II SA/Wa 128/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodnicząca Sędzia WSA Iwona Dąbrowska po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D.C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi D.C. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] W. w przedmiocie odmowy zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu mieszkalnego z zasobu W. postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów - D.C., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, skargą z dnia 19 grudnia 2013 r. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] W. z dnia [...] września 2013 r. nr [...], odmawiającą uzupełnienia listy osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu na podstawie § 39 uchwały nr LVIII/1751/2009 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. Wraz ze skargą złożony został wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od ponoszenia kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl zaś art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej powoływana jako ppsa), prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jednak wolą ustawodawcy wprowadzono do procedury sądowoadministracyjnej jeden, wyjątkowy przypadek, gdy, niezależnie od sytuacji majątkowej strony, prawo pomocy jej nie przysługuje. Mianowicie, prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi (art. 247 ppsa). Z kolei, o oczywistej bezzasadności skargi można mówić, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. Chodzi więc o sytuację, w której obowiązujące prawo jasno i jednoznacznie wyklucza możliwość uwzględnienia żądania skarżącego (por. także postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 1 października 2009 r., sygn. akt I OZ 918/09, Lex 573308; z dnia 19 sierpnia 2009 r., sygn. akt 788/09, Lex 552419; z dnia 28 stycznia 2009 r., sygn. akt I OZ 35/09. Lex 551912). Co więcej, oczywistą bezzasadnością skargi w rozumieniu art. 247 ppsa jest również niedopuszczalność skargi, czyli także i sytuacja, w której, na mocy wyraźnego przepisu ustawy sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Zgodnie bowiem z art. 58 § 1 pkt 6 ppsa, sąd odrzuca skargę jeżeli z innych przyczyn (niż przyczyny wymienione w pkt 1-5 tego przepisu) wniesienie skargi jest niedopuszczalne. W niniejszej sprawie występuje przesłanka bezzasadności skargi. Zgodnie z treścią art. 3 § 2 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012 r. poz. 270) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2013 r. poz. 594 ze zm.) przewiduje możliwość zaskarżenia do sądu administracyjnego również uchwał podjętych przez organy gminy. Jak stanowi bowiem art. 101 ust. 1 tej ustawy, każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia - zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego. Pojęcie organów gminy w rozumieniu przywołanych powyżej przepisów ustawy o samorządzie gminnym odnosi się również do organów dzielnic W., co znajduje potwierdzenie w art. 5, art. 35 i art. 37 ustawy o samorządzie gminnym, jak też w art. 5, art. 6 i art. 11 ustawy z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju miasta stołecznego Warszawy (Dz. U. Nr 41, poz. 361 ze zm.). Oznacza to zatem, że podmiot domagający się ochrony sądowoadministracyjnej może wnieść skargę również na akty organów dzielnicy, przy czym także i w tym przypadku muszą być spełnione warunki określone w art. 101 ust. 1 ustawy, tzn. przedmiotem skargi musi być uchwała podjęta w sprawie z zakresu administracji publicznej. Powyższy warunek, w ocenie Sądu, w niniejszej sprawie nie został spełniony. Zaskarżona uchwała Zarządu Dzielnicy [...] W. została podjęta na skutek złożonego przez skarżącą D.C. wniosku o ponowne zawarcie umowy najmu lokalu po uprzednim wypowiedzeniu jej z powodu zadłużenia. Podstawą jej wydania była uchwała Nr LVIII/1751/2009, a konkretnie jej § 39, który wskazuje, w jakiej sytuacji faktycznej dopuszczalne jest ponowne zawarcie umowy najmu lokalu. W uchwale z dnia 21 lipca 2008 r., sygn. akt I OPS 4/08 (publ.: ONSA i WSA 2008/6/90), Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że przedmiotem uchwały organu wykonawczego jednostki samorządu gminnego jest zakwalifikowanie i umieszczenie na liście osób oczekujących na najem lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy. Uchwała ta, niebędąca decyzją administracyjną a aktem organu jednostki samorządu terytorialnego, innym niż akt prawa miejscowego, jest aktem z zakresu administracji publicznej i kończy pierwszy etap postępowania obowiązującego przy udzielaniu pomocy mieszkaniowej przez gminę. Działanie organu wykonawczego jednostki samorządowej (w tym wypadku zarządu dzielnicy) nie stanowi więc oferty zawarcia umowy najmu ani negocjacji i nie ma charakteru cywilnoprawnego, a jedynie charakter administracyjnoprawny. Taka uchwała rozstrzyga o tym, czy określonej osobie może być przyznana pomoc w zakresie zaspokojenia jej potrzeb lokalowych z wykorzystaniem lokali znajdujących się w mieszkaniowym zasobie gminy. Dopiero po skierowaniu przez zarząd dzielnicy do zawarcia umowy najmu lokalu następuje drugi etap postępowania, w którym wnioskodawca zawiera z zarządcą nieruchomości umowę najmu konkretnego lokalu i ten etap, z uwagi, że kończy go zawarcie umowy, ma już zdecydowanie charakter cywilnoprawny. Jednakże w przedmiotowym postępowaniu nie wystąpił pierwszy opisany powyżej pierwszy etap postępowania. Należy wyraźnie zaznaczyć, że decydujące znaczenie w niniejszej sprawie ma wola skarżącej, która wniosła o ponowne zawarcie umowy najmu lokalu. Dokonanie takiej czynności nie wynika zaś z zakresu władztwa publicznego, a pozostaje w kompetencjach organu gminy wynikających z faktu bycia właścicielem przedmiotowych lokali. Organ rozstrzygał o woli zawarcia ze wnioskodawczynią kolejnej umowy najmu, przez co jednoznacznie należy uznać, że sprawa ma charakter cywilnoprawny. Powyższe stanowisko jest ugruntowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, np. postanowienie z dnia 25 lipca 2013 r. sygn. akt I OSK 578/13, z dnia 31 stycznia 2013 r. sygn. akt I OSK 2137/12, z dnia 25 lipca 2013 r. sygn. akt I OSK 913/13. W tej zaś sytuacji, skarga na uchwałę w przedmiocie odmowy uzupełnienia listy osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu nie jest skargą na akt mieszczący się w granicach właściwości sądów administracyjnych, zakreślonych powołanym powyżej art. 3 § 2 ustawy p.p.s.a. Wobec powyższych ustaleń należy uznać, że sprawa ze skargi D.C. nie jest objęta właściwością sądów administracyjnych, a skarga jest niedopuszczalna, co wypełnia dyspozycję art. 247 p.p.s.a. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 247 cyt. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił jak w sentencji.