II SAB/Wa 524/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Kołodziej po rozpoznaniu w dniu 26 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D. K. na bezczynność Ministra Obrony Narodowej w przedmiocie rozpoznania skargi z dnia 15 maja 2024 r. postanawia - odrzucić skargę - Pismem z dnia 7 sierpnia 2024 r. D. K. skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Obrony Narodowej w przedmiocie rozpoznania skargi z dnia [...] maja 2024 r. polegającej na odmowie podjęcia czynności określonych w art. 233 w zw. z art. 238 K.p.a. i udostępnienia informacji zawartych w skardze. W uzasadnieniu wskazał, że przedmiotowa skarga z dnia [...] maja 2024 r. miała na celu wywołać wszczęcie postępowania wyjaśniającego w zakresie odmów podstaw prawnych i faktycznych w związku z podejrzeniem naruszenia prawa przy wydawaniu decyzji administracyjnych w przedmiocie odmowy powołania żołnierzy rezerwy do zawodowej służby wojskowej, w tym i jego, na przestrzeni trzech lat. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie jako niedopuszczalnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935); zwanej dalej P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 4b) opinie, o których mowa w art. 119 zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (art. 3 § 2a P.p.s..a) oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 P.p.s.a.). Z powyższych przepisów wynika, że sądy administracyjne są właściwe wyłącznie w sprawach skarg na określone w art. 3 § 2 i 2a P.p.s.a. działania organów administracji publicznej lub ich bezczynność albo przewlekłe prowadzenie postępowania, a ponadto w sprawach, w których właściwość sądów administracyjnych przewidują ustawy szczególne. W szczególności z treści art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. wynika, że wprawdzie skarga na bezczynność organu co do zasady należy do właściwości sądu administracyjnego, to jednak jest tylko pochodną dopuszczalnej skargi na prawne formy działania organów w zakresie wykonywania administracji publicznej, a więc takich, które poddane zostały kontroli sądów administracyjnych. Natomiast, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego, skarga podlega odrzuceniu (art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Z analizy treści skargi wniesionej do Sądu i dołączonych do niej załączników wynika, że przedmiotem zaskarżenia jest bezczynność Ministra Obrony Narodowej w przedmiocie rozpoznania skargi z dnia [...] maja 2024 r. w zakresie braku przeprowadzenia przez ten organ czynności wyjaśniających dotyczących odmów podstaw prawnych i faktycznych przy podejmowaniu decyzji administracyjnych w sprawach odmowy powołania żołnierzy rezerwy, w tym D. K., do zawodowej służby wojskowej na przestrzeni trzech lat, w ciągu których otrzymał aż 8 odmów. Zatem skarga z dnia [...] maja 2024 r. została wniesiona w trybie przewidzianym w dziale VIII K.p.a. Podkreślenia wymaga okoliczność, że w ramach postępowania skargowego - uregulowanego w dziale VIII K.p.a. "Skargi i wnioski" - realizowane jest zagwarantowane każdemu w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 ze zm.) prawo składania petycji, skarg i wniosków. Postępowanie skargowo-wnioskowe ma charakter odrębny od postępowania administracyjnego, a do czynności podejmowanych w tym postępowaniu nie stosuje się przepisów działu II K.p.a., ponieważ w odróżnieniu od postępowania administracyjnego, postępowanie skargowo-wnioskowe nie kończy się wydaniem decyzji administracyjnej. Tryb skargowo-wnioskowy (art. 221 i następne K.p.a.) jest jednoinstancyjnym postępowaniem o charakterze uproszczonym, którego zakończenie, czyli zawiadomienie o sposobie załatwienia skargi lub wniosku, nie daje podstaw do uruchomienia dalszego trybu instancyjnego, a więc nie tylko postępowania odwoławczego, ale także postępowania sądowoadministracyjnego. Przedmiotem zaś skargi powszechnej, przewidzianej w art. 227 i następnych K.p.a., może być zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw. Postępowanie w sprawie tego typu skarg cechuje się tym, że nie ma w nim stron postępowania, nie rozstrzyga się o indywidualnych prawach, a więc nie wydaje się aktów adresowanych do strony skarżącej, a jedynie zawiadamia się ją o czynnościach wewnętrznych, zmierzających do wyjaśnienia okoliczności podniesionych w skardze. Czynności podejmowane przez organy administracji publicznej w trybie przepisów działu VIII K.p.a. (art. 221-256 K.p.a.), odnoszące się do skarg i wniosków, nie mieszczą się zatem w zakresie przedmiotowym objętym art. 3 § 2 pkt 1-8 P.p.s.a. i nie podlegają kognicji sądu administracyjnego (por. postanowienia NSA: z dnia 22 czerwca 2021 r., sygn. akt II OSK 1156/21, z dnia 20 maja 2021 r.,sygn. akt II OSK 530/21, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl). W konsekwencji oznacza to, że również i bezczynność, mająca miejsce po złożeniu skargi w trybie przepisów działu VIII K.p.a., nie może podlegać kontroli sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 9 P.p.s.a. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wprost wskazuje się, że ewentualna bezczynność organu w postępowaniu prowadzonym przy zastosowaniu przepisów działu VIII K.p.a., nie podlega kontroli sądu administracyjnego (por. postanowienia NSA: z dnia 25 lutego 2009 r., sygn. akt II OSK 241/09, z dnia 10 października 2017 r., sygn. akt II OSK 2078/17, z 19 stycznia 2016 r., sygn. akt I OSK 3433/15). Sprawy, których przedmiotem jest bezczynność w zakresie nierozpatrzenia skargi, o której mowa w art. 227 K.p.a. i następnych K.p.a. nie zostały poddane kontroli Sądu ani na podstawie art. 3 P.p.s.a., ani przepisów ustaw szczególnych. Sąd administracyjny dokonuje kontroli działalności administracji publicznej, ale wyłącznie w przypadkach wskazanych w ustawie (art. 3 § 2 i 3 P.p.s.a.). W konsekwencji należało stwierdzić, że skarga na bezczynność Ministra Obrony Narodowej polegająca na niezałatwieniu przez organ skargi indywidualnej wniesionej w trybie postępowania uregulowanego w przepisach działu VIII K.p.a. i zawartych w niej wniosków, nie należy do kategorii spraw, które podlegają kontroli sądów administracyjnych i z tej przyczyny podlega odrzuceniu. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 1 pkt 1 i § 3 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.