II SA/Wa 386/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej po rozpoznaniu w dniu 11 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku M.K. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie niezakwalifikowania i nieumieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu postanawia - przywrócić termin do wniesienia skargi - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 8 czerwca 2016 r., sygn. akt II SA/Wa 386/16 odrzucił skargę M.K. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie niezakwalifikowania i nieumieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu. Odpis niniejszego postanowienia doręczono pełnomocnikowi skarżącej ustanowionemu z urzędu w dniu 20 czerwca 2016 r. (dowód: zwrotne potwierdzenie odbioru znajduje się w aktach sprawy). W dniu 27 czerwca 2016 r. (data nadania w placówce pocztowej) pełnomocnik skarżącej złożył bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że skarżąca nie została pouczona o sposobie i terminie do wniesienia skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718); zwanej dalej P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do treści art. 87 § 1 P.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2). Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi (§ 3). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4). W ocenie Sądu wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi zasługuje na uwzględnienie. Od ogólnej zasady zawartej w art. 87 § 3 P.p.s.a. można przyjąć jeden wyjątek, mianowicie w przypadku, w którym skarga została złożona z uchybieniem terminu, a strona - nieświadoma tego uchybienia - nie wystąpiła, wraz ze złożeniem skargi, z wnioskiem o przywrócenie terminu. W takiej sytuacji o zaistniałym uchybieniu strona dowiaduje się dopiero na późniejszym etapie postępowania, w momencie otrzymania postanowienia o odrzuceniu skargi. Przyjąć zatem należy, że gdy skarga znajduje się już w sądzie wraz z aktami sprawy przekazanymi przez organ niecelowym byłoby składanie wniosku o przywrócenie terminu za pośrednictwem organu i w pełni dopuszczalne jest przyjęcie do rozpoznania wniosku złożonego bezpośrednio do sądu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 stycznia 2011 r., sygn. akt II OZ 1343/10, dostępne na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Biorąc powyższe pod uwagę należy uznać, że przyczyna przekroczenia terminu do wniesienia skargi ustała w dniu otrzymania przez pełnomocnika skarżącej postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 czerwca 2016 r. o odrzuceniu skargi, tj. 20 czerwca 2016 r. Złożenie zatem przez pełnomocnika skarżącej w dniu 27 czerwca 2016 r. wniosku o przywrócenie terminu spowodowało, że został zachowany termin wskazany w art. 87 § 1 P.p.s.a. Odnosząc się zaś do spełnienia warunku określonego w art. 87 § 4 P.p.s.a. należy wskazać, że w niniejszej sprawie skarga została już złożona i nie zachodziła potrzeba jej ponownego składania. Okoliczność, że Sąd odrzucił skargę sytuacji tej nie zmienia. Wprawdzie prawomocne odrzucenie pisma niweczy wszelkie skutki procesowe związane z jego wcześniejszym wniesieniem, jednak, jak przyjmuje się w orzecznictwie (por. postanowienia: Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 listopada 2008 r., sygn. akt II OZ 1260/08, z dnia 25 stycznia 2008 r., sygn. akt II FZ 646/07, dostępne na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl), w przypadku wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia środka odwoławczego uprzednio odrzuconego (w tym przypadku skargi), sam wniosek zawiera niejako w sobie założenie, że strona podtrzymuje środek wcześniej złożony. Przechodząc do merytorycznej oceny wniosku należy wyjaśnić, że kryterium braku winy, jako przesłanka przywrócenia terminu, wiąże się z obowiązkiem szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przez brak winy, o jakim mowa w art. 86 § 1 P.p.s.a., należy rozumieć sytuacje, w których z przyczyn obiektywnie niezależnych, nawet przy zachowaniu najwyższej staranności strona skarżąca nie miała możliwości dochowania ustawowego terminu. Przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminowi do dokonania czynności procesowej należy brać pod uwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, ale także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. W niniejszej sprawie powodem uchybienia terminu do wniesienia skargi był brak pouczenia przez organ. Należy bowiem wskazać, że organ, pomimo wniesienia przez skarżącą w dniu 2 września 2015 r. wezwania do usunięcia naruszenia prawa, nie poinformował o przysługującym prawie wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Stosownie do treści art. 101 § 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 446) każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia - zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego. Natomiast w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie 7 sędziów z dnia 2 kwietnia 2007 r., sygn. akt II OPS 2/07 wyjaśniono, że art. 53 § 2 P.p.s.a. ma zastosowanie do uchwał organu samorządowego, zatem skargę na taką uchwałę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa. Przy czym już z dniem wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa rozpoczyna bieg termin sześćdziesięciu dni na wniesienie skargi, mimo że sprawa udzielenia odpowiedzi na to wezwanie jest otwarta. W okresie biegu tego terminu organ może udzielić odpowiedzi na wezwanie i w takim przypadku jego dalszy bieg staje się bezprzedmiotowy, ponieważ od dnia doręczenia odpowiedzi na wezwanie rozpoczyna bieg termin trzydziestu dni od dnia doręczenia tej odpowiedzi. Jeżeli natomiast w tym okresie organ nie udzieli odpowiedzi na wezwanie, to nieprzerwanie biegnie termin sześćdziesięciu dni, liczony od dnia wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Z powyższego wynika, że przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego na uchwałę organu samorządowego, skarżąca powinna zwrócić się do organu z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa. W ocenie Sądu M.K. dochowała tego warunku, bowiem pismem z dnia 28 sierpnia 2015 r. (wpływ do Urzędu Dzielnicy [...] w dniu 2 września 2015 r.) wezwała organ do usunięcia naruszenia prawa. Zatem sześćdziesięciodniowy termin do wniesienia skargi rozpoczął się w dniu 2 września 2015 r. i wobec nieudzielenia przez organ odpowiedzi, biegł nieprzerwanie od dnia wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa upływając w dniu 2 listopada 2016 r. Tymczasem organ w żaden sposób tych okoliczności skarżącej nie wyjaśnił. Podkreślić należy, że brak pouczenia przez organ o terminie zaskarżenia uchwały, w sytuacji gdy skarżąca wzywa organ do usunięcia naruszenia prawa, powoduje, że uchybienie terminu do wniesienia skargi jest niezawinione przez stronę i może być podstawą wniosku o przywrócenie terminu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 maja 2012 r., sygn. akt II OZ 464/12 i z dnia 19 listopada 2013 r., sygn. akt II OZ 1017/13, dostępne na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Biorąc powyższe pod uwagę, w ocenie Sądu, M.K. w sposób wystarczający uprawdopodobniła brak swojej winy w uchybieniu terminu. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.