I SA/Wa 997/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Iwona Kosińska Asesor WSA Iwona Ścieszka po rozpoznaniu 18 listopada 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. G., J. G., J. G., H. K. i E. F. na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 7 sierpnia 2015r. sygn. akt I SAB/Wa 483/15 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w kwocie 5000 (pięć tysięcy) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta [...] w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz M. G., J. G., J. G., H. K. i E. F. sumę pieniężną w kwocie po 500 (pięćset) złotych na rzecz każdego z nich; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz M. G., J. G., J. G., H. K. i E. F. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z [...] kwietnia 2021 r. M. G., J. G.(1), J. G.(2), H. K. i E. F. (dalej jako skarżący) wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] (dalej też jako organ/prezydent) wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 7 sierpnia 2015 r. sygn. akt I SAB/Wa 483/15. W uzasadnieniu skargi wskazano, że powyższym wyrokiem prezydent został zobowiązany do rozpatrzenia wniosku z [...] lipca 2014 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...], przy ul. [...] ozn. hip [...]. Pomimo upływu wskazanego terminu oraz pisemnego wezwania do wykonania wyroku organ nadal nie wydał decyzji w sprawie. Skarżący wnieśli o wymierzenie prezydentowi grzywny w wysokości stosownej do bezczynności, przyznanie na rzecz każdego ze skarżących sumy pieniężnej w kwocie 2000 złotych, zasądzenie zwrotu kosztów sądowych według norm przepisanych, rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym oraz dołączenie do niniejszej sprawy akt postępowania administracyjnego dotyczącego przedmiotowej nieruchomości. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, że w sprawie konieczne było sporządzenie na zlecenie organu przez geodetę uprawnionego opinii geodezyjnej w celu określenie przedmiotu postępowania. Termin sporządzenia tej opinii wydłużył się z uwagi na pandemię COVID-19. Ponadto organ wskazał, że postanowieniem z [...] listopada 2020 r. postępowanie o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość zostało zawieszone do czasu rozpatrzenia sprawy o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do tej nieruchomości. Prezydent wniósł o nierozpoznawanie sprawy w trybie uproszczonym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny ocenia zatem wydany akt zarówno pod względem jego zgodności z prawem materialnym, jak i zgodności z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. W przypadku skargi o wymierzenie organowi grzywny z powodu jego bezczynności Sąd dokonuje oceny jej zasadności według stanu faktycznego istniejącego w dniu wydania orzeczenia sądowego. Stosownie do art. 154 § 1 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o po-stępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. dalej jako ppsa) w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Grzywnę, o której mowa, sąd wymierza do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Z treści przywołanego przepisu wynikają dwie przesłanki, które łącznie muszą być spełnione, aby sąd mógł organowi administracji wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ ten nie wykonuje wyroku sądu uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Po drugie, wymierzenie grzywny jest możliwe po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania prawomocnego wyroku. Jak wynika z akt sprawy, wyrokiem z 7 sierpnia 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 483/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z [...] lipca 2014 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], ozn. nr hip [...], w terminie czterech miesięcy, w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, stwierdzając jednocześnie, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Odpis prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy został organowi doręczony [...] października 2015 r., zatem wyznaczony przez Sąd czteromiesięczny termin minął [...] lutego 2016 r. Wyrokiem z 10 listopada 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 1432/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w kwocie 1000 złotych oraz stwierdził, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Odpis powyższego prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy wpłynął do Prezydenta [...][...] lutego 2017 r. [...] marca 2017 r. organ zwrócił się do pełnomocnika skarżących o nadesłanie dodatkowych dokumentów. Pismem z [...] września 2020 r. pełnomocnik skarżących ponownie wezwał organ do wykonania wyroku z 7 sierpnia 2015 r. Pismem z [...] października 2020 r. prezydent wskazał jako przewidywany termin zakończenia sprawy [...] grudnia 2020 r. Postanowieniem z [...] listopada 2020r. nr [...] Prezydent [...] zawiesił z urzędu postępowanie z wniosku skarżących o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, do czasu prawomocnego zakończenia postępowania o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do tej nieruchomości Wobec powyższych okoliczności sprawy, Sąd uznał, że obie ustawowe przesłanki, o których była mowa powyżej, w rozpatrywanej sprawie zostały spełnione. Zatem, skarga na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku sądu jest zasadna. Podkreślić należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego, czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być w żadnym razie tolerowane lub akceptowane. W szczególności nie można zaakceptować czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. Stosownie do treści art. 154 § 2 ppsa rozpoznając skargę na niewykonanie wyroku sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). W niniejszej sprawie należy mieć na uwadze, że organ nadal nie rozpatrzył sprawy pomimo, że termin określony w wyroku z [...] sierpnia 2015 r. upłynął ponad pięć lat temu, zaś niniejszy wyrok jest drugim z kolei wyrokiem wymierzającym grzywnę za niewykonanie wyroku z 7 sierpnia 2015 r. Po otrzymaniu wyroku z 10 listopada 2016 r. organ nadal pozostawał w bezczynności, w okresie od [...] marca 2017 r. do [...] października 2020 r. nie odnotowano żadnych czynności w sprawie. Uzasadnia to uznanie bezczynności organu za rażąco naruszającą prawo. Mając powyższe na uwadze, w przedstawionych okolicznościach sprawy, Sąd ocenił, iż wystarczająco represyjną jak i dyscyplinującą funkcję spełni grzywna w wysokości 5000 złotych, która to kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 ppsa. Odnosząc się do wniosku o przyznanie od organu sumy pieniężnej Sąd zwraca uwagę na fakt, że instytucja sumy pieniężnej przyznawanej stronie od organu pełni funkcję kompensacyjną oraz prewencyjną – i ma na celu wzmocnienie instytucji przeciwdziałających bezczynności oraz przewlekłemu prowadzeniu postępowania. Podobnie jak w przypadku grzywny jej celem jest zdyscyplinowanie organu do załatwienia sprawy, ale nade wszystko chodzi o rodzaj zadośćuczynienia wnioskodawcy za oczekiwanie na rozstrzygnięcie sprawy. Nie chodzi przy tym o naprawienie szkody, gdyż odszkodowanie zostało wprost przewidziane w art. 154 § 4 ppsa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 lutego 2018 r. sygn. akt I OSK 2229/17). Nie ulega wątpliwości, że ocena, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia stronie skarżącej za oczekiwanie na rozpoznanie i zakończenie sprawy pozostawiona została sądowi (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 343/17, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 sierpnia 2017 r. sygn. akt I OSK 2065/16). Ocena ta powinna uwzględniać wszystkie istotne okoliczności sprawy i powinna być przeprowadzona przez sąd szczególnie wnikliwie. W ocenie Sądu, ten dodatkowy środek może być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu, to jest wówczas, gdy brak jest okoliczności, które ten stan rzeczy mogłyby tłumaczyć, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia tej sankcji organ sprawy nadal nie załatwi. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy, zważywszy zatem na skalę przekroczenia wyznaczonego wyrokiem terminu i wspomniane wyżej okoliczności, w ocenie Sądu uzasadnione jest przyznanie skarżącym od organu sumy pieniężnej w kwocie po 500 złotych na rzecz każdego z nich. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 154 § 1 i § 2 ppsa w zw. z art. 154 § 6 ppsa orzeczono jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. Na podstawie art. 154 § 7 ppsa w zw. z art. 154 § 6 ppsa orzeczono jak w pkt 3 sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania w pkt 4 sentencji wyroku orzeczono na podstawie art. 200 ppsa w zw. z art. 202 § 2 ppsa w zw. z art. 205 § 2 ppsa i § 17 ust. 1 pkt 1c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 265).