III SA/Wa 1342/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Anna Zaorska po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. Sp. z o.o. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy - Skarżąca – A. Sp. z o.o. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku powołała się na ujemny bilans za rok 2015 wynoszący -121.623,38 zł, niewielką kwotę środków w kasie spółki wynoszącą 193,67 zł oraz wypowiedzenie skarżącej przez [...] umowy rachunku bankowego ze względu na brak obrotów na koncie. Argumentowała również, że w jej sprawie toczy się wiele postepowań sądowoadministracyjnych, w których również obowiązana jest do uiszczenia opłat sądowych. W oświadczeniu o majątku i dochodach skarżąca podała, iż wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi [...] zł, spółka nie ma środków trwałych, a strata za ostatni rok obrotowy według bilansu zamknęła się w kwocie 121.623,38 zł. Z dokumentów nadesłanych przez pełnomocnika spółki wynika, iż w roku 2014 skarżąca (a właściwie jej poprzednik prawny, tj. H. Sp. z o.o.) przy przychodach w wysokości 786.016,31 zł, osiągnęła dochód w kwocie 29.597,08 zł (zgodne z rachunkiem zysków i strat za 2014 r). Skarżąca przedłożyła też bilans za 2015 r. wskazujący, iż na koniec ubiegłego roku wartość po stronie aktywów, jak i po stronie pasywów, zamknęła się w kwocie 92.379,18 zł. Ponadto skarżąca przedstawiła wyciąg z jednego rachunku bankowego za okres od 4 listopada 2015 r. do 11 grudnia 2015 r., na którym saldo końcowe wynosiło 0 zł oraz wypowiedzenie umowy ww. rachunku przez bank w dniu 27 października 2015 r. wobec braku obrotów. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej – "P.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie podkreślano, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie środków na koszty postępowania jest rzeczywiście niemożliwe. Opłaty sądowe należy zaliczyć do danin publicznych, a zatem zwolnienie z tego rodzaju opłat stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, co wynika z art. 84 Konstytucji. Dlatego też zastosowanie tego wyjątku odnosi się do szczególnych sytuacji, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru tych wydatków na współobywateli. Z tych bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania w razie zwolnienia strony z obowiązku ich ponoszenia. Strona występująca na drogę postępowania sądowego powinna więc mieć świadomość obowiązku ponoszenia tych kosztów i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku (zob. postanowienie NSA z 26 lutego 2013 r., I FZ 27/13). W niniejszej sprawie skarżąca ubiega się o zwolnienie od kosztów sądowych, tj. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Dla pozytywnego w tej kwestii rozstrzygnięcia konieczne jest spełnienie przesłanki, o jakiej mowa w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem osobie prawnej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zdaniem referendarza sądowego, skarżąca powyższej przesłanki nie spełnia. Na aktualnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego koszty postępowania ograniczają się do uiszczenia wpisu od skargi, który wynosi 100 zł. Analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego prowadzi do przekonania, że skarżąca nie wykazała zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Oceniając stan majątkowy skarżącej należy bowiem zauważyć, że w latach 2013 – 2015 jej przychody utrzymywały się na poziomie 600 - 800 tysięcy zł (zob. również dokumenty złożone do sprawy V SA/Wa 75/16). W tym miejscu podnieść należy, że w przypadku przedsiębiorców (a do takich należy skarżąca) miarodajną dla oceny ich zdolności płatniczych jest właśnie kategoria "przychodu", a nie "dochodu" (stanowiącego nadwyżkę sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania). Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, tak by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle je wyeliminować. Do instrumentów takich należą choćby zwolnienia podatkowe, dokonywanie zakupów i inwestycji w odpowiednim okresie, obniżenie dochodu przez przesunięcie kosztów w czasie, amortyzacja majątku trwałego. Istotniejszy zatem jest fakt uzyskiwania przychodów i poziom, na jakim przychody te się kształtują (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lutego 2010 r., sygn. akt I FZ 10/10). Brak przychodów w ciągu dwóch pierwszych miesięcy bieżącego roku oraz odnotowanie straty w bilansie za rok 2015 nie oznacza automatycznie konieczności zwolnienia strony z kosztów sądowych. Wykazanie w danym roku podatkowym straty nie musi oznaczać utraty płynności finansowej przez przedsiębiorcę (postanowienie NSA z 9 września 2013 r., sygn. akt II GZ 489/13). W orzecznictwie podnosi się, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych, powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (vide postanowienie NSA z 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08). Dlatego osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, lecz musi także wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (vide postanowienie NSA z 29 marca 2011 r., sygn. akt I OZ 191/11). Analogicznie, aktualną sytuację finansową skarżącej oceniono w sprawach sygn. akt V SA/Wa 73/16, V SA/Wa 75/16, V SA/Wa 76/15, I SA/Gd 1507-1508/15. Nie zasługuje również na uwzględnienie argumentacja skarżącej, że za przyznaniem jej prawa pomocy przemawia okoliczność, że toczy się wobec niej wiele innych postępowań sądowoadministracyjnych. W ocenie referendarza sądowego, liczba postępowań, w których skarżąca jest stroną, nie oznacza automatycznie, że musi ona uzyskać prawo pomocy w niniejszej sprawie. Każdy wniosek winien być rozpoznany oddzielnie, z uwzględnieniem aktualnej sytuacji i możliwości finansowych wnioskującego w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. Reasumując, stwierdzić należy, iż skarżąca nie wykazała, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie jej prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. należało orzec jak w sentencji postanowienia