III SA/Wa 1819/12

Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 8 sierpnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu w sprawie ze skargi E.S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2012 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług p o s t a n a w i a 1. zwolnić skarżącego z wpisu od skargi; 2. odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie; I. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.) i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym, o który wnioskujące ubiegają się, obejmuje zwolnienie od opłat sądowych, czyli wpisu i opłaty kancelaryjnej oraz zwrot wydatków i ustanowienie pełnomocnika z urzędu (art. 245 § 2 u.p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, jeśli strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt u.p.p.s.a.). Jeżeli skarżący zamierzają skorzystać z instytucji prawa pomocy powinien uprawdopodobnić okoliczności, od zaistnienia których zależy możliwość skorzystania przez Sąd z tej instytucji, natomiast Sąd jest zobowiązany do analizy przedstawionych materiałów, także z uwzględnieniem zasad logicznego myślenia, a przede wszystkim - doświadczenia życiowego. II. E. S. , dalej jako strona lub skarżący, pismem które wpłynęło do Sadu 27 czerwca 2012 r. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy. W treści formularza PPF z 25 czerwca 2012 r. strona wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie radcy prawnego, adwokata, doradcy podatkowego. W uzasadnieniu wniosku strona poinformowała o tym, że: - sytuacja majątkowa nie pozwala jej na uiszczenie wpisu oraz zapewnienie sobie pomocy prawnej; - prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z synem i matką syna; - nie posiada wartościowych ruchomości i nieruchomości; - utrzymuje się dochodów z zasiłku z PUP ([...] zł netto); - utrzymuje się przy życiu dzięki pomocy syna (A.) Strona, w wykonaniu wezwania referendarza sądowego z 2 lipca 2012 r., poinformowała o tym, że: - od 25 sierpnia 2012 r. ustanie prawo E. S. do zasiłku dla bezrobotnych; - jedynym dochodem T. S. (matka) jest emerytura, obciążona zajęciem komorniczym w wysokości [...]; - jedynym dochodem A.S. jest wynagrodzenie za pracę wysokości ok. [...] zł netto; skarżący (ani jego rodzina) nie posiada oszczędności na rachunkach bankowych; - posiadane rachunki bankowe służą jedynie do obniżania kosztów za płacone rachunki; - na A. S. ciąży obowiązek spłaty debetu w wysokości 20 tys zł; miesięczne opłaty za prąd , gaz, wodę, wywóz nieczystości wynoszą ok. 1430 zł; - T.S. miała w krótkim odstępie czasu [...] operacje, A. S. – [...] ; - członkowie rodziny cierpią na [...] ; - T. S. otrzymała skierowanie na leczenie w Sanatorium z czym wiążą się nakłady finansowe; - ok. 300 zł miesięcznie przeznacza się w gospodarstwie domowym strony na dojazdy; - strona ponosi koszty postępowań komorniczych ( z czego niektóre są umarzane); - strona jest dłużnikiem ZUS (ok. 100 tys zł). Do wniosku strona załączyła deklaracje podatkowe, zaświadczenie zdrowia o stanie [...], pismo ZUS o zbiegu egzekucji, informacje o wynagrodzeniu, decyzje o uznaniu za osobę bezrobotną, wyciąg z rachunku karty kredytowej, zajęcie wynagrodzenia za pracę, postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, decyzję ZUS o odpowiedzialności za zaległości i in. III. Referendarz sądowy zauważa, że w postępowaniu z wniosku o przyznanie prawa pomocy na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania przesłanek wynikających z przepisu, tj. art. 246 p.p.s.a. (np. w sprawie o sygn. akt postanowienie z 10 stycznia 2008 r. sygn. I FZ 597/07, postanowieni z 16 stycznia 2008 r. sygn. I FZ 515/07, postanowienie z 21 lutego 2008 r. sygn. I FZ 31/08, postanowienie z 9 kwietnia 2008 r. sygn. I FZ 131/08). Zarazem, na mocy art. 249 u.p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub w części, jeśli okaże się, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć. Uwzględniając dokumenty źródłowe przekazane przez E.S. oraz jej oświadczenia składane (pod rygorem odpowiedzialności karnej) w toczącym się postępowaniu o prawo pomocy w sprawie, referendarz sądowy przykłada szczególne znaczenie do zabezpieczenia środków na wypełnienie obowiązku pomocy najbliższym, ciążącym na stronie. Na konieczność taką wskazują liczne zaświadczenia załączone przez T.S. do bliźniaczej sprawy. Niezależnie od powyższego, mając na uwadze tak wysokość stałych dochodów osiąganych przez członków gospodarstwa domowego strony, jak – z drugiej strony – wysokość wymagalnych kosztów sądowych w sprawie, tj wysokość wpisu od skargi (500 zł), jak tez udzielenie jż stronie pomocy przez inne sądy (postanowienie z 20 stycznia 2012 r. [...] ) referendarz sądowy twierdzi, że strona nie jest w stanie zgromadzić kwoty należności sądowych z tytułu wpisu od skargi bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego. Podejmując decyzje o przyznaniu stronie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu referendarz sądowy ma na uwadze fakt możliwości podjęcia przez stronę samodzielnych starań w celu ustanowienie pełnomocnika z urzędu i ułożenia sobie z nim stosunków (np. uzależnienia wynagrodzenia od wyniku sprawy) – ponieważ w tym zakresie wniosek strony zostaje oddalony. Innymi słowy przyznanie stronie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu zostało spowodowane przez ocenę sytuacji finansowej gospodarstwa domowego strony z uwzględnieniem możliwych do podjęcia starań w celu zgromadzenia środków na poczet kosztów pełnomocnika. Na odmowę przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika miały wpływ nie tylko niepełne przedstawienie sytuacji strony, ale także zakres kontroli Sądu Administracyjnego (art. 134, art. 133 u.p.p.s.a.) uniezależniony w znacznym stopniu od aktywności pełnomocnika, obowiązki informacyjne Sądu względem osoby bez pełnomocnika, co gwarantuje pełnię realizacji prawa do Sądu. Referendarz wskazuje, że Sąd orzeka, na podstawie akt sprawy, nie jest związany zarzutami i powołaną podstawą prawną oraz nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego (art. 134 § 1 i § 2 u.p.p.s.a.). Referendarz sądowy wskazuje, że z orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, iż stronie działającej bez adwokata lub radcy prawnego, obecnej przy ogłoszeniu wyroku, przewodniczący udzieli wskazówek, co do sposobu i terminów wniesienia środka odwoławczego (postanowienie NSA z 27 maja 2008 r. sygn. I FZ 154/08). Z uwagi na to, że konieczność pomocy profesjonalnego pełnomocnika należy miarkować sposobem działania Sądu Administracyjnego, jak też brakiem przymusu adwokackiego i brakiem konieczności posiadania szczególnych uprawnień przy wykonywaniu czynności procesowych (postanowienie z 24 czerwca 2008 r. sygn. I FZ 240/08), a skarżący nie wskazał w uzasadnieniu wniosku okoliczności, które uzasadniałyby udział w sprawie pełnomocnika ustanowionego z urzędu i referendarz potrzeby udziału pełnomocnika nie dostrzegł samodzielnie, wniosek w tym zakresie należało rozpoznać odmownie. Na zakres przyznanego prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów ma wpływ wielkość i rodzaj wymagalnych obecnie kosztów sadowych, tj wpisu od skargi w wysokości 500 zł. Orzekanie o innych kosztach, niewymagalnych jeszcze, byłoby przedwczesne. Z tych powodów referendarz sądowy, uznał, na podstawie art.243 § 1, art. 245 § 1, § 2 i § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 u.p.p.s.a., jak w sentencji.