II SA/Wa 1096/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas, Asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak (spr.), , Protokolant starszy specjalista Elwira Sipak, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi P. S. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] kwietnia 2025 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej oddala skargę P.S. (dalej, jako: skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] (dalej, jako: organ lub Zarząd) z dnia [...] kwietnia 2025 r. Nr [...] o odmowie zakwalifikowania skarżącej do udzielenia pomocy mieszkaniowej. W uzasadnieniu zaskarżonej uchwały wskazano, że skarżąca (ur. 1992 r., panna) wystąpiła z wnioskiem o pomoc mieszkaniową poprzez zawarcie umowy najmu z zasobu Miasta - lokalu nr [...] przy ul. [...]. W swym wniosku ujęła dzieci W. S. (ur. 2008 r.) i F.W. (ur. 2024 r.). Lokal składa się z 2 pokoi i kuchni o powierzchni użytkowej 47,54 m², w tym powierzchni mieszkalnej 26,76 m² i wyposażony jest w następujące instalacje: elektryczną, gazową, kanalizacyjną, zimnej wody. Organ przywołał dalej § 4, § 32 ust. 1 pkt 1, § 32 ust. 8 i § 9 ust. 1 pkt 2 uchwały Nr XXIII/669/2019 Rady m.st. Warszawy w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu m.st. Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2019 r. poz. 14836 ze zm., dalej, jako: uchwała mieszkaniowa) i wyjaśnił, że z przeprowadzonego postępowania wynika, że przedmiotowy lokal skarżąca wraz z rodzicami i siostrą uzyskała w ramach realizacji wyroku eksmisyjnego za zaległości. Umowa została zawarta [...] października 2015 r. ze skarżącą jej rodzicami oraz siostrą i obowiązywała do [...] października 2017 r. Zakład Gospodarowania Nieruchomościami w dniu [...] października 2016 r. wypowiedział zainteresowanej wraz z rodziną umowę najmu za zaległości, a [...] marca 2020 r. wezwał do opróżnienia lokalu. Matka skarżącej zmarła w dniu [...] sierpnia 2020 r. Skarżąca wraz z ojcem i siostrą w dniu [...] maja 2021 r. podpisali umowę w sprawie restrukturyzacji zadłużenia, z której się wywiązują. Kwota pozostała do spłaty wynosi 7 849,64 zł (stan na 31 grudnia 2024 r.). Zgodnie z warunkami zawartej umowy dłużnicy zobowiązali się spłacić 40 % zadłużenia, tj. kwotę 12 322,77 zł do 30 września 2030 r., natomiast pozostałe 60% zadłużenia tj. kwota 18 484,17 zł zostanie umorzona pod warunkiem wywiązania się z warunków zawartych w umowie, jednak nie później niż do 30 grudnia 2030 r. W toku prowadzonych czynności pracownicy Wydziału Zasobów Lokalowych dokonali wizji zarówno w mieszkaniu jak i wśród mieszkańców budynku, które nie potwierdziły zamieszkiwania skarżącej wraz z córką i synem w lokalu nr [...] przy ul. [...] oraz ojca zainteresowanej. Obecne miejsce zamieszkania skarżącej i jej dzieci nie jest znane. W badanym okresie 12 miesięcy skarżąca uzyskiwała dochody z prowadzonej działalności gospodarczej oraz prac dorywczych a jej średni miesięczny dochód wyniósł 2 615,02 zł. Wniosek skarżącej został negatywnie zaopiniowany przez Komisję Mieszkaniową. Mając powyższe na względzie, organ odmówił udzielania skarżącej pomocy mieszkaniowej. Z tym rozstrzygnięciem skarżąca nie zgodziła się i wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wyniki sprawy, tj. art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a., poprzez niewyjaśnienie okoliczności faktycznych istotnych dla prawidłowego rozpoznania sprawy oraz dowolną ocenę zebranego materiału dowodowego, polegającego na tym, że nie przesłuchano skarżących i nie zastosowano prawa do polepszenia warunków mieszkaniowych wnioskującej i jej rodziny. Mając powyższe na względzie skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały. W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że nie zgadza się z ustaleniami organu ponieważ są prawdziwe i nic nie mają ze stanem faktycznym ponieważ skarżąca mieszka w mieszkaniu przy ul [...] razem z dziećmi oraz swoją rodziną, jest to jej jedyne centrum życiowe, jej sytuacja społeczna oraz rodzinna jest na tyle zła, że warunki mieszkaniowe wymagają poprawy. Sytuacja finansowa nie pozwala skarżącej na wynajęcie mieszkania na wolnym rynku. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Podniósł, że w mieszkaniu podczas wizji zastano jedynie W. S., nie ujawniono żadnych śladów obecności w mieszkaniu starszej córki skarżącej, w szczególności brak typowych przyborów licealistki takich jak biurko, książki, zeszyty. Brak również dodatkowego łóżka w którym mogłaby spać. Obecna podczas wizji W. S. nie wskazała również, że w lokalu zamieszkuje córka skarżącej. Okoliczności braku zamieszkania skarżącej wraz z dziećmi oraz jej ojca w przedmiotowym lokalu zostały potwierdzone przez pozostałych mieszkańców budynku. Zeznawali zgodnie, że skarżąca faktycznie kiedyś tam mieszkała z rodzicami ale od dłuższego czasu ich nie widują, a przedmiotowy lokal jest zajmowany przez inną młodą kobietę. Obecne miejsce zamieszkania skarżącej i jej dzieci nie jest znane. Organ podniósł, że stanowisko Zarządu zawarte w zaskarżonej uchwale zostało oparte na zgromadzonej, spójnej dokumentacji, z której wynika, że zainteresowana wraz z dziećmi (w wieku 17 lat i 11 miesięcy) nie zamieszkuje w lokalu nr [...] przy ul. [...]. Postanowieniem z dnia 18 sierpnia 2025 r. sygn. akt II SA/Wa 1096/25 Sąd postanowił dopuścić do udziału w charakterze uczestnika Stowarzyszenie [...] w [...]. W piśmie procesowym z dnia [...] sierpnia 2025 r. ww. Stowarzyszenie poparło skargę. Podniosło, że od wielu lat pomaga skarżącej, która znajduje się bardzo trudnej sytuacji życiowej i materialnej. Natomiast poczynione przez organ ustalenia w tej sprawie są nieprawidłowe. W piśmie procesowym z dnia [...] września 2025 r. pełnomocnik z urzędu skarżącej wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały. Wskazał, że zaskarżona uchwala narusza art. 7 K.p.a. w zw. z art. 10 K.p.a. i art. 107 K.p.a. poprzez niewyjaśnienie okoliczności faktycznych sprawy tj. faktycznego miejsca zamieszkiwania córki skarżącej – małoletniej W.S. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanych przepisów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w zakresie swojej właściwości, ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną, postanowienie, czy też inny akt lub czynność z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu lub podjęcia spornej czynności. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej jako: P.p.s.a.). W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że niniejsza sprawa mieści się w kategorii spraw wskazanych w art. 3 § 2 pkt 6 P.p.s.a. i podległych kognicji sądów administracyjnych, albowiem zaskarżona uchwała jest aktem z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w powołanym wyżej przepisie (por. np.: uchwała NSA podjęta w składzie 7 sędziów z dnia 21 lipca 2008 r. w sprawie I OSP 4/08 oraz wyrok NSA z dnia 14 września 2011 r. sygn. akt I OSK 866/11 i wyroki: WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 29 grudnia 2011 r. sygn. akt II SA/Go 908/11; WSA w Olsztynie z dnia 4 października 2011 r., sygn. akt II SA/Ol 649/11; WSA we Wrocławiu z dnia 7 kwietnia 2010 r., sygn. akt IV SA/Wr 9/10; WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 760/15). Zaskarżona uchwała Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] kwietnia 2025 r. Nr [...] stanowi akt, o jakim mowa w art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2024 r. poz. 145, ze zm.). Przepis ten stanowi, że każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Do zaskarżenia tego typu aktów zastosowanie ma art. 53 § 2a P.p.s.a., który stanowi, że w przypadku innych aktów, jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi i nie stanowi inaczej, skargę można wnieść w każdym czasie bez konieczności wzywania organu do usunięcia naruszenia prawa. Zaskarżona uchwała jest aktem, który może być zaskarżony w każdym czasie, bez konieczności wzywania organu do usunięcia naruszenia prawa. Zgodnie z art. 147 § 1 P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie. Uchwała Rady Miasta Stołecznego Warszawy nr XXIII/669/2019 z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy, będąca podstawą materialnoprawną zaskarżonej uchwały, została wydana na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 725 ze zm.). Wskazane przepisy zawierają upoważnienie dla rad gmin do uchwalenia zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy (art. 21 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r.), a także wskazują wymagany zakres uchwał określających te zasady. Zgodnie z art. 4 ust. 1 powołanej ustawy tworzenie warunków do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych wspólnoty samorządowej należy do zadań własnych gminy. W celu realizacji zadań, o których mowa w art. 4 ustawy, gmina może tworzyć i posiadać zasób mieszkaniowy (art. 20 ust. 1 ustawy). Ustawa nie określa materialnoprawnych przesłanek zakwalifikowania do kategorii osób oczekujących na zawarcie umowy najmu lokalu mieszkalnego z zasobów mieszkaniowych gminy, pozostawiając na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy radzie gminy kompetencję do ustalenia zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy. Zgodnie z § 4 uchwały mieszkaniowej, pomoc mieszkaniowe może być udzielana osobom, które spełniają kryteria określone w § 5 (kryterium dochodowe) oraz w § 7 z zastrzeżeniem § 8 i § 9 (kryterium metrażowe). Stosownie do § 32 ust. 1 uchwały mieszkaniowej, wnioski osób ubiegających się o pomoc mieszkaniową należy poddać szczegółowej analizie uwzględniającej: ocenę faktycznych warunków mieszkaniowych przeprowadzoną bezpośrednio w miejscu zamieszkiwania wnioskodawcy z zastrzeżeniem ust. 9 i 1p (pkt 1), dotychczasowy sposób korzystania przez wnioskodawcę z lokalu, a w szczególności przestrzeganie przez wnioskodawcę warunków określonych w umowie najmu oraz wywiązywanie się z obowiązków najemcy (pkt 2) oraz zamieszkiwanie wnioskodawcy i innych osób zgłoszonych we wniosku do wspólnego zamieszkiwania w lokalu za zgodą właściciela (pkt 3). W myśl § 32 ust. 8 ww. uchwały mieszkaniowej, niezłożenie oświadczeń i dokumentów w wyznaczonym terminie umożliwiających przeprowadzenia analizy, potwierdzenie w nich nieprawdy, jak również dodatkowe informacje uzyskane w toki analizy, mogą stanowić podstawę odmowy zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej. Zgodnie z § 9 ust. 1 pkt 2 uchwały mieszkaniowej, odmawia się pomocy mieszkaniowej jeżeli z analizy wniosku i załączonych dokumentów oraz sytuacji życiowej, rodzinnej i materialnej ustalonej między innymi w miejscu zamieszkania wnioskodawcy wynika, że występuje rażąca dysproporcja pomiędzy niskimi dochodami wykazanymi przy składaniu wniosku o pomoc mieszkaniową, a faktycznym stanem majątkowym wnioskodawcy lub osób ubiegających się wraz z nim o pomoc mieszkaniową, a także gdy faktyczne warunki mieszkaniowe wnioskodawcy i osób ubiegających się z nim o pomoc mieszkaniową nie potwierdzają sytuacji wykazanej we wniosku, a w ocenie zarządu dzielnicy wnioskodawca ma możliwość zabezpieczenia potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie. Z akt sprawy wynika, że skarżąca wystąpiła z wnioskiem o pomoc mieszkaniową poprzez zawarcie umowy najmu z zasobu Miasta - lokalu nr [...] przy ul. [...]. We wniosku ujęła dzieci W. S. (ur. 2008 r.) i F. W. (ur. 2024 r.). Lokal składa się z 2 pokoi i kuchni o powierzchni użytkowej 47,54 m², w tym powierzchni mieszkalnej 26,76 m² i wyposażony jest w następujące instalacje: elektryczną, gazową, kanalizacyjną, zimnej wody. Przeprowadzona przez pracowników organu wizja lokalna w ww. lokalu, jak i wśród sąsiadów nie wykazała jednak aby skarżąca wraz z dziećmi zamieszkiwała w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...]. Jak wskazano skarżąca była nieobecna, a w lokalu nie stwierdzono jakichkolwiek śladów wskazujących na zamieszkiwanie skarżącej wraz córką będącą uczennicą szkoły średniej i 11 miesięcznego syna. W szczególności brak było typowych przyborów licealistki takich jak biurko, książki, zeszyty. Brak również dodatkowego łóżka, w którym mogłaby spać. Nawet czasowa nieobecność konkretnego członka rodziny w miejscu zamieszkania nie uniemożliwia identyfikacji śladów bytności takiej osoby. Nawet kilkutygodniowy wyjazd nie wiąże się przecież z wyzbyciem się takich przedmiotów, jak łózko, biurko czy ubrania. Należy wskazać, że ustalenie zamieszkiwania osoby w danym lokalu powinno wiązać się z ustaleniem w szczególności, czy dana osoba posiada tam swoje rzeczy osobiste oraz czy dysponuje własnym miejscem noclegowym czy/lub własnym pokojem. Na takie rozumienie terminu "zamieszkanie" wskazuje definicja legalna miejsca zamieszkania znajdująca się w Kodeksie cywilnym, zgodnie z którą z miejscem zamieszkania wiąże się przebywanie w danej miejscowości z zamiarem stałego pobytu, a nie przebywanie jedynie przez część swojego czasu (art. 25 K.c.). Niewątpliwie istotne są również – w okolicznościach tej sprawy - uwarunkowania np. interpersonalne, społeczne. W tej sprawie w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...] nie potwierdzono śladów zamieszkiwania skarżącej wraz z dziećmi. Nie potwierdziła tego również zamieszkująca tam W. S. – siostra skarżącej, jak również faktu tego nie potwierdzili rozpytani sąsiedni, co zostało udokumentowane w aktach sprawy. Dostrzec trzeba, że skarżąca nie była przy tym w stanie wykazać w żaden sposób, że jest inaczej. Skarżąca podnosi jedynie, iż ustalenia organu nie są prawidłowe jednak twierdzenia jej pozostają gołosłowne w świetle dokonanych ustaleń i przy braku dowodów przeciwnych. Wobec powyższego faktu niezamieszkiwania skarżącej - lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...], w pełni zasadne było, zdaniem Sądu, wydanie rozstrzygnięcia o odmowie zakwalifikowania skarżącej do udzielenia pomocy mieszkaniowej stosownie do § 32 ust. 1 pkt 1, 2 i 3 w zw. z § 32 ust. 8 uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali. Zaskarżona uchwała odpowiada prawu. Zdaniem Sądu, w sprawie nie było również potrzeby przesłuchania skarżącej, gdyż wszystkie okoliczności faktyczne zostały wyjaśnione innymi środkami dowodowymi. W tym stanie sprawy, nie podzielając argumentów zawartych w złożonej skardze, oraz uznając iż organ w sposób prawidłowy zebrał i ocenił materiał dowodowy, oraz iż przy wykonywaniu tych czynności nie naruszył przepisów prawa, Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 P.p.s.a.