II SA/Wa 600/24
WyrokWSA w Warszawie2025-02-12
Skład orzekający: Izabela Głowacka-Klimas, Andrzej Wieczorek, Anna Pośpiech-Kłak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba pełniąca funkcję prezesa zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, nawet nieodpłatnie i wykonująca jedynie czynności administracyjne, może być uznana za osobę bezrobotną w rozumieniu ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy?Ratio decidendi
Osoba pełniąca funkcję prezesa zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, nawet jeśli wykonuje ją nieodpłatnie i ogranicza się do czynności administracyjnych, nie może być uznana za osobę bezrobotną, ponieważ sama funkcja zarządu ogranicza obiektywną gotowość do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy. Status bezrobotnego wymaga rzeczywistej, faktycznej i aktualnej możliwości podjęcia pracy, a obowiązki zarządu spółki, nawet nieodpłatne, stanowią przeszkodę w spełnieniu tego wymogu.Stan faktyczny
Skarżący został początkowo uznany za osobę bezrobotną i przyznano mu prawo do zasiłku. Następnie, po ujawnieniu informacji o pełnieniu przez niego funkcji prezesa zarządu spółki z o.o., postępowanie zostało wznowione. Prezydent odmówił przyznania statusu bezrobotnego, argumentując, że pełnienie funkcji prezesa zarządu ogranicza gotowość do podjęcia pracy. Wojewoda utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący twierdził, że pełni funkcję nieodpłatnie, wykonując jedynie czynności administracyjne, co nie koliduje z gotowością do podjęcia pracy.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (spr.), Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, Asesor WSA Anna Pośpiech-Kłak, , Protokolant specjalista Joanna Głowala po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lutego 2025 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uznania za osobę bezrobotną oraz przyznania prawa do zasiłku oddala skargę
Wojewoda [...] (Wojewoda) decyzją z [...] stycznia 2024 r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 775; dalej "Kpa."), art. 10 ust. 2
pkt 4 i ust. 7 pkt 2 oraz art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2023 r. poz. 735 ze zm.; dalej "ustawa
o promocji"), po rozpatrzeniu odwołania Pana A. S. (dalej także: wnioskodawca, skarżący) od decyzji Prezydenta [...] (Prezydent) nr [...] z [...] listopada 2023 r. orzekającej o:
- uchyleniu decyzji z [...] lipca 2022 r. nr [...] w sprawie uznania A. S. z dniem [...] czerwca 2022 r. za osobę bezrobotną i przyznaniu prawa do zasiłku od [...] czerwca 2022 r. do [...] czerwca 2023 r. w wysokości 1.565,00 zł brutto miesięcznie w okresie pierwszych 90 dni posiadania prawa do zasiłku oraz w wysokości 1.229,00 zł brutto miesięcznie w pozostałym okresie posiadania prawa do zasiłku,
- odmowie uznania A. S. za osobę bezrobotną z dniem [...] czerwca
2022 r.,
- odmowie przyznania prawa do zasiłku,
utrzymał w mocy decyzję Prezydenta.
Do wydania powyższych decyzji doszło w następującym stanie sprawy.
Wnioskodawca [...] czerwca 2022 r. przesłał za pośrednictwem portalu [...] do Urzędu Pracy [...] (Urząd) niepodpisane podanie o dokonanie rejestracji jako osoba bezrobotna, w którym jako rodzaj rejestracji wskazano zgłoszenie danych bezrobotnego. Podczas osobistej wizyty w Urzędzie [...] czerwca 2022 r., mającej na celu poświadczenie przesłanych danych oraz podpisanie stosowanych oświadczeń, oświadczył m.in., że jest osobą zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia.
Prezydent powołaną decyzją [...] lipca 2022 r. orzekł o uznaniu wnioskodawcy
z dniem [...] czerwca 2022 r. za osobę bezrobotną oraz o przyznaniu prawa do zasiłku
od [...] czerwca 2022 r. do [...] czerwca 2023 r. w wysokości 1.565,00 zł brutto miesięcznie w okresie pierwszych 90 dni posiadania prawa do zasiłku oraz w wysokości 1.229,00 zł brutto miesięcznie w pozostałym okresie posiadania prawa do zasiłku.
Urząd [...] października 2023 r. wygenerował wydruk z Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego, z którego wynikało, że wnioskodawca pełni funkcję prezesa zarządu w [...] sp. z o.o. (spółka) i nie zawieszono go w czynnościach.
W konsekwencji Prezydent postanowieniem z [...] października 2023 r. wznowił
z urzędu postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z [...] lipca 2022 r.,
z uwagi na pozyskanie informacji o pełnieniu przez wnioskodawcę funkcji prezesa zarządu w spółce. Powiadomiono wnioskodawcę o możliwości zapoznania się z aktami sprawy
i wypowiedzenia się na piśmie co do zebranych dowodów i materiałów, zgodnie z art. 10
§ 1 Kpa..
Wnioskodawca w piśmie z [...] listopada 2023 r. (data wpływu do Urzędu) wskazał, że zapis art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji w jego przypadku nie ma zastosowania, gdyż funkcję prezesa zarządu w spółce wykonuje nieodpłatnie, nie zawarł umowy o pracę ani żadnej innej ze spółką, a do jego obowiązków należy jedynie coroczne wykonywanie sprawozdawczości w zakresie raportowania do Krajowego Rejestru Sądowego. Dodał, że spółka nigdy nie podjęła działalności, nie generuje przychodów, jest tzw. "dobrem martwej ręki".
Prezydent decyzją z [...] listopada 2023 r. orzekł o uchyleniu decyzji z [...] lipca 2022 r., odmówił uznania wnioskodawcy za osobę bezrobotną z dniem [...] czerwca 2022 r. oraz odmówił przyznania mu prawa do zasiłku. Zdaniem Prezydenta, wobec tego, że na wnioskodawcy jako osobie pełniącej funkcję prezesa zarządu w spółce, ciążą określone zadania, które - co do zasady - muszą być wykonywane osobiście, a na dzień rejestracji nie został on z tej funkcji odwołany ani nie złożył rezygnacji z pełnienia tej funkcji, nie może być osobą w pełni zdolną i gotową do podjęcia pracy. Oznacza to, że nie spełniał
w dniu rejestracji przesłanek do nabycia statusu osoby bezrobotnej, wynikających z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji.
W odwołaniu od powyższej decyzji Prezydenta wniesiono o jej uchylenie
i zarzucono naruszenie art. 6 i 7 Kpa., art. 7 Kodeksu cywilnego oraz niezgodność
z zasadami logiki. Wyjaśniono, że od momentu powstania spółka nie podjęła ona działalności handlowej oraz nie wystawiła żadnej faktury, co wynika z zapisu uchwały Walnego Zgromadzenia Wspólników z [...] listopada 2016 r. Wnioskodawca jako prezes zarządu spółki prowadzi jedynie działania administracyjne polegające na corocznym składaniu bilansu w Krajowym Rejestrze Sądowym, co zajmuje około pół godziny
i wykonywane jest z reguły po godz. 18.00. Nie uzyskuje także z tego tytułu żadnego wynagrodzenia. Pełnienie funkcji prezesa zarządu nie kolidowało z prowadzeniem przez niego jednoosobowej działalności gospodarczej. Przytoczono stanowisko Krajowej Administracji Skarbowej, celem wykazania, że prowadzenie przez wnioskodawcę działań administracyjnych nie oznacza wykonywania pracy na rzecz spółki. Zarzucono Prezydentowi odrzucenie materiału dowodowego objętego postępowaniem skarbowym
z uwagi na brak do niego dostępu oraz działanie w złej wierze (opisując przebieg rozmowy telefonicznej przeprowadzonej z pracownikiem urzędu).
W uzasadnieniu wymienionej na wstępie decyzji Wojewoda przywołał przepisy mające zastosowanie w niniejszej sprawie i stwierdził, że art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy
o promocji ma charakter bezwzględnie obowiązujący.
Wskazał, że decyzję z [...] listopada 2023 r. wydano w wyniku wznowienia postępowania administracyjnego. Wznowienie postępowania jest instytucją procesową pozwalającą na ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną w sytuacji, gdy postępowanie prowadzące do wydania decyzji było dotknięte kwalifikowaną wadą, wyliczoną w przepisach prawa procesowego. Jedną z przesłanek stanowiących podstawę do wznowienia postępowania jest wymieniona w art. 145 § 1 pkt 5 Kpa. sytuacja, gdy wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Zwrot "wyjdą na jaw" oznacza, że istotne znaczenie ma moment ujawnienia danego dowodu lub okoliczności, czyli udostępnienia ich organowi, a nie moment faktycznego zapoznania się z nimi przez pracownika organu. Przez "nową okoliczność istotną dla sprawy" należy rozumieć taką okoliczność, która mogła mieć wpływ
na odmienne rozstrzygnięcie sprawy.
Jak podał Wojewoda, Prezydent pozyskał z Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego dokument, z którego wynikało, że wnioskodawca pełni funkcję prezesa zarządu w spółce. O powyższej okoliczności, mającej niewątpliwie wpływ na wynik sprawy, Prezydent w dniu wydawania swojego rozstrzygnięcia nie wiedział. Tym samym, wobec zaistnienia przyczyn wskazanych w art. 145 § 1 pkt 5 Kpa., zasadnie postanowieniem z [...] października 2023 r. wznowiono postępowanie w sprawie zakończonej powołaną decyzją ostateczną.
Wojewoda wyjaśnił, że definicja osoby bezrobotnej zawarta w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji skonstruowana jest w istocie z dwóch części. W pierwszej z nich wskazuje się na przesłanki pozytywne, a więc na warunki które musza być spełnione by można było uzyskać lub też zachować status bezrobotnego. Druga część zawiera zespół przesłanek negatywnych, a więc okoliczności, które uniemożliwiają nabycie lub zachowanie tego statusu. Z powyższego jednoznacznie wynika, że nie każda osoba rejestrująca się w urzędzie pracy może być uznana za bezrobotnego. Wszystkie niezbędne wymogi muszą być spełnione łącznie, co oznacza, że brak któregokolwiek
z nich wyklucza możliwość nabycia lub zachowania statusu bezrobotnego. Celem rejestracji w charakterze bezrobotnego jest nie tylko uzyskanie określonych świadczeń
z Funduszu Pracy, ale przede wszystkim znalezienie pracy. Nie ulega zatem wątpliwości, że status bezrobotnego może otrzymać tylko osoba wykazująca określone cechy zarówno psychiczne, fizyczne jak i biologiczne. Koniecznym zatem jest, aby ta osoba była pełnoletnia i nie przekroczyła ustalonego w ustawie o promocji wieku oraz posiadała zdolność do czynności prawnych (pełną bądź ograniczoną), a także by stan jej zdrowia pozwalał na podjęcie zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym
w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej, a w przypadku niepełnosprawności - na podjęcie zatrudnienia co najmniej w połowie tego wymiaru czasu pracy.
Zdaniem Wojewody w niniejszej sprawie kwestia sporna sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy osoba będąca prezesem zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością może posiadać status bezrobotnego w okresie pozostawania
w zarządzie spółki, a zatem czy wykazuje "gotowość do podjęcia pracy". Warunek ten musi być przy tym spełniony zarówno w dniu rejestracji w charakterze bezrobotnego,
jak i przez cały czas korzystania z omawianego statusu. Chodzi przy tym o możliwość podjęcia nie jakiejkolwiek działalności zarobkowej lecz gotowość, co do zasady, do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy. Ustawa o promocji nie wyjaśnia wprost pojęcia "gotowości do pracy". Nie można takiego wymogu utożsamiać wyłącznie
z samą potencjalną chęcią podjęcia przez zainteresowanego pracy, choć niewątpliwie taka deklaracja także jest niezbędna. Nie ulega bowiem wątpliwości, że osoba chcąca uzyskać status bezrobotnego w chwili rejestracji musi wprost oraz w konkretnej formie, poprzez złożenie odpowiednich oświadczeń uzewnętrznić wolę świadczenia pracy. Należy jednakże mieć na względzie, że gotowości do pracy nie można sprowadzać wyłącznie do czynników subiektywnych istniejących po stronie zainteresowanego i musi być oceniana również w kategoriach obiektywnych. Powyższa przesłanka jest istotnym elementem definicji bezrobotnego, a z definicją tą związane jest nabycie określonych praw podmiotowych do świadczeń publicznoprawnych. Dlatego gotowość do podjęcia pracy musi oznaczać rzeczywistą, faktyczną i aktualną możliwość podjęcia pracy.
Ze znajdującego się w aktach sprawy wydruku z Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego z [...] października 2023 r., aktualnego na [...] stycznia 2024 r., wynika, że wnioskodawca jest prezesem zarządu spółki, który, zgodnie z wpisami w Dziale II Rubryka 1, może samodzielnie składać oświadczenia woli. Nie wskazywał on w odwołaniu ani w piśmie z [...] października 2023 r., że dane w KRS są nieaktualne lub niezgodne
z prawdą. Przeciwnie, potwierdził, że funkcja prezesa zarządu była i jest przez niego wykonywana osobiście.
Zdaniem Wojewody w zaistniałej sytuacji należy ustalić zakres "koniecznego zaangażowania" wnioskodawcy w działalność spółki w oparciu o odpowiednie przepisy. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością jako spółka prawa handlowego w zakresie tworzenia, organizacji, funkcjonowania, rozwiązywania, łączenia, podziału
i przekształcania podlega pod przepisy ustawy z 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz.U. z 2022 r. poz. 1467, ze zm.; dalej "Ksh."). W myśl art. 201 § 1 Ksh. zarząd prowadzi sprawy spółki i reprezentuje spółkę. Zarząd jest organem obligatoryjnym w spółce z o.o., jego powołanie jest jednym z wymogów powstania spółki z o.o. (art. 163 pkt 3 Ksh.). Istotę zarządu można sprowadzić do tezy, że jest to organ zajmujący się bieżącą działalnością spółki we wszelkich jej aspektach. Wniosek taki uwydatnia użyte
w art. 201 § 1 Ksh. sformułowanie: "prowadzi sprawy spółki i reprezentuje spółkę". W jego ramach ustawodawca zestawia sferę dwóch płaszczyzn możliwej aktywności,
a mianowicie wewnętrznej poprzez prowadzenie spraw oraz zewnętrznej poprzez reprezentowanie spółki. Prowadzenie spraw spółki obejmuje realizację stosunków wewnętrznych, które ogranicza się, co do zasady, do czynności faktycznych, organizacyjnych. Przyjąć zatem przyjąć, że prowadzenie spraw jest niejako procesem, polegającym na podejmowaniu uchwał, wydawaniu decyzji i opinii, organizowaniu działalności spółki w celu realizacji jej zadań i osiągnięcia jak najlepszych wyników gospodarczych, reprezentowanie zaś spółki polega na składaniu i przyjmowaniu w jej imieniu oświadczeń woli. Obejmuje ono przede wszystkim czynności prawne dokonywane przez spółkę w obrocie cywilnoprawnym. Do sfery tej należy również zaliczyć występowanie spółki jako osoby prawnej przed organami administracyjnymi i sądami.
Z takiego punktu widzenia może być mowa o reprezentacji tzw. czynnej np. składanie oświadczeń na zewnątrz i tzw. biernej np. przyjmowanie oświadczeń oraz odbiór pism, skierowanych do spółki. Artykuł 299 § 1 Ksh. ustanawia odpowiedzialność członków zarządu za zobowiązania spółki z o.o., których nie można zaspokoić z majątku spółki. Odpowiedzialność ta obejmuje zatem różnicę pomiędzy zobowiązaniami spółki z o.o. a tą ich częścią, która została już zaspokojona z majątku spółki. Przepis ten reguluje odpowiedzialność członków zarządu wobec wierzycieli spółki, którymi mogą być zarówno podmiot trzeci, jak i wspólnik spółki z o.o..
Mając na względzie charakter funkcji jaką wnioskodawca pełni w spółce, nie można uznać go za osobę bezrobotną, ponieważ nie jest osobą "zdolną i gotową" do podjęcia pracy w pełnym wymiarze czasu pracy. Nie można bowiem oczekiwać od organów orzekających w sprawach objętych zakresem ustawy o promocji, że będą badać zakres dyspozycyjności osoby ubiegającej się o przyznanie statusu osoby bezrobotnej. Nie jest również obowiązkiem organu ciągłe monitorowanie jakie czynności, w jakim wymiarze czasowym i kiedy podejmuje wnioskodawca jako prezes zarządu spółki i dokonywanie bieżącej analizy, czy i kiedy przybiorą one rozmiary uniemożliwiające mu pełną dyspozycyjność, czyli usuwające przesłankę pełnej gotowości do podjęcia pracy. W danym zakresie Wojewoda podzielił poglądy wyrażone judykaturze.
W ocenie Wojewody argument braku zatrudnienia wnioskodawcy
w spółce czy też niepobierania wynagrodzenia z tytułu pełnionej funkcji prezesa zarządu, nie mają wpływu na wynik sprawy. Należy bowiem zauważyć, że w przypadku pełnienia przez daną osobę funkcji prezesa spółki istotne znaczenie ma nie to, czy pełnienie tej funkcji jest odpłatne, ale to że na prezesie ciążą określone zadania, które muszą być wykonywane, co do zasady osobiście, a które ograniczają jednak pełną gotowość do podjęcia zatrudnienia. Wnioskodawca w dniu rejestracji w Urzędzie pełnił funkcję prezesa zarządu – co wynika z wydruku KRS – nie zrzekł się tej funkcji oraz nie został zawieszony w swoich prawach, co oznacza, że nie mógł być osobą w pełni zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia. Nie spełniał zatem podstawowych przesłanek uzyskania statusu osoby bezrobotnej.
Podkreślono, że kwestia statusu bezrobotnego nie zależy od uznania organu. Prezydent wydając decyzję, wbrew twierdzeniom wnioskodawcy, prawidłowo orzekł
w sprawie. Decyzję wydano po przeprowadzeniu wnikliwej analizy i oceny wystarczającego materiału dowodowego w sprawie. Prezydent umożliwił wnioskodawcy czynny udział w postępowaniu oraz wypowiedzenie się co do zebranych przez organ
w sprawie dowodów, z czego wnioskodawca skorzystał. Przeprowadzono prawidłową wykładnię art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji i nie naruszono przepisów przytoczonych
w odwołaniu. Prezydent nie dopuścił się również naruszenia art. 7a Kpa., ponieważ
w sprawie nie zaistniały wątpliwości co do treści normy prawnej, aby rozstrzygać je na korzyść strony. W opinii Wojewody nie można czynić zarzutu naruszenia prawa tylko
z powodu innej kwalifikacji lub oceny dowodów niż oczekiwane przez stronę postępowania.
Zdaniem Wojewody bez znaczenia w sprawie pozostaje także fakt łączenia przez wnioskodawcę funkcji prezesa zarządu z jednoczesnym prowadzeniem działalności gospodarczej w okresie od [...] listopada 2016 r. do [...] lutego 2021 r. oraz okoliczność braku podjęcia przez spółkę działalności (mocą decyzji Walnego Zgromadzenia Wspólników). Z materiału dowodowego wynika bowiem wprost, że działalność gospodarcza spółki nie została zawieszona (brak wpisów w KRS), a funkcję prezesa zarządu pełni wnioskodawca, co oznacza, że rzeczywiste możliwości podjęcia przez niego pracy są ograniczone.
Skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powołaną na wstępie decyzję Wojewody.
Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 6, 156 § 1 pkt 2 Kpa., jak również
art. 45 Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka
i Podstawnych Wolności. Wniósł o jej uchylenie w całości i wstrzymanie wykonania.
Skarżący stwierdził w szczególności, że stanowisko zajęte przez Wojewodę stoi
w bezpośredniej sprzeczności z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Gliwicach o sygn. III SA/Gl 54/20 (dostępny na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query – w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, zwanej dalej "CBOSA"), który zauważył: "żaden przepis ustawy
o promocji zatrudnienia nie przewiduje wprost, że pełnienie funkcji członka zarządu osoby prawnej uniemożliwia przyznanie statusu osoby bezrobotnej, co oznacza, że możliwym jest uznanie, że członek zarządu status taki może posiadać, o ile tylko nie pozbawia go to gotowości do podjęcia pracy. Zatem rozstrzygnięcie, czy w danym przypadku zachodzi sytuacja wykluczająca utrzymanie statusu bezrobotnego czy przeciwnie wymaga analizy konkretnego stanu faktycznego". Wyrok ten jednoznacznie nakłada na organ administracyjny obowiązek wydania decyzji po przeprowadzeniu analizy stanu faktycznego. Brak uwzględnienia indywidualnego i faktycznego stanu będącego przedmiotem wydanej decyzji, stanowi bezpośrednie naruszenie art. 6 i 7 Kpa. oraz art. 45 Konstytucji RP i art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawnych Wolności.
Wskazał na wykluczenie przez organ zarówno weryfikacji w Urzędzie Skarbowym [...] stanu faktycznego wpływającego na ocenę pełnej lub nie zdolności do podjęcia pracy przez skarżonego w odniesieniu do piastowanej przez niego funkcji prezesa zarządu spółki, jak i uwzględnienia orzecznictwa sądowego i skarbowo- administracyjnego w zakresie nieodpłatnego świadczenia członka zarządu.
W ocenie skarżącego Wojewoda bez rozpoznania pozostawił dowód mający potwierdzić, że w sposób ciągły przez pięć i pół roku prowadził jednoosobową działalność gospodarczą, administrując jednocześnie spółką jako prezes zarządu. Taki stan rzeczy jednoznacznie i bez żadnych wątpliwości dowodzi dysponowania przez skarżącego pełną gotowością do podjęcia pracy.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie.
Sąd postanowieniem z lipca 2024 r. odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; poniżej przywoływana
w skrócie jako "p.p.s.a."), sąd administracyjny dokonuje kontroli działalności administracji publicznej. Kryterium kontroli wykonywanej przez sądy administracyjne określa art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267), który stanowi, że jest ona sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Skarga okazała się nieuzasadniona.
Kontroli Sądu została poddana decyzja Wojewody [...] z [...] stycznia 2024 r., wydana w sprawie pozbawienia skarżącego statusu osoby bezrobotnej i odmowy przyznania prawa do zasiłku. Porządkując należy wskazać, że na mocy decyzji [...] lipca 2022 r. strona została uznana z dniem [...] czerwca 2022 r. za osobę bezrobotną oraz przyznano jej prawo do zasiłku od [...] czerwca 2022 r. do [...] czerwca 2023 r.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że zaskarżona decyzja wydana została
w wyniku wznowienia postępowania. Wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie w którym ona zapadła było dotknięte kwalifikowaną wadliwością wyliczoną wyczerpującą w przepisach prawa procesowego – w art. 145 § 1 Kpa. Instytucja wznowienia postępowania administracyjnego ma charakter szczególny i z tego względu winna podlegać ścisłej wykładni.
W niniejszej sprawie jako podstawę wznowienia postępowania wskazano art. 145
§ 1 pkt 5 Kpa. Zgodnie z treścią przywołanego przepisu – w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Postępowanie wznawia się na tej podstawie gdy spełnione są trzy przesłanki:
- ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody, istotne dla sprawy, są nowe;
- nowe okoliczności faktyczne lub dowody istnieją w dacie wydania decyzji ostatecznej;
- nowe okoliczności faktyczne lub dowody nie były znane organowi który wydał decyzję.
Przez pojęcie nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów należy rozumieć okoliczności lub dowody nowo odkryte jak i po raz pierwszy zgłoszone przez stronę. Nowe okoliczności faktyczne lub dowody musiały istnieć w dacie wydania decyzji ostatecznej, gdyż jeżeli powstały po wydaniu decyzji ostatecznej stanowią podstawę do wszczęcia postępowania w nowej sprawie, a nie stanowią podstawy do wznowienia postępowania.
Nie ulega wątpliwości, że w sprawie w dniu [...] października 2023 r. pojawiły się nowe dowody w postaci wydruku informacji z Krajowego Rejestru Sądowego, w świetle których skarżący w dacie rejestracji jako bezrobotny pełnił funkcję prezesa zarządu
w spółce "[...] Sp. z o.o.". Tak więc nie ulega wątpliwości, że w chwili nadania skarżącemu statusu osoby bezrobotnej i przyznania prawa do zasiłku, tj. [...] lipca 2022 r. organ nie był w posiadaniu powyższej informacji.
Kolejna istotna kwestia konieczna do rozważenia w tej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy skarżący pełniąc funkcję prezesa zarządu w spółce może być pozbawiony statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku, jak twierdzi organ, czy też spraw ta wymaga dogłębnej analizy, jak twierdzi skarżący, wskazując jednocześnie, że jego działania
w spółce ograniczały się wyłącznie do składania dokumentów do KRS i były to działania nieodpłatne.
Stan faktyczny sprawy w części odnoszącej się do faktu pełnienia przez stronę funkcji prezesa zarządu spółki prawa handlowego jest niesporny. Spór między stronami dotyczy zasadniczo wykładni przepisów prawa materialnego, a ściślej tego, czy
w zarysowanych okolicznościach faktycznych strona nadal spełnia definicję osoby bezrobotnej w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji.
Z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji wynika, że bezrobotnym może być tylko osoba "gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy". Warunek ten musi być spełniony zarówno w dniu rejestracji w charakterze bezrobotnego, jak i przez cały czas korzystania z omawianego statusu.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że gotowość do podjęcia pracy musi oznaczać rzeczywistą, faktyczną i aktualną możliwość podjęcia pracy, ponieważ z tą kwestią wiąże się nabycie określonych praw podmiotowych do świadczeń publicznoprawnych. Gotowość do podjęcia zatrudnienia oznacza, że dana osoba ma zamiar, chęć i możliwość wykonywania pracy i jednocześnie nie występują żadne przeszkody po stronie tej osoby, aby świadczyć pracę. Gotowości do pracy nie można sprowadzać wyłącznie do czynników subiektywnych, istniejących po stronie zainteresowanego. Nie można bowiem oczekiwać od organów orzekających w sprawach objętych zakresem ustawy o promocji, że będą one badać zakres dyspozycyjności osoby ubiegającej się o przyznanie statusu osoby bezrobotnej. Stwierdzenie wykonywania przez skarżącego obowiązków prezesa działającej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością stanowiło dostateczną podstawę do uznania, że nie spełnił on przesłanki gotowości do pracy. W orzecznictwie podkreśla się także, że nie ma znaczenia kwestia wynagrodzenia za pełnioną funkcję. Tak więc w przypadku pełnienia funkcji członka zarządu spółki, istotne znaczenie ma nie to, czy takie czynności są wykonywane odpłatnie, lecz to, że na każdej z osób pełniących omawianą funkcję ciążą określone zadania, które muszą one wykonywać, co do zasady osobiście.
W nawiązaniu do okoliczności spornych w sprawie należy zaakcentować, że kwestia spełnienia "warunku gotowości do podjęcia pracy" przez członka zarządu spółki prawa handlowego, w tym, również pełniącego tę funkcję nieodpłatnie była już przedmiotem licznych rozważań sądów administracyjnych. Przykładowo w wyrokach - WSA we Wrocławiu z dnia 16 października 2014 r., sygn. akt IV SA/Wr 247/14, WSA
w Gliwicach z dnia 11 lipca 2017 r. sygn. akt IV SA/Gl 1145/16, WSA w Bydgoszczy z dnia 21 grudnia 2021 r. sygn. akt II SA/Bd 1139/21, NSA z dnia 25 maja 2016 r. sygn. akt
I OSK 1982/14 i 16 stycznia 2018 r., sygn. akt I OSK 2666/17, w których zajęto stanowisko zbieżne z tym, jakie zaprezentowały organy orzekające w sprawie.
Odwołując się do tej ugruntowanej linii orzecznictwa sądowego, którą skład orzekający w tej sprawie podziela, nawet w przypadku niepobierania wynagrodzenia
z tytułu pełnienia funkcji prezesa zarządu spółki, wstępuje brak pełnej gotowości
do podjęcia zatrudnienia, a zatem osoba ta nie spełnia podstawowych przesłanek uzyskania statusu osoby bezrobotnej.
Jak słusznie zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu "powołanie do pełnienia funkcji członka zarządu z jednej strony stanowi wewnętrzny stosunek organizacyjny, z drugiej zaś, posiada też inne cechy (por. wyrok WSA w Bydgoszczy
z dnia 7 września 2011 r., sygn. akt II SA/Bd 719/11). Z powołaniem wiążą się określone prawa i obowiązki, do których odpowiednio stosuje się przepisy kodeksu cywilnego.
Z cywilistycznego punktu widzenia jest to rodzaj umowy nienazwanej, do której mają odpowiednie zastosowanie przepisy o zleceniu (por. art. 202 § 5 k.s.h.). Oznacza to, że powołanie do pełnienia funkcji członka zarządu to nawiązanie stosunku organizacyjnego jak też innego stosunku prawnego. Zatem dopóki nie dojdzie do podjęcia uchwały
o odwołaniu z pełnienia funkcji członka zarządu, bądź rezygnacji z pełnienia tej funkcji, powołany członek zarządu ma określone prawa i obowiązki. W tym miejscu należy zauważyć, że zakres obowiązków i praw członków zarządu spółki wynika wprost z art. 201 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1526 ze zm.), zgodnie z którym "zarząd prowadzi sprawy spółki i reprezentuje spółkę". Przez prowadzenie spraw w doktrynie rozumie się proces polegający na wydawaniu decyzji, podejmowaniu uchwał, opinii, organizowaniu działalności przedsiębiorcy oraz -
w pewnych sytuacjach - osobistej realizacji czynności wykonawczych w ten sposób, aby były one zgodne z przedmiotem działania danego podmiotu, w celu realizacji jego zadań
i osiągnięcia jak najlepszych wyników gospodarczych (A. Kidyba, Prawo handlowe,
s. 121). Z kolei reprezentacja spółki to sfera jej funkcjonowania na zewnątrz, relacji
z osobami trzecimi (zob. A. Kidyba, Prawo handlowe, s. 129). Obejmuje ona przede wszystkim czynności prawne dokonywane przez spółkę w obrocie cywilnoprawnym.
Do sfery tej należy również zaliczyć występowanie spółki jako osoby prawnej przed organami administracyjnymi i sądami (M. Dumkiewicz Małgorzata, Kodeks spółek handlowych. Komentarz do art. 201 k.s.h., LEX)."
Przedstawione dotąd uwagi prowadzą do wniosku, że w sytuacji pełnienia przez daną osobę funkcji w zarządzie spółki prawa handlowego, rzeczywiste możliwości podjęcia przez nią pracy są co najmniej ograniczone w stosunku do tych, jakie istnieją, gdy bezrobotny nie wykonuje żadnego zajęcia.
Skoro zatem z niespornych okoliczności faktycznych wynika, że po dniu zarejestrowania w charakterze osoby bezrobotnej, strona pełniła funkcję prezesa zarządu spółki prawa handlowego, to w świetle dotychczasowych rozważań przyjąć należy, że pełnienie funkcji prezesa zarządu spółki prawa handlowego pozostawało w sprzeczności ze stałą i pełną gotowością do podjęcia przez nią zatrudnienia, co jest warunkiem koniecznym do posiadania statusu osoby bezrobotnej. Bez znaczenia dla oceny statusu skarżącego pozostaje zakres działalności spółki i jego działania w niej podejmowane.
Na zakończenie trzeba jeszcze raz podkreślić, że gotowości do pracy nie można sprowadzać wyłącznie do czynników subiektywnych, istniejących po stronie zainteresowanego (tak: wyrok NSA z dnia 17 listopada 2021 r. sygn. akt I OSK 1078/21). Jak już podkreślono na wstępie rozważań, musi być ona oceniana również w kategoriach obiektywnych i oznaczać rzeczywistą, faktyczną i aktualną możliwość podjęcia pracy. Nie można przy tym oczekiwać od organów orzekających w sprawach objętych zakresem ustawy z 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, że powinny one badać zakres dyspozycyjności skarżącego w kontekście wymogu z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy
o promocji.
Biorąc powyższe pod rozwagę, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę w całości oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło