III SA/Wa 1203/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Golec po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi O. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie określenia w podatku od towarów i usług wysokości zobowiązania podatkowego za styczeń 2012 r. oraz wysokości nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy za I kwartał 2012 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Skarżąca – O. Sp. z o.o. z siedzibą w W. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi ponad kwotę 2.000 zł. Wskazała, że jest to wniosek ponowny, ale oparty na nowych okolicznościach. W uzasadnieniu wniosku Skarżąca wskazała, że od II kwartału 2012 r. nie uzyskuje żadnych przychodów, a w lipcu 2013 r. zawiesiła prowadzoną działalność gospodarczą. Skarżąca nie posiada środków finansowych umożliwiających uiszczenie wpisu. Skarżąca nie jest w stanie przedstawić sprawozdania finansowego za 2012 r., ponieważ mimo ciążącego na niej w tym zakresie obowiązku, bilans nie został sporządzony. Skarżąca nie dysponuje dokumentami źródłowymi umożliwiającymi odtworzenie historii bilansowej spółki. Spółka poniosła również, że zobowiązania podatkowe powstały w okresie, w którym spółka była zarządzana przez inne osoby niż aktualnie. W konsekwencji, ewentualna rezerwacja środków finansowych na potrzeby obecnych postepowań nie zależała od osób obecnie zasiadających w organach spółki. Skarżąca wyjaśniła również, że do chwili obecnej wszelkie koszty za spółkę ponoszone były przez jej aktualnego, jedynego wspólnika, niezwiązanego ze spółką w okresie, którego dotyczy spór. Aktualnie dalsze dopłaty nie są już możliwe. Nadzwyczajne Zgromadzenie Wspólników w dniu [...] września 2015 r. uchwałą nr [...] r. jednoznacznie taką możliwość wykluczyło. Do wniosku spółka załączyła wyciąg z rachunku bankowego oraz uchwałę Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników z [...] września 2015 r. Na podstawie zarządzenia z 22 września 2015 r. Skarżąca została wezwana do złożenia wniosku na aktualnym, urzędowym formularzu PPPr oraz do: nadesłania bilansu, rachunku zysków i strat wraz z informacja dodatkową (sprawozdanie finansowe) za ostanie dwa lata prowadzenia działalności gospodarczej, wyjaśnienia dlaczego spółka jedynie zawiesiła a nie zlikwidowała prowadzoną działalność gospodarczą, wskazania innych, poza uchwałą [...] Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników Spółki, okoliczności, które uzasadnią odmienną ocenę wniosku Spółki, od tej dokonanej postanowieniem NSA z 27 sierpnia 2015 r., I FZ 228/15, wskazania źródeł finasowania ustanowionego w sprawie pełnomocnika w związku z w/w uchwałą Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników nr [...] . W odpowiedzi Skarżąca złożyła wniosek na formularzu oraz ponownie wyjaśniła, że nie może przedstawić bilansu oraz rachunku zysków i strat, bowiem nie zostały one sporządzone przez uprzednie władze spółki. Skarżąca nie wdraża procedury likwidacyjnej, bowiem nie ma środków na zaspokojenie wierzycieli. Spółka wskazała również, że wynagrodzenie pełnomocnika zostało opłacone przed podjęciem uchwały o zaprzestaniu dopłat. Postanowieniem z dnia 9 października 2015 r. referendarz sądowy odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżąca pismem z dnia 19 października 2015 r, wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia. W uzasadnieniu Skarżąca zarzuciła, iż jej wnioski o przyznanie prawa pomocy nie zostały poddane właściwej ocenie. Stwierdziła, że Sąd nie odniósł się do podnoszonej przez nią okoliczności, iż od 2013 r. nie prowadzi działalności gospodarczej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.; dalej: "P.p.s.a."), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy należy traktować jako odstępstwo od ogólnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez tego, kto wnosi do sądu pismo, podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Tym samym dla uzyskania prawa pomocy nie wystarczy subiektywne przekonanie wnioskodawcy o zasadności jego otrzymania. Prawo pomocy może być przyznane, jeżeli zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Na wstępie podkreślić należy, że wniosek Skarżącej o przyznanie prawa pomocy – pierwotnie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, a następnie w zakresie częściowego zwolnienia z tych kosztów – był już przedmiotem oceny zarówno Sądu I instancji jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego. I tak, postanowieniem z 3 listopada 2014 r. WSA w Warszawie odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych a postanowieniem z 21 stycznia 2015 r., sygn. akt I FZ 470/14 NSA oddalił zażalenie spółki na postanowienie Sądu I instancji; postanowieniem z 11 maja 2015 r. WSA w Warszawie odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od koszów sądowych ponad kwotę 1.000 zł, postanowieniem z 27 sierpnia 2015 r., sygn. akt I FZ 228/15 NSA oddalił kolejne zażalenie skarżącej. Aktualnie Skarżąca wnosi o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienie od kosztów sądowych ponad kwotę 2.000 zł. W ocenie Sądu, okoliczności, na które powołuje się Skarżąca w kolejnym, trzecim już wniosku o przyznanie prawa pomocy w dalszym ciągu nie uzasadniają pozytywnego rozstrzygnięcia w tej kwestii. Dla pozytywnego w tej kwestii rozstrzygnięcia konieczne jest bowiem spełnienie przesłanki o jakiej mowa w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Z treści powyższego przepisu wynika, że to strona ma przekonać sąd, że znajduje się w takiej sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie pełnych kosztów postępowania. To strona powinna więc należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które wskazuje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jeżeli zaś fakty, które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (por. post. NSA: z 9 września 2004 r., FZ 360/04, z 7 marca 2006 r., II OZ 211/06, niepubl.). Możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy wykazanej w treści wniosku tak, aby można było jednoznacznie stwierdzić, iż strona skarżąca nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Sąd zauważa jednak, że aby rozpoznać wniosek o przyznanie prawa pomocy, a więc dokonać analizy zdolności płatniczych Skarżącej w zestawieniu z wymaganymi kosztami sądowymi, musi mieć dostęp do pełnej informacji o jej sytuacji majątkowej, ponieważ informacja zawarta w formularzu PPPr jest często niewystarczająca do kompleksowej oceny sytuacji majątkowej strony. To wnioskodawca winien wykazać, że stan jego majątku uniemożliwia regulowanie należności sądowych, a zatem powinien wykazać, w sposób nie budzący wątpliwości, stan swojego majątku. Zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie, Skarżąca w dalszym ciągu nie przedstawiła w sposób należyty swojej sytuacji majątkowej podnosząc, że nie może udokumentować sytuacji finansowej za ostatnie lata prowadzenia działalności, z uwagi na brak dokumentów źródłowych. W ocenie Sądu podkreślić należy, że brak podstawowych informacji chociażby o przychodach, majątku i działalności spółki uniemożliwia ocenę spełnienia przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy tj. ocenę czy spółka jest lub była w stanie zabezpieczyć środki na partycypowanie w kosztach wszczętego postępowania sądowoadministracyjnego, a jeśli tak, to w jakim zakresie. Skarżąca nie wykazała złożonymi przez siebie dokumentami okoliczności świadczących o swojej niekorzystnej sytuacji finansowej, co uniemożliwiło ocenę zasadności przedmiotowego wniosku. Negatywne skutki zaniedbań nie mogą stanowić usprawiedliwienia dla braku wywiązania się z obowiązku przedstawienia odpowiednich dokumentów, koniecznych dla prawidłowej oceny sytuacji finansowej spółki. Spółka nie przedstawiła bowiem dokumentacji podatkowo – księgowej, która pozwoliłaby w pełny sposób określić jej sytuację finansową. Dokumenty wchodzące w skład sprawozdania finansowego są niezbędne celem przeanalizowania ich w zestawieniu z dokumentami przesłanymi przez Spółkę, co pozwoliłoby na kompleksową ocenę sytuacji majątkowej Spółki. Przy tym istotne jest, że skoro Spółka nie dysponuje pełną dokumentacją podatkowo – księgową, to nie wiadomo na jakiej podstawie buduje twierdzenie o własnej sytuacji finansowej. Brak wszystkich wymaganych przez Sąd dokumentów stanowi o tym, że materiał dowodowy jest niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenie strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości. Wskazać bowiem w tym miejscu należy, iż celem sprawozdania finansowego jest dostarczenie informacji o sytuacji finansowej, wynikach działalności oraz zmianach w sytuacji finansowej podmiotu. Analiza tych dokumentów pozwoliłaby na wyciągnięcie wniosków na temat funkcjonowania przedsiębiorstwa Skarżącej oraz tego jakimi zasobami majątkowymi i kapitałowymi ono dysponuje. Powyższe stanowisko zostało zaakceptowane w postanowieniach NSA z dnia 21 stycznia 2015 r., I FZ 470/14 oraz z dnia 27 sierpnia 2015 r., sygn. akt I FZ 228/15, które oddalały zażalenia Skarżącej na postanowienia WSA odmawiające przyznania Spółce prawa pomocy. Zauważyć należy, że brak jakiejkolwiek wiedzy na temat sytuacji finansowej Spółki uniemożliwia dokonanie wszechstronnej i właściwej oceny jej możliwości finansowych. Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego ocenia taką sytuację jednoznacznie. Jeżeli strona w jakikolwiek sposób uchyla się od złożenia wyjaśnień, oświadczeń lub dokumentów służących ocenie jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, to musi się liczyć z tym, że sąd nie będzie miał podstaw do przyjęcia jej wniosku za uzasadniony (por. np. postanowienie NSA z 23 kwietnia 2009 r., I FZ 71/09, z 23 lipca 2009 r., II FZ 260/09 z 28 lipca 2009 r., I OZ 744/09). Zauważyć również należy, że w sprawie Spółka reprezentowana jest i była przez profesjonalnych pełnomocników, którym – jak wynika z wyjaśnień spółki – wynagrodzenie wypłacone zostało z dopłat wniesionych przez jedynego wspólnika. Podobnie wpis sądowy w sprawie III SA/Wa 1841/13 w wysokości 100.000 zł uiszczony został z dopłat. Aktualnie spółka powołuje się na uchwałę z [...] września 2015 r. o zaprzestaniu dalszych dopłat na rzecz spółki (uchwała podjęta jednoosobowo przez jedynego wspólnika). Powyższe, zdaniem Sądu, nie może jednak wpłynąć na odmienną ocenę wniosku. Nie można się bowiem oprzeć się wrażeniu, że podjęcie wspominanej uchwały było jedynie reakcją na uzasadnienie postanowienia NSA z 27 sierpnia 2015r., w którym to Sąd wskazywał na niewyjaśnienie kwestii związanych z możliwością dalszych dopłat przez wspólnika, zwłaszcza w kontekście uiszczenia w innej sprawie wpisu w wysokości 100.000 zł oraz opłacania wynagrodzeń profesjonalnych pełnomocników. Zauważyć ponadto należy, że wspomniana uchwała podjęta została dopiero [...] września 2015 r., natomiast od 17 marca 2014 r., tj. od dnia wniesienia skargi, Skarżąca miała pełną świadomość ciążących na niej w sprawie kosztów sądowych. Odnosząc się również do argumentacji, że aktualny wspólnik nie odpowiada za zobowiązania spółki oraz brak dokumentacji źródłowej, bowiem nie pełnił wówczas w spółce żadnych funkcji, zauważyć można jedynie, że w świetle takiej argumentacji nie do końca zrozumiałe może się wydawać tak znaczne zaangażowanie finansowe wspólnika w sprawy spółki oraz przyjęcie funkcji Prezesa Zarządu w dniu [...] lutego 2013 r., skoro Spółka już od II kwartału 2012 r. zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej. Reasumując Sąd stwierdził, że niewystarczające udokumentowanie sytuacji majątkowej Skarżącej mogło jedynie prowadzić do konstatacji, że wniosek Skarżącej o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie zasługiwał na uwzględnienie. Sąd z uwagi na powyższe, na podstawie art. 243, art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 259 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.