I SO/Wa 3/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Monika Sawa po rozpoznaniu w dniu 20 czerwca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. H. o wymierzenie Głównej Komisji Rewizyjnej Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Mechaników Polskich grzywny za nieprzekazanie w terminie skargi wraz z aktami sprawy postanawia: 1. wymierzyć Głównej Komisji Rewizyjnej Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Mechaników Polskich grzywnę w wysokości 600 (sześćset) złotych; 2. zasądzić od Głównej Komisji Rewizyjnej Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Mechaników Polskich na rzecz wnioskodawcy A. H. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. A. H. (dalej: "wnioskodawca") pismem z 10 maja 2024 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosek o wymierzenie, na podstawie art. 55 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a."), Głównej Komisji Rewizyjnej Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Mechaników Polskich (dalej: "organ") grzywny za nieprzekazanie sądowi skargi z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę. Wnioskodawca pismem z 25 października 2023 r. skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę zatytułowaną "pozew o wydanie postanowienia w sprawie unieważnienia aktu oskarżenia". Sąd pismem z 3 listopada 2023 r., w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 31 października 2023 r., na podstawie art. 54 § 1 p.p.s.a. przekazał skargę wnioskodawcy do organu celem udzielenia na nią odpowiedzi oraz nadesłania odpowiedzi na skargę i całości akt administracyjnych. Pismo wraz ze skargą zostało doręczone organowi w dniu 7 listopada 2023 r. Wnioskodawca pismem z 10 maja 2024 r. wniósł o wymierzenie, na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. organowi grzywny za nieprzekazanie sądowi skargi z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę. Organ w dniu 30 maja 2024 r. przekazał do Sądu odpowiedź na wniosek wnioskodawcy o wymierzenie grzywny, a także na skargę oraz akta administracyjne. Skargi z dnia 25 października 2023 r. nie nadesłał. W odpowiedzi na powyższe wniósł o ich odrzucenie w całości, ewentualnie oddalenie w całości i wskazał, że zgodnie z art. 8 ust. 5 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2020 r. poz. 2261) nadzór nad działalnością stowarzyszeń należy do starosty oraz że tylko ten organ może wystąpić do sądu o uchylenie aktu wewnętrznego lub zastosowanie upomnienia lub ewentualnie nałożyć grzywnę w razie stwierdzenia, że działalność stowarzyszenia jest niezgodna ze statutem i narusza prawo (art. 28-29 ww. ustawy Prawo o stowarzyszeniach). Dalej podkreślił, że mając na uwadze powyższe, nie jest on organem administracji publicznej. Organ wskazał, że uwagi wnioskodawcy dot. aktu oskarżenia nie są adekwatne, ponieważ Główny Sąd Koleżeński organu działa w oparciu o statut Stowarzyszenia i swój regulamin oraz rozpatruje sprawy sporne pomiędzy członkami Stowarzyszenia i sprawy naruszeń postanowień statutu. Odnosząc się do wnioskodawcy organ podkreślił, że nie jest on obwiniony na etapie rozpoczęcia postępowania wewnątrzorganizacyjnego. Wnioskodawcy zarzuca się naruszenie prawa i statutu poprzez nienależyte wykonywanie obowiązków członka organu. Na chwilę obecną nie zapadło jeszcze żadne orzeczenie. Organ wskazał, że Główny Sąd Koleżeński jest również organem odwoławczym od orzeczeń sądów koleżeńskich – pełni on funkcje wewnętrznego sądu dyscyplinarnego i posiada wszelkie kompetencje w tym zakresie oraz że sprawy prowadzone przez ten sąd nie są załatwiane w jednej z form działania organu administracji publicznej, podlegających kontroli sądu administracyjnego. Podsumowując wskazał, że przedmiotowa sprawa nie mieści się w katalogu spraw rozpatrywanych przez sądy administracyjne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Wniosek o wymierzenie grzywny za nieprzekazanie w terminie skargi, odpowiedzi na skargę oraz akt sprawy podlega uwzględnieniu. Zgodnie z art. 54 § 1 p.p.s.a., skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi. Organ, o którym mowa w § 1, przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, w postaci papierowej lub elektronicznej, w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania (art. 54 § 2 p.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 55 § 1 p.p.s.a., w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, Sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Przewidziany w art. 54 § 2 p.p.s.a. obowiązek przekazania sądowi skargi, akt sprawy i odpowiedzi na skargę ma charakter bezwzględny. Artykuł 55 § 1 p.p.s.a., na mocy którego złożono wniosek o wymierzenie grzywny ma na celu zdyscyplinowanie organów administracji publicznej do terminowego wykonania obowiązków określonych w art. 54 § 2 p.p.s.a. i zapobieganie przetrzymywaniu przez nie skarg skierowanych do sądu administracyjnego. Sąd, odnosząc się na wstępie do argumentów organu zawartych w odpowiedzi na wniosek oraz do postulatu odrzucenia bądź oddalenia wniosku inicjującego postępowanie, gdyż Instytut nie jest organem administracji publicznej, a wniosek o ukaranie grzywną nie dotyczy sprawy należącej do właściwości sądów administracyjnych stwierdza, że wniosek ten nie zasługuje na uwzględnienie. Artykuł 25 § 1-4 p.p.s.a., określając katalog podmiotów mających zdolność występowania przed sądem administracyjnym jako strona i wymieniając w tym katalogu "organ administracji publicznej" nie odnosi się do szerszego pojęcia "organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi", a który to organ jest – zgodnie z art. 32 p.p.s.a. - stroną w postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej, obok skarżącego i ewentualnych uczestników postępowania (art. 12 p.p.s.a.). Oznacza to, że art. 25 § 1-4 p.p.s.a. dotyczy adresatów działań organów "których działanie, bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi", a nie tych organów. Zdolność organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi do występowania przed sądem administracyjnym jako strona wynika z art. 32 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 17 maja 2013 r. sygn. akt II OSK 2878/12 podkreślił, że z art. 32 p.p.s.a. wprost wynika, że w postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej stroną jest organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Skoro organ jest stroną, to ma zdolność sądową. Również w doktrynie podkreśla się, że zdolność sądową podmiotu skarżonego (organu w szerokim rozumieniu, innymi słowy: przeciwnika skarżącego) w postępowaniu przed tym organem ma samodzielne źródło w art. 32 p.p.s.a. (zob.: B. Adamiak, O podmiotowości organów administracji publicznej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Państwo i Prawo z 2006r., nr 11, s. 52-53; M. Romańska, Glosa do uchwały NSA z 13 listopada 2012r., I OPS 3/12, Orzecznictwo Sądów Polskich z 2014 r., nr 3, s. 28 i n.), a zatem każdy podmiot, przeciwko którego aktowi, czynności, bezczynności, przewlekłości podlegających kontroli sądowoadministracyjnej sformułowana jest skarga, z tego faktu uzyskuje przymiot zdolności sądowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, przyjmując w świetle ustawy status skarżonego "organu" (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 kwietnia 2015 r. sygn. akt I OSK 753/15. W konsekwencji organ, do którego złożono skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania jest stroną postępowania sądowego. Natomiast kwestię, czy organ ten jest podmiotem (organem w znaczeniu funkcjonalnym) obowiązanym w rozumieniu przepisów prawa do wydania decyzji administracyjnej w sprawie zainicjowanej wnioskiem/pismem strony, z uwagi na przedmiot postępowania z wniosku o ukaranie karą grzywny na mocy art. 55 § 1 p.p.s.a., można rozstrzygnąć dopiero podczas rozpatrywania skargi wniesionej w sprawie. Takiej oceny nie może dokonywać podmiot, do którego skarga jest kierowana, lecz może uczynić to wyłącznie Sąd. Stanowisko takie wielokrotnie wyrażano w judykaturze. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 21 lutego 2019 r. sygn. akt I OZ 105/19 stwierdził, że przekazanie sądowi administracyjnemu skargi jest bezwzględne i obligatoryjne, niezależne od tego, czy dany podmiot uznaje, że skarga nie należy do kognicji sądu administracyjnego, czy uważa, że nie jest organem w rozumieniu ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, albo nie jest dysponentem żądanych informacji, bądź stwierdzi że żądane informacje nie stanowią informacji publicznej. Już tylko samo złożenie skargi stanowi żądanie strony nadania skardze określonego biegu i obliguje podmiot, do którego skarga ta została skierowana do uczynienia zadość temu żądaniu. Nie jest on uprawniony do dokonywania ocen zasadności skargi i żądania jej przekazania. To dopiero Sąd w toku postępowania zainicjowanego skargą zobowiązany jest dokonać tych ocen i ustalić, czy skarga, będąca pismem kierowanym do sądu, mieści się w zakresie właściwości sądów administracyjnych. Tym samym żadna z powoływanych przez organ okoliczność nie zwalnia go z obowiązku przekazania do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargi wraz z odpowiedzią na skargę. Stanowisko w tym przedmiocie jest utrwalone w judykaturze (por. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 30 czerwca 2010 r. sygn. I OZ 495/10; 11 stycznia 2011 r. sygn. I OZ 996/10; 21 sierpnia 2013 r. sygn. akt I OZ 698/13, 15 maja 2018 r. sygn. akt I OZ 454/18). Wskazać także należy, że w dniu 16 kwietnia 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny podjął uchwałę sygn. akt III OPS 1/23, w której stwierdzone zostało, że: dopuszczalny jest wniosek o wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a., w sytuacji, gdy skarga, która nie została przekazana przez ten organ do sądu administracyjnego, jest niedopuszczalna. Rozstrzygnięcie w przedmiocie wymierzenia grzywny ma na celu przymuszenie organu do nadesłania sądowi skargi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w określonym terminie. Dopiero wymuszenie tego obowiązku daje podstawę do rozpoznania sprawy. Rozstrzygnięcie w przedmiocie dopuszczalności skargi, jakkolwiek o charakterze formalnym, to jednak kończy postępowanie sądowoadministracyjne. Nie byłoby to możliwe, gdyby organ nie wypełnił swoich obowiązków z art. 54 § 1 p.p.s.a. NSA wskazał, też że nie zawsze jest oczywiste, że sprawa nie jest sprawą z zakresu administracji publicznej. Gdyby uznać, że w sprawie wymierzenia grzywny za nieprzekazanie akt sprawy można dokonywać oceny, czy sprawa jest sprawą z zakresu administracji publicznej, to mogłoby dochodzić do sytuacji, że sąd rozpoznający sprawę wymierzenia grzywny mógłby uznać, iż nie jest to sprawa z zakresu administracji publicznej zaś sąd rozpoznający skargę mógłby wyrazić odmienny pogląd. Tym samym w ocenie Sądu argumenty organu dotyczące odrzucenia wniosku o wymierzenie grzywny, w związku ze stwierdzeniem organu, że skarga jest niedopuszczalna nie mogą odnieść skutku. Przechodząc zatem do oceny zasadności wniosku o wymierzenie organowi grzywny, zauważyć należy, że organ nie zakwestionował otrzymania w dniu 7 listopada 2023 r. skargi wnioskodawcy. Tym samym zobowiązany był do jej przekazania do Sądu w terminie 30 dni od jej otrzymania wraz z odpowiedzią i aktami administracyjnymi. Organ odpowiedź na skargę i wniosek wnioskodawcy wraz z aktami administracyjnymi przekazał do Sądu w dniu 3 czerwca 2024 r. (k. 20 akt sądowych). Natomiast skargi nie przekazał do dnia dzisiejszego. Uznać zatem należy, że organ nie wykonał obowiązku wynikającego z art. 54 § 2 p.p.s.a. Jeszcze raz podkreślić należy, że bezwzględnym obowiązkiem organu, za pośrednictwem którego wniesiono skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania, jest przekazanie do Sądu skargi w prawem przewidzianym terminie. Tym samym nawet, gdyby uzasadnionym było przekonanie organu, że skarga nie jest dopuszczalna, nie zwalnia organu od obowiązku przekazania tej skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę do sądu administracyjnego. Rolą sądu administracyjnego, a nie organu, jest dokonanie oceny skargi zarówno pod względem formalnym, jak i merytorycznym w oparciu o skargę i akta administracyjne. Sąd z tego względu stwierdził, że zaszła podstawa do wymierzenia organowi grzywny i uznał, że adekwatna do stopnia opieszałości organu jest grzywna w wysokości 600 zł. Stwierdzić bowiem należy, że stan nieprzekazania skargi trwa od ponad 6 miesięcy. Organ nadesłał odpowiedź na skargę i wniosek wraz z aktami administracyjnymi, ale bez przekazanej mu skargi. Natomiast przedstawiona przez organ argumentacja nie usprawiedliwia niedopełnienia ciążącego na nim obowiązku przekazania skargi Sądowi. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania, na które składa się uiszczony wpis sądowy w wysokości 100 zł, Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a.