II SAB/Wa 438/25
WyrokWSA w Warszawie2025-10-01
Skład orzekający: Iwona Maciejuk, Joanna Kruszewska-Grońska, Dorota Kozub-Marciniak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Główny Inspektor Farmaceutyczny pozostawał w bezczynności w zakresie udostępnienia informacji publicznej dotyczącej analiz dotyczących faworyzowania uczestników rynku oraz danych o obrocie produktami leczniczymi, a jeśli tak, czy bezczynność ta miała charakter rażącego naruszenia prawa?Ratio decidendi
Sąd zobowiązał Głównego Inspektora Farmaceutycznego do rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej w zakresie analiz dotyczących faworyzowania uczestników rynku, uznając, że organ nie wykazał, iż informacje te nie podlegają udostępnieniu na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Jednocześnie Sąd oddalił skargę w zakresie dotyczącym danych o obrocie produktami leczniczymi, uznając, że informacje te, przetwarzane w Zintegrowanym Systemie Monitorowania Obrotu Produktami Leczniczymi (ZSMOPL), zgodnie z przepisami prawa nie podlegają udostępnieniu w trybie dostępu do informacji publicznej. Sąd stwierdził również, że bezczynność organu w zakresie analiz nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa.Stan faktyczny
Skarżący I. F. zwrócił się do Głównego Inspektora Farmaceutycznego (GIF) o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej kryteriów publikowania wpisów na profilu GIF w mediach społecznościowych w związku z decyzjami o wycofaniu produktów leczniczych, analiz dotyczących faworyzowania uczestników rynku oraz danych o obrocie produktami leczniczymi. GIF udzielił częściowej odpowiedzi, wskazując, że dane o obrocie produktami leczniczymi są przetwarzane w ZSMOPL i nie podlegają udostępnieniu w trybie dostępu do informacji publicznej. Skarżący wniósł skargę na bezczynność GIF, zarzucając brak rozpatrzenia wniosku w całości. Sąd uznał, że GIF pozostawał w bezczynności w zakresie analiz dotyczących faworyzowania uczestników rynku, ale nie w zakresie danych o obrocie produktami leczniczymi.Rozstrzygnięcie
Zobowiązano Głównego Inspektora Farmaceutycznego do rozpoznania wniosku z dnia [...] listopada 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej w zakresie punktu a) w terminie 14 dni od doręczenia odpisu prawomocnego wyroku; stwierdzono, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; oddalono skargę w pozostałym zakresie; zasądzono od Głównego Inspektora Farmaceutycznego na rzecz I. F. kwotę 597 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk (spr.), Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska, Asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 1 października 2025 r. sprawy ze skargi I. F. na bezczynność Głównego Inspektora Farmaceutycznego w przedmiocie rozpoznania punktów a) - c) wniosku z dnia [...] listopada 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej 1. zobowiązuje Głównego Inspektora Farmaceutycznego do rozpoznania wniosku z dnia [...] listopada 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej w zakresie punktu a), w terminie 14 dni od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu, o której mowa w punkcie pierwszym wyroku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Głównego Inspektora Farmaceutycznego na rzecz I F. kwotę 597 (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.
I. F. wnioskiem z dnia 28 listopada 2024 r. (za pośrednictwem platformy e-PUAP), na podstawie art. 2 ust. 1 i art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2016 r. poz. 1764 z późn. zm.), zwrócił się do Głównego Inspektora Farmaceutycznego o udostępnienie informacji w zakresie "kryteriów, którymi kieruje się Główny Inspektor Farmaceutyczny decydując o tym, czy w związku z wydaną przez ten organ decyzją wycofaniu z obrotu na terenie całego kraju bądź zakazie wprowadzenia do obrotu produktu leczniczego lub surowca farmaceutycznego zostanie umieszczony wpis w portalu X (dawniej Twitter) na profilu Głównego Inspektoratu Farmaceutycznego (https://x.com/GIF_GOV_PL), a jeśli tak, to po jakim czasie od wydania tej decyzji zostanie on umieszczony". Wnioskodawca wskazał we wniosku, że analiza decyzji Głównego Inspektora Farmaceutycznego z 2024 r., opublikowanych w Rejestrze Decyzji tego organu (https://rdg.ezdrowie.gov.pl/) oraz umieszczonych w 2024 r. wpisów na portalu X na profilu Głównego Inspektoratu Farmaceutycznego wskazuje, że co do zasady wpisy profilu Głównego Inspektoratu Farmaceutycznego w portalu X były umieszczane w tym samym dniu, w którym wydano decyzję. W wybranych przypadkach, wpisy takie były jednak umieszczane z opóźnieniem: "1. decyzja nr [...] dotycząca produktu leczniczego [...] została wydana [...] października 2024 r., a wpis na portalu X umieszczono [...] października 2024 r. ([...]) 2. decyzja nr [...] dotycząca produktu leczniczego [...] została wydana [...] sierpnia 2024 r., a wpis na portalu X umieszczono [...] sierpnia 2024 r. ([...]) 3. decyzja nr [...] dotycząca produktu leczniczego [...] została wydana [...] sierpnia 2024 r., a wpis na portalu X umieszczono [...] sierpnia 2024 r. ([...]) 4. decyzja nr [...] dotycząca produktu leczniczego [...] została wydana [...] lipca 2024 r., a wpis na
portalu X umieszczono [...] lipca 2024 r. ([...]) 5. decyzja nr [...] dotycząca produktu leczniczego [...] została wydana [...] maja 2024 r., a wpis na portalu X umieszczono [...] maja 2024 r. ([...]). Natomiast w przypadku decyzji nr [...] z [...] marca 2024 r., dotyczącej produktu leczniczego [...], wpis na portalu X na temat wydania decyzji o wycofaniu z obrotu i o zakazie wprowadzania do obrotu produktu leczniczego w ogóle nie został umieszczony". Wnioskodawca zwrócił się również z pytaniem: "a) czy Główny Inspektor Farmaceutyczny prowadził analizy na temat tego, czy opisany powyżej sposób postępowania organu może faworyzować niektórych uczestników rynku kosztem ich konkurentów; jeśli tak – to proszę o udostępnienie treści tych analiz, b) ile opakowań każdego z produktów leczniczych wymienionych w punktach 1-5 powyżej było przedmiotem obrotu w każdym kolejnym z dni po wydaniu wymienionych tam decyzji – aż do momentu opublikowania każdorazowego wpisu na portalu X dotyczącego danej decyzji, c) ile opakowań produktu leczniczego [...] było przedmiotem obrotu po dniu wydania decyzji nr [....] z [...] marca 2024 r. – aż do [...] listopada 2024 r.". Wnioskodawca wniósł o kierowanie korespondencji na skrzynkę ePUAP.
Główny Inspektor Farmaceutyczny w odpowiedzi z dnia 12 grudnia 2024 r. poinformował wnioskodawcę, że wpisy na profilu Głównego Inspektoratu Farmaceutycznego na portalu X są publikowane w dniu wydania decyzji. W przypadku, gdy decyzje są zatwierdzane po godzinach pracy urzędu, wpisy mogą pojawić się następnego dnia roboczego. W pozostałym zakresie poinformował, że żądane dane są przetwarzane w Zintegrowanym Systemie Monitorowania Obrotu Produktami Leczniczymi (ZSMOPL). Organ wskazał, że zgodnie z art. 5 ust. 3a ustawy z dnia 28 kwietnia 2011 r. o systemie informacji w ochronie zdrowia (Dz.U. z 2023 r. poz. 2465, ze zm.), dane zawarte w systemie ZSMOPL nie podlegają udostępnieniu w trybie dostępu do informacji publicznej.
I. F., reprezentowany przez pełnomocnika, pismem z dnia 24 kwietnia 2025 r., skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Głównego Inspektora Farmaceutycznego w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] listopada 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej, w zakresie pytań ujętych w punktach a) – c) tego wniosku. Skarżący wniósł o zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku skarżącego z dnia [...] listopada 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej w zakresie pytań ujętych w punktach a) – c) tego wniosku w terminie 14 dni od dnia zwrotu akt sprawy organowi wraz z prawomocnym wyrokiem; stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, przy czym bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów wynagrodzenia radcy prawnego, według norm przepisanych.
Skarżący w uzasadnieniu zakwestionował ujęcie informacji wskazanych w punktach a)-c) wniosku w Zintegrowanym Systemie Monitorowania Obrotu Produktami Leczniczymi i podniósł, że w zakresie odpowiedzi na te pytania organ pozostaje bezczynny, skoro informacji tych do dnia wniesienia skargi nie udostępnił ani też nie wydał decyzji o odmowie ich udostępnienia. Skarżący wskazał, że nie ma żadnych podstaw, aby informacje wskazane w punkcie a) wniosku były przetwarzane w ZSMOPL. Nie ma przepisu prawa, który przewidywałby, aby tam znajdowały się takie dane. Wskazał, że regulacja co do kategorii danych, które są przekazywane do ZSMOPL i tam przetwarzane zawarta jest w przepisie art. 29 ust. 2 pkt 1-3 ustawy o systemie informacji w ochronie zdrowia. Skarżący powołał się też na art. 72a ust. 1, 2 i 4 ustawy Prawo farmaceutyczne wskazując, że nie ma w Systemie analiz, których dotyczyło pytanie w lit. a) wniosku z dnia [...] listopada 2024 r. co oznacza, że informacje wskazane w punkcie a) nie są objęte wyłączeniem uregulowanym w przepisie art. 5 ust. 3a ustawy o systemie informacji w ochronie zdrowia. Wobec powyższego skarżący stwierdził, że organ powinien udostępnić informację czy analizy dotyczące tego, czy opisany powyżej sposób postępowania organu może faworyzować niektórych uczestników rynku kosztem ich konkurentów były przeprowadzane, a jeśli były - to powinien udostępnić ich treść skarżącemu. Zaznaczył, że nawet gdyby hipotetycznie przyjąć, że analizy podane w pytaniu są zawarte w ZSMOPL, to stan taki nie znajduje podstawy prawnej i nie mogą one być objęte wyłączeniem uregulowanym w przepisie art. 5 ust. 3a ustawy o systemie informacji w ochronie zdrowia.
Odnosząc się do pytań ujętych w punktach b) i c) wniosku z dnia [...] listopada 2024 r., skarżący podniósł, że informacje wskazane w tych pytaniach nie są zawarte w ZSMOPL, aczkolwiek prawdopodobnie są one możliwe do ustalenia (obliczenia, opracowania, wyselekcjonowania) na podstawie danych tam zawartych. Pytania w punktach b) i c) nie dotyczyły bowiem poszczególnych zgłoszeń do ZSMOPL, dokonywanych przez uprawnione i zobowiązane do tego podmioty, ale danych zbiorczych, możliwych do przekazania na podstawie całości zapisów w ZSMOPL w oparciu o podane w pytaniach kryteria. Skarżący wskazał, że przepis art. 5 ust. 3a ustawy o systemie informacji w ochronie zdrowia niewątpliwie ma charakter wyjątku, stąd powinien być interpretowany ściśle. Wyłączeniem z przepisu art. 5 ust. 3a ustawy o systemie informacji w ochronie zdrowia są bowiem objęte dane zawarte w ZSMOPL, a nie dane dopiero możliwe do ustalenia (obliczenia, opracowania, wyselekcjonowania) na podstawie zapisów ZSMOPL.
Główny Inspektor Farmaceutyczny, reprezentowany przez pełnomocnika, w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie w całości jako bezzasadnej, ze względu na fakt, iż w sprawie nie zachodził stan bezczynności. Organ w uzasadnieniu przytoczył przebieg postępowania oraz stwierdził, że odpowiedź udzielona skarżącemu, w ustawowym terminie, pismem z dnia 12 grudnia 2024 r. była kompletna w zakresie w jakim organ jest zobowiązany do udzielenia informacji publicznej. Organ powołując się na orzecznictwo i doktrynę podniósł, iż organ nie jest w bezczynności w sytuacji, gdy odpowiada na wniosek nawet, jeśli udzielona odpowiedź nie satysfakcjonuje wnioskodawcy. Dodał, że przesłanka bezczynności organu administracji publicznej, w rozumieniu przepisów u.d.i.p. zostaje spełniona wyłącznie wówczas, gdy organ nie podejmie żadnego działania w zakresie rozpoznania wniosku a więc w ogóle nie udzieli odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej, niezależnie od jej treści czy formy. Ocena, czy organ pozostawał w bezczynności, musi być oderwana od zarzutów dotyczących trafności lub kompletności odpowiedzi, i ograniczać się wyłącznie do ustalenia, czy jakakolwiek odpowiedź została udzielona, co w niniejszym przypadku miało miejsce.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju
sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935), zwanej dalej p.p.s.a., odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy.
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.
Zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest pogląd, zgodnie z którym skarga na bezczynność w przedmiocie informacji publicznej
nie musi być poprzedzona żadnym środkiem zaskarżenia (v. wyrok NSA z dnia 24 maja 2006 r. sygn. akt l OSK 601/05 LEX nr 236545, postanowienie NSA z dnia 3 października 2007 r. sygn. akt I OSK 1382/07, orzeczenia.nsa.gov.pl). Pogląd ten pozostaje aktualny w obecnym stanie prawnym (v. wyrok NSA z dnia 16 marca 2021 r. sygn. akt III OSK 86/21, orzeczenia.nsa.gov.pl) i prezentuje go również Sąd rozpoznający niniejszą sprawę.
Skarga na bezczynność ma na celu doprowadzenie do wydania przez organ oczekiwanego przez stronę aktu lub podjęcia określonej czynności. Skarga taka wnoszona jest wówczas, gdy organ wprawdzie prowadzi postępowanie, ale – mimo ustawowego obowiązku – nie kończy go wydaniem stosownego aktu
ani nie podejmuje właściwej czynności, której domaga się strona (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, publ. LEX nr 148427 i nr 148280). Dla stwierdzenia bezczynności organu w zakresie wydania stosownego aktu lub podjęcia czynności nie ma znaczenia fakt, z jakich powodów organ zwleka z realizacją wniosku,
a w szczególności, czy zwłoka spowodowana jest zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu. Wnioskodawca ma prawo kwestionowania bezczynności organu zawsze, gdy uznaje, że żądane przez niego informacje są informacjami publicznymi
i powinny być udostępnione w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 902), zwanej dalej u.d.i.p.
Powołana ustawa służy realizacji konstytucyjnego prawa dostępu do wiedzy na temat funkcjonowania organów władzy publicznej. Używając w art. 2 ust. 1 ustawy pojęcia "każdemu", ustawodawca precyzuje zastrzeżone w Konstytucji obywatelskie uprawnienie, wskazując, że każdy może z niego skorzystać na określonych w tej ustawie zasadach. Ustawa ta reguluje zasady i tryb dostępu do informacji, mających walor informacji publicznych, wskazuje, w jakich przypadkach dostęp do informacji publicznej podlega ograniczeniu oraz kiedy żądane przez wnioskodawcę informacje nie mogą zostać udostępnione. Oczywiście ustawa znajduje zastosowanie jedynie
w sytuacjach, gdy spełniony jest jej zakres podmiotowy i przedmiotowy. Zakres podmiotowy wyznacza wykonywanie zadań publicznych przez adresata wniosku
(art. 4 ust. 1 u.d.i.p.), zaś zakres przedmiotowy obejmuje pojęcie "informacji publicznej" (art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p).
Zgodnie z brzmieniem art. 4 ust. 1 u.d.i.p. obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: 1) organy władzy publicznej, 2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych, 3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa, 4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego, 5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Stosownie do art. 4 ust. 3 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są podmioty, o których mowa w ust. 1 i 2, będące w posiadaniu takich informacji.
Główny Inspektor Farmaceutyczny jest podmiotem obowiązanym do udostępniania informacji publicznej zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., albowiem jest centralnym organem administracji rządowej, wykonującym zadania inspekcji farmaceutycznej określone w ustawie z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne (Dz. U. z 2025 r., poz. 750), zgodnie z art. 112 ust. 1 pkt 1 tej ustawy. Stosownie zaś do art. 110 ust. 2 ustawy Prawo farmaceutyczne, nadzór nad Głównym Inspektorem Farmaceutycznym sprawuje minister właściwy do spraw zdrowia.
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej w art. 61 ust. 1 stanowi, że obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa.
Prawo do uzyskiwania informacji obejmuje dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu (art. 61 ust. 2 Konstytucji RP). Ograniczenie prawa, o którym mowa w art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa (art. 61 ust. 3).
Informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych (art. 1 ust. 1 u.d.i.p.), a w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 u.d.i.p. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się szerokie pojęcie informacji publicznej uznając za informację publiczną każdą wiadomość dotyczącą faktów i danych, wytworzoną przez władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne, a także inne podmioty, które tę władzę realizują bądź gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa w zakresie swoich kompetencji (v. wyrok NSA z dnia 30 października 2002 r., sygn. akt II SA 1956/02, LEX nr 78062, wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2010 r., sygn. akt I OSK 1774/10, orzeczenia. nsa.gov.pl). Udostępnieniu podlega informacja publiczna w szczególności o podmiotach, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o majątku, którym dysponują (art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. f u.d.i.p.), zasadach funkcjonowania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o trybie działania władz publicznych i ich jednostek organizacyjnych (art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. a u.d.i.p.), danych publicznych, w tym m.in. treść
i postać dokumentów urzędowych, w szczególności treść aktów administracyjnych
i innych rozstrzygnięć, dokumentacja przebiegu i efektów kontroli oraz wystąpienia, stanowiska, wnioski i opinie podmiotów ją przeprowadzających, treść orzeczeń sądów powszechnych, Sądu Najwyższego, sądów administracyjnych, sądów wojskowych, trybunału Konstytucyjnego i Trybunału Stanu (art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a u.d.i.p.). Nie oznacza to jednak, że u.d.i.p. umożliwia każdemu podmiotowi dostęp do każdej informacji i każdego dokumentu niezależnie od tego, jakim celom informacja bądź dokument służy.
W sprawie niniejszej skarżący żądał od organu informacji: a) czy Główny Inspektor Farmaceutyczny prowadził analizy na temat tego, czy opisany powyżej sposób postępowania organu może faworyzować niektórych uczestników rynku kosztem ich konkurentów; jeśli tak - to udostępnienia treści tych analiz; b) ile opakowań każdego z produktów leczniczych wymienionych w punktach 1-5 powyżej było przedmiotem obrotu w każdym kolejnym z dni po wydaniu wymienionych tam decyzji - aż do momentu opublikowania każdorazowego wpisu na portalu X dotyczącego danej decyzji; c) ile opakowań produktu leczniczego [...] było przedmiotem obrotu po dniu wydania decyzji nr [...] z [...] marca 2024 r. - aż do [...] listopada 2024 r.
W świetle art. 6 u.d.i.p. uprawnione jest twierdzenie, że informacje żądane przez skarżącego we wniosku z dnia 28 listopada 2024 r. (w zakresie punktów a-c) mają charakter informacji publicznej, dotyczą bowiem działalności GIF. Okoliczność, że żądane informacje mają charakter informacji publicznej nie było kwestionowane przez organ. Organ nie twierdził przy tym, że żądanych informacji nie posiada.
W sytuacji, gdy wniosek dotyczy informacji będącej informacją publiczną, organ ma obowiązek: 1) udostępnić tę informację w formie czynności materialno-technicznej, co winno nastąpić bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku oraz w sposób i w formie zgodnej z wnioskiem; 2) wydać, na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p., decyzję o odmowie jej udostępnienia w razie uznania, że zachodzą podstawy do takiej odmowy, 3) udzielić informacji, o których mowa w art. 13 ust. 2 i art. 14 ust. 2 u.d.i.p., wyjaśniając przyczyny braku możliwości udostępnienia informacji w terminie bądź zgodnie z wnioskiem, przy jednoczesnym wskazaniu, w jakim terminie, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie.
W przypadku, gdy organ nie posiada żądanej informacji powinien o tym poinformować wnioskodawcę w piśmie. W przypadku niepodjęcia przez adresata wniosku takich prawnych form działania, jak wskazane wyżej, strona może zwalczać stan bezczynności w drodze skargi na bezczynność organu w trybie art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. Zgodnie z art. 4 ust. 3 u.d.i.p. obowiązany do udostępnienia informacji publicznej jest podmiot będący w jej posiadaniu. W sytuacji, gdy wnioskodawca domaga się od podmiotu zobowiązanego udostępnienia informacji niebędących w posiadaniu adresata wniosku w dniu jego złożenia, czy udzielania odpowiedzi, realizacja żądania udostępnienia informacji publicznej nie jest możliwa, prawidłowym działaniem podmiotu zobowiązanego jest - w takich okolicznościach - pisemne poinformowanie wnioskodawcy, iż żądanej informacji nie posiada.
W sprawie niniejszej organ pismem z dnia 12 grudnia 2024 r. poinformował wnioskodawcę - w zakresie żądania obejmującego przedmiot niniejszej sprawy - tj. punktów a-c wniosku, że żądane dane są przetwarzane w Zintegrowanym Systemie Monitorowania Obrotu Produktami Leczniczymi (ZSMOPL). Organ wskazał, że zgodnie z art. 5 ust. 3a ustawy z dnia 28 kwietnia 2011 r. o systemie informacji w ochronie zdrowia (Dz.U. z 2023 r. poz. 2465, ze zm.), dane zawarte w systemie ZSMOPL nie podlegają udostępnieniu w trybie dostępu do informacji publicznej.
Skarżący podniósł w skardze, że nie ma żadnych podstaw, aby informacje wskazane w pytaniu a) wniosku były przetwarzane w ZSMOPL. W ocenie skarżącego, reprezentowanego przez profesjonalnego pełnomocnika, ma przepisu prawa, który przewidywałby, aby w tam znajdowały się takie dane. Zdaniem skarżącego nie ma tam analiz, których dotyczyło pytanie w lit. a).
Organ w odpowiedzi na skargę nie odniósł się do powyższego zarzutu, wskazał natomiast ogólnie powołując się na poglądy prezentowane w orzeczeniach sądowoadministracyjnych, że nawet jeśli odpowiedź nie spełniła w subiektywnej ocenie wnioskodawcy jego oczekiwań co do zakresu czy treści przekazanych informacji, to nie oznacza to automatycznie, że organ popadł w stan bezczynności. Organ stwierdził, że ocena zasadności treści udzielonej informacji może być przedmiotem innego postępowania - np. w sprawie o naruszenie prawa do informacji publicznej lecz w ocenie organu nie stanowi podstawy do przyjęcia, że organ pozostawał w bezczynności. Organ wskazał też m.in., że skarga na bezczynność ma na celu zwalczanie faktycznej bierności organów, a nie recenzowanie jakości merytorycznej rozstrzygnięć organu. Dlatego, jak wskazał organ, ocena, czy organ pozostawał w bezczynności, musi być oderwana od zarzutów dotyczących trafności lub kompletności odpowiedzi, i ograniczać się wyłącznie do ustalenia, czy jakakolwiek odpowiedź została udzielona, co w niniejszym przypadku – zdaniem organu - niewątpliwie miało miejsce.
Sąd powołanych stwierdzeń organu nie podziela. Wbrew twierdzeniu organu przy dokonywaniu oceny zasadności skargi na bezczynność w rozpatrzeniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej nie chodzi o to, czy organ udzielił jakiejkolwiek odpowiedzi w ustawowym terminie, ale o to czy odpowiedź ta odnosiła się w pełni do żądania.
Odnosząc się do istoty sprawy wskazania wymaga, że zgodnie z powołanym przez organ przepisem art. 5 ust. 3a ustawy o systemie informacji w ochronie zdrowia, dane zawarte w systemach, o których mowa w ust. 1 pkt 1, pkt 2 lit. a, e, g-j, l i m oraz pkt 3, nie podlegają udostępnianiu na zasadach określonych w ustawie z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902). System informacji obejmuje bazy danych funkcjonujące w ramach m.in. Zintegrowanego System Monitorowania Obrotu Produktami Leczniczymi (lit. h).
Zgodnie z art. 29 ust. 1 powołanej ustawy, Zintegrowany System Monitorowania Obrotu Produktami Leczniczymi jest systemem teleinformatycznym, którego zadaniem jest przetwarzanie danych związanych z obrotem produktami leczniczymi, środkami spożywczymi specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobami medycznymi w zakresie określonym w ustawie lub w odrębnych przepisach.
Przepis art. 29 ust. 2 ustawy o systemie informacji w ochronie zdrowia stanowi, że w Zintegrowanym Systemie Monitorowania Obrotu Produktami Leczniczymi są przetwarzane dane: 1) określone w przepisach ustawy z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne; 2) w zakresie obrotu produktami leczniczymi - przetwarzane w SIM; 3) zawarte w wykazach, rejestrach i ewidencjach obejmujących produkty lecznicze dopuszczone do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Zgodnie z art. 72a ust. 1 ustawy Prawo farmaceutyczne, w Zintegrowanym Systemie Monitorowania Obrotu Produktami Leczniczymi są przetwarzane dane o obrocie: 1) produktami leczniczymi, 2) środkami spożywczymi specjalnego przeznaczenia żywieniowego lub wyrobami medycznymi, dla których wydano decyzję o objęciu refundacją i ustaleniu urzędowej ceny zbytu, 3) produktami leczniczymi sprowadzanymi w trybie art. 4, 4) środkami spożywczymi specjalnego przeznaczenia żywieniowego sprowadzonymi w trybie art. 29a ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. z 2023 r. poz. 1448) - dopuszczonymi do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z ust. 2, zakres przekazywanych i przetwarzanych danych obejmuje: 1) dane identyfikujące odpowiednio produkt leczniczy, środek spożywczy specjalnego przeznaczenia żywieniowego, wyrób medyczny, jeżeli dotyczy: a) numer GTIN zgodny z systemem GS1, b) numer serii, c) unikalny kod, d) datę ważności, e) nazwę podmiotu odpowiedzialnego albo nazwę podmiotu uprawnionego do importu równoległego albo nazwę podmiotu działającego na rynku spożywczym, albo nazwę wytwórcy wyrobu medycznego lub jego autoryzowanego przedstawiciela, lub dystrybutora, lub importera, f) kraj sprowadzenia, w przypadku produktów leczniczych dopuszczonych do obrotu w trybie art. 4, lub środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego sprowadzonych w trybie art. 29a ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia; 2) liczbę opakowań jednostkowych będących przedmiotem transakcji i przesunięć magazynowych, wraz z jego określeniem, oraz liczbę opakowań jednostkowych na stanie magazynowym; 3) wartość netto zbytych opakowań jednostkowych bez uwzględnienia rabatów, upustów oraz bonifikat; 4) dane identyfikujące zbywcy i nabywcy, z wyłączeniem danych dotyczących osób fizycznych nabywających produkty, o których mowa w ust. 1, w celach terapeutycznych, poza zakresem prowadzonej działalności gospodarczej: a) firmę i adres, zgodnie z wpisem do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej lub Krajowego Rejestru Sądowego albo inne równoważne (z uwzględnieniem nazwy kraju), podmiotu posiadającego ustawowe uprawnienie do prowadzenia obrotu produktem leczniczym, środkiem spożywczym specjalnego przeznaczenia żywieniowego lub wyrobem medycznym albo jego nabycia i stosowania w celu udzielania świadczeń opieki zdrowotnej, b) nazwę, jeżeli występuje, adres miejsca prowadzenia obrotu albo miejsca udzielania świadczeń opieki zdrowotnej oraz, jeżeli dotyczy, identyfikator z Krajowego Rejestru Zezwoleń Na Prowadzenie Aptek Ogólnodostępnych, Punktów Aptecznych oraz Rejestru Udzielonych Zezwoleń na Prowadzenie Aptek Szpitalnych i Zakładowych albo identyfikator z Rejestru Zezwoleń na Prowadzenie Hurtowni Farmaceutycznej albo numer księgi rejestrowej z Rejestru Podmiotów Wykonujących Działalność Leczniczą, c) numer identyfikacji podatkowej (NIP). Stosownie do ust. 3, informacje, o których mowa w ust. 1, przekazywane są raz na dobę. W Zintegrowanym Systemie Monitorowania Obrotu Produktami Leczniczymi Główny Inspektor Farmaceutyczny zamieszcza informacje o zgłoszeniu lub uchyleniu, lub niewniesieniu sprzeciwu, o którym mowa w art. 37av ust. 3, uwzględniając dane, o których mowa w art. 37av ust. 2, z wyłączeniem numeru serii (ust. 4).
Z przytoczonych regulacji nie wynika, aby informacja żądana w punkcie a) wniosku znajdowała się w Zintegrowanym Systemie Monitorowania Obrotu Produktami Leczniczymi. Organ nie stwierdził też, że żądanej informacji nie posiada. Organ nie wskazał, w której ewentualnie innej bazie danych żądana we wniosku w punkcie a) informacja może się znajdować, co pozwalałoby wnioskodawcy i Sądowi zweryfikować trafność stwierdzenia organu, że w tym przypadku nie znajduje zastosowania u.d.i.p., albowiem zgodnie z art. 5 ust. 3a ustawy o systemie informacji w ochronie zdrowia dane zawarte w systemie nie podlegają udostępnianiu na zasadach określonych u.d.i.p.
Zwrócić należy uwagę, że ustawodawca regulację art. 5 ust. 3a ustawy odnosi wyłącznie do danych zawartych w systemach, o których mowa w ust. 1 pkt 1, pkt 2 lit. a, e, g-j, l i m oraz pkt 3, tj. do Systemu informacji obejmującego bazy danych funkcjonujące w ramach: SIM; dziedzinowych systemów teleinformatycznych: a) Systemu Rejestru Usług Medycznych Narodowego Funduszu Zdrowia, zwanego dalej "Systemem RUM - NFZ", e) Systemu Monitorowania Zagrożeń, g) Systemu Monitorowania Kosztów Leczenia, h) Zintegrowanego System Monitorowania Obrotu Produktami Leczniczymi, i) Systemu Monitorowania Kształcenia Pracowników Medycznych, j) Systemu Obsługi List Refundacyjnych, l) Rejestru Asystentów Medycznych, zwanego dalej "RAM", m) Systemu Obsługi Importu Docelowego i 3) rejestrów medycznych.
Przedstawienie wnioskodawcy informacji, która nie pozwala na zweryfikowanie twierdzenia organu, a nie wynika z powołanego w odpowiedzi do wnioskodawcy przepisu prawa, świadczy o bezczynności podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej, co narusza regulację prawną zawartą w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. (v. wyrok NSA z dnia 20 lutego 2013 r., sygn. akt I OSK 2569/12, wyrok NSA z dnia 10 marca 2017 r., sygn. akt I OSK 13/16 orzeczenia.nsa.gov.pl).
Organ także w odpowiedzi na skargę nie uprawdopodobnił, aby żądane w punkcie a) wniosku analizy dotyczące wskazany decyzji znajdowały się w ZSMOPL. Jednocześnie nie stwierdził, że nie prowadził analiz, o których mowa w punkcie a) wniosku i nie wskazał, że ich nie posiada.
W świetle powyższego nie sposób zweryfikować odpowiedzi udzielonej wnioskodawcy w zakresie punktu a) i stwierdzić, czy w istocie u.d.i.p. co do tego żądania nie znajduje zastosowania. Organ powyższego nie wykazał w udzielonej wnioskodawcy odpowiedzi, nie uprawdopodobnił tego.
Z tego względu Sąd zobowiązał organ do rozpatrzenia punktu a) wniosku w terminie w terminie 14 dni od dnia doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Sposób rozpatrzenia tego punktu wniosku na gruncie u.d.i.p. organ winien uzależnić od dokonanych ustaleń, po pierwsze, w zakresie posiadania bądź nieposiadania żądanych analiz, a następnie od oceny dopuszczalności ich udostępnienia. W przypadku, gdy organ nie jest w posiadaniu żądanej informacji publicznej należy o tym poinformować wnioskodawcę pismem z uprawdopodobnieniem powyższego. Jeśli organ analizy posiada, należy dokonać oceny możliwości udostępnienia informacji. W przypadku, gdy w ocenie organu zachodzi wyłączenie zastosowania u.d.i.p. należy jednoznacznie i w sposób weryfikowalny wskazać wnioskodawcy, z czego organ wywodzi powyższe ustalenie. Jeśli nie zachodzi wyłączenie zastosowania u.d.i.p. organ winien rozpatrzyć wniosek co do punktu a na gruncie u.d.i.p.
Sąd stwierdził jednocześnie, że bezczynność organu w rozpatrzeniu punktu a) wniosku nie miała w tej sprawie miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Organ podjął w tej sprawie działanie w ustawowym terminie, udzielił odpowiedzi i choć na tym etapie postępowania odpowiedź ta nie została uznana za właściwe rozpatrzenie wniosku, to powyższe nie daje podstaw do przypisania bezczynności organu charakteru rażącego naruszenia prawa.
Pod pojęciem rażącego naruszenia prawa ujmuje się sytuację, w której bez żadnej wątpliwości można stwierdzić, że naruszono prawo, a więc sytuację, w której to naruszenie jest oczywiste (por. wyrok NSA z 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12). Jest to stan, w którym naruszenie to jest istotne, a więc niedające się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa. W świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, oceniając charakter bezczynności nie można pominąć więc charakteru sprawy, jak i specyfiki trybu jej załatwienia (wyrok NSA z 18 marca 2015 r., sygn. I OSK 585/15). W sprawie niniejszej nie zaszły przesłanki stwierdzenia rażącego naruszenia prawa.
Odnosząc się natomiast do pozostałych zarzutów skargi Sąd wskazuje, że za prawidłowe uznał stwierdzenie organu zawarte w udzielonej wnioskodawcy odpowiedzi z dnia 12 grudnia 2024 r., że informacje żądane w punktach b) i c) wniosku są przetwarzane w Zintegrowanym Systemie Monitorowania Obrotu Produktami Leczniczymi (ZSMOPL), a w związku z tym zgodnie z art. 5 ust. 3a ustawy o systemie informacji w ochronie zdrowia, nie podlegają udostępnieniu w trybie dostępu do informacji publicznej. Organ udzielił wnioskodawcy odpowiedzi w terminie 14 dni od dnia wpływu wniosku. Skarga w tym zakresie nie była zatem zasadna. Powołane przez Sąd już wyżej przepisy prawa dotyczące danych gromadzonych w ZSMOPL nie dają podstaw do podważenia stwierdzenia organu zawartego w odpowiedzi na wniosek. Sam skarżący nie kwestionuje w skardze, że istnieje możliwość udzielenia odpowiedzi na jego pytania b), c) wniosku na podstawie danych zawartych w ZSMOPL.
Sąd podkreśla, że dla wyłączenia zastosowania u.d.i.p. (na podstawie art. 5 ust. 3a ustawy o systemie informacji w ochronie zdrowia) nie ma znaczenia, czy żądane informacje są informacjami prostymi, wprost wskazanymi w Systemie, czy wymagają pewnych analiz i obliczeń na podstawie danych zawartych w Systemie. Jeśli istnieje możliwość udzielenia odpowiedzi na podstawie danych podlegających wyłączeniu ze stosowania u.d.i.p., to prawidłowo organ stwierdził, że u.d.i.p. w tym przypadku nie znajduje zastosowania. W ocenie Sądu, nie ma żadnych podstaw, aby informacje możliwe do ustalenia (wyselekcjonowania, opracowania) na podstawie danych z ZSMOPL, a zatem podlegających wyłączeniu z udostępnienia na podstawie u.d.i.p., miały być potraktowane inaczej niż informacje, na podstawie których należałoby dokonać opracowania (zawarte w ZSMOPL).
Zgodzić należy się ze skarżącym, że przepis art. 5 ust. 3a ustawy o systemie informacji w ochronie zdrowia ma charakter wyjątku i powinien być interpretowany ściśle. Nie oznacza to jednak, wbrew twierdzeniom skarżącego, że dane możliwe do ustalenia na podstawie danych zawartych w ZSMOPL, wyłączone są z zastosowania art. 5 ust. 3a ustawy o systemie informacji w ochronie zdrowia.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie,
na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 w zw. z art. 119 pkt 4 i art. 120 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w punkcie 1 wyroku. W punkcie 2 wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 149 § 1a powołanej ustawy. W punkcie 3 Sąd orzekł na podstawie art. 151 powołanej ustawy. O zwrocie kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, jak w punkcie 4 wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 powołanej ustawy. Do kosztów tych Sąd zaliczył uiszczony wpis sądowy od skargi w wysokości 100 zł, wynagrodzenia pełnomocnika skarżącego (480 zł) i opłatę skarbową od dokumentu pełnomocnictwa (17 zł).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło