II SA/Wa 2113/23
WyrokWSA w Warszawie2025-01-14
Skład orzekający: Izabela Głowacka-Klimas, Andrzej Góraj, Arkadiusz Koziarski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy sąd administracyjny jest właściwy do rozpoznania skargi dotyczącej ustalenia przez wojskową komisję lekarską związku schorzenia ze służbą wojskową?Ratio decidendi
Sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznania skargi dotyczącej ustalenia przez wojskową komisję lekarską związku schorzenia ze służbą wojskową, gdyż takie orzeczenia mają charakter wstępny dla celów odszkodowawczych lub rentowych i podlegają kontroli sądów powszechnych, a nie administracyjnych. Skarga w tym zakresie podlega odrzuceniu. Natomiast w zakresie ustalenia zdolności do służby wojskowej, sąd administracyjny jest właściwy do kontroli, czy postępowanie było prawidłowe i czy stan faktyczny znalazł odzwierciedlenie w orzeczeniu.Stan faktyczny
Skarżący został skierowany do Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej (RWKL) w celu orzeczenia o przydatności do służby. RWKL orzekła o kategorii D (niezdolny do służby wojskowej w czasie pokoju) z powodu choroby zwyrodnieniowej kręgosłupa. Centralna Wojskowa Komisja Lekarska (CWKL) utrzymała to orzeczenie w mocy. Skarżący zaskarżył orzeczenie CWKL, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym powierzchowne zebranie materiału dowodowego i błędną kwalifikację schorzenia. Skarżący podniósł również, że inne orzeczenia potwierdzały jego zdolność do służby wojskowej.Rozstrzygnięcie
Odrzucono skargę w zakresie związku schorzeń ze służbą wojskową i oddalono skargę w pozostałym zakresie (dotyczącym ustalenia zdolności do pełnienia służby wojskowej).Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (spr.), Sędzia WSA Andrzej Góraj, Asesor WSA Arkadiusz Koziarski, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi S. L. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] sierpnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia zdolności do pełnienia służby wojskowej w czasie pokoju i związku poszczególnych chorób i ułomności ze służbą 1. odrzuca skargę w zakresie związku poszczególnych chorób i ułomności ze służbą; 2. oddala skargę w pozostałym zakresie.
Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w [...] (CWKL) orzeczeniem
z [...] sierpnia 2023 r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 18 lutego 2020 r. - Kodeksu Postępowania Administracyjnego - (Dz.U.
z 2023 r. poz. 775; dalej "k.p.a."), art. 84 ust. 2 oraz art. 190 ust. 1 i 10 ustawy z 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz.U. z 2022 r. poz. 2305), na podstawie przepisów § 3 oraz § 11 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości (Dz.U. z 2012 r. poz. 1013 ze zm.), a także § 11 ust. 1 i § 12, ust. 1, 2, 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 czerwca 2022 r. w sprawie orzekania o zdolności do służby wojskowej i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. z 2022 r. poz. 1243 ze zm.; dalej "rozporządzenie MON"), po rozpatrzeniu odwołania [...]. S. L. (skarżący) od orzeczenia Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] (RWKL) nr [...] z [...] lipca 2023 r. wydanego w sprawie zdolności do służby wojskowej: niezdolny do służby wojskowej w czasie pokoju, z wyjątkiem niektórych stanowisk służbowych przeznaczonych dla terytorialnej służby wojskowej - kategoria "D" (Zał. 1, Grupa I), utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie.
Do wydania przedmiotowego rozstrzygnięcia doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Skarżący został skierowany do RWKL przez Dowódcę JW. [...] w [...] celem orzeczenia o przydatności do służby w trakcie długotrwałego zwolnienia (100 dni).
W ramach postępowania przed komisją I instancji odebrano od orzekanego oświadczenie dotyczące aktualnego stanu zdrowia oraz zlecono wykonanie badań
i konsultacji specjalistycznych. Na podstawie uzyskanych wyników w dniu [...] lipca 2023 r., wydano orzeczenie nr [...], którym ustalono Kategorię D - zał. 1 grupa I - niezdolny do służby wojskowej w czasie pokoju, z wyjątkiem niektórych stanowisk służbowych przeznaczonych dla terytorialnej służby wojskowej. Schorzenie powodujące niezdolność do służby wymieniono w punkcie pierwszym rozpoznań - choroba zwyrodnieniowa kręgosłupa upośledzająca sprawność ustroju - § 34 pkt 6.
Zgodnie z załącznikiem nr 1 do rozporządzenia MON rozpoznanie schorzenia kwalifikowanego do § 34 pkt 6 skutkuje w grupie I ustaleniem kategorii D - niezdolny do służby wojskowej w czasie pokoju, z wyjątkiem niektórych stanowisk służbowych przeznaczonych dla terytorialnej służby wojskowej.
Orzekająca RWKL rozpoznała wymienione w orzeczeniu schorzenie na podstawie wywiadu chorobowego, wyników badań oraz konsultacji ortopedycznej.
W treści rozpoznań wpisano również: liczne szpecące tatuaże ciała przedramion, szyi i łydki prawej - § 2 pkt 9, rozpoznanie to pozostaje bez wpływu na określenie kategorii zdolności do służby wojskowej.
Rozstrzygnięcie RWKL skarżący odebrał [...] lipca 2023 r. - pismo Dowódcy [...] Bazy Lotnictwa Taktycznego nr [...] z [...] sierpnia 2023 r.
Od ww. rozstrzygnięcia zainteresowany, zgodnie z pouczeniem zawartym
w orzeczeniu I instancji, odwołał się do CWKL.
Odwołanie rozpatrzyła CWKL zgodnie z zapisem § 13 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości (Dz.U. z 2012 r. poz. 1013). Wskazała, że wojskowe komisje lekarskie, tak pierwszej jak i drugiej instancji, orzekając o zdolności do służby wojskowej zobowiązane są do ścisłego stosowania obowiązujących przepisów wynikających z rozporządzenia MON.
CWKL po dokładnej analizie akt sprawy, stwierdziła, że skarżący został skierowany do RWKL przez Dowódcę Jednostki Wojskowej nr [...] w celu "orzeczenia o przydatności do służby w trakcie długotrwałego zwolnienia (100 dni)".
W oświadczeniu o stanie zdrowia z [...] lipca 2023 r. wypełnianym przez orzekanych skarżący poinformował RWKL o istniejącym i leczonym "bólu pleców". W związku
z tymi ustaleniami RWKL skierowała orzekanego na konsultację ortopedyczną, która wykazała istnienie przewlekłego zespołu bólowego kręgosłupa lędźwiowo- krzyżowego z objawami korzeniowymi promieniującymi do lewej kończyny dolnej. Trudy służby wojskowej (musztra, wielokilometrowe marsze, intensywne zajęcia wychowania fizycznego itp.) mogłyby zaostrzyć już istniejące dolegliwości.
Zdaniem CWKL, RWKL dokonała właściwego rozpoznania choroby oraz jej kwalifikacji orzeczniczej według § 34 pkt 6, a to z kolei w sposób jednoznaczny obliguje komisję do określenia niezdolności do czynnej służby wojskowej w czasie pokoju, z wyjątkiem niektórych stanowisk służbowych przeznaczonych dla terytorialnej służby wojskowej.
Skargę na powyższe orzeczenie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Warszawie wywiódł skarżący. Domagał się uchylenia zaskarżonego orzeczenia oraz orzeczenia go poprzedzającego, którym zarzucił:
a) naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
- art. 7 k.p.a. poprzez powierzchowne zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, a także działanie CWKL w sposób tendencyjny z góry zmierzający do uznania skarżącego za niezdolnego do pełnienia czynnej służby wojskowej mimo, że jego stan zdrowia nie wpływa na pełnienie tejże służby; co więcej, posiadana przez skarżącego dokumentacja medyczna uzyskana już po wydaniu zaskarżonego orzeczenia w sposób jednoznaczny potwierdza jego zdatność do pełnienia służby zawodowej na stanowisku [...]; ponadto również Wojskowe Centrum Rekrutacji w [...] w wydanym w dniu [...] stycznia 2023 roku orzeczeniu nie dopatrzyło się żadnych przeciwwskazań do pełnienia przez skarżącego służby, przyznając mu kategorię A, jako w pełni zdolnego do jej pełnienia, co przeczy ustaleniom zarówno RWKL, jak też CWKL; a w konsekwencji nienależytym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy w zakresie stopnia upośledzenia sprawności ustroju związanego z rozpoznanym schorzeniem kręgosłupa oraz wpływu tego schorzenia na pełnienie zawodowej służby wojskowej, pomimo tego, że na organie spoczywa obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, które to działania powinny być podejmowane z urzędu;
- art. 8 k.p.a. poprzez naruszenie interesu skarżącego wskutek wydania wadliwego orzeczenia opartego wyłącznie na selektywnym materiale dowodowym, bez uwzględnienia jego faktycznej sytuacji zdrowotnej, która potwierdza pełną zdolność do czynnej służby wojskowej;
- art. 9 k.p.a. poprzez brak należytego i wyczerpującego poinformowania skarżącego o okolicznościach faktycznych i prawnych, które niewątpliwie miały wpływ na ustalenie praw i obowiązków skarżącego, albowiem nie udzielono mu informacji, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, na podstawie którego wydane zostały oba orzeczenia przez RWKL i CWKL może przemawiać za uznaniem go za niezdolnego do pełnienia służby; gdyby bowiem wiedzę takową posiadał na etapie orzekania przez komisje, wówczas niewątpliwie materiał dowodowy zostałby przez niego uzupełniony o przeprowadzone dodatkowe badania, które umożliwiłyby jednoznaczne stwierdzenie o przydatności lub nie do dalszego pełnienia służby wojskowej; finalnie posiadana przez skarżącego dokumentacja medyczna potwierdza zdatność do pełnienia czynnej służby;
- art. 77 k.p.a. poprzez powierzchowne zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie oraz wybiórczą jego analizę
i zastosowanie; nienależytym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy w zakresie stopnia upośledzenia sprawności ustroju związanego z rozpoznanym schorzeniem kręgosłupa, a także wpływu tego schorzenia na pełnienie zawodowej służby wojskowej, pomimo tego, że na organie spoczywa obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, które to działania powinny być podejmowane z urzędu;
- art. 80 k.p.a. poprzez brak zachowania w toku postępowania zasad praworządności i obowiązku z urzędu wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, przez co został naruszony słuszny interes skarżącego, a także działanie przez RWKL i CWKL w sposób tendencyjny, wybiórczy - z góry zmierzający do uznania go za niezdolnego do pełnienia służby wojskowej; nienależytym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy w zakresie stopnia upośledzenia sprawności ustroju związanego z rozpoznanym schorzeniem kręgosłupa, a także wpływu tego schorzenia na pełnienie zawodowej służby wojskowej, pomimo tego, że na organie spoczywa obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, które to działania powinny być podejmowane z urzędu;
- art. 11 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. polegające na braku należytego uzasadnienia wydanego orzeczenia poprzez brak odniesienia się do zarzutów i wniosków sformułowanych przez skarżącego w odwołaniu; brak wyjaśnienia przyjętej podstawy prawnej m.in. w odniesieniu do oceny stopnia upośledzenia sprawności ustroju; brak uzasadnienia faktycznego orzeczenia, tj. brak wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej w zakresie wpływu schorzenia na służbę wojskową oraz stopnia upośledzenia sprawności ustroju, co w konsekwencji uniemożliwia prawidłową kontrolę orzeczenia;
- art. 138 § 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwego orzeczenia organu
I instancji, w sytuacji gdy organ odwoławczy powinien był uchylić zaskarżone orzeczenie i wydać orzeczenie o zdolności do zawodowej służby wojskowej;
b) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy:
- § 12 ust. 2 rozporządzenia MON, albowiem w toku postępowania poprzedzającego wydanie przez CWKL orzeczenia, bazowała ona wyłącznie na przedłożonej przez RWKL dokumentacji medycznej dotyczącej skarżącego, bez skierowania go choćby na ponowne badanie lekarskie lub badanie specjalistyczne, czy też bez przeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia materiału dowodowego w sprawie, gdy tymczasem wydane przez Wojskowe Centrum Rekrutacji w [...] orzeczenie nr [...] z [...] stycznia 2023 r. (na kilka miesięcy przed wydaniem zaskarżonego orzeczenia CWKL) jednoznacznie potwierdzało jego zdolność do pełnienia czynnej służby wojskowej, zaszeregowując go do kategorii: A (zał. nr: 1, grupa I); podobnie również wykonane już po wydaniu zaskarżonego orzeczenia badanie rezonansem magnetycznym nie wykazało żadnych odchyłów
od normy uniemożliwiających pełnienie czynnej służby wojskowej; w podobnym tonie wypowiedział się również lekarz chirurg ortopeda, co ewidentnie przemawia za tym,
iż CWKL wydając zaskarżone orzeczenie działała w sposób tendencyjny i wybiórczy, a nade wszystko zmierzający z góry do zakwalifikowania skarżącego jako niezdolnego do pełnienia czynnej służby wojskowej;
- § 34 pkt 6 rozdziału VIII załącznika nr 1 do rozporządzenia MON, poprzez wadliwe jego zastosowanie i uznanie zarówno przez organ I jak II instancji, że stwierdzona u skarżącego dolegliwość kręgosłupa stanowi zwyrodnienie upośledzające sprawność ustroju, gdy tymczasem już w treści złożonego odwołania
w sposób definitywny wskazał, że podczas zarówno porannej zaprawy, czy zajęć fizycznych (w-f) nie odczuwał i nie odczuwa dolegliwości bólowych, co konsekwentnie zostało pominięte przez organ obu instancji; organy I i II instancji nie wyjaśniły ponadto, dlaczego i na jakiej podstawie (w oparciu o jakie kryteria) temporalnie pojawiające się u skarżącego bóle kręgosłupa zakwalifikowane zostały jako schorzenie będące zwyrodnieniem upośledzającym sprawność ustroju.
W uzasadnieniu skargi rozwinięto poszczególne jej zarzuty.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Ponieważ S. L. w całości zaskarżył orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z [...] sierpnia 2023 r. nr [...], w pierwszej kolejności należy stwierdzić, że w części dotyczącej związku stwierdzonych schorzeń ze służbą skarga podlegała odrzuceniu (punkt pierwszy sentencji) na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935; dalej powoływana jako "P.p.s.a."). W tym bowiem zakresie sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.
Wyjaśniając podstawę prawną rozstrzygnięcia Sądu w powyższym zakresie, należy zauważyć, że wojskowe komisje lekarskie orzekają w dwóch reżimach prawnych, stąd orzeczenia tych komisji dzielą się na dwie grupy (zob. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 marca 2005 r. sygn. akt OSK 1203/04 - niepublikowane; dostępne: https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Pierwsza grupa orzeczeń wojskowych komisji lekarskich obejmuje kwestię zaliczenia danej osoby do określonej kategorii zdolności do służby wojskowej, jak
i samej zdolności do służby wojskowej. Orzeczenia wojskowych komisji lekarskich
w tych sprawach są wiążące dla organów rozstrzygających o powołaniu danej osoby do służby wojskowej lub o zwolnieniu z tej służby. Od takich orzeczeń służy skarga
do sądu administracyjnego, gdyż orzeczenia te mają charakter decyzji rozstrzygających istotę sprawy - zdolność do służby wojskowej.
Drugą grupę orzeczeń wojskowych komisji lekarskich stanowią natomiast orzeczenia ustalające schorzenia danej osoby, ich związek ze służbą wojskową dla celów odszkodowawczych lub rentowych albo zaopatrzenia emerytalnego, ustalenia stopnia inwalidztwa. Podstawę takich orzeczeń stanowią m.in. przepisy ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2022 r., poz. 536 ze zm.), ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin (Dz. U. z 2022 r., poz. 2528 ze zm.). Orzeczenia te poddawane są kontroli przez sądy powszechne w ramach rozpoznawanych odwołań od decyzji o świadczeniach odszkodowawczych, rentowych lub z zaopatrzenia emerytalnego. Decyzje administracyjne w tych sprawach wydawane są nie przez wojskowe komisje lekarskie, lecz przez inne organy (wojskowy organ emerytalny lub ZUS). Orzeczenia wojskowych komisji lekarskich w tych postępowaniach mają charakter orzeczenia wstępnego jako jedna z przesłanek rozstrzygnięcia sprawy i nie podlegają odrębnemu zaskarżeniu do sądu administracyjnego.
W świetle powyższego sąd administracyjny nie jest właściwy w sprawie skargi na orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej w przedmiocie ustalenia związku schorzenia ze służbą wojskową, ustalenia inwalidztwa, czy związku inwalidztwa ze służbą wojskową (zob. też uchwałę Sądu Najwyższego z 27 października 1999 r. sygn. akt III ZP 9/99 - OSNP 2000/5/167; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 listopada 2000 r. sygn. akt OSA 1/100 - ONSA z 2001 r. nr 2, poz. 47; wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 9 marca 2005 r. sygn. akt OSK 1203/04, z 20 marca 2013 r. sygn. akt II OSK 2227/11 – niepublikowane; dostępne: https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Skarga S. L. na orzeczenie CWKL z [...] sierpnia
2023 r. w zakresie dotyczącym związku schorzeń ze służbą wojskową zasługiwała zatem na odrzucenie na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a., bowiem sprawa będąca przedmiotem zaskarżenia w tym zakresie nie należy do właściwości sądu administracyjnego.
Uznając natomiast za dopuszczalną skargę na orzeczenie CWKL w zakresie dotyczącym określenia zdolności do pełnienia służby wojskowej, Sąd stwierdził, że skarga w tej części nie zasługuje na uwzględnienie.
W myśl art. 58 ust. 6 ustawy o obronie Ojczyzny ustala się następujące kategorie zdolności do czynnej służby wojskowej, z wyłączeniem zawodowej służby wojskowej:
1) kategoria A - zdolny do służby wojskowej, co oznacza zdolność do odbywania lub pełnienia określonego rodzaju służby wojskowej, o której mowa w art. 129, a także zdolność do odbywania służby zastępczej;
2) kategoria B - czasowo niezdolny do służby wojskowej, co oznacza przemijające upośledzenie ogólnego stanu zdrowia albo ostre lub przewlekłe stany chorobowe, które w okresie do 24 miesięcy od dnia badania rokują odzyskanie zdolności do służby wojskowej, o której mowa w pkt 1, w czasie pokoju;
3) kategoria D - niezdolny do służby wojskowej, o której mowa w pkt 1, w czasie pokoju, z wyjątkiem niektórych stanowisk służbowych przeznaczonych dla terytorialnej służby wojskowej;
4) kategoria E - trwale i całkowicie niezdolny do służby wojskowej, o której mowa w pkt 1, w czasie pokoju oraz w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny.
Stosownie do art. 87 ust. 1 ustawy o obronie Ojczyzny wojskowe komisje lekarskie wydają orzeczenie o zdolności danej osoby do służby wojskowej na podstawie badania lekarskiego fizycznej i psychicznej zdolności tej osoby do odpowiedniego rodzaju służby wojskowej, z uwzględnieniem wyników badań specjalistycznych, a w przypadku potrzeby również obserwacji szpitalnej. Przepis art. 58 ust. 6 stosuje się. Zgodnie zaś z art. 84 ust. 2. wojskowa komisja lekarska wydaje orzeczenie, które jest decyzją. W przepisie art. 87 ust. 3 ustawy ustawodawca zawarł upoważnienie dla Ministra Obrony Narodowej do wydania w porozumieniu z Ministrem Zdrowia, rozporządzenia regulującego orzekanie o zdolności fizycznej i psychicznej do pełnienia zawodowej służby wojskowej.
Rozstrzyganie o zdolności do czynnej służby wojskowej odbywa się w postępowaniu administracyjnym z gwarancjami dwuinstancyjnego toku orzecznictwa o charakterze sformalizowanym i z zagwarantowaniem czynnego udziału badanego. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 26 lutego 2015 r. sygn. akt I OSK 851/14 wskazał, że wojskowe komisje lekarskie, jako organy administracji publicznej, podejmują rozstrzygnięcia w indywidualnych sprawach, w drodze decyzji administracyjnych (nazywanych w przepisach orzeczeniami), które poddane są mocy obowiązującej przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Natomiast przepisy rozporządzenia w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach, jako lex specialis, regulują pewne kwestie odmiennie od rozwiązań przyjętych w k.p.a. Jednak w sprawach nieuregulowanych w rozporządzeniu, przepisy Kodeksu znajdują zastosowanie w pełnym zakresie (dostępny na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Należy też zauważyć, że w orzecznictwie ugruntowane jest stanowisko dotyczące komisji lekarskich, że Sąd administracyjny, kontrolując wydane w sprawie orzeczenia komisji lekarskich o zdolności do czynnej służby wojskowej, nie jest uprawniony do kwestionowania rozpoznania dokonanego przez wojskową komisję lekarską (por. np. wyroki WSA w Warszawie z 5 czerwca 2024 r. sygn. akt II SA/Wa 1570/23; 8 kwietnia 2024 r. sygn. akt II SA/Wa 1747/23; 14 lutego 2024 r. sygn. akt II SA/Wa 1126/23). Sąd administracyjny nie jest bowiem uprawniony do kontroli dokonanego przez komisję rozpoznania w zakresie stwierdzonych schorzeń ani oceny fachowości przeprowadzonych badań lekarskich. W zakresie swoich uprawnień Sąd administracyjny kontroluje wyłącznie, czy organy prawidłowo przeprowadziły postępowanie, czy orzekały na podstawie kompletnego materiału dowodowego, jak również czy ustalony przez nie stan faktyczny znalazł odzwierciedlenie w orzeczeniu właściwej komisji lekarskiej (por. wyrok NSA z dnia 16 lutego 2022 r., sygn. akt III OSK 5019/21 czy wyrok WSA w Warszawie z dnia 25 września 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 528/19). Sąd stanowisko to podziela i uznaje za własne oraz stwierdza, że Sąd nie może badać prawidłowości samej diagnozy dokonanej przez powołane do tego osoby. Sąd kontroluje więc przebieg postępowania przed ww. komisją lekarską oraz prawidłowość kwalifikacji schorzenia w oparciu o obowiązujące regulacje prawne, ale nie jest władny, aby rozważać kwestie medyczne czy badać prawidłowość dokonanej kwalifikacji rozpoznanego przez komisję lekarską schorzenia. Przypomnieć przy tym należy, że stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Sąd powinien dokonać oceny, czy jeśli doszło do naruszenia przed organem administracyjnym przepisów postępowania, czy naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oznacza to tym samym, że nie każde naruszenie norm prawa procesowego przez organ administracyjny powoduje uchylenie wydanego orzeczenia, a tylko takie naruszenie, który mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy uzasadnia zastosowanie sankcji z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a..
W ocenie Sądu, orzekające w sprawie wojskowe komisje lekarskie obu instancji sprostały wymogom prawnym uzasadniającym wydanie orzeczenia w przedmiocie zdolności skarżącego do służby wojskowej i ustalenia kategorii tej zdolności - kategorii D. Komisje te działały zgodnie z posiadaną właściwością rzeczową, miejscową i instancyjną, stosownie do art. 61 ust. 2 i art. 64 ust. 2 ustawy o obronie Ojczyzny oraz w składach orzekających zgodnych z wymogami wskazanymi w § 3, § 4 pkt 1 i 8, § 5, 6, 11 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 24 sierpnia 2012 r. w sprawie wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości (Dz.U. poz. 1013 ze zm.) w związku z art. 821 ustawy o obronie Ojczyzny.
Zdaniem Sądu wojskowe komisje lekarskie obu instancji przeprowadziły postępowanie w sposób zgodny z regulacjami zawartymi w ww. rozporządzeniu
z 2022 r., według stanu na datę wydania ww. orzeczeń. Z akt sprawy wynika, że RWKL, zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia z 2022 r., orzekała na podstawie skierowania wystawionego przez uprawniony organ kierujący (Dowódcę Jednostki Wojskowej nr [...], w celu ustalenia przydatności do służby). Doszło też
do niezwłocznego wydania orzeczenie po przeprowadzeniu wymaganych badań oraz po zgromadzeniu wymaganej dokumentacji, zgodnie z § 9 ust. 1 rozporządzenia
z 2022 r.
Zgodnie z § 9 ust. 1 rozporządzenia MON, wojskowa komisja lekarska wydaje orzeczenie niezwłocznie po przeprowadzeniu wymaganych badań oraz po zgromadzeniu wymaganej dokumentacji, nie później jednak niż w terminie 7 dni od dnia przedłożenia wyników tych badań i konsultacji wojskowej komisji lekarskiej. Zakres badań wykonywanych w ramach orzekania o zdolności do poszczególnych rodzajów służby wojskowej jest określony w załączniku nr 3 do rozporządzenia.
W przypadku konieczności przeprowadzenia dodatkowych badań lekarskich
i konsultacji specjalistycznych wojskowa komisja lekarska określa w formie pisemnej ich zakres, a orzeczenie wydaje w swojej siedzibie w terminie do 7 dni roboczych
od dnia przedłożenia w jej siedzibie wyników tych badań i konsultacji (§ 9 ust. 3 rozporządzenia MON).
Zgodnie natomiast z § 10 ust. 1 ww. rozporządzenia orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej zawiera w szczególności:
1) nazwisko i imię;
2) numer PESEL;
3) stopień wojskowy;
4) przydział służbowy / nazwę stanowiska;
5) datę powołania do służby wojskowej;
6) nazwę wojskowego centrum rekrutacji powołującego do służby wojskowej;
7) skład komisji orzekającej;
8) rozpoznanie;
9) ustalenie kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej wraz z uzasadnieniem;
10) w razie stwierdzenia chorób i ułomności - określenie ich związku lub braku związku z czynną służbą wojskową;
11) określenie inwalidztwa;
12) podpisy członków komisji, którzy wydali orzeczenie.
Kontrola dokonana przez Sąd w tym zakresie pozwala na przyjęcie, że zaskarżone orzeczenie nie narusza prawa.
Skarżący przez Komisje obu instancji uznany został za niezdolnego do służby wojskowej w czasie pokoju, z wyjątkiem niektórych stanowisk służbowych przeznaczonych dla terytorialnej służby wojskowej na podstawie § 34 pkt 6 zał. nr 1 do rozporządzenia w sprawie orzekania o zdolności do służby wojskowej i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach. Rozpoznane schorzenie - choroba zwyrodnieniowa kręgosłupa upośledzająca sprawność ustroju zostało ustalone w oparciu o wywiad choroby przeprowadzony z orzekanym - poz. 9.13 - choroby układu ruchu (stawów, kręgosłupa), przebyte urazy/złamania kręgosłupa lub kończyn - ból pleców od [...].06.3023 r., oraz wynik badania ortopedycznego - karta pomiarowa układu ruchu wg. metody odniesienia do pozycji "0": przewlekły zespół bólowy kręgosłupa lędźwiowo-krzyżowego, objawy korzeniowe promieniujące do lewej kończyny dolnej. Należy w tym miejscu wyjaśnić, że choroba zwyrodnieniowa kręgosłupa to przewlekłe schorzenie, w przebiegu którego dochodzi do stopniowej degeneracji chrząstki stawowej. Objawy uzależnione są od lokalizacji zmian, jednak w każdym przypadku charakterystyczny jest ból, utrudniający sprawne funkcjonowanie, typowy jest także ból kręgosłupa promieniujący do nóg - występowanie takiego objawu potwierdza przeprowadzony z orzekanym wywiad chorobowy oraz badanie ortopedyczne.
Odnosząc się do postawionych przez skarżącego zarzutów w skardze należy stwierdzić, że są one de facto polemiką z rozstrzygnięciem komisji lekarskich. Nie ulega przy tym wątpliwości, że z powodu bólu pleców skarżący przebywał 100 dni na zwolnieniu lekarskim. Orzeczenie odwoławcze zostało wydane w zgodnie
z obowiązującymi w tym zakresie przepisami po wyczerpującym, dla potrzeb orzekania, ustaleniu stanu faktycznego sprawy. Orzeczenie CWKL, zostało prawidłowo, zgodnie z dyspozycją art. 107 k.p.a. uzasadnione. Odnosząc się natomiast do kolejnego zarzutu skargi należy wskazać, że organy obu instancji ustaliły w sposób prawidłowy stan faktyczny sprawy i wydały w tym zakresie stosowne orzeczenie.
Biorąc powyższe pod rozwagę działając na podstawie art. 151 P.p.s.a. Sąd oddalił skargę w zakresie dotyczącym określenia zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej (pkt 2 sentencji).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło