I SA/Wa 590/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Anna Wesołowska Sędziowie: sędzia WSA Joanna Skiba (spr.) sędzia WSA Elżbieta Sobielarska po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. B., M. B., A. B., E. C., C. C., R. C., M. C., K. C., M. C., P. F., A. K., M. K., K. W. i S. Y. na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 sierpnia 2013 r., sygn. akt I SAB/Wa 190/13 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 8.000 (osiem tysięcy) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz skarżących A. B., M. B., A. B., E. C., C. C., R. C., M. C., K. C., M. C., P. F., A. K., M. K., K. W. i S. Y. sumę pieniężną w kwotach po 1.000 (tysiąc) złotych dla każdego z nich; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz A. B., M. B., A. B., E. C., C. C., R. C., M. C., K. C., M. C., P. F., A. K., M. K., K. W. i S. Y. solidarnie kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. 5. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz E. C., C. C., R. C., M. C., K. C., M. C., P. F., M. K. i S. Y. solidarnie kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. A. B., A. B., M. B., K. W., A. K., K. C., M. C., S. Y., M. C., P. F., R. C., E. C., C. C. i M. K. skargą z [...] marca 2019 r. wystąpili do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny w związku z niewykonaniem wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 sierpnia 2013 r., sygn. akt I SAB/Wa 190/13. Wyrokiem tym Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku A. B., A. B., M. B., K. W., A. K., K. C., M. C., S. Y., M. C. i R. C. z dnia [...] stycznia 2008 r., o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. Jednocześnie stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Orzeczeniem z 18 stycznia 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 1892/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 5.000 zł za niewykonanie powołanego wyroku z 9 sierpnia 2013 r., a następnie wyrokiem z 20 października 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 905/16 wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w kwocie 10.000 zł, ponadto stwierdzając, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Kolejnym orzeczeniem z 14 marca 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 1977/16 Sąd ponownie wymierzył Prezydentowi grzywnę z tytułu niewykonania powołanego wyroku w wysokości 5.000 zł oraz stwierdził że bezczynność Prezydenta w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W skierowanej do Sądu skardze na niewykonanie wyroku skarżący wnieśli o: - wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny w maksymalnej dopuszczalnej wysokości ze względu na lekceważenie praworządności. - rozpoznanie sprawy w trybie uroszczonym. Uzasadniając skargę skarżący wskazali, że organ administracji został już trzykrotnie ukarany grzywną, z uwagi na niewykonanie wyroku zobowiązującego do załatwienia sprawy. W związku z niepodejmowaniem jakichkolwiek czynności, zmierzających do rozstrzygnięcia wniosku, skarżący wezwali Prezydenta do wykonania wyroku, lecz nadal nie podjął on czynności, zmierzających do zakończenia postępowania, z tego względu zasadne jest nałożenie na Prezydenta [...] grzywny, adekwatnej do bezczynności organu wykonaniu wyroku, trwającej ponad 5 lat. Skarżący wskazali, że w niniejszej sprawie zostały spełnione przesłanki do zasądzenia sumy pieniężnej Prezydent pozostaje w wyjątkowo rażącej zawłoce. Organ lekceważy wyroki, kierując się świadomością braku realnych konsekwencji. Nie realizując wyroków wskazuje na brak poszanowania prawa oraz nadwyręża zaufanie obywateli do organów władzy publicznej. Od ponad dwóch lat przestał realizować swoje zadania w tej materii i nie rozpoznaje wniosku, zadawalając się jedynie przesyłaniem skarg do Sądu. W odpowiedzi na skargę Prezydent wniósł o oddalenie skargi. Wskazał, że w toku postępowania podjęto szereg czynności zmierzających do zgromadzenia pełnego materiału dowodowego, niezbędnego do wydania decyzji. Stwierdził, iż z uwagi na wynikający z treści art. 7 i art. 77 § 1 kpa obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego, jak też wagę rozpoznawanej sprawy, stopień skomplikowania i dużą ilość wpływającej korespondencji do organu, nie mógł dotrzymać ustawowego terminu załatwienia sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona, co skutkować musi wymierzeniem organowi grzywny. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na zasadzie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) - powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", zgodnie z którym Sąd rozpoznaje sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym jeżeli jedna ze stron złoży taki wniosek, a pozostałe strony nie wniosą sprzeciwu w terminie 14 dni. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Przedmiotowa skarga została złożona w trybie art. 154 § 1 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 9 sierpnia 2013 r., sygn. akt I SAB/Wa 190/13 zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z 28 stycznia 2008 r., o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. Jednocześnie stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.Po czym na skutek kolejnych skarg orzeczeniami z 18 stycznia 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 1892/15, 20 października 2016 r. i 14 marca 2017 r. wymierzył Prezydentowi [...] grzywny odpowiednio w wysokości 5.000 zł, 10.000 zł i 5.000 zł z uwagi na niewykonanie orzeczenia z 9 sierpnia 2013 r. Ponadto Sąd w dwóch ostatnich rozstrzygnięciach stwierdził, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Bezsporne jest, że akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu wpłynęły do organu [...] października 2013 r., jednak dotąd organ sprawy nie rozstrzygnął. Skoro zaś Prezydent, w terminie wyznaczonym wyrokiem Sądu z dnia [...] sierpnia 2013 r. sprawy nie załatwił, a wyrok ten zobowiązywał organ nie tylko do rozstrzygnięcia sprawy, ale i do dokonania tego w określonym w nim terminie - to w tym stanie rzeczy wniosek o wymierzenie Prezydentowi grzywny, jest niewątpliwie uzasadniony. Zważyć bowiem należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. W przedstawionych okolicznościach sprawy, biorąc pod uwagę długość przekroczenia wyznaczonego przez Sąd terminu na załatwienie sprawy, Sąd ocenił, iż wystarczająco represyjną, jak też dyscyplinującą funkcję spełni grzywna w wysokości 8.000 złotych, która to kwota mieści się w wymiarze grzywny, określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Rozpoznając jednocześnie sprawę, stosownie do treści art. 154 § 2 p.p.s.a., Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie ich w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13, dostępny na: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sytuacja taka zaszła w przedmiotowej sprawie. W ocenie Sądu bezczynność organu po wyroku ma charakter rażącego naruszenia prawa. Za takim stanowiskiem Sądu przemawia nie tylko długość trwającego postępowania, lecz też okoliczność, iż organ po otrzymaniu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy, pomimo trzech wyroków wymierzających grzywnę, sprawy nadal nie załatwił. Przy czym wskazać należy, że w aktach administracyjnych znajduje się operat szacunkowy, sporządzony w 2015 r., zaś po otrzymaniu orzeczenia Sądu z 14 marca 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 1977/16, organ zwrócił się o nadesłanie akt własnościowych z Prokuratury, prowadził poszukiwania materiałów dotyczących inwestycji na przedmiotowej nieruchomości, wystąpił o kopie dawnej księgi wieczystej, jak też zwrócił się do Ministerstwa Finansów, czy ww. nieruchomość została objęta układem indemnizacyjnym. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż okoliczności powołane przez organ w odpowiedzi na skargę nie stanowią jednak usprawiedliwienia jego bezczynności i niewykonania prawomocnego wyroku sądu administracyjnego, zwłaszcza w sytuacji, kiedy organ podejmował czynności w postępowaniu w tak długich odstępach czasu i to mimo wymierzenia grzywien. W ocenie Sądu powyższe okoliczności uzasadniają uznanie działania organu za rażąco naruszające prawo. Odnosząc się z kolei do wniosku skarżących o przyznanie sumy pieniężnej wskazać należy, iż art. 154 § 7 p.p.s.a. stanowi, że uwzględniając skargę na niewykonanie wyroku, sąd może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Powyższa możliwość ma przede wszystkim na celu zwalczanie bezczynności i przewlekłości organu w wykonywaniu wyroków sądu, lecz nie jest to jedyny cel tego unormowania. Przepis ten ma za zadanie kompensować doznaną przez stronę postępowania niedogodność z powodu bezczynności i przewlekłości organu. Przy czym stwarza on jedynie możliwość przyznania od organu sumy pieniężnej. Wymaga on zatem do jej uwzględnienia wykazania przez stronę występującą z wnioskiem istnienia przyczyn przyznania takiej sumy z uwzględnieniem nie tylko faktu powstałej zwłoki w orzekaniu, ale też istnienia i rozmiaru powstałej skutkiem tego krzywdy (por. wyrok NSA z dnia 6 września 2017 r. sygn. akt I OSK 451/17, wyrok NSA z dnia 6 września 2017 r. sygn. akt I OSK 292/17, wyrok NSA z dnia 10 listopada 2017 r. sygn. akt II OSK 268/17, wyrok NSA z dnia 19 grudnia 2017 r. sygn. akt I OSK 1685/17, wyrok NSA z dnia 9 września 2017 r. sygn. akt I OSK 798/17). W niniejszej sprawie powyższe okoliczności wystąpiły, a skarżący w związku z rażącym naruszeniem prawa w rozpoznaniu wniosku o odszkodowanie doznali uciążliwości. Organ wiele lat rozpatruje wniosek o odszkodowanie. W ocenie Sądu suma pieniężna w wysokości po 1.000 zł dla każdego ze skarżących skłoni organ do wydania rozstrzygnięcia w sprawie, stanowiąc adekwatną rekompensatę. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. Na podstawie art. 154 § 2 p.p.s.a. orzeczono jak w punkcie 2 sentencji wyroku. Na podstawie art. 154 § 7 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt 3 sentencji wyroku O kosztach procesu zwartych w punkcie 4 i 5 sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.