II SA/Wa 2049/24

WyrokWSA w Warszawie2025-09-05

Skład orzekający: Ewa Radziszewska-Krupa, Joanna Kruszewska-Grońska, Arkadiusz Koziarski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy odmowa zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej przez zarząd dzielnicy, oparta na braku zgody na wizję lokalową w celu weryfikacji liczby osób zamieszkujących lokal, stanowi istotne naruszenie prawa?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że odmowa zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej, oparta na braku zgody skarżącej na wizję lokalową w celu weryfikacji liczby osób zamieszkujących lokal, nie stanowi istotnego naruszenia prawa. Brak zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, zgodnie z przepisami ustawy o ochronie praw lokatorów, jest podstawą do odmowy zawarcia umowy najmu socjalnego. Sąd nie dopatrzył się istotnego naruszenia prawa w zaskarżonej uchwale.
Stan faktyczny
Skarżąca A. G. wniosła skargę na uchwałę Zarządu Dzielnicy odmawiającą jej zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej. Organ odmówił, wskazując na brak potwierdzenia zamieszkiwania w lokalu wszystkich osób ujętych we wniosku oraz na zadłużenie lokalu. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów KPA, w tym niewyjaśnienie okoliczności faktycznych i dowolną ocenę materiału dowodowego, a także pominięcie przepisów dotyczących trudnej sytuacji życiowej. Organ w odpowiedzi podtrzymał swoje stanowisko, wskazując na odmowę udostępnienia lokalu do wizji.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska (spr.), Asesor WSA Arkadiusz Koziarski, Protokolant starszy sekretarz sądowy Marcin Rusinowicz-Borkowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 września 2025 r. sprawy ze skargi A. G. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] października 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej oddala skargę. Zaskarżoną w niniejszej sprawie uchwałą z [...] października 2024 r. nr [...] Zarząd Dzielnicy [...] (dalej: "Zarząd Dzielnicy", "organ"), na podstawie § 6 pkt 8 uchwały nr XLVI/1422/2008 Rady m.st. Warszawy z dnia 18 grudnia 2008 r. w sprawie przekazania dzielnicom m.st. Warszawy do wykonywania niektórych zadań i kompetencji m.st. Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2016 r., poz. 6725), a także § 35 ust. 1, § 4, § 5 ust. 1 w związku z ust. 2 pkt 1, § 7 ust. 2 pkt 12, § 9 ust. 1 pkt 2, § 18 ust. 1 pkt 1, § 32 ust. 1 pkt 1 w związku z ust. 8 uchwały nr XXI11/669/2019 Rady m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2019 r., poz. 14836 ze zm.; dalej: "uchwała z 2019 r."), odmówił zakwalifikowania A. G. (dalej: "skarżąca"), K. G., P. . i M. G. do udzielenia pomocy mieszkaniowej. W uzasadnieniu ww. uchwały organ podał, że skarżąca (ur. 1980 r.) wraz z mężem K. G. (ur. 1987 r.) oraz dorosłymi dziećmi: P. G. (ur. 2002 r., panna) i M. G. (ur. 1987 r., kawaler) wystąpiła z wnioskiem o udzielenie pomocy mieszkaniowej poprzez zawarcie umowy najmu zajmowanego lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...], po upływie okresu najmu socjalnego lokalu. We wniosku ujęto także wnuka skarżącej (małoletniego syna jej córki) – N. D. (ur. 2023 r.). Najemcami przedmiotowego lokalu, zgodnie z umową najmu socjalnego lokalu z [...] grudnia 2017 r. na okres 5 lat, zostali: skarżąca z dziećmi, matka skarżącej -E. K. (zmarła [...] marca 2024 r.) oraz M. K., która w lokalu nie mieszka od 2019 r. i nie jest w nim zameldowana. Omawiany lokal składa się z 2 pokoi i kuchni o powierzchni użytkowej 54,45 m2, w tym powierzchni mieszkalnej 37,19 m2 i jest wyposażony w instalację elektryczną, instalację wodno-kanalizacyjną, gaz oraz ogrzewanie elektryczne. Lokal ten został uzyskany w ramach realizacji wyroku sądu orzekającego eksmisję z prawem do zawarcia umowy najmu socjalnego lokalu (umowa najmu została zawarta na dotychczas zajmowany lokal, a powodem eksmisji było wypowiedzenie umowy najmu za zaległości czynszowe). Rodzina skarżącej zajmuje przedmiotowy lokal od 1986 r. Dalej Zarząd Dzielnicy w uzasadnieniu uchwały wskazał, iż zgodnie z przepisami uchwały z 2019 r., poza przypadkami wskazanymi w § 4 tej uchwały, pomocy mieszkaniowej można udzielić osobie, która była najemcą zajmowanego lokalu i nieprzerwalnie zamieszkuje w lokalu Miasta w sytuacji, gdy upłynął okres na jaki została zawarta umowa. Udzielenie pomocy mieszkaniowej jest możliwe w przypadku spełnionego kryterium dochodowego oraz braku zaległości związanych z zajmowanym lokalem, przy czym warunek ten uważa się za spełniony, jeżeli co najmniej przez 3 miesiące realizowana jest umowa o spłacie całości zadłużenia w ratach lub co najmniej przez 6 miesięcy realizowany jest plan spłaty ustalony zgodnie z art. 49114 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe. Pomoc mieszkaniowa może być udzielona poprzez zawarcie umowy najmu tego lub innego lokalu. Natomiast forma pomocy jest uzależniona od wysokości dochodu gospodarstwa domowego wnioskodawcy. W pierwszej kolejności pomoc mieszkaniowa jest udzielana osobom, z którymi umowy najmu zawierane są na zajmowany przez wnioskodawcę lokal. O zakwalifikowaniu do udzielenia pomocy mieszkaniowej i skierowaniu danej osoby do zawarcia umowy najmu lokalu postanawia organ w drodze indywidulanej uchwały. Organ ustalił, że skarżąca i pozostałe osoby objęte wnioskiem są zameldowane i zgłoszone do opłat w ww. mieszkaniu. Na koncie czynszowym lokalu na dzień 31 sierpnia 2024 r. zadłużenie wynosiło 7,74 zł, zaś przed zawarciem umowy najmu socjalnego lokalu, tj. przed 12 grudnia 2017 r., łączne zadłużenie sięgało kwoty 308.674,41 zł (naliczone za okres sprzed 2004 r. do 31 sierpnia 2024 r.). Według informacji Zakładu Gospodarowania Nieruchomościami Dzielnicy [...], powyższa kwota zadłużenia nie jest objęta umową ratalną, ale przeciwko wnioskodawcom prowadzone jest postępowanie egzekucyjne, w którym na poczet pokrycia długu dokonywano potrąceń z emerytury matki skarżącej do marca 2024 r. (po tej dacie brak jest wpłat zarówno dobrowolnych, jak i w drodze egzekucji). Zarząd Dzielnicy pozyskał też informację, iż rodzina skarżącej obecnie nie korzysta z pomocy Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy [...] (vide pismo ww. Ośrodka z [...] kwietnia 2024 r.), przy czym korzystała z pomocy finansowej tej placówki w latach 2006-2021. Po zbadaniu źródeł dochodu rodziny skarżącej z okresu ostatnich 12 miesięcy organ stwierdził, że skarżąca pobierała świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z pracy w związku ze sprawowaniem opieki nad matką; jej mąż i syn uzyskiwali wynagrodzenie z prac dorywczych; a córka skarżącej otrzymywała dobrowolne alimenty na rzecz syna. Ponadto rodzina utrzymywała ze świadczeń rodzinnych. W analizowanym okresie miesięczny dochód gospodarstwa domowego wnioskodawców wyniósł 1.935,17 zł, co uprawnia do najmu socjalnego lokalu. Następnie organ przywołał treść § 32 ust. 1 pkt 1 i ust. 8 oraz § 9 ust. 1 pkt 2 uchwały z 2019 r., akcentując, iż w toku postępowania potwierdzono zamieszkiwanie skarżącej i jej małżonka, natomiast nie potwierdzono zamieszkiwania dzieci i małoletniego wnuka skarżącej. W celu weryfikacji liczby osób zajmujących ww. lokal, a tym samym sprawdzenia informacji i oświadczeń zawartych we wniosku, podczas wizyty w Wydziale Zasobów Lokalowych (dalej: "Wydział") organu, skarżącą poproszono o udostępnienie mieszkania, lecz nie wyraziła ona zgody na przeprowadzenie wizji w lokalu. W konsekwencji niemożliwa stała się ocena faktycznych warunków mieszkaniowych, w tym ustalenie osób zamieszkujących przedmiotowy lokal. Wniosek skarżącej został negatywnie zaopiniowany przez Komisję Mieszkaniową. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze (sprecyzowanej ostatecznie pismem wyznaczonego z urzędu pełnomocnika skarżącej - adwokata M. S. z [...] marca 2025 r.) skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności opisanej wyżej uchwały, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80 § 1 i art 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm.; dalej: "k.p.a.") poprzez niewyjaśnienie okoliczności faktycznych istotnych dla prawidłowego rozpoznania sprawy oraz dowolną ocenę zebranego materiału dowodowego polegającego na tym, że nie przesłuchano skarżącej i pozostałych osób ujętych we wniosku. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, iż Zarząd Dzielnicy nie wziął pod uwagę art. (chodzi o §) 7 ust. 4 uchwały z 2019 r., wedle którego, jeśli wnioskodawca w związku z warunkami mieszkaniowymi znajduje się w wyjątkowo trudnej sytuacji zdrowotnej, rodzinnej lub społecznej i byłoby to zgodne z zasadami współżycia społecznego, zarząd dzielnicy na podstawie analizy i oceny sytuacji życiowej i majątkowej wnioskodawcy może postanowić o zwolnieniu z warunków, o których mowa w ust. 1, czyli warunków dotyczących kryterium metrażowego. W ocenie skarżącej, organ nawet nie podjął próby wnikliwego przeanalizowania jej warunków mieszkaniowych i sytuacji życiowej, dopuszczając się rażącego zaniedbania swoich obowiązków. Tak podjęta przez Zarząd Dzielnicy uchwała narusza jej prawa. Skarżąca podkreśliła, że orzecznictwo sądowe nie dopuszcza odmowy przyznania lokalu socjalnego z przyczyn innych niż niespełnianie kryterium dochodowego i tytułu najmu do innego lokalu. Powołała się przy tym na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 22 stycznia 2008 r., sygn. akt IV SA/Wr 541/07 (orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). W art. 23 ust. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 725; dalej: "u.o.p.l.") określone są jedynie dwa kryteria udzielania pomocy mieszkaniowej w postaci najmu socjalnego: brak tytułu prawnego do innego lokalu oraz spełnianie kryterium dochodowego. Wprowadzanie przez Zarząd Dzielnicy innych wymogów i kryteriów jest niezgodne z zapisami u.o.p.l. Skarżąca ma pod swoją opieką małoletnie dzieci i konstytucyjnym obowiązkiem Gminy, wynikającym wprost z art. 75 Konstytucji RP, jest zapewnienie realizacji jej potrzeb mieszkaniowych, czego Zarząd Dzielnicy uporczywie odmawia, nie uznając jej prawa do starania się o lokal z zasobu mieszkaniowego [...]. Nie można stosować procedur krzywdzących dla obywatela przez odmowę zaspokojenia uzasadnionych i chronionych prawem potrzeb mieszkaniowych. W odpowiedzi na skargę Zarząd Dzielnicy (reprezentowany przez radcę prawnego T. P.) wniósł o odrzucenie skargi jako niepodlegającej właściwości sądu administracyjnego, lecz należącej do kognicji sądu powszechnego z uwagi na cywilnoprawny charakter sprawy. Alternatywnie organ zażądał oddalenia skargi, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej uchwale. Jednocześnie Zarząd Dzielnicy zawnioskował o zasądzenie od skarżącej na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, jak również o rozpoznanie niniejszej sprawy w trybie uproszczonym. Motywując żądanie oddalenia skargi, organ zaznaczył, że rzetelnie przeprowadził postępowanie w spawie skarżącej i udokumentował jego okoliczności, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały, w tym przesłuchał skarżącą. Rozstrzygnięcie wydano w oparciu o zebrany materiał dowodowy w postaci protokołów z wywiadów środowiskowych przeprowadzonych wśród mieszkańców budynku przy ul. [...] w [...] na przestrzeni lat 2022-2024. Dokumenty te nie potwierdziły zamieszkiwania w lokalu dzieci skarżącej oraz jej wnuka. Próby wizji w spornym lokalu podejmowane przez pracowników Wydziału okazały się bezskuteczne. W dniu [...] sierpnia 2024 r. pracownicy Wydziału nie zastali nikogo w mieszkaniu, a [...] sierpnia 2024 r. skarżąca, która na wezwanie urzędu stawiła się w Wydziale, odmówiła jego udostępnienia. Proponowana przez skarżącą wizja w lokalu w innym terminie budziła wątpliwości Wydziału co do wiarygodności stanu faktycznego. Wizje w miejscu zamieszkania wnioskodawcy przeprowadzane są przez pracowników Wydziału bez wcześniejszego umówienia się z osobą zainteresowaną, aby nie dochodziło do pozorowania zamieszkiwania. Ustosunkowując się do zarzutu wydania zaskarżonej uchwały z pominięciem § 7 ust. 4 uchwały z 2019 r., Zarząd Dzielnicy wyjaśnił, iż kryterium metrażowe nie ma zastosowania w przypadku ubiegania się o najem lokalu na podstawie § 18 tej uchwały, tj. tzw. regulacji, co wynika z treści przepisu § 7 ust. 2 pkt 12 uchwały z 2019 r. Zatem kryterium metrażowe w przedmiotowej sprawie nie było w ogóle brane pod uwagę. W kontekście powoływanego przez skarżącą art. 23 ust. 2 u.o.p.l., organ wskazał m.in. na art. 21b ust. 1d u.o.p.l. Według tego ostatniego przepisu, nieudostępnienie w terminie dokumentów, o których mowa w ust. 1a, lub niewyrażenie zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ust. 1c, stanowi podstawę do odmowy zawarcia umowy, o której mowa w ust. 1, a właśnie odmowa przez skarżącą przeprowadzenia wizji w lokalu była podstawą odmowy zakwalifikowania jej wniosku do udzielenia pomocy mieszkaniowej. Zarząd Dzielnicy odnotował też, że skarżąca nie posiada pod opieką małoletnich dzieci. Jak wynika z zebranych dokumentów i oświadczeń, jej dzieci są dorosłe, a córka założyła własną rodzinę (w 2023 r. urodziła syna). W piśmie z [...] lutego 2025 r. skarżąca zażądała przeprowadzenia rozprawy, akcentując, iż urząd podjął uchwałę na podstawie jej odmowy odnośnie natychmiastowej wizyty, mimo że zaproponowała inny termin, bo w tym dniu miała inne zobowiązania. Jednak po ok. 15 minutach od wyjścia z urzędu zadzwoniła, informując, iż pracownicy urzędu mogą przyjechać tego samego dnia, lecz urzędniczka oświadczyła jej, że się "nie umawiają", co - zdaniem skarżącej - stanowi nieuzasadnioną odmowę współpracy i jest podstawą zastrzeżeń do krzywdzącego dla niej oraz niesprawiedliwego rozstrzygnięcia organu. Sprawa jest skomplikowana i na rozprawie złoży wyjaśnienia oraz przedstawi dowody, które mogą mieć wpływ na wynik sprawy. Na rozprawie przed tutejszym Sądem w dniu [...] września 2025 r. stawił się wyznaczony z urzędu pełnomocnik skarżącej i oświadczył, iż skarżąca wprawdzie wyrażała chęć osobistego uczestnictwa w rozprawie, ale nie może w niej uczestniczyć z uwagi na przebytą w lipcu operację [...]. Stwierdził też, że osobiste stawiennictwo skarżącej, której ustanowiono pełnomocnika z urzędu, nie jest w tym przypadku niezbędne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie podnieść należy, iż chybiony jest wniosek Zarządu Dzielnicy o odrzucenie skargi z uwagi na cywilnoprawny charakter sprawy. Otóż zaskarżona uchwała stanowi akt, o którym mowa w art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (obecnie tekst jednolity: Dz. U. z 2025 r., poz. 1153; dalej: "u.s.g."). Zgodnie z tym przepisem każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Do zaskarżenia tego typu aktów zastosowanie ma art. 53 § 2a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), stanowiący, że w przypadku innych aktów, jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi i nie stanowi inaczej, skargę można wnieść w każdym czasie. W uchwale z 21 lipca 2008 r., sygn. akt I OPS 4/08, Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: "NSA") stwierdził, iż uchwała zarządu dzielnicy w przedmiocie zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy, jest innym niż prawo miejscowe aktem z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. NSA zwrócił uwagę na indywidualny charakter tego rozstrzygnięcia - rozstrzyga ono bowiem, czy określonej osobie może być udzielona pomoc w zakresie zaspokojenia jej potrzeb mieszkaniowych z wykorzystaniem lokali znajdujących się w mieszkaniowym zasobie gminy. Wprawdzie przywołany pogląd został wyrażony przez NSA na podstawie przepisów uprzednio obowiązującej uchwały Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. nr LVIII/1751/2009 w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2009 r. Nr 132, poz. 3937 ze zm.), to zachowuje on aktualność na gruncie niniejszej sprawy (vide wyroki NSA z 27 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 1716/19 i z 7 grudnia 2023 r., sygn. akt III OSK 3000/21). Oceny tej nie zmienia forma ostatecznie udzielanej pomocy mieszkaniowej, ponieważ zawarcie cywilnoprawnej umowy najmu jest czynnością wtórną względem uchwały wyrażającej stanowisko co do samej zasadności udzielenia takiej pomocy, a przedmiotem zaskarżenia w przedmiotowej sprawie jest właśnie uchwała rozstrzygająca samą zasadność przyznania pomocy mieszkaniowej w kontekście przepisów uchwały z 2019 r. (vide wyrok NSA z 7 maja 2025 r., sygn. akt III OSK 667/24). Tak więc, wbrew twierdzeniu organu, skarga jest dopuszczalna. Zgodnie z art. 147 § 1 p.p.s.a., uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, sąd stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. W kontekście aktów organów gmin, ww. przepis pozostaje w związku z art. 91 ust. 1 u.s.g., w myśl którego uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. Z kolei art. 91 ust. 4 u.s.g. przewiduje, iż w przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały lub zarządzenia, ograniczając się do wskazania, że wydano je z naruszeniem prawa. A contrario należy przyjąć, iż każde istotne naruszenie prawa uchwałą lub zarządzeniem organu gminy oznacza ich nieważność (vide T. Woś [w:] T. Woś., H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2012 r., s. 761-762). W doktrynie i judykaturze do istotnego naruszenia prawa zalicza się naruszenie przez organ gminy, podejmujący uchwałę lub zarządzenie, przepisów o właściwości, podjęcie takiego aktu bez podstawy prawnej, wadliwe zastosowanie normy prawnej będącej podstawą prawną podjęcia aktu, jak również naruszenie przepisów regulujących procedurę jego podejmowania. Innymi słowy, za "istotne" naruszenie prawa uznaje się uchybienie prowadzące do skutków, które nie mogą być akceptowane w demokratycznym państwie prawnym zwłaszcza, gdy podjęty akt pozostaje w wyraźnej sprzeczności z określonym przepisem prawa, co jest oczywiste i bezpośrednie oraz wynika wprost z treści tego przepisu (vide M. Stahl, Z. Kmieciak, Akty nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego w świetle orzecznictwa NSA i poglądów doktryny. Samorząd terytorialny, 2001, z. 1-2; wyroki NSA: z 26 lipca 2012 r., sygn. akt I OSK 679/12; z 26 listopada 2019 r., sygn. II OSK 2674/19; z 2 sierpnia 2023 r., sygn. akt III OSK 1921/22). Przepis art. 21 ust. 2 u.o.p.l. stanowi, że umowa najmu socjalnego lokalu, z uwzględnieniem art. 14 ust. 1, może być zawarta z osobą, która nie ma tytułu prawnego do lokalu i której dochody gospodarstwa domowego nie przekraczają wysokości określonej w uchwale rady gminy podjętej na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 2, z uwzględnieniem art. 21b. Stosownie do treści art. 21 ust. 1 pkt 2 u.o.p.l., rada gminy uchwala zasady wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy, w tym zasady i kryteria wynajmowania lokali, których najem jest związany ze stosunkiem pracy, jeżeli w mieszkaniowym zasobie gminy wydzielono lokale przeznaczone na ten cel. Z kolei art. 21b u.o.p.l. w ust. 1c wskazuje, iż w celu zweryfikowania informacji i danych zawartych w deklaracji oraz oświadczeniu o stanie majątkowym, o których mowa w ust. 1, gmina może przeprowadzić wywiad środowiskowy u osoby ubiegającej się o zawarcie umowy najmu albo podnajmu lokalu albo najmu socjalnego lokalu wchodzącego w skład mieszkaniowego zasobu gminy. W takim przypadku stosuje się przepis art. 7 ust. 8. Natomiast według art. 21b ust. 1d u.o.p.l., nieudostępnienie w terminie dokumentów, o których mowa w ust. 1a, lub niewyrażenie zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ust. 1c, stanowi podstawę do odmowy zawarcia umowy, o której mowa w ust. 1. Właśnie z takim niewyrażeniem zgody na wywiad środowiskowy u osoby ubiegającej się o zawarcie najmu socjalnego lokalu mamy do czynienia w niniejszej sprawie. W aktach administracyjnych sprawy na karcie nr 450 tomu II znajduje się - protokół przesłuchania skarżącej z [...] sierpnia 2024 r. - podpisany przez nią bez żadnych zastrzeżeń, w którym podano, że skarżącą poproszono "o udostępnienie lokalu nr [...] przy ul. [...] w celu potwierdzenia osób zamieszkałych w lokalu. Pani A. G. odmówiła udostępnienia lokalu. Oświadczyła, że może udostępnić lokal w następnym tygodniu. Zainteresowana została poinformowana, że odmowa przeprowadzenia wizji w lokalu może mieć negatywny wpływ na rozpatrzenie wniosku. Wnioskodawczyni poinformowana została, że pracownicy Wydziału Zasobów Lokalowych nie umawiają się na wizje w lokalu". Wcześniej - w dniu [...] sierpnia 2024 r. pracownicy Wydziału zastali mieszkanie skarżącej zamknięte. Rozpytanie sąsiadów nie usunęło wątpliwości co do liczby osób zamieszkujących w przedmiotowym lokalu. Jedna z sąsiadek stwierdziła, iż skarżąca zamieszkuje wraz z mężem, dziećmi i wnukiem. Druga zaś oświadczyła, że skarżąca mieszka z mężem; dzieci skarżącej widuje na terenie nieruchomości, ale nie jest w stanie potwierdzić, czy zamieszkują w lokalu, według niej - nie mieszkają, ale to mogłaby zweryfikować wizja w lokalu. Pozostali rozpytani sąsiedzi nie mieli wiedzy, kto zajmuje lokal nr [...] (vide karty nr 448-449 tomu II akt administracyjnych sprawy). Ani w toku postępowania poprzedzającego podjęcie zaskarżonej uchwały ani na etapie procedowania sprawy przed tutejszym Sądem, skarżąca nie wyjaśniła, jakie to "inne zobowiązania" uniemożliwiły jej udostępnienie zajmowanego lokalu celem przeprowadzenia wizji przez pracowników Wydziału. Z akt sprawy nie wynika, aby skarżąca była zatrudniona. Nie wiadomo też dlaczego po pewnym czasie od wizyty w urzędzie, zdecydowała się jednak na przeprowadzenie wizji w przedmiotowym lokalu. W piśmie z [...] lutego 2025 r. skarżąca zastrzegła, iż na rozprawie przedstawi "dowody mogące mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy" i chociaż stan zdrowia uniemożliwił jej stawiennictwo, to dowodów tych nie przekazała działającemu w jej imieniu pełnomocnikowi z urzędu. W rozpoznawanej sprawie Sąd nie dopatrzył się, aby zaskarżona uchwała z [...] października 2024 r. nr [...] została wydana z istotnym naruszeniem prawa, tj. przepisów uchwały z 2019 r., u.o.p.l. czy zasad ogólnych k.p.a., w tym art. 6, art. 7, art. 8 ust. 1 i art. 77 § 1 k.p.a., które to zasady znajdują zastosowanie w sprawach rozpatrywania i załatwiania wniosków o zawarcie umowy najmu lokalu należącego do mieszkaniowego zasobu gminy (vide wyroki NSA z 4 stycznia 2017 r., sygn. akt I OSK 2151/16 i z 19 kwietnia 2021 r., sygn. akt III OSK 2081/21). Przepis § 32 ust. 1 pkt 1 uchwały z 2019 r. nakłada na organ obowiązek poddania szczegółowej analizie wnioski osób ubiegających się o pomoc mieszkaniową, uwzględniającej ocenę faktycznych warunków mieszkaniowych przeprowadzoną bezpośrednio w miejscu zamieszkiwania wnioskodawcy z zastrzeżeniem ust. 9, 10 i 11. Jak zaś stanowi § 32 ust. 8 uchwały z 2019 r., podstawą odmowy zakwalifikowania wniosku do udzielenia pomocy mieszkaniowej może być potwierdzenie nieprawdy w złożonych oświadczeniach i dokumentach, jak również dodatkowe informacje uzyskane w toku analizy, o której mowa w ust. 1 oraz niezłożenie dokumentów i oświadczeń w wyznaczonym terminie określonym na podstawie § 31 ust. 1a. Skarżąca twierdzi, że orzecznictwo sądowe (jak np. wzmiankowany wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 22 stycznia 2008 r., sygn. akt IV SA/Wr 541/07) nie dopuszcza odmowy przyznania lokalu socjalnego z powodu innych przyczyn niż niespełnianie kryterium dochodowego oraz tytuł najmu do innego lokalu. Jednak ww. orzeczenie nie odnosi się bezpośrednio do obecnego stanu prawnego, zwłaszcza po zmianach wprowadzonych w 2019 r. dotyczących przepisów prawa miejscowego oraz u.o.p.l. W kwestii zarzutu naruszenia § 7 ust. 4 uchwały z 2019 r., Zarząd Dzielnicy słusznie zauważył (w odpowiedzi na skargę), iż w przypadku skarżącej nie jest uwzględniane kryterium metrażowe. Mianowicie ubiega się ona o pomoc mieszkaniową, w odniesieniu do zajmowanego lokalu, po upływie okresu, na jaki została zawarta umowa najmu socjalnego (vide § 18 ust. 1 pkt 1 uchwały z 2019 r.). Natomiast zgodnie z § 7 ust. 2 pkt 12 uchwały z 2019 r., warunek określony w ust. 1 (tj. kryterium metrażowe) nie dotyczy osób, z którymi umowy najmu zawierane są na podstawie § 18 tej uchwały. Co do zawartego w odpowiedzi na skargę żądania organu zasądzenia na jego rzecz kosztów postępowania, wyjaśnić trzeba, że żaden przepis p.p.s.a. nie przewiduje takiej możliwości na etapie pierwszoinstancyjnego postępowania sądowoadministracyjnego. W ocenie tutejszego Sądu, Zarząd Dzielnicy miał podstawy do podjęcia uchwały o odmowie zakwalifikowania skarżącej do udzielenia pomocy mieszkaniowej. Nie można wymagać od organu, by poszukiwał dowodów na potwierdzenie argumentów skarżącej, skoro w sposób dostateczny ustalił, a także rozważył okoliczności faktyczne, istotne dla podjęcia rozstrzygnięcia. Uzasadnienie zaskarżonej uchwały odnosi się w sposób wystarczający do zasadniczych powodów podjętego rozstrzygnięcia. Brak było zatem podstaw do stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały jako wydanej z istotnym naruszeniem prawa. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło