II SA/Wa 1395/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas, Sędzia WSA Iwona Maciejuk (spr.), Asesor WSA Mateusz Rogala, , Protokolant starszy sekretarz sądowy Marcin Rusinowicz-Borkowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 maja 2025 r. sprawy ze skargi Y. M. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] lipca 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały. Y. M. wnioskiem z dnia [...] lutego 2024 r. zwróciła się do Zarządu Dzielnicy [...] o zawarcie umowy najmu lokalu Miasta. W uzasadnieniu wskazała, że wraz z dwiema córkami wynajmuje małe mieszkanie, które trudno jest jej opłacić. Wskazała na różne niedogodności wynikające ze wspólnego zamieszkiwania trzech osób w jednym pokoju. Zarząd Dzielnicy [...] uchwałą z dnia [...] lipca 2024 r. nr [...], na podstawie § 6 pkt 8 uchwały nr XLVI/1422/2008 Rady m.st. Warszawy z dnia 18 grudnia 2008 r. w sprawie przekazania dzielnicom m.st. Warszawy do wykonywania niektórych zadań i kompetencji m.st. Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2016 r. poz. 6725), § 35 ust. 1, § 4, § 5 ust. 1 w związku z ust. 2 pkt 1, § 5 ust. 3a, § 7 ust. 1 pkt 2, § 32 ust. 1 pkt 4 w związku z ust. 8 uchwały nr XXIII/669/2019 Rady m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta [...] (Dz. Urz. Woj. Maz. poz. 14836 z późn. zm.) odmówił zakwalifikowania Y. M. do udzielenia pomocy mieszkaniowej. Zarząd Dzielnicy w uzasadnieniu wskazał, że Y. M. ubiega się wraz z dwoma dorosłymi córkami o udzielenie pomocy mieszkaniowej. Wnioskodawczyni jest obywatelką [...], córki są obywatelkami [...] (młodsza posiada status [...]). Zainteresowana do Polski przyjechała w 2022 r. z młodszą córką. Starsza córka przebywała w Polsce od lipca 2021 r. Zamieszkała wraz z córkami na terenie Dzielnicy [...]. Następnie wynajęły pokój w domu jednorodzinnym na terenie Dzielnicy [...] przy ul. [...], w którym wcześniej mieszkała jedna z córek. Od [...].12.2023 r. wynajmuje od osoby prywatnej na podstawie umowy najmu lokal nr [...] przy ul. [...] w [...]. Powyższy lokal składa się z 1 pokoju, kuchni, przedpokoju i łazienki z wc. Powierzchnia użytkowa wynosi 27,10 m2, powierzchnia mieszkalna wynosi 16,40 m2 W lokalu zamieszkują 3 osoby, metraż uprawniający do udzielenia pomocy mieszkaniowej nie może przekroczyć 20,00 m2 powierzchni mieszkalnej. Dochód trzyosobowego gospodarstwa wnioskodawczyni wynosi 3 414,91 zł. Mimo, że zainteresowana spełnia kryteria określone w Uchwale Nr XXIII/669/2019 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. to nie wypełnia przepisu art. 23 ust. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (t.j. Dz.U. 2023.725), zgodnie z którym umowa najmu lokalu socjalnego może być zawarta z osobą, która nie posiada tytułu prawnego do lokalu. Komisja Mieszkaniowa sprawę zaopiniowała negatywnie. Wniosek został rozstrzygnięty na podstawie § 4 w związku z § 5 ust. 1, ust. 2 pkt. 1, ust. 3, 5 ust. 3a, § 7 ust. 1 pkt 2, § 32 ust. 1 pkt 4 w związku z ust. 8 uchwały Nr XXIII/669/2019 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta [...] z późniejszymi zmianami - posiadanie tytułu prawnego do obecnie zajmowanego lokalu. Uchwała Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] lipca 2024 r. nr [...] stała się przedmiotem skargi Y. M. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej uchwały bądź stwierdzenie jej nieważności i zobowiązanie organu administracji publicznej do ponownego rozpatrzenia sprawy zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa i uwzględnieniem interesu i sytuacji osobistej, rodzinnej, materialnej i mieszkaniowej strony skarżącej, zarzucając naruszenie art. 7 oraz art. 75, 77, 80, 107 k.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego, niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz niewystarczające i niebudzące zaufania uzasadnienie faktyczne decyzji, podczas gdy prawidłowo przeprowadzone postępowanie dowodowe i w efekcie prawidłowo ustalone okoliczności faktyczne sprawy dałyby podstawę do przyznania skarżącym pomocy mieszkaniowej w określonej przepisami formie, art. 8, 9 oraz 107 § 1 pkt 7 k.p.a. poprzez nienależyte i niewyczerpujące informowanie stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, w tym brak udzielenia stronie skarżącej niezbędnych wyjaśnień i wskazówek dotyczących trybu postępowania w sytuacji niezgadzania się na podjętą decyzję, co istotnie narusza zaufanie do władzy publicznej i może prowadzić do poniesienia szkody z powodu nieznajomości prawa przez osoby starające się o przyznanie pomocy mieszkaniowej. Skarżąca w uzasadnieniu wskazała, że WSA w Warszawie w wyroku z dnia 9 maja 2024 r. II SA/Wa 2140/23 podważył twierdzenia organu, jakoby nie wypełnienie przepisu art. 23 ust. 2 ustawy o ochronie lokatorów było wystarczającą przesłanką do wykluczenia skarżącej z możliwości skorzystania z pomocy mieszkaniowej. Skarżąca podniosła, że wskazana regulacja wyraźnie stanowi, iż umowa najmu lokalu socjalnego nie może być zawarta z osobą, która posiada tytuł do lokalu. Nie jest to jednak jednoznaczne z możliwością pozytywnego rozpatrzenia wniosku o przyznanie pomocy mieszkaniowej (nie tylko w formie przyznania prawa do lokalu socjalnego), szczególnie w sytuacji gdy wniosek składa rodzina cudzoziemska, zamieszkująca na bardzo niewielkiej przestrzeni, wykazująca stosunkowo niewielkie przychody i wynajmująca lokal na wolnym rynku, którego może zostać pozbawiona w sytuacji braku środków finansowych na opłatę czynszu (umowy najmu zawierane są na czas określony i pozwalają na ich rozwiązanie przez strony w określonych sytuacjach, również za porozumieniem stron). Skarżąca zarzuciła, że organ nie poddał analizie sytuacji osobistej strony, nie wykazał się w tym względnie należytą starannością, nie wziął pod uwagę faktu, że w sytuacji braku wystarczających środków na utrzymanie rodziny, może ona być zmuszona do opuszczenia obecnie wynajmowanego lokalu i znalezienia się w kryzysie bezdomności. Powyższy przepis nie ogranicza organu w zakresie podjęcia pozytywnej decyzji w sprawie przyznania pomocy mieszkaniowej. Z praktyki bowiem wiadomo, że wpisanie na listę osób oczekujących na przyznanie lokalu socjalnego nie jest równoznaczne z podpisaniem umowy najmu lokalu, a okres oczekiwania na umowę może być długi. Trudno więc wymagać od strony skarżącej, żeby mimo zamieszkiwania w bardzo trudnych warunkach, rezygnowała i z tego minimum. Skarżąca zaznaczyła, że organ nie wykazał się również wystarczającą starannością w zakresie udzielania informacji o możliwości wniesienia odwołania od przesłanego pisma. Brakuje mu tytułu, oznaczenia czym faktycznie ono jest (decyzją, uchwałą) i pouczenia dla strony o możliwości odwołania się od niego, zarówno co do formy takiego odwołania jak i terminu jego wniesienia. Organ miał świadomość, iż negatywne rozstrzygniecie dotyczy osób cudzoziemskich, które zapewne nie władają językiem polskim w wystarczającym zakresie, a tym bardziej nie muszą orientować się w polskich regulacjach prawnych, co nakłada na niego szczególny obowiązek informacyjny. Wyraźnie naruszył tym art. 9 k.p.a., a także inne przepisy, które gwarantują stronom należyte traktowanie przez organy władzy publicznej. Zarząd Dzielnicy [...], reprezentowany przez radcę prawnego, w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Organ wskazał m.in., że zgodnie z § 5 ust. 3 uchwały Miasta o formie udzielenia pomocy mieszkaniowej decyduje wysokość osiągniętego dochodu gospodarstwa domowego. Organ przy podejmowaniu uchwały działał na podstawie obowiązujących przepisów zarówno uchwały Miasta jak i ustawy. Została zbadana zarówno sytuacja dochodowa skarżącej jak i warunki zamieszkiwania. Jednakże z uwagi na fakt, iż skarżąca wraz z rodziną wynajmuje lokal mieszkalny na wolnym rynku i ma podpisaną umowę najmu, to nie przysługuje jej prawo do lokalu socjalnego. Skarżąca w piśmie z dnia 8 października 2024 r. podtrzymała dotychczasowe stanowisko w sprawie. Dodatkowo podniosła, że organ powinien kierować się wykładnią celowościową przepisów, która wskazuje, że pomoc taka kierowana jest do osób najuboższych, a fakt, że skarżąca z córkami jeszcze nie jest w kryzysie bezdomności, powinien jedynie motywować do szybszego rozpatrzenia wniosku, a nie do odmowy. Odmowa w tym wypadku oznacza, że aby uzyskać pomoc mieszkaniową wnioskodawca musiałby znaleźć się w kryzysie bezdomności, lub korzystać z innych nieudokumentowanych metod rozwiązywania swojej sytuacji mieszkaniowej. Skarżąca wniosła o rozpatrzenie sprawy na zasadach ogólnych. Pełnomocnik skarżącej w piśmie procesowym z dnia 25 kwietnia 2025 r. podtrzymał skargę i stanowisko wyrażone przez skarżącą w niniejszej sprawie. Pełnomocnik wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały. Pełnomocnik wskazał m.in., że uchwała została wydana z naruszeniem prawa. Jak wskazał bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 stycznia 2017 r., sygn. akt IOSK 2150/16, "z art. 23 ust. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, odczytywanego łącznie z art. 2 ust. 1 pkt 4 cyt. ustawy, nie wynika kategoryczny wniosek, że "tytułem prawnym do lokalu" wyłączającym możliwość zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego jest tytuł prawny do jakiegokolwiek lokalu, skoro lokal w rozumieniu ustawy to "lokal służący do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych". Naczelny Sąd Administracyjny w przytoczonej sprawie uznał zatem, że treść przepisów "nie uzasadnia arbitralnego stanowiska organu skarżącego kasacyjnie, że samo stwierdzenie tytułu prawnego do jakiegokolwiek lokalu bez weryfikacji charakteru tego lokalu jako "służącego do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych" wyklucza automatycznie możliwość zawarcia umowy lokalu socjalnego." Wobec powyższego za nieprawidłowe należy uznać stanowisko organu wyrażone również w odpowiedzi na skargę, iż sam fakt, iż skarżąca wynajmuje lokal na wolnym rynku automatycznie świadczył o braku możliwości przyznania Jej prawa do pomocy mieszkaniowej w formie lokalu socjalnego. Wskazano też m.in., na brak przeanalizowania sytuacji mieszkaniowej skarżącej. Podniesiono, że zaskarżona uchwała nie zawiera żadnego uzasadnienia. Pełnomocnik wskazał, że posiadanie tytułu prawnego do lokalu nie przesądza zatem o tym, że nie istnieje przesłanka niezaspokojonej potrzeby mieszkaniowej, o której mowa w art. 4 ust. 2 ustawy o ochronie praw lokatorów. Wskazuje na to na to fakt iż wyłączenie z art. 23 ust. 2 ustawy o ochronie praw lokatorów nie dotyczy innych lokali, niż lokale socjalne. Pełnomocnik skarżącej wskazał, że obowiązkiem organu było rozważenie możliwości przyznania skarżącej pomocy mieszkaniowej w innej formie. W tym celu organ powinien w szczególności zbadać czy sam fakt, że skarżącej przysługuje tytuł prawny lokalu, daje podstawę twierdzenia, że jej potrzeby mieszkaniowe są zaspokojone. Ustaleń tych organ powinien dokonać w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy. Pełnomocnik wskazał, że w przedmiotowej sprawie organ nie sprostał tym wymaganiom. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935), zwanej dalej p.p.s.a.). Zaskarżona uchwała stanowi akt, o jakim mowa w art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym. Zgodnie z ww. przepisem każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Do zaskarżenia tego typu aktów zastosowanie ma art. 53 § 2a p.p.s.a., który stanowi, że w przypadku innych aktów, jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi i nie stanowi inaczej, skargę można wnieść w każdym czasie. Uznając, że skarga jest dopuszczalna wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 21 lipca 2008 r., sygn. akt I OPS 4/08 (publ. CBOSA) określił, iż uchwała Zarządu Dzielnicy w przedmiocie zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy, jest innym niż prawo miejscowe aktem z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. NSA stwierdził ponadto, że jest to rozstrzygnięcie indywidualne, gdyż rozstrzyga, czy określonej osobie może być udzielona pomoc w zakresie zaspokojenia jej potrzeb lokalowych z wykorzystaniem lokali znajdujących się w mieszkaniowym zasobie gminy. Jakkolwiek powyższy pogląd został wyrażony przez NSA na podstawie przepisów uprzednio obowiązującej uchwały Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. nr LVIII/1751/2009 w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta [...] (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 132, poz. 3937 ze zm.), to jednak zachowuje aktualność na gruncie niniejszej sprawy. Zgodnie z art. 147 § 1 p.p.s.a., uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, sąd stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Odnośnie do aktów organów gmin, przepis ten pozostaje w związku z art. 91 ust. 1 u.s.g., zgodnie z którym uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. Argumentując a contrario do treści art. 91 ust. 4 u.s.g., stanowiącego, że w przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały lub zarządzenia, ograniczając się do wskazania, że wydano je z naruszeniem prawa, należy przyjąć, że każde istotne naruszenie prawa uchwałą lub zarządzeniem organu gminy oznacza ich nieważność (por. T. Woś (w:) T. Woś., H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2012 r., s. 761-762). W piśmiennictwie i orzecznictwie do istotnego naruszenia prawa zalicza się naruszenie przez organ gminy podejmujący uchwałę lub zarządzenie przepisów o właściwości, podjęcie takiego aktu bez podstawy prawnej, wadliwe zastosowanie normy prawnej będącej podstawą prawną podjęcia aktu, jak również naruszenie przepisów regulujących procedurę jego podejmowania. Innymi słowy, za "istotne" naruszenie prawa uznaje się uchybienie prowadzące do skutków, które nie mogą być akceptowane w demokratycznym państwie prawnym, zwłaszcza gdy podjęty akt pozostaje w wyraźnej sprzeczności z określonym przepisem prawnym, co jest oczywiste i bezpośrednie oraz wynika wprost z treści tego przepisu (por. M. Stahl, Z. Kmieciak, Akty nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego w świetle orzecznictwa NSA i poglądów doktryny. Samorząd terytorialny, 2001, z. 1-2; wyrok NSA z dnia 26 lipca 2012 r., sygn. akt I OSK 679/12; wyrok NSA z dnia 26 listopada 2019 r., sygn. II OSK 2674/19; wyrok NSA z dnia 2 sierpnia 2023 r. sygn. akt III OSK 1921/22; publ. CBOSA). Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów podlegała uwzględnieniu. Podstawę prawną zaskarżonej uchwały stanowiły przepisy uchwały nr XXIII/669/2019 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta [...] (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2019 r., poz. 14836, z późn. zm.). Uchwała ta wydana została na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 725). Z art. 21 ust. 3 pkt 5 ww. ustawy wynika, że zasady wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy powinny określać́ tryb rozpatrywania i załatwiania wniosków o najem lokali zawierany na czas nieoznaczony i o najem lokali socjalnych oraz sposób poddania tych spraw kontroli społecznej. Podkreślenia wymaga, że choć w sprawie niniejszej nie mają zastosowania przepisy k.p.a., to postępowanie z zakresu uzyskania pomocy gminy w zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych powinno być prowadzone z uwzględnieniem m.in. zasady prawdy obiektywnej oraz właściwego wyważenia interesu społecznego i indywidualnego jednostki. Zasady te mają zastosowanie do wszelkiego działania organów państwa w sferze stosunków publicznoprawnych i mogą być wywiedzione wprost z art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, z którego wynika obowiązek działania organów władzy publicznej na podstawie i w granicach prawa (v. wyrok NSA z dnia 17 listopada 2015 r. sygn. akt I OSK 2025/15 (orzeczenia.nsa.gov.pl). Obowiązkiem organu jest zatem uwzględnienie i wszechstronne rozważenie przy rozpatrywaniu sprawy wszystkich okoliczności, które mogą mieć wpływ na jej rozstrzygnięcie. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 stycznia 2017 r. wydanym w sprawie sygn. akt I OSK 2151/16 (orzeczenia.nsa.gov.pl), wyraźnie wskazał, że z przepisów uchwały nr LVIII/1751/2009 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r., a także z art. 21 ust. 3 pkt 5 ustawy o ochronie praw lokatorów (...) oraz art. 2 i art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, niewątpliwie wynika obowiązek, w sprawach rozpatrywania i załatwiania wniosków o zawarcie umowy najmu i zamianę lokalu należącego do mieszkaniowego zasobu gminy, podejmowania przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. W trakcie postępowania organy powinny także działać́ praworządnie oraz uwzględniać́ interes społeczny i słuszny interes wnioskodawcy. W tym kontekście, pamiętając, że zaskarżona uchwała ma charakter rozstrzygnięcia w sprawie indywidualnej, można mówić o obowiązku stosowania standardów odpowiadających standardom wyznaczonym przez zasady ogólne Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym także art. 7 k.p.a. Analogiczny pogląd wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 kwietnia 2021 r. sygn. akt III OSK 2081/21 stwierdzając nadto, że "zasady określone w art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. należy potraktować jako normy wyjęte przed nawias i wspólne dla całości regulacji systemu prawa (tak S. Rozmaryn, O zasadach ogólnych kodeksu postępowania administracyjnego. Charakter prawny i znaczenie zasad ogólnych kodeksu postępowania administracyjnego, Państwo i Prawo (...), s. 889), które w ten sposób wraz z przepisami proceduralnymi uchwały Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta [...], znajdują zastosowanie w rozpoznawanej sprawie". W ocenie Sądu powyższe stanowisko należy odnieść również do spraw rozstrzyganych przez Zarządy Dzielnic [...] na podstawie aktualnie obowiązujących regulacji prawnych zawartych w uchwale nr XXIII/669/2019 Rady m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. Zgodnie z unormowaną w art. 7 k.p.a. zasadą prawdy obiektywnej organy administracji publicznej podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Zgodnie z tą zasadą organ prowadzący postępowanie ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. Realizacja zasady prawdy obiektywnej następuje m.in. w przepisie art. 77 § 1 k.p.a. Przepis art. 77 § 1 k.p.a. nakazują organom wyjaśnienie istotnych kwestii po wyczerpującym zebraniu, rozpatrzeniu i ocenie całego materiału dowodowego. Obowiązkiem każdego organu administracji publicznej jest zatem wyczerpujące wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy obejmujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, wskazanie okoliczności faktycznych i prawnych, którymi kierował się przy podejmowaniu rozstrzygnięcia, a uzasadnienie winno zawierać ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa. Na organach administracji spoczywa nie tylko obowiązek wskazania swojego rozstrzygnięcia, ale i umotywowania swojego stanowiska w tym zakresie, tj. przedstawienia toku rozumowania, który doprowadził do podjęcia rozstrzygnięcia, w tym wskazania przyczyn zajęcia danego stanowiska, jak i powodów, dla których zarzuty i argumenty podnoszone przez stronę są lub nie są zasadne, co winno znaleźć swoje odzwierciedlenie w treści uzasadnienia rozstrzygnięcia. Zważyć również trzeba, że z zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 k.p.a. wywodzi się, że podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia oraz załatwienia sprawy wymaga w pierwszym rzędzie rozważania, jakie fakty mają w sprawie znaczenie. O tym decyduje zaś norma prawa materialnego (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks Postępowania Administracyjnego. Komentarz 8 wydanie, Warszawa 2006, s. 69, wyrok NSA 2 marca 2017 r., I GSK 1855/15). Nieustalenie przez organy w ramach toczącego się postępowania lub pominięcie w uzasadnieniu decyzji okoliczności faktycznych, mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, może stanowić przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy. Przy rozpoznawaniu przedmiotowej sprawy bezwzględnym obowiązkiem organu było zatem dokonanie ustaleń stanu faktycznego w granicach zakreślonych przepisami uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali, a następnie dokonanie szczegółowej oceny stanu faktycznego przez pryzmat zastosowanych przepisów. Oczywiste jest, że efekt powyższych działań organu powinien znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu uchwały. Powodem odmowy przyznania skarżącej pomocy mieszkaniowej było stwierdzenie, iż w związku z tym, że skarżąca dysponuje tytułem prawnym do lokalu (umowa najmu lokalu), nie spełnia przesłanek do udzielania pomocy mieszkaniowej w formie najmu lokalu socjalnego. Materię dotyczącą najmu lokalu socjalnego reguluje ustawa o ochronie praw lokatorów. Zgodnie z art. 23 ust. 2 tej ustawy, umowa najmu socjalnego lokalu, z uwzględnieniem art. 14 ust. 1, może być zawarta z osobą, która nie ma tytułu prawnego do lokalu i której dochody gospodarstwa domowego nie przekraczają wysokości określonej w uchwale rady gminy podjętej na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 2, z uwzględnieniem art. 21b. Z przepisu tego zatem wynika, że umowa najmu lokalu socjalnego może być zawarta wyłącznie z osobą, która nie posiada tytułu prawnego do lokalu. W sprawie jest bezsporne, że skarżąca ma tytuł prawny do lokalu – w aktach sprawy znajduje się umowa najmu lokalu mieszkalnego przy ul. [...] w [...], zawarta w dniu [...].12.2023 r. Sąd zauważa jednak, że skarżąca wnosząc o udzielenie pomocy mieszkaniowej przez Miasto nie wnosiła o udzielenie pomocy mieszkaniowej w formie lokalu socjalnego. Organ z własnej inicjatywy rozpatrzył wniosek w trybie żądania przyznania lokalu socjalnego. Skarżąca wskazywała wprawdzie we wniosku o udzielenie pomocy mieszkaniowej, że trudno jest jej i córkom opłacić mieszkanie prywatne, jednakże nie oznacza to, że środki te nie wystarczyłyby na wynajem lokalu mieszkalnego z zasobu miasta. Skarżąca podawała też, że wynajmowane mieszkanie jest małe (jeden pokój na zajmujące go 3 osoby) i wskazywała na trudne warunki mieszkaniowe, tj. brak łóżka dla dwóch dorosłych córek. Skarżąca nie wskazywała, że jest zainteresowana wyłącznie najmem lokalu socjalnego. Zgodnie z § 4 uchwały nr XXIII/669/2019 Rady m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r., pomoc mieszkaniowa może być udzielana osobom, które spełniają kryteria określone w § 5 oraz w § 7 z zastrzeżeniem § 8 i § 9. Stosownie do § 7 ust. 1 tej uchwały, przez warunki zamieszkiwania kwalifikujące wnioskodawcę do ich poprawy, z zastrzeżeniem ust. 2-6, uznaje się sytuację, w której gospodarstwo domowe zamieszkuje w lokalu, którego łączna powierzchnia mieszkalna w przypadku zamieszkiwania: 1) 1 osoby w lokalu wynosi nie więcej niż 10m2, 2) 2 osób w lokalu wynosi nie więcej niż 14 m2, powiększone o dodatkowe 6m2 na każdą kolejną osobę zamieszkującą w lokalu. Organ wskazał, że metraż uprawniający do udzielenia pomocy mieszkaniowej dla 3 osób nie może przekraczać 20 m2 i w tej sprawie nie przekracza. Organ nie kwestionował też wysokości dochodu wykazanego w sprawie. W uzasadnieniu zaskarżonej uchwały organ nie wyjaśnił, dlaczego nie rozpatrywał sprawy pod kątem możliwości udzielania skarżącej pomocy mieszkaniowej w formie najmu lokalu na zasadach ogólnych. Organ nie analizował sytuacji skarżącej w zakresie spełnienia przesłanek udzielenia pomocy w formule umowy najmu lokalu innego niż lokal socjalny. Organ nie rozważył zatem wszechstronnie całego materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, a uznał, że tylko te dowody, które uzasadniają odmowę uwzględnienia wniosku w odniesieniu do najmu lokalu socjalnego zasługują na uznanie. Stanowi to naruszenie art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy oraz art. 80 k.p.a. nakazującym, aby organ administracji publicznej oceniał na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Nadto, uzasadnienie zaskarżonej uchwały jest lakoniczne. Z zaskarżonej uchwały wynika, że powodem odstąpienia przez organ od oceny wniosku skarżącej w zakresie spełnienia przesłanek do zawarcia umowy najmu lokalu na czas nieoznaczony jest błędna wykładnia § 5 ust. 3 uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali, który organ podał w podstawie prawnej zaskarżonej uchwały. Przepis ten na dzień wydania zaskarżonej uchwały stanowił, że o formie udzielenia pomocy mieszkaniowej decyduje wysokość dochodu gospodarstwa domowego, z wyłączeniem § 12 ust. 1 pkt 4, 5, § 13 ust. 1, § 25 ust. 1 pkt 1 lit a lub b, z zastrzeżeniem ust. 3a. W uzasadnieniu zaskarżonej uchwały organ nie dokonał wykładni tego przepisu i nie wyjaśnił, w jaki sposób jego treść wpływa na rozstrzygnięcie sprawy. Sama ta okoliczność jest istotnym uchybieniem ponieważ organ nie wyjaśnił przyjętej podstawy prawnej, do czego był zobowiązany na mocy art. 107 § 3 k.p.a. Jeżeli jednak organ stoi na stanowisku, że § 5 ust 3 uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali zobowiązuje go do rozpatrywania wniosków o udzielenie pomocy mieszkaniowej złożonych przez osoby o dochodach uprawniających do zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego wyłącznie w zakresie spełniania przesłanek do przyznania pomocy w tej formie, to taka interpretacja tego przepisu jest błędna. W ocenie Sądu przepis ten należy rozumieć w ten sposób, że osoby o niskich dochodach winny uzyskiwać pomoc mieszkaniową przede wszystkim w formie najmu lokalu socjalnego. Nie wyłącza on jednak możliwości przyznania takim osobom pomocy mieszkaniowej w innej formie w tym w formie najmu lokalu mieszkalnego na czas nieoznaczony. Jeżeli zatem w konkretnym przypadku, wnioskodawca w ocenie organu spełnia kryterium dochodowe uprawniające do zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego, a jednocześnie nie spełnia innych przesłanek do udzielania pomocy mieszkaniowej w tej formie, to organ winien ocenić, czy możliwe jest udzielenie pomocy mieszkaniowej w formie najmu lokalu mieszkalnego na czas nieoznaczony. Najem lokalu mieszkalnego z zasobów gminy może bowiem być dla takiej osoby bardziej korzystny niż najem komercyjny. Nadto, organ nie wskazał w zaskarżonej uchwale, jaka wysokość dochodu uprawnia do ubiegania się o najem z zasobu Miasta na czas nieoznaczony. Zaskarżona uchwała została zatem wydana z istotnym naruszeniem powołanych wyżej przepisów procesowych oraz przepisów prawa materialnego. Organ podejmując rozstrzygnięcie o odmowie zakwalifikowania skarżącego do udzielenia pomocy mieszkaniowej nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący i wnikliwy całego materiału dowodowego niezbędnego do należytego rozpatrzenia sprawy, jak również nie uzasadnił w sposób przekonujący wydanej uchwały. Ponadto organ dokonał błędnej wykładni § 5 ust. 3 uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali. W tym stanie rzeczy zaskarżona uchwała nie mogła ostać się w obrocie prawnym. Rozpatrując sprawę ponownie organ weźmie pod uwagę przedstawioną wyżej ocenę i wskazania dotyczące konieczności rozpatrzenia kwestii uprawnień skarżącej do przyznania lokalu mieszkalnego na czas nieoznaczony. Ewentualne rozważania we wskazanym zakresie winny znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu uchwały. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935) orzekł, jak w wyroku.