniał na koniec 1998 r. i podnoszą, że elementy infrastruktury drogowej powstały znacznie później niż w dacie wymaganej przepisem ustawy. Trzeba pamiętać, że skuteczność wykazania spełnienia przesłanki zajęcia i władania nie wymaga w każdym wypadku przedłożenia konkretnego dokumentu z którego ta okoliczność wynika wprost. Nie wymaga tego też przepis art. 73 ustawy. Oznacza to, że dopuszczalne jest wykazanie tych okoliczności każdym dowodem, także na podstawie przeprowadzenia procesu dowodzenia i wnioskowania na podstawie innych dowodów, które w powiązaniu ze sobą pozwalają na przyjęcie, że tego rodzaju teza została udowodniona dowodami pośrednimi. Odnosząc się do opinii geodety wskazać należy, że opinia ta jest dowodem, który może być podważony, o czym stanowi art. 76 § 3 kpa. W niniejszej sprawie Skarżący skutecznie nie wykazali aby opinia geodety była wadliwa. Nie przedstawili poza własnymi twierdzeniami kontrdowodu na okoliczność, że działka ewidencyjna oznaczona obecnie nr ew. [...] położona na styku ulic [...] i [...] nie była w dniu 31 grudnia 1998 r. zajęta pod drogę publiczną. Jak wynika z opinii, na datę 31 grudnia 1998 r. istotnie nie była wyodrębniona działka nr [...] jednakże cała działka [...] (z której powstała działka [...]) zajęta była pod drogę ulicę [...] jako władający ujawniony był Urząd Miasta [...]. Ulica ta została zaliczona do kategorii dróg wojewódzkich rozporządzeniem Ministra Komunikacji z 11 września 1986 r. a więc znacznie wcześniej. Z ustaleń geodety poczynionych na podstawie danych z zakładania ewidencji gruntów a także późniejszych prac geodezyjnych wynika, że granice działek na styku ulicy [...] z [...] nie ulegały zmianie. Już przy zakładaniu ewidencji gruntów w latach 70-tych na fragmencie przylegającym do ulicy znajdował się chodnik betonowy, trawnik, latarnia i drzewa (dowody: szkice polowe i kopia mapy zasadniczej). Działka nr [...] przylegała do działki nr [...]. W 2007 r dokonano pomiarów i wtedy ogrodzenie działki [...] uległo przesunięciu, co odzwierciedla szkic nieruchomości i mapa (k 267, 243 akt adm.). Z kolei z metryki drogi (k 164 akt adm.) wynika, że droga przebiegała w granicach linii zabudowy. W ocenie Sądu organ II instancji prawidłowo zatem ocenił dowód z opinii geodety wydany na podstawie znajdującej się w aktach administracyjnych i Państwowym Zasobie Geodezyjnym i Kartograficznym dokumentów geodezyjnych, które stanowią dokumenty urzędowe. Zwrócić należy uwagę, że znajdujące się w aktach zdjęcia (k 146-153) potwierdzają, że przedmiotowa działka odgrodzona jest od działki sąsiedniej płotem (co także wynikało z ustaleń geodety ) i zagospodarowana chodnikiem, rosną na niej drzewa a ich wygląd świadczy o tym, że rosną tam od kilkudziesięciu lat i znajdują się poza tym płotem. Istnienie na tym terenie drzew wynikało także z opinii geodety. Świadczy to o tym, że teren ten nie był wykorzystywany przez osoby prywatne, w tym właścicieli i stanowił teren zajęty na potrzeb komunikacyjne. Istnienie drogi i podmiot władający potwierdzili także Państwo L. w akcie notarialnym z [...] sierpnia 2010 r. (, 146 akt adm. str. 1 i 2 aktu nabycia) - oświadczając, że przedmiotowa nieruchomość stanowi drogę. Odnosząc się do kwestii istnienia na przedmiotowej działce kiosku [...] należy wskazać, że z pisma [...] z [...] kwietnia 2011 r. (k 108 akt. adm.) wynika, że [...] był dzierżawcą części działki o nr ew. [...] a nie działki [...] i to na tej działce posadowiony był tymczasowy obiekt budowlany. Oznacza to, że wskazywany przez skarżących obiekt nie znajdował się na działce nr ew. [...] ale na działce sąsiedniej. Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi Sąd uznał je za niezasadne. Ograniczenia czasowe w uzyskaniu prawa do odszkodowania, na co zwracają uwagę skarżący, to kwestia natury prawnej i konstrukcji aktu prawa materialnego. Jak to tej pory Trybunał Konstytucyjny nie orzekł o niezgodności z nią art. 73 ust. 4 ustawy Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną co oznacza, że zarówno organy jak i sąd mają obowiązek stosowania tych regulacji prawnych. Wykładnia przepisów tej ustawy prowadzi do wniosku, że z jednej strony ustawa ta nie ogranicza w czasie możliwości stwierdzania nastąpienia skutku w postaci nabycia przez gminę prawa do gruntu stanowiącego drogę. Z drugiej natomiast ogranicza możliwość dochodzenia odszkodowania. Wskazany w ust. 4 art. 73 tej ustawy termin jest terminem prawa materialnego i nie podlega przedłużeniu. jako termin prekluzyjny. Oznacza to że roszczenie o odszkodowanie wygasa z upływem wskazanego w ustawie terminu, bez względu na to czy właściciel wiedział o jego istnieniu i bez względu na to czy została wcześniej wydana decyzja deklaratoryjna stwierdzająca nabycie prawa własności przez Gminę. (por. wyrok WSA w Gdańsku z 9 stycznia 2014 r., II SA/Gd 847/13, LEX nr 1420375, wyrok WSA w Krakowie z 18 lutego 2014 r. , II SA/Kr 1383/13, LEX nr 1502312, wyrok WSA w Łodzi z 4 lipca 2019 r, II SA/Łd 225/19, LEX nr 2696982, wyrok WSA w Gdańsku z 21 lutego 2018 r., II SA/Gd 779/17, LEX nr 2452048, wyrok WSA w Gdańsku z 12 października 2016 r, II SA/Gd 306/16, LEX nr 2141782). Wbrew wywodom Skarżących organ II instancji nie przekroczył zasad swobodnej oceny dowodów. Choć istotnie działka o nr ew. [...] nie istniała w 1998r. to nie ma istotnego znaczenia dla oceny spełnienia przesłanek do stwierdzenia nabycie nieruchomości przez Gminę. Tak jak to było wskazane we wstępnej części uzasadnienia, o zakresie nabycia decydują granice przestrzennego nieruchomości a nie granice ewidencyjne działek. W tym wypadku organ w sposób prawidłowo ustalił że granice te odpowiadają później wyodrębnionej działce ewidencyjnej [...]. Niezręczność słowna polegająca na użyciu w stosunku do opinii sformułowania "najwyższa wartość dowodowa" nie niweczy zasadności oceny, że opinia geodety zasługuje na wiarę jako dowód w sprawie. W szczególności dlatego, że nie ma innych podobnych i przekonujących dowodów pozwalających na przyjęcie tezy o jej wadliwości. Opinia została wydana po wszechstronnej ocenie dokumentacji geodezyjnej i jej ocenie i nie budzi zastrzeżeń sądu. Słusznie zwraca uwagę organ II instancji, że pod pojęciem "drogi" rozumie się nie tylko drogę asfaltową ale i całą infrastrukturę związaną z nią w tym chodniki, pobocza, urządzenia podziemne jako stanowiące jej element niezbędny do prawidłowego funkcjonowania. Zgodnie z art. 4 pkt 2 ustawy o drogach publicznych (t.j. Dz.U.2021.1376) to budowla "wraz z drogowymi obiektami inżynierskimi, urządzeniami oraz instalacjami, stanowiącą całość techniczno-użytkową, przeznaczoną do prowadzenia ruchu drogowego, zlokalizowaną w pasie drogowym". Nie jest nią tylko pas drogowy ale i chodniki i cała infrastruktura konieczna do jej funkcjonowania. Skoro zatem, infrastruktura ta w postaci poprzednio zbudowanych chodników czy też istnienia drzew czy infrastruktury podziemnej, istniała w trakcie zakładania ewidencji gruntów – nie ma podstaw do uznania, że nie stanowiła elementu ciągu drogowego. Dopuszcza się na takim terenie, lokalizowania obiektów nie związanych stricte z ruchem drogowym w tym kiosków czy pawilonów, o ile zarządca drogi na to wyrazi zgodę. Abstrahując od tego, że kiosk był zlokalizowany na innej działce, to nawet gdyby było inaczej, jak sugerują skarżący, to i tak był to budynek tymczasowy nie związany z trwale z gruntem a więc nie wykluczający przyjęcia, że teren na którym stoi stanowił część drogi (poboczy czy chodników bez względu na to czy były utwardzone czy też nie). Tak ja to było wskazywane wcześniej istotny jest zasięg przestrzenny władania danym gruntem a nie geodezyjny system ewidencyjny. Sposób zagospodarowania tej działki - choćby istniejące stare drzewa – wskazują na to, że był to teren publiczny, przyległy do jezdni wykorzystywany na potrzeby komunikacyjne a nie teren prywatny. Jako władający tym terenem w ewidencji gruntów wpisana była gmina a nie osoba prywatna czy inna osoba prawna. W ocenie Sądu, wbrew wywodom skargi (str 3 ) nie wykazali ono aby nieruchomość w badanym okresie była w posiadaniu innego podmiotu niż Gmina. Wykonywanie władztwa nad danym terenem może być wykazane wszelkimi dostępnymi środkami dowodowymi. W tym wypadku Gmina wykazała przedłożonymi dowodami w postaci metryki drogi, oświadczenia Zarządu Dróg i Transportu w [...] z [...] września 2020 r, polisami OC, że sprawowała władztwo nad tą działką stanowiącą część drogi publicznej. Gdyby było inaczej nie doszłoby do powstania nowej infrastruktury drogowej w latach 2001, 2002 i 2004 – czemu skarżący przecież nie zaprzeczają. Tak duża inwestycja nie była możliwa gdyby gmina nie sprawowała władztwa nad tym terenem. Skarżący, nie wykazują aby udzielali zgody w jakiejkolwiek formie na wykonanie infrastruktury drogowej ani nie twierdzą żeby od 1998 r. do daty jej wykonania były zmiany w sposobie sprawowania władztwa nad tym terenem. Oznacza to, że ani w tej dacie ani wykonywania infrastruktury drogowej, sami właściciele gruntu czy ich poprzednicy sprawowali władztwo. W konsekwencji należy przyjąć, że władztwo to były sprawowane przez gminę poprzez jego stosowne organy (zarządcy drogi). Z tych względów organ II instancji w sposób prawidłowy ustalił, że Gmina w wymaganej przepisem dacie sprawowała władztwo faktyczne nad tą częścią drogi publicznej. Z tych względów i na podstawie art. 151 ppsa i art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.) Sąd orzekł jak w wyroku.