I SA/Wa 595/15
WyrokWSA w Warszawie2015-06-25
Skład orzekający: Dorota Apostolidis, Elżbieta Lenart, Tomasz Szmydt
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa przywrócenia terminu do wniesienia odwołania jest zasadna w sytuacji, gdy doręczenie decyzji organu I instancji nastąpiło w trybie doręczenia zastępczego, a strona podnosi brak skutecznego doręczenia awiza i brak winy w uchybieniu terminu?Ratio decidendi
Skuteczność doręczenia zastępczego w trybie art. 44 kpa wymaga ścisłego przestrzegania wszystkich wymogów tego przepisu, w tym jednoznacznego i czytelnego potwierdzenia odbioru zawierającego informacje o sposobie poinformowania adresata. W przypadku braku takich dowodów doręczenie nie może być uznane za skuteczne. Ponadto, okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu, takie jak nieotrzymanie awiza mimo dołożenia należytej staranności, powinny być uwzględnione przez organ przy rozpatrywaniu wniosku o przywrócenie terminu.Stan faktyczny
Wojewoda odmówił potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza granicami Polski. Decyzja została doręczona pełnomocnikowi stron w trybie doręczenia zastępczego, jednak pełnomocnik nie odebrał przesyłki, twierdząc, że nie otrzymał awiza. Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania został odrzucony przez Ministra Skarbu Państwa, co zaskarżono do sądu.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżone postanowienie Ministra Skarbu Państwa odmowne przywrócenia terminu do wniesienia odwołania i zasądził od Ministra na rzecz I. K. kwotę 340 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Apostolidis Sędziowie WSA Elżbieta Lenart (spr.) WSA Tomasz Szmydt Protokolant starszy referent Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi A. D., I. K., A. T. i R. T. na postanowienie Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Ministra Skarbu Państwa na rzecz I. K. kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego;
Postanowieniem z dnia [...] maja 2012 r., nr [...] Minister Skarbu Państwa orzekł o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wojewody [...] nr [...]
z dnia [...] lipca 2011 r. odmawiającej potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.
Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w następującym stanie faktycznym
i prawnym sprawy.
Decyzją z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...] Wojewoda [...] odmówił potwierdzenia S. T., I. K., A. T., A. D. oraz R. T. prawa
do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w osadzie H., pow. B., woj. [...].
Powyższa decyzja wysłana została na wskazany w aktach sprawy adres S. T., będącej także pełnomocnikiem uprzednio wskazanych osób. Pomimo dwukrotnej awizacji przesyłka nie została przez adresatkę podjęta w terminie.
W związku z czym zwrócono ją organowi, a następnie pozostawiono w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia, stosownie do dyspozycji zawartej w art. 44 § 4 kpa.
Pismem z dnia 17 kwietnia 2012 r. S. T., występująca
jako pełnomocnik A. D., I. K., A. T.
oraz R. T. zwróciła się do W. M. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji z dnia [...] lipca 2011 roku, podnosząc, że o wydaniu decyzji dowiedziała się w dniu 11 kwietnia 2012 r. w trakcie wizyty w siedzibie organu, do którego udała się sprawdzić stan sprawy. Wówczas została poinformowania, że decyzja wysłana została do niej w lipcu 2011 r., kiedy
to nie było jej w domu, a po powrocie nie zastała w skrzynce żadnego awizo. S. T. podkreśliła, że dotychczas bardzo sumiennie i z zaangażowaniem prowadziła postępowanie. Gdyby wiedziała o wydaniu decyzji na pewno zaskarżyłaby
ją w terminie. Jednocześnie z przedmiotowym pismem S. T. wniosła odwołanie od decyzji z dnia [...] lipca 2011 r.
Postanowieniem z dnia [...] maja 2012 r., nr [...] Minister Skarbu Państwa odmówił przywrócenia: A. D., I. K., A. T. i R. T. terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2011 r.
W uzasadnieniu postanowienia organ - wskazując regulację 58 § 1 i § 2 kpa - wywiódł, że zaskarżona decyzja organu I instancji została doręczona pełnomocnikowi stron postępowania w trybie tzw. doręczenia zastępczego, o którym mowa w art. 44 kpa.
