II SA/Wa 855/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Borowiecki po rozpoznaniu w dniu 24 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. B. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu socjalnego p o s t a n a w i a: - odrzucić skargę - Zaskarżoną uchwałą z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] Zarząd Dzielnicy [...] Miasta W. odmówił zakwalifikowania B. B. (dalej także: "skarżący" lub "strona skarżąca") do wynajęcia lokalu socjalnego oraz umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu socjalnego z zasobu W. Pismem z dnia [...] stycznia 2017 r. organ poinformował skarżącego o odmowie zakwalifikowania do wynajęcie lokalu socjalnego oraz umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu. Pismem z dnia [...] lutego 2017 r. skarżący wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa poprzez uchylenie zaskarżonej uchwały nr [...] z dnia [...] grudnia 2016 r., jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa. W odpowiedzi na powyższe wezwanie, organ w piśmie z dnia [...] marca 2017 r. poinformował skarżącego, że brak jest podstaw do uznania, iż sporna uchwała nr [...] Zarządu Dzielnicy [...] Miasta [...] W. została podjęta z naruszeniem prawa, a tym samym wskazał, że brak jest podstaw do jej uchylenia. Odpowiedź organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa została doręczona skarżącemu w dniu [...] marca 2017 r. W terminie otwartym do wniesienia skargi, B. B. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 4 kwietnia 2017 r., sygn. akt II SO/Wa 14/17, przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W dalszej kolejności, Okręgowa Izba Radców Prawnych w W. pismem z dnia [...] kwietnia 2017 r. poinformowała Sąd o wyznaczeniu jako pełnomocnika skarżącego - w ramach przyznanego mu prawa pomocy - radcę prawnego J. B.. W dniu 6 maja 2017 r. pełnomocnik skarżącego wniosła skargę na wskazaną wyżej uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] Miasta [...] W. z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...]. Do skargi nie został dołączony wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W odpowiedzi na skargę Zarząd Dzielnicy [...] Miasta [...] W. wniósł o jej odrzucenie, wskazując, iż - ocenie organu - sporna uchwała nie ma charakteru uchwały z zakresu administracji publicznej, w rozumieniu art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, zatem nie mieści się w katalogu spaw podlegających kognicji Sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W ocenie Sądu, należy zauważyć na wstępie, iż merytoryczne rozpatrzenie zasadności skargi poprzedzone jest w postępowaniu przed sądem administracyjnym badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Nie ulega wątpliwości, że skarga jest dopuszczalna wyłącznie wtedy, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu, skargę wniesie uprawniony podmiot, oraz gdy spełnia ona wymogi formalne i zostanie złożona w terminie. Stwierdzenie braku którejś z wymienionych przesłanek dopuszczalności zaskarżenia, uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co w konsekwencji prowadzi do odrzucenia skargi. Zgodnie z oceną prawną wyrażoną w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lipca 2008 r., sygn. akt I OPS 4/08 (publ. https://orzeczenia.nsa.gov.pl), uchwała zarządu dzielnicy m.st. Warszawy w przedmiocie zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy, w tym także lokalu będącego pracownią służącą prowadzeniu działalności w dziedzinie kultury i sztuki, jest aktem z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. Uchwała ta dotyczy bowiem działań organów gmin, podejmowanych w innej niż umowa prawnej formie działania administracji, a mianowicie w drodze nienormatywnych aktów ogólnych organów jednostek samorządu terytorialnego, podejmowanych w sprawach z zakresu administracji publicznej. We wskazanej powyżej uchwale NSA podniósł ponadto, iż "organem gminy, którego uchwały lub zarządzenia mogą być zaskarżone do sądu administracyjnego na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym i art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a., jest także organ dzielnicy w gminie, któremu przekazano określone zadania i kompetencje należące do właściwości gminy". W tej sytuacji, mając na względzie powyższą uchwałę NSA, uznać należy, iż - wbrew sugestiom organu - przedmiotowa sprawa zainicjowana skargą B. B. należy do kognicji sądu administracyjnemu. Przechodząc do oceny terminowości wniesionej skargi, wyjaśnić należy na wstępie, że w niniejszej sprawie, w zakresie wymogu wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa oraz terminu do wniesienia skargi, znajdują zastosowanie przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją dokonaną na podstawie ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych ustaw (Dz. U. z 2017 r., poz. 935 - dalej także: "ustawa zmieniająca"). Zgodnie bowiem z art. 17 ust. 2 ustawy zmieniającej, przepisy art. 52 i art. 53 ustawy zmienianej w art. 9 (tj. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, oraz przepisy ustaw zmienianych w art. 2 (tj. ustawy o samorządzie gminnym), art. 6, art. 7 i art. 11, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, stosuje się do aktów i czynności organów administracji publicznej dokonanych po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy. W związku z powyższym, mając na względzie datę wydania zaskarżonej uchwały Zarządu Dzielnicy [...] W. ([...] grudnia 2016 r.), uznać należy, iż w sprawie znajdują zastosowanie przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz przepisy ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 maja 2017 r. Stosownie zatem do art. 53 § 2 p.p.s.a., w brzmieniu dotychczasowym, w przypadkach, o których mowa w art. 52 § 3 i 4, skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa. Z kolei, stosownie do przepisu art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, w brzmieniu dotychczasowym, każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia - zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. W przedmiotowej sprawie skarżący prawidłowo wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa, czym wyczerpał tryb konieczny do wniesienia skargi na sporną uchwałę. Organ udzielił odpowiedzi na powyższe wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, które zostało doręczone skarżącemu w dniu [...] marca 2017 r. Tym samym termin do wniesienia skargi w przedmiotowej spawie upływał w dniu 14 kwietnia 2017 r. Jednocześnie, zwrócić należy uwagę, że ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w art. 243 § 1 daje możliwość przyznania prawa pomocy stronie, na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania, czyli jeszcze zanim złożona zostanie skarga. Podmiot domagający się od sądu administracyjnego ochrony prawnej może bowiem dążyć do tego, aby jego skargę sporządził profesjonalny pełnomocnik i w tym celu, w terminie otwartym na wniesienie tej skargi, może zwrócić się do sądu administracyjnego o przyznanie mu prawa pomocy w tym zakresie. Jednak złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy nie będzie miało wpływu na bieg terminu do wniesienia tej skargi. Powyższe oznacza, że w przypadku ustanowienia pełnomocnika już po upływie termu do wniesienia skargi, konieczne będzie złożenie wraz ze skargą wniosku o jego przywrócenie (vide: A. Nędzarek, Wymogi procesowe wniosku o przywrócenie terminu w postępowaniu przed sądem administracyjnym, ZNSA z 2013 r., nr 2, s. 78). Stanowisko, zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy i ewentualne wyznaczenie pełnomocnika z urzędu nie ma wpływu na bieg terminu do wniesienia skargi, jest ugruntowane również w dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (vide: m.in. postanowienia NSA z dnia 26 kwietnia 2013 r., sygn. akt II FSK 435/13, z dnia 12 października 2012 r., sygn. akt II OZ 884/12, z dnia 15 marca 2007 r., sygn. akt I FZ 59/07, z dnia 19 października 2007 r., sygn. akt II OZ 1036/07, z dnia 8 września 2009 r., sygn. akt II FZ 295/09, czy też z dnia 26 stycznia 2010 r., sygn. akt II GZ 213/09, publ. https://orzeczenia.nsa.gov.pl). W przedmiotowej sprawie skarżący, po otrzymaniu odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sadowych i ustanowienia radcy prawnego. Pełnomocnik ustanowiony z urzędu złożył skargę na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] Miasta [...] W. nr [...] dopiero w dniu [...] maja 2017 r., w sytuacji, gdy jak już wyżej wskazano, pismo stanowiące odpowiedź organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa doręczono skarżącemu w dniu [...] marca 2017 r. W świetle powyższego, należy stwierdzić, że skarga została wniesiona z uchybieniem ustawowego terminu określonego w art. 53 § 2 p.p.s.a., co czyni skargę spóźnioną. Nie ulega wątpliwości, że ustanowienie pełnomocnika z urzędu po upływie terminu do wniesienia skargi, powoduje, że wraz ze skargą konieczne jest złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia tego środka. W niniejszej sprawie wniosek taki nie został jednak złożony. Mając zatem na uwadze, że czynność w postępowaniu podjęta przez stronę skarżącą po upływie terminu jest bezskuteczna, skargę należało odrzucić na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 w zw. z art. 58 § 3 p.p.s.a. - orzekł, jak w sentencji postanowienia.