I SA/Wa 890/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska - Jaroszewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 8 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych i fiskalnych skargi w sprawie ze skargi J.O. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] kwietnia 2017 r., nr [...], w przedmiocie kary za prowadzenie domu pomocy społecznej bez zwolnienia postanawia: odmówić przywrócenia termin do uzupełnienia braków formalnych i fiskalnych skargi. J.O. pismem z dnia [...] kwietnia 2017 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] kwietnia 2017 r., nr [...], utrzymującej w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2017 r., nr [...], wymierzającej karę pieniężną w wysokości [...] za prowadzenie bez wymaganego zezwolenia, w ramach działalności gospodarczej, placówki zapewniającej całodobową opiekę osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym lub osobom w podeszłym wieku w budynku pod adresem [...]. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącej Wydziału pismami z dnia 26 czerwca 2017 r. strona skarżąca została wezwana uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez złożenie pełnomocnictwa procesowego oraz braków fiskalnych poprzez uiszczenie wpisu sądowego od skargi w terminie 7 dni od dnia doręczenia zarządzenia pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie zostało odebrane w dniu 3 lipca 2017 r. W dniu 24 lipca 2017 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął wniosek pełnomocnika strony skarżącej z prośbą o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych i fiskalnych skargi. W uzasadnieniu pełnomocnik wskazał, że ze względu na swoją chorobę nie mógł zadośćuczynić nałożonemu obowiązkowi. Do wniosku załączono zaświadczenie sporządzone przez lekarza sądowego, z którego wynika, że w okresie od dnia [...] lipca 2017 r. do dnia [...] lipca 2017 r. pełnomocnik strony skarżącej nie mógł wykonywać swoich obowiązków. Jednocześnie wraz z wnioskiem nadesłano pełnomocnictwo procesowe oraz potwierdzenie uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Instytucja przywrócenia uchybionego terminu ma na celu usunięcie ujemnych następstw procesowych wynikłych wskutek uchybienia terminowi procesowemu, gdy strona lub uczestnik postępowania nie ponoszą winy w jego uchybieniu. Intencją ustawodawcy przy tworzeniu przepisów regulujących instytucję przywrócenia terminu było umożliwienie stronie obrony swoich praw czy interesów w sytuacji, gdy upływ terminów procesowych wywołał dla niej negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona dołożyła wszelkich możliwych starań, aby takich negatywnych konsekwencji uniknąć. Zgodnie z art. 85 p.p.s.a. czynność procesowa podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jeżeli jednak strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu (art. 86 § 1 p.p.s.a.). Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a.). W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto, równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). W wniosku tym strona zobowiązana jest uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Brak winy po stronie podmiotu dokonującego lub zamierzającego dokonać określonej czynności procesowej stanowi konieczną, a jednocześnie podstawową przesłankę przywrócenia terminu. Zatem wniosek o przywrócenie terminu powinien zawierać uzasadnienie, w którym strona uprawdopodobni brak winy w przekroczeniu terminu. W konsekwencji czego, przy badaniu przesłanek przewidzianych w art. 87 § 1 p.p.s.a., przywrócenie terminu może mieć miejsce jedynie wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku oraz gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy (por. m.in. postanowienie NSA z dnia 17 maja 2016 r., sygn. akt II GZ 469/16). Na gruncie niniejszej sprawy strona skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków skargi w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Choroba pełnomocnika strony skarżącej trwała w dniach od 7 do 12 lipca 2017 r., natomiast w dniu 19 lipca 2017 r. (data stempla pocztowego na kopercie) złożony został przedmiotowy wniosek oraz uzupełnione braki formalne i fiskalne skargi. Kluczowe znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma ustalenie, że fakt uchybienia przez stronę terminowi nie nastąpił z jej winy (por. m.in. postanowienie NSA z dnia 27 stycznia 2015 r., sygn. akt II GZ 13/15). Zgodnie z ugruntowanym w orzecznictwie i w literaturze prawniczej poglądem przyjmuje się, że brak winy w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności rozpoznawanej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem. Z brakiem winy mamy, bowiem do czynienia tylko w przypadku zaistnienia niezależnych od strony, która uchybiła terminowi, oraz niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności z powodu, których doszło do przekroczenia wyznaczonego przepisami prawa terminu. Instytucja przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy, a jej zastosowanie nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. A contrario zatem, przywrócenie to może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. wyrok NSA z dnia 20 maja 1998 r., sygn. akt I SA/Ka 1718/96). Należy przy tym dodać, że w przypadku, gdy strona reprezentowana jest przez profesjonalnego pełnomocnika, to jego brak winy jest warunkiem przywrócenia terminu przez sąd, bowiem to na nim spoczywa obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Jednocześnie kryterium należytej staranności jest podwyższone, ponieważ adwokat czy radca prawny posiadają stosowne przygotowanie i znajomość procedury sądowej zapewniającej prawidłowe prowadzenie sprawy. Oznacza to, że dla przyjęcia winy pełnomocnika wystarczy nawet lekkie niedbalstwo (por. postanowienie NSA z dnia 31 marca 2009 r., I FZ 69/09). Podwyższona staranność profesjonalistów w zakresie obsługi prawnej oznacza, że przyczyną uchybienia terminu nie może być zwykły błąd czy niedopatrzenie. Zdaniem Sądu powoływane okoliczności, pomimo choroby, nie świadczą o dochowaniu staranności jakiej wymaga się od podmiotu profesjonalnie świadczącego pomoc prawną (por. wyrok NSA z dnia 20 września 2012 r., sygn. akt I FSK 1531/11). To na pełnomocniku będącym profesjonalistą spoczywa obowiązek takiej organizacji pracy i sprawowania nadzoru nad wykonywanymi czynnościami, aby nie dochodziło do zaniedbywania ciążących na nim obowiązków związanych ze świadczoną obsługą lub pomocą prawną. W sytuacjach, gdy od prawidłowego dokonania danej czynności zależy dalszy bieg powierzonej pełnomocnikowi sprawy, zasadnym jest wymaganie od tego pełnomocnika maksimum staranności. Pełnomocnik strony skarżącej wskazał we wniosku, że nie mógł z powodów pogorszenia stanu zdrowia uzupełnić braków formalnych i fiskalnych skargi. Z przedłożonego zaświadczenia lekarskiego z dnia [...] lipca 2017 r. wynika, że pełnomocnik strony skarżącej "ze względu na swoje dolegliwości chorobowe była niezdolna do pracy (uczestniczenia w postępowaniu) od dnia 7.0.2017 do 12.07.2017". W ocenie Sądu, z tak lakonicznie sformułowanego twierdzenia zwartego w treści zaświadczenia, trudno jest wnioskować bezpośrednio o niemożliwości dokonania czynności procesowej przez pełnomocnika, jaką na gruncie niniejszej sprawy stanowiło uzupełnienie braków formalnych i fiskalnych skargi. Należy wyraźnie podkreślić, że to na pełnomocniku spoczywa obowiązek wskazania, w jaki sposób "dolegliwości chorobowe" ograniczały możliwość dopełnienia przez niego określonej czynności procesowej, a samo stwierdzenie "niemożności wypełniania obowiązków zawodowych" i przedłożone w związku z tym zaświadczenie lekarskie nie muszą być równoznaczne z całkowitą niezdolnością do wykonania jakiejkolwiek czynności przez ustawionego w sprawie pełnomocnika. Podkreślić należy, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych samo przedstawienie zaświadczenia lekarskiego nie może być jedyną okolicznością uzasadniającą pozytywne rozpoznanie wniosku i przywrócenie terminu (por. postanowienie NSA z dnia 26 czerwca 2012 r., sygn. akt II OZ 534/12). Niekoniecznie musi ono, bowiem oznaczać niemożność dokonania w sposób prawidłowy konkretnej czynności procesowej. Konieczne jest w tym zakresie uprawdopodobnienie, że stan zdrowia miał bezpośredni wpływ na dokonane zaniechanie (por. postanowienie NSA z dnia 25 listopada 2011 r., sygn. akt II FZ 643/11; z dnia 24 lutego 2012 r., sygn. akt II FZ 858/11). W szczególności samo zwolnienie lekarskie nie wyklucza możliwości zlecenia dokonania czynności procesowej innej osobie (por. wyrok NSA z dnia 4 listopada1998 r., sygn. III SA 1243/97, postanowienie NSA z dnia 26 czerwca 2008 r., sygn. I OZ 428/08). Dodatkowo, nie odnosząc się do stanu zdrowia pełnomocnika strony skarżącej, należy zauważyć, że jego obowiązkiem było poinformowanie swojej mocodawczyni, że w terminie otwartym do wniesienia uzupełnienia braków formalnych i fiskalnych skargi nie będzie w stanie samodzielnie dokonać tej czynności, tym bardziej, że czynność ta nie jest obarczona tzw. przymusem adwokacko-radcowskim. Reasumując poczynione rozważania, a ponadto przyjmując obiektywny miernik staranności, nie można uznać, aby okoliczności przedstawione przez wnioskodawcę stanowiły przeszkodę w uzupełnieniu braków formalnych i fiskalnych skargi, której nie można było przezwyciężyć, dokładając należytej staranności. Wnioskodawca nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak winy w niedochowaniu terminu do uzupełnienia braków formalnych i fiskalnych skargi. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), orzekł jak w sentencji postanowienia.