W ocenie Ministra Skarbu Państwa, z akt przedmiotowej sprawy, a w szczególności treści wniosku o przywrócenie terminu nie wynika, iż został uprawdopodobniony brak winy S. T. w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Zdaniem organu, sama nieobecność strony pod wskazanym do doręczeń adresem nie jest okolicznością wyłączającą winę strony, przy jednoczesnym wystąpieniu tzw. fikcji doręczenia, o której mowa w art. 44 § 4 kpa.
Na powyższe postanowienie A. D., I. K., A. T. i R. T. - złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o jego uchylenie. Zarzucili organowi naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 58 § 1 kpa.
W uzasadnieniu skargi wskazali, że błędne jest stanowisko o skuteczności doręczenia im decyzji organu I instancji. Dodali, iż adresowana do pełnomocnika przesyłka, zawierająca decyzję organu I instancji, oczekiwała na odbiór w dniach od 19 lipca
do 3 sierpnia 2011 r. W tym okresie pełnomocnik przebywała poza miejscem zamieszkania, gdyż w dniach 15 lipca – 5 sierpnia 2011 r. gościła z wizytą u znajomej H. S. - na dowód czego przedłożyli oświadczenie z dnia 21 maja 2012 r. Pełnomocnik stron oświadczyła również, że w jej skrzynce pocztowej listonosz
nie pozostawił żadnego awizo, ani pierwszego, ani powtórnego. Wyjeżdżając z domu przekazała klucze do skrzynki pocztowej sąsiadce, która systematycznie sprawdzała przychodzącą korespondencję. W takiej sytuacji nie można mówić, iż pełnomocnik
nie dochowała należytej staranności przy prowadzeniu sprawy - tym bardziej,
że po powrocie do domu sąsiadka przekazała jej informację o braku awizowanych przesyłek, co potwierdziła w swoim oświadczeniu z dnia 31 maja 2012 r.
Zatem nieodebranie przesyłki nie nastąpiło z jej winy, lecz było spowodowane brakiem zawiadomienia pocztowego. Okoliczność, iż stosowne adnotacje o dwukrotnym wystawieniu awizo znajdują się na kopercie, nie przesądza o ich doręczeniu przez listonosza.
Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 25 lutego 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 1191/12 oddalił skargę.
Wywiódł, że w sprawie zastosowanie znalazł tryb doręczenia zastępczego, przewidziany w art. 44 § 1 kpa. z opisu przesyłki zawierającej decyzję pierwszoinstancyjną wynika, iż S. T. - adresatki korespondencji
- nie zastano. Zatem w dniu 19 lipca 2011 r. pismo złożono na okres 14 dni w placówce pocztowej z zawiadomieniem o możliwości jego odbioru w terminie 7 dni. Powtórna awizacja nastąpiła w dniu 26 lipca 2011 r. - co oznacza domniemanie skutecznego doręczenia skarżącym przesyłki w dniu 2 sierpnia 2011 r. Od tej daty należało zatem liczyć 14 dniowy termin na złożenie odwołania od decyzji Wojewody [...]. Złożenie odwołania dopiero w dniu 17 kwietnia 2012 r. spowodowało, że skarżący uchybili terminowi do wniesienia odwołania. Sąd I instancji podkreślił przy tym,
iż dokonywanie przez pełnomocnika czynności w imieniu i na rzecz innych osób pociąga za sobą konsekwencje bezpośrednio dla osób, które pełnomocnik ten reprezentuje.
Oceniając wniosek skarżących o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania
pod kątem przesłanek określonych w art. 58 kpa Sąd I instancji stwierdził,
że w przedmiotowej sprawie tylko jedna z przesłanek nie została spełniona,
a mianowicie strona zainteresowana nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminowi.
Sąd I instancji wskazał, iż zdaniem skarżących za zasadnością przywrócenia terminu miał przemawiać brak awiza w skrzynce pocztowej, podczas nieobecności S. T. w okresie pomiędzy 15 lipca – 5 sierpnia 2011 r. Na poparcie swojego stanowiska strona przedstawiła: zaświadczenie z Urzędu Pocztowego [...], oświadczenie H. S. z dnia [...] maja 2012 r., u której miała przebywać w okresie awizacji przesyłki pełnomocnik S.. T., jak również oświadczenie sąsiadki E. J. z dnia 31 maja 2012 r., u której na czas wyjazdu miała pozostawić klucz do skrzynki pocztowej.
Oceniając powyższą sytuację, Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że nie jest uprawdopodobnieniem braku winy strony jej stwierdzenie, iż nie dotarła do niej przesyłka pocztowa. Przesyłka, co wykazywano na początku rozważań, była właściwie zaadresowana, a poczta w prawidłowy, przewidziany ustawą sposób próbowała ją doręczyć adresatowi, a następnie podjęła działania by adresat mógł podjąć korespondencję. Sąd I instancji podkreślił, że okoliczności wskazywane
przez pełnomocnika stron, mające usprawiedliwiać uchybienie terminu, wskazywały wręcz na brak należytej staranności po jej stronie w zachowaniu terminu. Skoro bowiem strona twierdzi, iż nie przebywała w okresie awizacji pod wskazanym przez siebie adresem - to jej obowiązkiem było powiadomienie organu o tymczasowej zmianie miejsca pobytu lub ustanowienie pełnomocnika do doręczeń, lub zwrócenie się
do właściwego urzędu pocztowego o przekierowywanie przychodzącej korespondencji. Wobec braku dołożenia należytej staranności w powyższym zakresie, doręczenia kierowane na wskazany przez pełnomocnika adres należało uznać za skuteczne.
Nie zachodziły obiektywnie istniejące przeszkody w zachowaniu terminu,
których pełnomocnik nie mógłby usunąć przy użyciu zwykłych środków, a mianowicie poprzez pozostawienie adresu do doręczeń i powiadomienie organu o swej nieobecności w dotychczasowym miejscu pobytu. Słusznie zatem organ odwoławczy odmówił stronie skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
Oceniając przedstawione przez stronę oświadczenia na okoliczność uprawdopodobnienia twierdzenia skarżących, sąd I instancji wskazał, że dołączone
one zostały dopiero na etapie wniesienia skargi do Sądu Administracyjnego, nie zaś
na etapie rozpatrywania wniosku o przywrócenie terminu.
Od powyższego wyroku I. K. i R. T. wieśli skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 3 lutego 2015 r., sygn. akt I OSK 1280/13 uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 lutego 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 1191/12
i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie
do ponownego rozpoznania.
Sąd ten, rozpatrując skargę kasacyjną zauważył, że przedmiotem sporu pozostaje kwestia prawidłowości doręczenia decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2011 r. Skarżący kasacyjnie zmierzali do zakwestionowania sposobu doręczenia wymienionej decyzji, podnosząc argumenty mające dezawuować skuteczność doręczenia.
Odnosząc się do zarzutów tyczących prawidłowości doręczenia przesyłki zawierającej decyzję organu I instancji Sąd wskazał, Iż w myśl art. 42 § 1 kpa zasadą jest,
że osobom fizycznym pisma doręcza się w ich mieszkaniu lub w miejscu pracy.
Od zasady tej przepisy art. 42 § 2 i § 3, art. 43 oraz art. 44 kpa dopuszczają odstępstwa, tak co do wymogu osobistego doręczania pisma adresatowi,
jak i co do miejsca doręczenia.
W realiach niniejszej sprawy miało miejsce doręczenie dokonane w trybie art. 44 kpa.
Zgodnie ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego treść art. 44 kpa wskazuje, iż skuteczność zastosowania doręczenia zastępczego uzależniona została od bezwzględnego zachowania wymogów określonych w tym przepisie. Stąd
też zasady i procedury odnoszące się do stosowania instytucji doręczenia zastępczego powinny być przestrzegane ściśle. Uchybienie któremukolwiek z elementów procedury doręczenia zastępczego powoduje, że nie można skutecznie powołać się
na domniemanie doręczenia (fikcję doręczenia). Musi bowiem istnieć pewność
co do tego, iż nastąpiło prawidłowe zawiadomienie adresata o pozostawieniu przesyłki
w oddawczym urzędzie pocztowym przez określony czas. Adresat musi być zawiadomiony zarówno o pozostawieniu pisma jak i miejscu gdzie może je odebrać
i o terminie odbioru, a zwrotne potwierdzenie odbioru musi zawierać pełną informację
o sposobie poinformowania adresata. Aby organ administracji mógł przyjąć skuteczność doręczenia przesyłki w trybie art. 44 § 4 kpa, zwrotne potwierdzenie odbioru musi być wypełnione czytelnie, zawierać wszystkie wskazane powyżej elementy wraz z podpisem doręczyciela.
W orzecznictwie sądowoaministracyjnym wskazuje się, że aby uznać za skutecznie doręczone pismo w trybie 44 kpa w aktach sprawy musi znajdować się dowód,
z którego jednoznacznie i jasno wynikać będzie, jak działał doręczający. Dla stwierdzenia skuteczności doręczenia pisma w tym trybie konieczne jest udokumentowanie ścisłego dokonania wszystkich ustanowionych w tym przepisie czynności doręczyciela.
Z powyższego wynika, iż jeżeli nie wiadomo jak działał doręczający, to doręczenia nie można uważać za dokonane (vide: postanowienie NSA z dnia 25 stycznia 2007r.,
w sprawie I OSK 23/07; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 16 lipca 2008r., w sprawie
II SA/Wr 201/08; wyrok NSA z dnia 17 sierpnia 2011r., w sprawie II GSK 794/10; wyrok NSA z dnia 31 maja 2012r., w sprawie I OSK 2105/11 https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, gdyby w realiach niniejszej sprawy tak zakreślone obowiązki, przy dokonaniu oceny prawidłowości zastosowania w sprawie trybu doręczenia z art.. 44 kpa, zostały prawidłowo wykonane, to niemożliwe byłoby uznanie skuteczności doręczenia przesyłki zawierającej decyzję Wojewody Mazowieckiego. Analiza zwrotnego poświadczenia odbioru przesyłki nie wskazuje,
z jakiego powodu zastosowano tryb doręczenia zastępczego. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący kasacyjnie zasadnie podnieśli, że ww. tryb doręczenia staje się aktualny dopiero w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 (doręczenie do rąk adresata) i art. 43 (doręczenie dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi). O ile ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika brak możliwości doręczenia w trybie art. 42 kpa, o tyle już nie wynika czy również doręczenie w trybie art. 43 kpa było niemożliwe.
Analiza zwrotnego potwierdzenia odbioru nie dostarcza informacji, gdzie złożono przesyłkę do awiza, a więc nie wskazano, w którym oddawczym urzędzie pocztowym przesyłka ta w okresie awizacji pozostawała do odbioru. Powyższe uwagi jednoznacznie deprecjonują pogląd o prawidłowości doręczenia zastępczego przesyłki zawierającej decyzję organu I instancji i samodzielnie stanowią o wadliwym zastosowaniu w sprawie przepisu art. 44 kpa. Tym samym Sąd I instancji dopuścił się naruszenia przepisów postępowania mającego istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.).
Sąd II instancji stwierdził, iż nieodnalezienie przez adresata awiza w miejscu,
w którym zostawił je doręczyciel (oddawcza skrzynka pocztowa, drzwi, widoczne miejsce przy wejściu na posesję adresata) nie wpływa na prawidłowość skutecznego doręczenia przesyłki w trybie art. 44 kpa - bowiem odnalezienie awiza przez adresata nie jest warunkiem zastosowania fikcji prawnej doręczenia przewidzianej
w tym przepisie(vide: wyrok NSA z dnia 31 maja 2012 r., w sprawie I OSK 2105/11 https://orzeczenia.nsa.gov.pl ). Jednak nieodnalezienie awiza przez adresata,
czy też w ogóle jego brak, mogą stanowić okoliczności wskazujące na brak zawinienia strony w przekroczeniu terminu do dokonania określonej czynności procesowej,
o którym to braku winy mowa w przepisie art. 58 § 1 kpa. Tym samym okoliczności
te winny stanowić przedmiot zainteresowania organu administracji oceniającego zasadność wniosku o przywrócenie uchybionego terminu, zaś sposób załatwienia tego wniosku winien podlegać ocenie ze strony sądu wojewódzkiego i to niezależnie
od podniesionych zarzutów (art. 134 § 1 P.p.s.a.).
Dodał, iż w uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu podniesiono, że adresatka nigdy nie otrzymała awiz kierowanej do niej przesyłki, pomimo tego, iż upoważniła sąsiadkę do systematycznego wyjmowania korespondencji z odbiorczej skrzynki pocztowej. Analiza tej okoliczności umknęła uwadze organu administracji, a Sąd
I instancji pominięcie to błędnie zaakceptował, uznając za spóźniony dowód w postaci oświadczenia sąsiadki o braku awizo w skrzynce pocztowej. Jednak przepis art. 58 § 1 kpa odwołuje się do przesłanki braku winy – powyższe okoliczności o takim braku winy mogą świadczyć i stąd powinny być przedmiotem zainteresowania organu. Powyższe okoliczności nie wymagają udowodnienia a jedynie uprawdopodobnienia, które jest środkiem zastępczym, słabszym niż dowód, nie dającym pewności lecz jedynie wiarygodność twierdzenia o danym fakcie.
Naczelny Sąd Administracyjny uznał za usprawiedliwiony zarzut błędnego stosowania przepisu art. 58 § 1 kpa i przypisanie pełnomocnikowi skarżących braku staranności w działaniu, a tym samym zawinionego uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Sąd I instancji formułując stanowisko w powyższym zakresie dość dowolnie operuje okolicznościami, które mogą stanowić o braku winy w przekroczeniu terminu.
O braku zawinienia można mówić wyłącznie na podstawie okoliczności, które miały miejsce pomiędzy określonym wydarzeniem, a datą wniosku o przywrócenie terminu.
W realiach niniejszej sprawy owym wydarzeniem, będącym czasową cezurą, winno być doręczenie pełnomocnikowi przesyłki zawierającej decyzję organu I instancji. Błędem jest natomiast ocena wniosku o przywrócenie uchybionego terminu przez pryzmat okoliczności, które miały miejsce przed doręczeniem owej przesyłki i które w istocie doprowadziły do tego, że przesyłka ta została doręczona w trybie wykorzystującym prawną fikcję doręczenia. Okoliczności z tego okresu nie mogą stanowić samodzielnie
o spełnieniu bądź nie przesłanki braku winy wniosku zgłoszonego w trybie art. 58 kpa. Za chybione z punktu widzenia wymagań stawianych w tym przepisie uznał rozważania sądu I instancji dotyczące nieustanowienia pełnomocnika do doręczeń, niepoinformowanie organu o zmianie miejsca pobytu, czy też nie zastrzeżenie
u doręczyciela przekierowywania przesyłek.
Naczelny Sąd Administracyjny wskazał także, iż za trafny należy uznać również zarzut naruszenia art.. 41 kpa w związku z art. 9 kpa - bowiem pomijając już to,
że do doręczenia przesyłki w realiach niniejszej sprawy nie wykorzystano trybu przewidzianego w przepisie art. 41 kpa, a więc jako skutku niepoinformowania organu
o zmianie miejsca pobytu, to dodatkowo Sąd I instancji nie dostrzegł, iż organ stawiając zarzut zawinionego działania wskutek niepoinformowania o zmianie adresu, nie pouczył wcześniej stron postępowania o powyższym obowiązku. Zgodnie z art. 9 kpa organ administracji publicznej ma obowiązek poinformować stronę postępowania i inne osoby uczestniczące w postępowaniu o określonym w art. 41 § 1 kpa obowiązku (vide
Z. Janowicz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz; PWN 1999r., s. 142; wyrok NSA z dnia 23 września 2005r., w sprawie I OSK 43/05, Lex nr 194724; wyrok NSA z dnia 14 września 2001r., w sprawie V SA 545/01, Lex nr 121800; wyrok NSA
z dnia 13 kwietnia 2000r., w sprawie V SA 2362/99, Lex nr 49871).
Po ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W myśl art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu
przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) sąd,
któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 3 lutego 2015 r.,
w sprawie I OSK 1280/13 uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 lutego 2013 r. sygn. akt I SA/Wa 1191/12
i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie
do ponownego rozpoznania.
Powyższe oznacza, że rozpatrując niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie związany jest wykładnią prawa przedstawioną
w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, bowiem nie wyszły na jaw nowe okoliczności w sprawie, które czynią nieaktualną ocenę dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Skarga wniesiona w niniejszej sprawie jest zasadna, bowiem zaskarżone postanowienie narusza przepisy prawa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ponownie rozpoznając sprawę uznał, że decyzja Wojewody została wadliwie uznana za doręczoną w trybie art. 44 kpa - bowiem z treści tego przepisu wynika, iż skuteczność zastosowania doręczenia zastępczego uzależniona została od bezwzględnego zachowania wymogów w nim określonych.
Zasadą jest, iż osobom fizycznym pisma doręcza się w ich mieszkaniu
lub w miejscu pracy - w myśl art. 42 § 1 wskazanego aktu. Wyjątek od niej ustanawiają jednak przepisy art. 42 § 2 i § 3, art. 43 oraz art. 44 kpa, dopuszczając odstępstwa,
tak co do wymogu osobistego doręczania pisma adresatowi, jak i co do miejsca doręczenia. Przy czym ścisłe przestrzeganie zasad i procedur odnoszących się
do stosowania instytucji doręczenia zastępczego jest warunkiem skutecznego powoływania się na domniemanie doręczenia (fikcję doręczenia). Uchybienie któremukolwiek z elementów procedury doręczenia zastępczego powoduje jego nieskuteczność. Aby organ administracji mógł przyjąć skuteczność doręczenia przesyłki w trybie art. 44 § 4 kpa, zwrotne potwierdzenie odbioru musi być wypełnione czytelnie, zawierać wszystkie wskazane powyżej elementy, wraz z podpisem doręczyciela. Adresat musi być zawiadomiony zarówno o pozostawieniu pisma jak i miejscu
gdzie może je odebrać i o terminie odbioru, a zwrotne potwierdzenie odbioru musi zawierać pełną informację o sposobie poinformowania adresata. Pewność co do tego, że nastąpiło prawidłowe zawiadomienie adresata o pozostawieniu przesyłki
w oddawczym urzędzie pocztowym przez określony czas jest warunkiem koniecznym zachowania wymogów określonych w art. 44 § 4 kpa. Uznanie zatem za skutecznie doręczonego pisma, w trybie 44 kpa, musi zostać w aktach sprawy potwierdzone dowodem, z którego jednoznacznie i jasno wynikać będzie, jak działał doręczający,
tj. dokumentującego ścisłe dokonanie wszystkich ustanowionych w tym przepisie czynności doręczyciela.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, którą związany jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, analiza zwrotnego poświadczenia odbioru przesyłki nie wskazuje z jakiego powodu zastosowano tryb doręczenia zastępczego.
Przy czym ten ostatnio wskazany tryb staje się aktualny dopiero w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 kpa i art. 43 kpa (doręczenie dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi). Kwestionowane przez skarżących zwrotne potwierdzenia odbioru dokumentuje tylko brak możliwości doręczenia przesyłki w trybie art. 42 kpa,
a nie odnosi się on do tego, czy również doręczenie w trybie art. 43 kpa było niemożliwe. Ponadto przedstawiona dokumentacja nie zawiera informacji,
w którym oddawczym urzędzie pocztowym, przesyłka ta w okresie awizacji pozostawała do odbioru.
W ocenie Sądu kasacyjnego, podzielanej przez Sąd rozpoznający sprawę, z akt sprawy wynika, iż adresatka uprawdopodobniła fakt, że nigdy nie otrzymała awiz kierowanej do niej przesyłki. Upoważniła ona sąsiadkę do systematycznego odbierania korespondencji ze skrzynki pocztowej. Uprawdopodobnienie okoliczności wskazanych we wniosku nastąpiło w oparciu o złożone oświadczenia samej pełnomocnik oraz jej sąsiadki, która dysponowała kluczami do skrzynki w okresie nieobecności S. T.
Przepis art. 58 § 1 kpa odwołuje się do przesłanki braku winy - a powyższe okoliczności o takim braku winy mogą świadczyć i powinny być przedmiotem zainteresowania organu. Okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminowi - co należy podkreślić - nie wymagają udowodnienia, a jedynie uprawdopodobnienia, które jest środkiem zastępczym - słabszym niż dowód – tj. dającym jedynie wiarygodność twierdzenia o danym fakcie.
Należy także podkreślić, że dokonując oceny winy w uchybieniu terminowi
do wniesienia odwołania – organ pominął fakt, iż nie poinformował strony o obowiązku określonym w art. 41 kpa.
Mając na uwadze stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone
w wyroku z dnia 3 lutego 2015 r., którym związany jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, organ dokonując ponownej oceny wniosku skarżącej, odniesie się po pierwsze do prawidłowości zastosowania w niniejszym przypadku instytucji przewidzianej w art. 44 kpa, a po drugie oceni, czy strona z własnej winy uchybiła terminowi do wniesienia odwołania.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
w zw. z art. 190 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 2012, poz. 270 ze zm.) orzekł
jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło