III SA/Wa 1111/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Anna Zaorska po rozpoznaniu w dniu 4 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku X. Sp. z o.o. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi X. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od stycznia do grudnia 2014 r. postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy - W odpowiedzi na wezwanie od uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 7.150 zł, skarżąca – X. Sp. z o.o. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od tej opłaty. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania. Spółka posiada zobowiązania finansowe w stosunku do organów podatkowych w wysokości 714.957 zł. Ponadto, spółka posiada zaległości jako płatnik składek do ZUS na kwotę ponad 40 tyś. zł. ZUS zablokował dwa rachunki bankowe spółki. Skarżąca posiada niezapłacony dług w wysokości 344.171,51 zł na rzecz S.I.C. Sp. z o.o. Skarżąca wskazała również, że rozwiązała wszystkie umowy leasingowe i zwróciła leasingowane samochody, z uwagi na brak środków na zapłatę rat leasingowych. Spółka posiada również zaległości związane z wynajmem biura w W. Z oświadczeń skarżącej wynika, że wysokość jej kapitału zakładowego wynosi [...] zł, środki trwałe – brak, wysokość zysku lub straty za ostatni rok obrotowy – 850.274,35 zł. Spóła nie posiada nieruchomości. W toku postępowania spółka nadesłała m.in.: zeznanie podatkowe CIT-8 za 2016r., informacje o zadłużeniu w ZUS i na rzecz S.. Sp. z o.o., protokoły zwrotu przedmiotów leasingu, zestawienie sprzedaży za I kwartał 2017 r., wyciąg z rachunku bankowego, rachunek zysków i strat za 2015 r., bilans za 2014 i 2015 r. Dodatkowo, spółka wyjaśniła, że w dalszym ciągu prowadzi działalność gospodarczą. Nie zostały podjęte żadne kroki zmierzające do zawieszania lub likwidacji spółki. Funkcjonowanie spółki w znacznej mierze zależy od rozstrzygnięcia Sądu w sprawie będącej przedmiotem sporu. Ponadto wskazano, że zarząd nie może partycypować w kosztach postępowania poprzez uiszczenie jakiejkolwiek części wpisu. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej – "P.p.s.a."), strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie podkreślano, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie środków na koszty postępowania jest rzeczywiście niemożliwe. Opłaty sądowe należy zaliczyć do danin publicznych, a zatem zwolnienie z tego rodzaju opłat stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, co wynika z art. 84 Konstytucji. Dlatego też zastosowanie tego wyjątku odnosi się do szczególnych sytuacji, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru tych wydatków na współobywateli. Z tych bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania w razie zwolnienia strony z obowiązku ich ponoszenia. Strona występująca na drogę postępowania sądowego powinna więc mieć świadomość obowiązku ponoszenia tych kosztów i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku (zob. postanowienie NSA z 26 lutego 2013 r., I FZ 27/13). W niniejszej sprawie skarżąca ubiega się o zwolnienie od wpisu sądowego, tj. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Dla pozytywnego w tej kwestii rozstrzygnięcia konieczne jest spełnienie przesłanki, o jakiej mowa w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem osobie prawnej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zdaniem referendarza sądowego, skarżąca powyższej przesłanki nie spełnia. Jej argumentacja koncentruje się wokół takich okoliczności jak poniesienie straty w działalności za 2016 r., zaległości wobec organów podatkowych, ZUS, a także zadłużenie wobec spółki S.., zablokowanie dwóch rachunków bankowych. Odnosząc się do powyższego zaważyć należy, że mimo trudności finansowych, na które powołuje się spółka, w dalszym ciągu jest ona aktywnym przedsiębiorcą i uzyskuje przychody z prowadzonej działalności gospodarczej. Nie podjęto kroków w celu zawieszenia jej działalności. W stosunku do spółki nie wszczęto, ani postępowania upadłościowego, ani postępowania likwidacyjnego. Wręcz przeciwnie skarżąca – jak sama oświadczyła - liczy na dalszą możliwość prowadzenia działalności po pozytywnym zakończeniu spraw podatkowych. Zauważyć należy, że spółka została zarejestrowana w 2009 r. (jej kapitał zakładowy wynosi [...] zł). Jak wynika z dokumentów finansowych, jeszcze w 2015 r. przychody spółki wynosiły ponad 3,7 mln zł (w 2014 r. ponad 10,5 mln zł). W 2016 r. przychód spółki wyniósł 806.120, 71 zł (koszty 1,6 mln). Z kolei w I kwartale 2017 r. spółka dokonała sprzedaży na kwotę 180.574,82 zł brutto. Z nadesłanego wyciągu z rachunku bankowego za okres od 1 stycznia do 30 kwietnia 2017 r. wynika, że obroty na tym rachunku wyniosły blisko 70 tyś zł. W ocenie referendarza sądowego, spółka prawa handlowego, przedsiębiorca pozostający w obrocie prawnym obowiązany jest partycypować w kosztach wszczętego postępowania. W orzecznictwie zwraca się uwagę na fakt, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z 1 kwietnia 2008 r. I OZ 208/08). Ponadto, należy mieć na uwadze, że na obecnym etapie postępowania należnym w sprawie kosztem sądowym jest wpis od skargi w wysokości 7.150. Porównując tę kwotę z wysokością przychodów uzyskiwanych przez spółkę w latach przednich przyjąć należy, że nie jest kwota, która przekraczałaby jej możliwości finansowe. Najistotniejsze jest jednak to, że osoba prawna wnosząc o przyznanie prawa pomocy obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie ma środków na poniesienie tych kosztów, ale także, że nie ma ich, pomimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, aby zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi, Warszawa 2010 r., str. 568, postanowienie NSA z dnia 13 czerwca 2014 r., sygn. akt I FZ 171/14). Zauważyć bowiem należy, że spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, ubiegająca się o prawo pomocy, może pokryć koszty postępowania przez żądanie dopłat od wspólników (por. postanowienie NSA z dnia 12 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 796/11). W powyższym orzeczeniu Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę na możliwość pozyskania przez spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością środków finansowych w szczególny sposób, jakim jest zobowiązanie wspólników do dopłat. Zgodnie z art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1030 ze zm.) umowa spółki może zobowiązywać wspólników do dopłat w granicach liczbowo oznaczonej wysokości w stosunku do udziału. Jak podkreśla się w doktrynie, dopłaty mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych (por. Kidyba A., Kodeks spółek handlowych. Komentarz. Tom I. Komentarz do art. 1-3000 K.s.h., wyd. VII). Z uwagi na fakt, że dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że może być ona wykorzystana także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę. Powyższe stanowisko zostało zaaprobowane przez orzecznictwo sądowoadministracyjne (por. postanowienie NSA z dnia 11 kwietnia 2012 r., sygn. akt II GZ 123/12, z dnia 14 kwietnia 2015 r., sygn. akt II FZ 228/05, z dnia 10 marca 2015 r. sygn. akt II FZ 84/15, postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 4 marca 2015 r. sygn. akt I SA/Po 1072/14, postanowienie WSA w Rzeszowie z dnia 16 grudnia 2014 r. sygn. akt II SA/Rz 1062/14). W niniejszej sprawie, poza gołosłownymi twierdzeniami, skarżąca nie wykazała, że zdobycie funduszy w drodze dopłat od wspólników, chociażby w części, nie jest możliwe. W tej sytuacji nie ma powodu, aby na tym etapie przerzucać koszty prowadzonego przez spółkę postępowania sądowoadministracyjnego na podatników. Przyjęcie odmiennego stanowiska prowadziłoby – zdaniem referendarza sądowego – do akceptacji stanu sprzecznego z ideą prawa pomocy. Oznaczałoby bowiem, iż w razie wystąpienia trudności finansowych wspólnicy spółki w każdym wypadku i bez względu na okoliczności oraz posiadany przez nich majątek mogą odmówić jej dokapitalizowania, a sąd rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien niejako automatycznie przyznać je w żądanym przez stronę zakresie i w istocie przerzucić ciężar ponoszenia kosztów postępowania na Skarb Państwa. To wszystko sprawia, że przeniesienie obowiązku ponoszenia kosztów postępowania na współobywateli byłoby w niniejszej sprawie niezasadne. Wobec tego, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.