II SA/Wa 2398/23
WyrokWSA w Warszawie2024-07-02
Skład orzekający: Izabela Głowacka-Klimas, Piotr Borowiecki, Dorota Kozub-Marciniak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji prawidłowo umorzył postępowanie administracyjne dotyczące wyłączenia stosowania przepisów ustawy zaopatrzeniowej, uznając je za bezprzedmiotowe w sytuacji, gdy prawomocnym wyrokiem sądu powszechnego przyznano skarżącemu prawo do emerytury z pominięciem jednego z tych przepisów?Ratio decidendi
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji prawidłowo umorzył postępowanie administracyjne dotyczące wyłączenia stosowania przepisów ustawy zaopatrzeniowej, uznając je za bezprzedmiotowe. Po prawomocnym wyroku sądu powszechnego przyznającym skarżącemu prawo do emerytury z pominięciem art. 15c ustawy zaopatrzeniowej, nie było podstaw prawnych do dalszego merytorycznego rozpatrywania wniosku o wyłączenie stosowania tego przepisu, co czyniło postępowanie bezprzedmiotowym w rozumieniu art. 105 § 1 Kpa.Stan faktyczny
Skarżący J. P. wnioskował o wyłączenie stosowania wobec niego przepisów art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej. Po wcześniejszych postępowaniach i wyrokach sądowych, w tym wyroku NSA uchylającym decyzję Ministra i wyrok WSA, organ emerytalny wydał decyzję o ponownym ustaleniu wysokości emerytury skarżącego, przyznając mu prawo do emerytury policyjnej od 1 października 2017 r. z pominięciem art. 15c ustawy zaopatrzeniowej. W związku z tym Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji umorzył postępowanie dotyczące wniosku skarżącego jako bezprzedmiotowe. Skarżący zaskarżył tę decyzję do WSA, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym niezastosowanie się do wyroku NSA.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (spr.), Sędzia WSA Piotr Borowiecki, Asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 2 lipca 2024 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] października 2023 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] październik 2023 r. nr [...] (dalej jako "Minister" lub "organ") działając na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000, z późn. zm. - zwanej dalej "Kpa"), po rozpatrzeniu wniosku Pana J. P. (skarżącego), o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr [...] z dnia [...] grudnia 2022 r. o umorzeniu postępowania dotyczącego zastosowania wobec strony art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (ówczesny Dz. U. z 2022 r., poz. 1626) dalej ustawą zaopatrzeniową, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ wskazał, że skarżący wnioskiem z 7 czerwca 2017 r. wystąpił do Ministra o zastosowanie wobec niego art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. Pismem z 1 sierpnia 2017 r. Minister zwrócił się do Dyrektora Zakładu Emerytalno -Rentowego MSWiA (dalej: "ZER MSWiA") o przekazanie informacji, czy strona ma ustalone przez ww. organ prawo do emerytury, renty lub renty rodzinnej i czy otrzymuje powyższe świadczenie.
Decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2020 r. Minister Spraw Wewnętrznych J 1 i Administracji odmówił wyłączenia stosowania wobec Pana J. P. art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej. Ww. decyzja została doręczona stronie w dniu 27 stycznia 2020 r.
Na powyższe rozstrzygnięcie strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 23 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/WA 633/20 oddalił skargę Pana J. P. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr [...] z dnia [...] stycznia 2020 r. w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów.
Od powyższego wyroku strona złożyła skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyj nego.
W dniu 28 listopada 2022 r. do tutejszego organu wpłynął wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 listopada 2022 r., sygn. akt III OSK 3754/21, którym Sąd uchylił zaskarżony wyrok oraz decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr [...] z dnia [...] stycznia 2020 r.
Niezależnie od powyższego w dniu 1 września 2022 r. do tutejszego organu wpłynęło pismo z Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA (z dnia 29 sierpnia 2022 r.) informujące, że w związku ze złożonym przez stronę odwołaniem od decyzji z dnia [...] lipca 2017 r. o ponownym ustaleniu wysokości emerytury wydanej na podstawie art. 15c ustawy zaopatrzeniowej do ZER MSWiA wpłynął w niniejszej sprawie prawomocny wyrok Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] czerwca 2020 r., sygn. akt [...]. Zgodnie z sentencją ww. wyroku zmieniono zaskarżoną decyzję Dyrektora ZER MŚWTiA ż dnia [...] lipca 2017 r. w ten sposób, że przyznano ubezpieczonemu prawo do emerytury policyjnej poczynając od dnia 1 października 2017 r. w kwotach ustalonych z pominięciem art. 15c ustawy zaopatrzeniowej.
Organ emerytalny stosownie do sentencji wyroku w dniu 7 czerwca 2022 r. wydał decyzję o ponownym ustaleniu wysokości emerytury dla Pana J. P.
Mając na uwadze informację otrzymaną z Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2022 r. umorzył postępowanie prowadzone z wniosku Pana J. P. w całości z uwagi na jego bezprzedmiotowość, wobec faktu, iż ww. nie podlega regulacjom prawnym zawartym w art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej doręczona stronie w dniu 9 grudnia 2022 r.
W dniu 22 grudnia 2022 r. (data nadania w placówce pocztowej), z zachowaniem ustawowego terminu, Pan J. P. przesłał do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. decyzją.
W swoim wystąpieniu wnioskujący wniósł o: uchylenie w całości zaskarżonej decyzji, przeprowadzenie postępowania administracyjnego z uwzględnieniem wyroku NSA (z dnia 16 listopada 2022 r., sygn. akt III OSK 3754/21) oraz orzeczenie co do istoty sprawy, (zgodnie z wnioskiem z dnia 7 czerwca 2017 r.), poprzez wydanie decyzji wyłączającej stosowanie wobec niego art. 15c, art. 22a art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.
Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:
- art. 105 Kpa w zw. z art. 188 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 - zwanej dalej "ppsa") - poprzez umorzenie w całości postępowania i niezastosowanie się do wyroku NSA (z dnia 16 listopada 2022 r., sygn. akt III OSK 3754/21) uchylającego wyrok WSA z dnia 23 lipca 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 633/20 oraz decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr [...] z dnia [...] stycznia 2020 r.;
- art. 105 § 1 Kpa w zw. z art. 8a ust. 1 i 2 ustawy zaopatrzeniowej - poprzez umorzenie w całości postępowania, podczas gdy decyzją Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA nr [...] z dnia [...] czerwca 2022 r. nie uwzględniono w całości prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w K. [...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2020 r., przeliczając podstawę wymiaru emerytury wskaźnikiem 0,7% bez zastosowania przepisów art. 15, art. 22 i art. 24 ustawy zaopatrzeniowej;
art..8a ustawy zaopatrzeniowej w zw. z art, 188 w zw. z art/145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 153 ppsa - poprzez umorzenie w całości postępowania, podczas gdy w ww. wyroku NSA zobowiązał organ do zbadania, czy służba wnioskującego charakteryzowała się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, czy też nie miała takiego charakteru i ocenę wniosku przy zastosowaniu wykładni art. 8a ustawy zaopatrzeniowej przedstawionej przez NSA.
Analizując niniejszą sprawę, Minister Spraw Wewnętrznych i co następuje.
Na podstawie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. I5c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: 1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz 2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia.
Organ administracji państwowej przed przystąpieniem do merytorycznego rozpatrzenia sprawy bada zaistnienie zarówno przesłanek przedmiotowych, jak i podmiotowych postępowania. Wymaga wskazania, że w orzecznictwie, jak i literaturze przedmiotu ugruntowany jest pogląd, iż bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego skutkującego tym, że nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych (brak strony lub przedmiotu rozstrzygnięcia). "Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której stanowi się w art. 105 § 1, oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Przesłanka umorzenia postępowania może istnieć jeszcze przed wszczęciem postępowania, co zostanie ujawnione dopiero w toczącym się postępowaniu, a może ona powstać także w czasie trwania postępowania, a więc w sprawie już zawisłej przed organem administracyjnym Kodeks postępowania administracyjnego - Komentarz, B. Adamiak, J. Borkowski, Wyd. C.H. Beck, 13 wydanie, Warszawa 2014, s. 437); " :
:
Zgodnie z art. 105 § 1 Kpa gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.
Bezprzedmiotowość może wynikać z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych, ale zawsze oznacza brak przedmiotu postępowania. O bezprzedmiotowości postępowania można zatem mówić w przypadkach, gdy brak jest konkretnej sprawy administracyjnej mogącej być przedmiotem postępowania, w której organ byłby władny, a jednocześnie zobligowany na podstawie obowiązujących przepisów prawa materialnego podjąć rozstrzygnięcie (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 27 stycznia 2011 r., sygn. akt II SA/Łd 1187/10, pub. Legalis oraz przywołane w nim orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego).
Sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej, ingeręcij organu administracyjnego. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego jest bowiem brakiem przedmiotu postępowania powodującym, że nie można wydać decyzji rozstrzygającej na podstawie przepisów prawa materialnego o prawach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu (zob. wyr. WSA w Warszawie z 18 kwietnia 2008 r., I SA/Wa 27/08, Legalis; wyr. WSA w Krakowie z 14 grudnia 2010 r., II SA/Kr 1170/10, Legalis; wyr. WSA w Krakowie z 4 kwietnia 2013 r., II SA/Kr 177/13, Legalis; wyr. WSA w Gliwicach z 25 lipca 2014 r., II SA/G1573/14, Legalis).
W przypadku bezprzedmiotowości postępowania jakiekolwiek rozstrzygnięcie merytoryczne pozytywne czy negatywne staje się prawnie niedopuszczalne (zob. wyr. WSA w Gliwicach z 19 grudnia 2014 r., II SA/G1 881/14, Legalis; wyr. WSA w Bydgoszczy z lwrześnia 2015 r., I SA/Bd 543/15, Legalis; wyr. WSA w Krakowie z 12 listopada 2015 r., II SA/Kr 901/15, Legalis; wyr. WSA w Warszawie z 15 grudnia 2015 r., II SA/Wa 2903/14, Legalis).
Jak wynika z akt sprawy wniosek Pana J. P. z dnia 7 czerwca 2017 r. dotyczył zastosowania wobec niego art. 8a ustawy zaopatrzeniowej.
Pismem z dnia 27 czerwca 2017 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji zwrócił się do Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA o przekazanie informacji, czy Pan J. P. ma ustalone przez ww. organ prawo do emerytury, renty lub renty rodzinnej i czy otrzymuje powyższe świadczenie.
W dniu 1 września 2022 r., do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji wpłynęło pismo z Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA informujące, że na skutek prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] czerwca 2020 r., sygn. akt [....] zmieniona została zaskarżona decyzja Dyrektora ZER MSWiA z dnia [...] lipca 2017 r. w ten sposób, że wnioskującemu przyznano prawo do policyjnej emerytury, poczynając od dnia 1 października 2017 r., w kwocie ustalonej z pominięciem art. 15c ustawy zaopatrzeniowej.
Wobec powyższego organ emerytalny stosownie do sentencji wyroku w dniu 7 czerwca 2022 r. wydał decyzję o ponownym ustaleniu wysokości policyjnej emerytury Pana J. P.
Ponieważ, zgodnie z ww. informacją przekazaną przez Zakład Emerytalno-Rentowy MSWiA Pan J. P. nie podlega regulacji prawnej zawartej w art. 15c ustawy zaopatrzeniowej, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2022 r. umorzył postępowanie prowadzone z wniosku Pana J. P.
W dniu 22 grudnia 2022 r. (data nadania w placówce pocztowej ustawowego terminu, Pan J. P. przesłał do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji wniosek, o ponowne rozpatrzenie sprawy (z uwzględnieniem wytycznych J NSA, wskazanych w wyroku z dnia 16 listopada 2022 r., sygn. akt III OSK 3754/21), a w rezultacie wydanie decyzji przyznającej mu wnioskowane uprawnienia (tj. z zastosowaniem "właściwego" przelicznika świadczenia emerytalno-rentowego).
W tym miejscu wskazać należy, iż w przedmiotowej sprawie zasadnicze znaczenie ma fakt, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji nie jest organem właściwym do ustalania wysokości emerytury, w tym do orzekania na podstawie art. 15c i art. 22a ustawy zaopatrzeniowej.
Ponieważ ww. ustawa zaopatrzeniowa nie nadaj Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji żadnych uprawnień w zakresie ustalania świadczeń emerytalno-rentowych, organem właściwym do prowadzenia postępowania we wskazanym przez wnioskodawcę przedmiocie i dokonywania rozstrzygnięć w tym zakresie jest Dyrektor Zakładu Emerytalno- Rentowego MSWiA.
Od decyzji o ponownym ustaleniu wysokości świadczenia, wydanej przez Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji, służy prawo wniesienia odwołania do właściwego Sądu Okręgowego - Wydziału Ubezpieczeń Społecznych, zatem wszelkie zastrzeżenia odnośnie tej decyzji, z uwagi na fakt jej niezgodności z obowiązującymi przepisami lub stanem faktycznym zainteresowany mógł zgłosić w ww. postępowaniu odwoławczym (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w W. z dnia 28 listopada 2013 r., sygn. akt [...]). Prowadzone na podstawie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej postępowanie administracyjne jest postępowaniem mającym odmienną podstawę prawną i nie dotyczy ono ustalenia osobie zainteresowanej prawa do określonego świadczenia, a jedynie wyłączenia stosowania przepisów decydujących o jego obniżeniu w danych okolicznościach.
Ponieważ Pan J. P. nie podlega regulacji prawnej zawartej w art. 15c ustawy zaopatrzeniowej Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji podtrzymuje rozstrzygnięcie zawarte w decyzji pierwszo instancyjnej nr [....] z dnia [...] grudnia 2022 r.
Mając na względzie przedstawioną argumentację, orzeczono jak w sentencji.
Skargę na powyższe rozstrzygniecie do wojewódzkiego sadu administracyjnego w warszawie wywiódł skarżący.
Zaskarżonej decyzji zarzucił:
I. przepisów prawa procesowego, tj. w szczególności:
1) art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2023r. poz. 775 z późn. zm.), zwanej także: "k.p.a", poprzez wydanie przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzji nr [...] z dnia [...].10.2023r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr [...] z dnia [...].12.2022r. o umorzeniu postępowania prowadzonego z wniosku J. P. z dnia 07.06.2017r. o wyłączenie stosowania wobec niego art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy emerytalnej, podczas gdy decyzją Dyrektora Zakładu Emerytalno - Rentowego MSWiA nr [...] z dnia [...].06.2022r. nie uwzględniono w całości prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w K. [...] Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...].06.2020r., sygn.[...], i okres służby Skarżącego w Komendzie Powiatowej Milicji Obywatelskiej w J. Referacie ds. Bezpieczeństwa [...] oraz w Wydziale [...] Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych w K., tj. od [...].05.1973r. do [...].10.1973r. i od [...].06.1974r. do [...].05.1975r. oraz od [...].05.1981r. do [...].07.1990r., przeliczono wskaźnikiem 0,7% podstawy wymiaru emerytury za każdy rok tej służby, zaś zgodnie z art. 8a ust. 2 ustawy emerytalnej stosuje się w takiej sytuacji art. 15, art. 22 i art. 24 tejże ustawy;
2) art. 153 i art. 170 w zw. z art. 188 oraz art. 190 p.p.s.a., poprzez niezastosowanie się przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, przy ponownym rozpoznaniu sprawy, do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania, wyrażonych w uzasadnieniu prawomocnego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16.11,2022r., sygn. III OSK 3754/21, tj. m.in. do obowiązku zbadania, czy służba J. P. była służbą charaktertyzującą się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, czy też nie miała takiego charakteru, tj. była działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych czynności i działań jakie podejmowane są w każdym organie czy instytucji publicznej, przy czym sama podległość służbowa nie może być podstawą uznania, że Skarżący pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, oraz ocenę iż tylko stanowcze ustalenia faktyczne w kwestii rzeczywiście wykonywanych przez J. P. obowiązków służbowych (miejsca pełnienia służby, zajmowanego stanowiska, zakresu czynności), w okresie wskazanym w informacji IPN o przebiegu służby, pozwolą na prawidłowe zastosowanie prawa materialnego, czego Minister dokonał pomimo braku zmiany stanu prawnego lub faktycznego po wydaniu wyżej wzmiankowanego wyroku, a także braku wzruszenia tegoż wyroku w stosownym trybie (innym postępowaniu);
3) art 7 k.p.a., art. 77 i 78 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. w zw. z art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 105 § 1 k.p.a. poprzez brak, przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, zgromadzenia i rozpatrzenia całości materiału dowodowego, w tym nie przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka H. B. oraz z przesłuchania J. P. - jako strony postępowania, o co Skarżący wnosił w swoim piśmie z dnia 07.06.2017r., inicjującym postępowanie o wyłączenie stosowania wobec niego art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy emeiytalnej, i utrzymanie w mocy decyzji o umorzeniu postępowania, podczas gdy w uzasadnieniu prawomocnego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16.11,2022r., sygn. III OSK 3754/21, zawarto zobowiązanie do zbadania przez Ministra, czy służba J. P. była służbą charaktertyzującą się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, czy też nie miała takiego charakteru, tj. była działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych czynności i działań jakie podejmowane są w każdym organie czy instytucji publicznej, przy czym sama podległość służbowa nie może być podstawą uznania, że Skarżący pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, oraz ocenę, iż tylko stanowcze ustalenia faktyczne w kwestii rzeczywiście wykonywanych przez J. P. obowiązków służbowych (miejsca pełnienia służby, zajmowanego stanowiska, zakresu czynności), w okresie wskazanym w informacji IPN o przebiegu służby, pozwolą na prawidłowe zastosowanie prawa materialnego, czego Minister dokonał pomimo braku zmiany stanu prawnego lub faktycznego po wydaniu wyżej wzmiankowanego wyroku, a także braku wzruszenia tegoż wyroku w stosownym trybie (innym postępowaniu);
II. przepisów prawa materialnego, tj. w szczególności:
1) art. 8a ust. 1 i 2 ustawy emerytalnej w zw. z art. 153, art. 170, art. 188 oraz art. 190 p.p.s.a., poprzez brak wydania przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzji w przedmiocie wyłączenia stosowania wobec skarżącego art. 15c, art. 22a i art. 24a i utrzymanie w mocy decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr [...] z dnia [....].12.2022r. o umorzeniu postępowania prowadzonego z wniosku J. P. z dnia [...].06.2017r. o wyłączenie stosowania wobec Skarżącego art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy emerytalnej, w sprawie prowadzonej z wniosku J. P. z dnia 07.06.2017r., podczas gdy prawomocnym wyrokiem z dnia 16.11.2022r., sygn. III OSK 3754/21, Naczelny Sąd Administracyjny nakazał organowi zbadanie, czy służba Skarżącego była służbą charaktertyzującą się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, czy też nie miała takiego charakteru, tj. była działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych czynności i działań jakie podejmowane są w każdym organie czy instytucji publicznej, przy czym sama podległość służbowa nie może być podstawą uznania, że J. P. pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, oraz ocenił iż tylko stanowcze ustalenia faktyczne w kwestii rzeczywiście wykonywanych przez Skarżącego obowiązków służbowych (miejsca pełnienia służby, zajmowanego stanowiska, zakresu czynności), w okresie wskazanym w informacji IPN o przebiegu służby, pozwolą na prawidłowe zastosowanie prawa materialnego oraz wydanie rozstrzygnięcia w trybie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, do czego jednak nie doszło pomimo braku zmiany stanu prawnego lub faktycznego po wydaniu wyżej wzmiankowanego wyroku, a także braku wzruszenia tegoż wyroku w stosownym trybie (innym postępowaniu);
2) art. 8a ust. 1 ustawy emerytalnej w zw. z art. 153, art. 170, art. 188 oraz art. 190 p.p.s.a., poprzez utrzymanie w mocy decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr [...] z dnia [...].12.2022r. o umorzeniu postępowania prowadzonego z wniosku J. P. z dnia [...].06.2017r. o wyłączenie stosowania wobec Skarżącego art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy emerytalnej, w sprawie prowadzonej z wniosku J. P. z dnia [...].06.2017r., podczas gdy prawomocnym wyrokiem z dnia 16.11.2022r. o sygn. III OSK 3754/21, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 lipca 2020r., sygn. II SA/Wa 633/20 oraz decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr [...] z dnia [...] stycznia 2020r., zobowiązując jednocześnie Organ do zbadania, czy służba Skarżącego była służbą charakteryzującą się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, czy też nie miała takiego charakteru, tj. była działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych czynności i działań jakie podejmowane są w każdym organie czy instytucji publicznej oraz do zastosowania przy ocenie wniosku z dnia 07.06.2017r. przedstawionej przez NSA wykładni art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, wedle której m.in. sama podległość służbowa nie może być podstawą uznania, że J. P. pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa. .Mając powyższe na uwadze, wnosił o:
1) uwzględnienie przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji skargi w całości w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania, poprzez uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr [...] z dnia [...].10.2023r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr [...] z dnia [...].12.2022r. o umorzeniu postępowania prowadzonego z wniosku Skarżącego z dnia 07.06.2017r. oraz o wydanie decyzji o wyłączeniu stosowania wobec Skarżącego art. 15c, art. 22a i art. 24 ustawy emerytalnej i stwierdzenie, że działania Organu miały miejsce bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa;
2) uchylenia skarżonej decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr [...] z dnia [...].10.2023r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr [...] z dnia [...].12.2022r. o umorzeniu postępowania prowadzonego z wniosku Skarżącego z dnia 07.06.2017r. o wyłączenie stosowania wobec niego art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy emerytalnej;
3) zobowiązanie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji do wydania, w terminie określonym przez Sąd, decyzji na podstawie art. 8a ustawy emerytalnej wyłączającej stosowanie wobec Skarżącego art. 15c, art. 22a i art. 24a ww. ustawy;
4) zasądzenie od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego wraz z opłatą skarbową od pełnomocnictwa, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi rozwinął poszczególne jej zarzuty.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.
Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 dalej jako "P.p.s.a.") wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję w całości lub w części, albo stwierdza jej nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja może ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 P.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Ministra z [...] listopada 2022 r.
wydana na podstawie art. 105 § 1 Kpa o umorzeniu w całości postępowania prowadzonego z wniosku skarżącego o zastosowanie wobec niego art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, tj. wyłączenie stosowania wobec niego art. 15c, art. 22a i art. 24a ww. ustawy.
Zgodnie z art. 105 § 1 Kpa, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.
W wyroku z 18 kwietnia 1995 r., SA/Łd 2424/94, opublikowanym w ONSA 1996/2/80, Naczelny Sąd Administracyjny zawarł zasługującą na pełną aprobatę tezę, że z bezprzedmiotowością postępowania mamy do czynienia wówczas, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Oznacza to, że wszystkie elementy badanego stanu faktycznego i prawnego są tego rodzaju, że niepotrzebne jest postępowanie mające na celu wyjaśnienie wszystkich tych okoliczności w sprawie. Chodzi tu o kryterium bezprzedmiotowości odnoszące się do postępowania, ale w taki sposób, że wynik tego postępowania nie powinien mieć charakteru merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie, lecz jedynie być formalnym jego zakończeniem. Bezprzedmiotowość postępowania może bowiem wynikać z istnienia przesłanki podmiotowej bądź też przesłanki przedmiotowej w prowadzonym postępowaniu. W szczególności gdy w znaczeniu prawnym brakuje przedmiotu postępowania, można mówić o braku przesłanki przedmiotowej do merytorycznego rozstrzygnięcia. Podobnie jest w przypadku braku przesłanki podmiotowej, a więc w sytuacji braku strony postępowania mającej interes prawny w uzyskaniu rozstrzygnięcia.
Decyzja wydana na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. nie rozstrzyga o materialnoprawnych uprawnieniach i obowiązkach stron przyjmując, że nie ma przesłanek do merytorycznego rozstrzygania co do istoty sprawy.
Umorzenie postępowania zainicjowanego przez skarżącego w niniejszej sprawie nastąpiło związku z tym, że w dniu 1 września 2022 r. do organu wpłynęło pismo z ZER MSWiA informujące, że organ emerytalny, na skutek prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w K. z [...] czerwca 2020 r. sygn. akt [...] zmienił zaskarżoną decyzję ZER MSWiA z [...] lipca 2017 r. i przyznał skarżącemu prawo do emerytury, poczynając od 1 października 2017 r., z pominięciem art. 15c ustawy zaopatrzeniowej. W związku z tym, organ emerytalny, stosownie do ww. wyroku, wydał decyzję o ponownym ustaleniu wysokości emerytury. Skarżący w żaden sposób nie kwestionuje powyższych ustaleń organu.
W ocenie Sądu analizując niniejszą sprawę, Minister prawidłowo wskazał, że postępowanie zainicjowane wnioskiem skarżącego z 7 czerwca 2017 r. stało się bezprzedmiotowe w całości. Zmienił się bowiem stan faktyczny sprawy i nie ma już podstaw prawnych do rozpoznania wniosku skarżącego o wyłączenie stosowania wobec niego art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej. Nie ma już więc możliwości merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej. Wobec prawomocnego wyroku sądu powszechnego przyznającego skarżącemu prawo do emerytury, poczynając od 1 października 2017 r. z pominięciem art. 15c ustawy zaopatrzeniowej, bezprzedmiotowe w świetle art. 105 Kpa stało się orzekanie przez organ o wyłączeniu stosowania wobec skarżącego art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej. Zauważyć w tym miejscu należy, że podobne stanowisko zawarł tutejszy Sąd w prawomocnych wyrokach: z 19 listopada 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 1002/21, z 8 czerwca 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 2797/21, z 21 września 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 872/22 (dostępne w bazie cbois.nsa.). Zasadnicze znaczenie w tej kwestii, jak słusznie wskazał organ, ma fakt, że zgodnie
z dokumentacją przekazaną przez ZER MSWiA, skarżący nie podlega już regulacjom zawartym w art. 15c ustawy zaopatrzeniowej.
Sąd mając powyższe na względzie, na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak
w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło