III SA/Wa 1717/17

WyrokWSA w Warszawie2018-04-24

Skład orzekający: Marta Waksmundzka-Karasińska, Jarosław Trelka, Agnieszka Wąsikowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy przeniesienie własności nieruchomości w ramach instytucji datio in solutum, w celu zwolnienia się z zobowiązania, stanowi przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, a w szczególności czy może korzystać z ulgi meldunkowej?
Ratio decidendi
Przeniesienie własności nieruchomości w ramach datio in solutum, w celu zwolnienia się z zobowiązania, nie stanowi przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, ponieważ czynność ta nie powoduje przysporzenia majątkowego po stronie dłużnika, a jedynie wygaśnięcie zobowiązania. Ulga meldunkowa dotyczy wyłącznie przychodów ze zbycia lokalu mieszkalnego, a nie lokalu niemieszkalnego (garażu).
Stan faktyczny
Skarżąca, w celu zwolnienia się z przejętego długu, przeniosła na wierzyciela własność lokalu mieszkalnego oraz sprzedała udział w lokalu niemieszkalnym (garażu). Organ podatkowy uznał, że czynność ta stanowi odpłatne zbycie nieruchomości i ustalił zobowiązanie podatkowe, odmawiając jednocześnie prawa do ulgi meldunkowej. Po uchyleniu decyzji organu pierwszej instancji przez Dyrektora Izby Skarbowej, który zastosował koszty uzyskania przychodu, skarżąca wniosła skargę do sądu administracyjnego, kwestionując samo powstanie przychodu z tytułu datio in solutum oraz prawo do ulgi meldunkowej.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego W. i zasądził od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. na rzecz A. K. kwotę 9770 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Jarosław Trelka, asesor WSA Agnieszka Wąsikowska, Protokolant referent stażysta Anna Barska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] września 2016 r. nr [...] 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. na rzecz A. K. kwotę 9770 zł (słownie: dziewięć tysięcy siedemset siedemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Z akt sprawy wynika, że A. K. – Gorący (dalej "Skarżąca") na podstawie aktu notarialnego Rep [...] z dnia [...] lipca 2010 r. ("Umowa przejęcia długu i umowa przeniesienia własności w celu zwolnienia się z zobowiązania w trybie art. 453 kodeku cywilnego i umowa sprzedaży") dokonała następujących czynności: - przejęła dług, tj. wstąpiła zgodnie z treścią art. 519 kodeksu cywilnego w miejsce dłużnika A. K. i przejęła jego dług wobec T. Spółka Akcyjna, który na dzień zawarcia umowy wynosił [...] zł; - w celu zwolnienia się z przejętego ww. długu Skarżąca przeniosła na rzecz spółki T. Spółka Akcyjna własność nieruchomości stanowiącej lokal mieszkalny numer [...] położony w budynku znajdującym się w W. przy ul. [...] wraz z przynależnym pomieszczeniem piwnicy numer [...], dla której to nieruchomości Sąd Rejonowy W. w W., [...] Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą o numerze [...]; - sprzedała na rzecz spółki T. Spółki Akcyjnej udział wynoszący 1/145 części we współwłasności nieruchomości stanowiącej lokal niemieszkalny w podziemiu budynku na kondygnacji -1 znajdujący się w W. przy ul. [...], dla której to nieruchomości Sąd Rejonowy W. w W., [...] Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą o numerze [...] (zwaną dalej "Garażem") za cenę w kwocie 60.000 zł. Na podstawie ww. umowy Naczelnik Urzędu Skarbowego W. ustalił, że Skarżąca uzyskała przychód w kwocie 1.344.898,70 zł., z tytułu odpłatnego zbycia stanowiącego odrębną nieruchomość lokalu mieszkalnego nr [...] położonego w budynku przy ul. [...] w W. wraz z udziałem wynoszącym 1/145 części w lokalu niemieszkalnym (garażu), z którym związane jest prawo do wyłącznego korzystania z miejsca postojowego nr [...]. Strona spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego nr [...] i miejsca postojowego nr [...] na parkingu podziemnym w budynku przy ul. [...] w W. nabyła od matki na podstawie umowy darowizny z dnia [...] stycznia 2008 r. (akt notarialny Rep. [...]). Następnie Strona na podstawie umowy ustanowienia odrębnej własności lokalu i przeniesienia jego własności na rzecz członka spółdzielni oraz umowy poniesienia własności udziału w lokalu niemieszkalnym (garażu) ww. spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego nr [...] i miejsca postojowego nr [...] na parkingu podziemnym w budynku przy ul. [...] w W. przekształciła w odrębną własność (akt notarialny Rep [...] z dnia [...] września 2008 r.). Organ podatkowy I instancji, postanowieniem z dnia [...] czerwca 2016 r., wszczął z urzędu postępowanie podatkowe w sprawie określenia zobowiązania podatkowego z tytułu odpłatnego zbycia w dniu [...] lipca 2010 r. - tj. przed upływem pięciu lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie - lokalu mieszkalnego nr [...] wraz z udziałem wynoszącym 1/145 części w lokalu niemieszkalnym (garażu), położonych w budynku przy ul. [...] w W. Następnie Naczelnik Urzędu Skarbowego W., decyzją z dnia [...] września 2016 r., określił Skarżącej zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych z tego tytułu, w wysokości 255.238 zł. W uzasadnieniu decyzji wskazał, iż Skarżąca nie spełniła koniecznego warunku do skorzystania z ulgi meldunkowej uregulowanej art. 21 ust.1 pkt 126 u.p.d.o.f., w brzmieniu obowiązującym w latach 2007- 2008 - który to przepis miał w sprawie zastosowanie na mocy art. 8 ust.1 ustawy z dnia 6 listopada 2008r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U z 2000 Nr 14, poz. 176 ze zm.) - bowiem nie złożyła w ustawowym terminie oświadczenia, że spełnia warunki do tego zwolnienia. Skarżąca złożyła odwołanie od powyższej decyzji, w którym zarzuciła: a) wadliwe zastosowanie art. 181 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2015 r. poz. 613) - zwanej dalej "O.p." - poprzez nieuwzględnienie oświadczenia Strony dotyczącego spełnienia warunków do skorzystania z tzw. ulgi meldunkowej, podczas gdy prawidłowo należało przedmiotowe oświadczenie uznać za złożone w terminie; b) obrazę art. 187 § 1 O.p. - poprzez niedopełnienie obowiązku zebrania i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całości materiału dowodowego, a to w szczególności poprzez pominięcie dowodu z oświadczenia Skarżącej dotyczącego spełnienia warunków do skorzystania z ulgi podatkowej; c) obrazę art. 121 § 1 O.p. - poprzez prowadzenie przez organ I instancji postępowania podatkowego w sposób, który u Strony budzi głębokie zaniepokojenie, w szczególności zaś poprzez zagubienie oryginałów dokumentów złożonych przez Skarżącą podczas, gdy postępowanie to powinno być prowadzone w sposób rzetelny, skrupulatny i przede wszystkim budzący zaufanie do organów podatkowych; d) obrazę art. 122 O.p. - poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, tj. zaniechanie odnalezienia złożonych przez Skarżącą oryginałów ww. dokumentów podczas gdy należało przedmiotowe dokumenty odnaleźć oraz wyjaśnić okoliczności ich uprzedniego zagubienia; e) obrazę art. 21 ust. 1 pkt. 126 u.p.d.o.f., w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2007 r. do dnia 31 grudnia 2008 r. - poprzez nieuwzględnienie faktu, iż Strona spełniła wszystkie ustawowe przesłanki niezbędne do otrzymania tzw. ulgi meldunkowej; f) obrazę art. 2a § 1 ust. 1 O.p. - poprzez jego niezastosowanie, tj. złamanie przez organ podatkowy podstawowej zasady prawa podatkowego in dubio pro tributario, poprzez niewyjaśnienie w sposób dostateczny czy w świetle obowiązującego prawa podatkowego złożenie przez Stronę oświadczenia o przysługującej uldze podatkowej do niewłaściwego Urzędu Skarbowego powinno i czy może skutkować dla niej negatywnymi konsekwencjami prawnymi; g) obrazę art. 5 O.p. - poprzez jego zastosowanie, podczas gdy prawidłowo należało stwierdzić, iż w niniejszej sprawie de facto nie doszło do skonkretyzowania obowiązku podatkowego jak w art. 4 O.p. ponieważ prawidłowo należało stwierdzić, iż Strona jest zwolniona od zapłaty przedmiotowego podatku na podstawie należnej ulgi podatkowej w tym zakresie; h) obrazę art. 21 § 3 O.p. - poprzez jego zastosowanie, podczas gdy prawidłowo należało stwierdzić, że na Stronie nie ciążył obowiązek w zakresie określonym zaskarżoną decyzją, ponieważ wszelkie zobowiązania podatkowe w tym zakresie podlegały wyłączeniu na mocy zastosowanej ulgi podatkowej; i) obrazę art. 123 O.p. - poprzez uniemożliwienie Stronie czynnego udziału w postępowaniu podatkowym przed organem I instancji z powodu odmowy wydłużenia terminu na przedstawienie żądanych przez organ dokumentów; j) obrazę art. 124 O.p. - poprzez jego niezastosowanie oraz art. 125 O.p. - poprzez jego dowolne stosowanie. Dyrektor Izby Skarbowej w W., decyzją z dnia [...] lutego 2017 r. uchylił w całości decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] września 2016 r. i określił kwotę zobowiązania podatkowego w 19% podatku dochodowym z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych w wysokości 255.228 zł. Przyczyną uchylenia decyzji organu I instancji i orzeczenia zobowiązania podatkowego w niższej wysokości była okoliczność zastosowania przez organ odwoławczy kosztów uzyskania przychodu w kwocie 1.579.38 zł., a nie jak uczynił to organ I instancji w kwocie 1.540.86 zł., tj. bez ich podwyższenia o wskaźnik wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych, zgodnie z art. 22 ust. 6f u.p.d.o.f. Organ odwoławczy rozważając kwestię przedawnienia zobowiązania podatkowego wskazał, że w przedmiotowej sprawie bieg terminu przedawnienia zobowiązania Strony w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010 r. został zawieszony, stosownie do art. 70 § 6 pkt 1 O.p., z dniem 18 listopada 2016 r., tj. z dniem wszczęcia postępowania karnego skarbowego, o czym Strona została powiadomiona pismem Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia 22 listopada 2016 r. doręczonym w dniu 9 grudnia 2016 r. Postępowanie to nie zostało dotychczas zakończone. Dyrektor Izby Skarbowej w W. podzielił stanowisko organu pierwszej instancji zarówno w kwestii uzyskania przez Skarżącą przychodu z odpłatnego zbycia lokalu mieszkalnego wraz z udziałem w lokalu niemieszkalnym (garażu), o którym mowa w art. 10 ust.1 pkt 8 lit. a u.p.d.o.f., jak i w zakresie niespełnienia przez Skarżącą warunków do zwolnienia unormowanego w art. 21 ust.1 pkt 126 u.p.d.o.f.. Organ odwoławczy podkreślił, że sam fakt zameldowania Skarżącej na pobyt stały w ww. lokalu w okresie [...] grudnia 1991 r. – [...] lipca 2010 r. nie dawał podstaw do skorzystania ze zwolnienia przychodu uzyskanego ze sprzedaży nieruchomości, z podatku dochodowego na podstawie art. 21 ust.1 pkt 126 u.p.d.o.f. Dyrektor Izby Skarbowej w W. wyjaśnił także, że Skarżąca wskazywała dwa różne sposoby złożenia oświadczenia o spełnieniu warunków do zwolnienia, tj. w piśmie z dnia 13 września 2016 r. podnosiła, że oświadczenie zostało terminowo przesłane listem poleconym za pośrednictwem Poczty Polskiej, natomiast w odwołaniu z dnia 27 października 2016 r., twierdziła, że złożyła oświadczenie do niewłaściwego urzędu skarbowego składając pismo na biurze podawczym [...] Urzędu Skarbowego W. Jednak żaden sposób złożenia oświadczenia nie został przez Skarżącą potwierdzony. Nadto wskazał, że jak wynikało z pism Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. z dnia 27 kwietnia 2016 r. i z dnia 29 lipca 2016 r., w bazie urzędu nie odnotowano wpływu oświadczenia o skorzystaniu przez Stronę z ulgi meldunkowej. Skarżąca, pismem z dnia 3 kwietnia 2017 r., wniosła skargę na powyższą decyzję zarzucając jej naruszenie: - art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a) oraz art. 19 ust. 1 u.p.d.o.f. poprzez uznanie, iż w związku z przeniesieniem własności nieruchomości lokalowej na wierzyciela w celu uregulowania zobowiązania (datio in solutum) Skarżąca uzyskała przychód z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości, - art. 21 ust. 1 pkt 126 u.p.d.o.f. w zw. z art. 21 ust. 21 u.p.d.o.f. poprzez niezastosowanie tych przepisów w sprawie i uznanie, iż Skarżącej nie przysługiwało prawo do skorzystania z przewidzianego w tych przepisach zwolnienia (ulgi meldunkowej). - art. 122, art. 187 § 1, art. 180 § 1, art. 191, art. 121 § 1 oraz art. 229 O.p., poprzez niedopełnienie obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz naruszenie prawa dowodowego, co w efekcie doprowadziło do uznania, że Skarżąca osiągnęła przychód z odpłatnego zbycia nieruchomości lokalowej oraz pozbawienia Skarżącej prawa do skorzystania ze zwolnienia o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 126 u.p.d.o.f. Zdaniem Skarżącej w związku z przeniesieniem własności lokalu mieszkalnego na wierzyciela, Skarżąca nie uzyskała przychodu ze źródła o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a) u.p.d.o.f., tj. przychodu z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości. Przeniesienie własności lokalu nastąpiło bowiem w ramach datio in solutum, czyli czynności polegającej na spełnieniu na rzecz wierzyciela świadczenia zastępczego w celu zwolnienia się z zobowiązania. Uregulowania (spłaty) zobowiązania w trybie datio in solutum nie można natomiast utożsamiać z odpłatnym zbyciem, o którym mowa w ww. przepisie. Ponadto, w ocenie Skarżącej, nawet gdyby przyjąć założenie, iż przeniesienie własności lokalu w ramach datio in solutum, wiązało się z powstaniem przychodu w podatku dochodowym, to przychód ten korzystałby ze zwolnienia (ulgi meldunkowej) o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 126 u.p.d.o.f. Jednocześnie z ulgi meldunkowej korzystało odpłatne zbycia garażu, jako nieruchomości funkcjonalnie i fizycznie związanej z lokalem. Jednocześnie, naruszone zostały przepisy postępowania podatkowego (zaniedbania w zakresie dowodów i niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego), co w efekcie doprowadziło do bezzasadnego określenia Skarżącej zobowiązania podatkowego. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie we wszystkich jej aspektach. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2017 r. Pomimo uchylenia przez organ odwoławczy rozstrzygnięcia Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] września 2016 r. w całości i określenia kwoty zobowiązania podatkowego w 19 % podatku dochodowym z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych, Dyrektor Izby Skarbowej podzielił stanowisko Naczelnika Urzędu Skarbowego W., zgodnie z którym na podstawie umowy przejęcia długu i umowy przeniesienia własności w celu zwolnienia się z zobowiązania w trybie art. 453 k.c. i umowy sprzedaży z dnia [...] lipca 2010 r. (akt notarialny Rep. [...]) Skarżąca uzyskała przychód w kwocie 1.344.898,70 zł. ze źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a) u.p.d.o.f., tj. przychód z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości. Z kolei zdaniem Skarżącej, w związku z przeniesieniem własności nieruchomości stanowiącej lokal mieszkalny na wierzyciela, Skarżąca nie uzyskała przychodu ze źródła o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a) u.p.d.o.f.. Przeniesienie własności lokalu nastąpiło bowiem w ramach datio in solutum, czyli czynności polegającej na spełnieniu na rzecz wierzyciela świadczenia zastępczego w celu zwolnienia się z zobowiązania. Uregulowania (spłaty) zobowiązania w trybie datio in solutum nie można natomiast utożsamiać z odpłatnym zbyciem, o którym mowa w ww. przepisie. W ocenie Sądu rację w tym sporze należy przyznać Skarżącej. W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 9 ust. 1 u.p.d.o.f., opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku. Stosownie do art. 9 ust. 2 dochodem ze źródła przychodów, jeżeli przepisy art. 24-25 oraz art. 30f nie stanowią inaczej, jest nadwyżka sumy przychodów z tego źródła nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku podatkowym. Jeżeli koszty uzyskania przekraczają sumę przychodów, różnica jest stratą ze źródła przychodów. Jednym ze źródeł przychodów, na gruncie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, jest przychód ze zbycia nieruchomości i innych rzeczy. Zgodnie z art. 10 ust.1 pkt 8 lit. a) u.p.d.o.f. źródłem przychodów jest między innymi odpłatne zbycie nieruchomości lub ich części oraz udziału w nieruchomości, jeżeli odpłatne zbycie nie następuje w wykonaniu działalności gospodarczej i zostało dokonane przed upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie lub wybudowanie. W ocenie Sądu orzekające w sprawie organy pominęły fakt, że dokonując czynności prawnej przeniesienia własności nieruchomości stanowiącej lokal mieszkalny, w ramach instytucji datio in solutum, Skarżąca nie uzyskała żadnego przysporzenia w rozumieniu art. 9 ust. 1 i ust. 2 u.p.d.o.f. W opisanym stanie faktycznym i prawnym przeniesienie własności nieruchomości miało jedynie na celu zwolnienie Skarżącej z zobowiązania poprzez spełnienie innego świadczenia. Zgodnie z treścią zdania pierwszego art. 453 k.c., jeżeli dłużnik w celu zwolnienia się z zobowiązania spełnia za zgodą wierzyciela inne świadczenie, zobowiązanie wygasa. Spełnienie zatem za zgodą wierzyciela przez dłużnika innego świadczenia w miejsce tego, do którego dłużnik był pierwotnie zobowiązany, powoduje wygaśnięcie zobowiązania. Powyższy przepis znajduje się w Dziale I Tytułu VII, Księgi trzeciej Kodeksu cywilnego zatytułowanym "wykonanie zobowiązań". Wykonanie zobowiązania, w tym przez świadczenie zamienne (datio in solutum) o jakim mowa w art. 453 k.c. jest formą jego zaspokojenia i co do zasady nie powoduje żadnego przysporzenia po stronie spełniającego świadczenie dłużnika. Roszczenie wierzyciela, wynikające z umowy zobowiązaniowej zostaje efektywnie zaspokojone wskutek spełnienia przez dłużnika na jego rzecz świadczenia zastępczego. W rozpatrywanej sprawie organy podatkowe nie wzięły pod uwagę, że – w stanie prawnym obowiązującym w sprawie - zastępcza forma rozliczenia nie prowadziła do przysporzenia majątkowego po stronie Skarżącej. Jak wielokrotnie wskazywano w orzecznictwie, o możliwości zaliczenia danego przysporzenia majątkowego do przychodów decyduje bowiem to, czy faktycznie powiększa ono aktywa osoby prawnej, ewentualnie, czy zastępuje jedne aktywa innymi. Z istoty podatku dochodowego wynika, że jest on ciężarem publicznoprawnym od przyrostu majątkowego (dochodu), a zatem przychodem - jako źródłem dochodu - jest tylko ta wartość, która wchodząc do majątku podatnika może powiększyć jego aktywa. W okolicznościach rozpatrywanej sprawy, przeniesienie własności nieruchomości w celu spełnienia innego świadczenia, nie spowodowało powstania żadnego przysporzenia majątkowego (por. wyrok tutejszego Sądu z dnia 7 grudnia 2016 r., sygn. akt III SA/Wa 3231/15). Wskazać należy, że powiększenie aktywów może mieć cechy zwiększenia zasobów majątkowych lub zmniejszenia zobowiązań. Zmniejszenie pasywów podatnika może powodować powstanie obowiązku podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych, ale ma to miejsce wówczas, gdy zmniejszenie pasywów nie jest wynikiem działania powodującego uszczuplenie majątku podatnika. Opodatkowaniu będzie zatem podlegało zmniejszenie pasywów w rezultacie np. zwolnienia z długu, jednakże z tego względu, że w takim przypadku wierzyciel zrezygnuje z należnego mu świadczenia, chociaż nie uzyskał zaspokojenia – dłużnik uzyskuje przysporzenie, ponieważ dług został mu "darowany". W ocenie Sądu odmienność instytucji datio in solutum i zwolnienia z długu nie pozwala przypisać im jednakowych skutków na gruncie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zwolnienie z długu jest bowiem przysporzeniem dłużnikowi wskutek darowania mu długu. Tych skutków podatkowych nie można jednak przenosić na datio in solutum, które skutkuje wygaśnięcia zobowiązania w związku z zaspokojeniem wierzyciela, a nie na skutek jednostronnego zwolnienia z długu przez wierzyciela. Podkreślić również należy, że Naczelny Sąd Administracyjny w swoich wyrokach wielokrotnie zajmował stanowisko, że datio in solutum nie stanowi przysporzenia majątkowego tworzącego przychód u zbywcy. I tak można wymienić wyroki: z 8 lutego 2012 r. sygn. II FSK 1384/10, z 12 czerwca 2012 r. sygn. akt II FSK 1260/11, z 9 lipca 2013 r. sygn. akt II FSK 2312/11 i z 20 kwietnia 2016 r. sygn. akt II FSK 669/14. Nawet jeśli wyroki te dotyczą innych sytuacji, gdy dochodzi do datio in solutum dla zaspokojenia innych zobowiązań (np. wypłata dywidendy w formie rzeczowej), to wyrażony w nich pogląd co do podatkowego znaczenia datio in solutum znajduje zastosowanie w sprawie niniejszej. Końcowo wskazać należy, że od dnia 1 stycznia 2015 r. obowiązuje art. 14 ust. 2e u.p.d.o.f. stanowiący, że w przypadku, gdy podatnik przez wykonanie świadczenia niepieniężnego reguluje w całości lub w części zobowiązanie, w tym z tytułu zaciągniętej pożyczki (kredytu), dywidendy, umorzenia albo zbycia w celu umorzenia udziałów (akcji), przychodem takiego podatnika jest wysokość zobowiązania uregulowanego w następstwie takiego świadczenia. Jeżeli jednak wartość rynkowa świadczenia niepieniężnego jest wyższa, niż wysokość zobowiązania uregulowanego tym świadczeniem, przychód ten określa się w wysokości wartości rynkowej świadczenia niepieniężnego. Sąd w składzie orzekającym podziela stanowisko zaprezentowane w skardze i poparte przywołanym w niej orzecznictwem, że skoro przepis ten wprowadzono do ustawy dopiero od 1 stycznia 2015r., to mając na uwadze zasadę określoności ustawowej podatków, wyartykułowaną w art. 217 Konstytucji RP, w stanie prawnym obowiązującym do dnia 1 stycznia 2015r. za wadliwe należy uznać stanowisko organów podatkowych, zgodnie z którym przenosząc własność nieruchomości na rzecz wierzyciela w ramach instytucji datio in solutum Skarżąca uzyskała przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Na podzielenie zasługuje w ocenie Sądu pogląd przedstawiony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lutego 2017r., sygn. II FSK 4020/14, zgodnie z którym, powyższa zmiana legislacyjna nie miała doprecyzowującego charakteru, lecz wprowadziła zupełnie nową regulacje prawną . Zdaniem Sądu na uwzględnienie nie zasługuje natomiast stanowisko strony skarżącej, zgodnie z którym przychód uzyskany z tytułu odpłatnego zbycia udziału w lokalu niemieszkalnym (garażu) korzysta z ulgi meldunkowej. Zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 126 lit. b) u.p.d.o.f., w brzmieniu obowiązującym na koniec 2008 r., wolne od podatku dochodowego były przychody uzyskane z odpłatnego zbycia: a) budynku mieszkalnego, jego części lub udziału w takim budynku, b) lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość lub udziału w takim lokalu, c) spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub udziału w takim prawie, d) prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub udziału w takim prawie - jeżeli podatnik był zameldowany w budynku lub lokalu wymienionym w lit. a)-d) na pobyt stały przez okres nie krótszy niż 12 miesięcy przed datą zbycia, z zastrzeżeniem ust. 21 i 22. Z powyższego wynika, że prawo do skorzystania z ulgi meldunkowej przysługuje wyłącznie do wysokości przychodu uzyskanego ze sprzedaży lokalu mieszkalnego. W konsekwencji uznać należało, że sprzedaż udziału w lokalu niemieszkalnym (garażu), dla którego prowadzona jest odrębna księga wieczysta, podlega opodatkowaniu zgodnie z unormowaniami art. 30e u.p.d.o.f. W ponownie prowadzonym postępowaniu organy zobowiązane będą uwzględnić przedstawioną wyżej ocenę prawną. Sąd podstawie art. 135, 145 § 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) – dalej "P.p.s.a." - orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200, art. 205 § 4 P.p.s.a. w zw. z § 3 ust. 1 pkt 1 lit g rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2011 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz. U. Nr 31, poz. 153).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło