III SA/Wa 2092/15

Starszy Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 4/9/2015 r po rozpoznaniu wniosku J. E. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia doradcy podatkowego w sprawie ze skargi J. E. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] /6/2015 r Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów mi usług od stycznia do maja 2013 r p o s t a n a w i a Odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie; 1) J. E. pismem z 28/7/2015 r oraz wnioskiem na urzędowym formularzu PPF z 28/7/2015 r, zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu (dor. pod T. G. nr [...]). W uzasadnieniu wskazał, że: - jest jedynym żywicielem rodziny; - ma na utrzymaniu dwójkę dzieci ([...] i [...] lat); - prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą, która jest źródłem sporu; - uzyskał dochód w wysokości 17354 zł w 2014 r; - posiada dom o pow. 168 m kw. w J. , obciążony hipoteką; - posiada mieszkanie w N. obciążone prawem dożywocia; jest współwłaścicielem (2/3) domu o pow. 100 m kw. , obciążonego prawem dożywocia; - małżonka jest współwłaścicielem 1/3 "domu rodzinnego"; - średnie miesięczne koszty utrzymania rodziny to 2,5 tys. – 3 tys. zł; - prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i dójką dzieci; - w 2015 r nie uzyskuje dochodów, lecz stratę; - dochodów nie uzyskują pozostali członkowie gospodarstwa domowego. 2) Następnie, w wykonaniu wezwania z 20/8/2015 r referendarza sądowego, pismem z 31/8//2015 r, skarżący wskazał, że wydatki w miesiącu lipcu gospodarstwa domowego wyniosły 5310,49 zł (raty kredytów, wywóz śmieci i nieczystości, energia, podatek, woda, telefon, internet, artykuły szkolne, żywność, etc.). Wskazał, ze zostały wystawione przez US tytuły wykonawcze na kwotę 48 tys. zł oraz zalega z zapłatą czynszu za lokal na kwotę 7714,56 zł. Skarżący zadeklarował, że przekazuje PIT-36L (przychód ok 303 tys zł, koszt uzyskania ok 285 tys. zł), PIT-37 za 2014 r, wyciągi z rachunku bankowego firmy oraz z konta osobistego za okres 06/2015-08/2015 r, rejestry zakupów i sprzedaży za okres 02/2015-07/2015 r, zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego i in. 3) Referendarz sądowy wskazuje, że skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zgodnie z art. 245 §2 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika: może być przyznane, jeśli strona wykaże niezdolność do poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej jako: "p.p.s.a."). W zakresie częściowym prawo pomocy może być przyznane - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Łączna suma z tytułu wpisu od skarg w rozpoznawanych dziś sprawach przez referendarza sądowego wynosi niespełna 1200 zł (ok 1191 zł). Są to jedyne wymagalne koszty sądowe na tym etapie postępowania. Wysokość przychodu uzyskanego i zadeklarowanego w 2015 r, to kwota 98269,39 zł (w lipcu 2015 r 20907,29) – karta 61 akt sądowych – "Dokumenty zaksięgowane". Należy podzielić pogląd skarżącego z formularza PPF, zgodnie z którym spory sądowe oraz – w konsekwencji – obowiązek poniesienia opłat sądowych jest następstwem (wynikiem) prowadzenia przez skarżącego działalności gospodarczej. Referendarz sądowy uzupełnia ta wypowiedź stwierdzeniem, że jest on także kosztem działalności gospodarczej. Z orzecznictwa sądowego – zarówno sądów powszechnych jak i administracyjnych, wynika, że wydatki będące następstwem działalności gospodarczej, także koszty sądowe, należy odnosić do wysokości przychodu. Dlatego akcentowany przez stronę fakt ponoszenia straty (czyli nieuzyskiwanie dochodu) nie jest w tym postępowaniu okolicznością umożliwiającą stronie przyznanie prawa pomocy. Należy też zauważyć, że pomimo braku dochodu strona pokrywa miesięcznie wydatki "codziennego utrzymania" (tj. zakup artykułów żywnościowych, szkolnych, zużycie wody, nieczystości itd.) w kwocie – jak wynika z zestawienia za lipiec – 5310 zł (por zestawienie, karta 38 akt sądowych). Skoro nie uzyskuje dochodu, to z czego pokrywa wydatki nie będące – w przeciwieństwie np. do kosztów sądowych - wydatkami związanymi z uzyskaniem przychodu? I czy wydatki nie związane z działalnością gospodarczą, jak wydatki "prywatne", powinny mieć pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z tą działalnością? Odpowiadając na te pytania referendarz sądowy przyjmuje, w ślad za klasykami, że jak najmniej należy zmieniać to, co zawsze miało jednoznaczną interpretację (Minime sunt mutanda, quae interpretationem certam semper habuerunt) i powołuje się na dorobek sądownictwa administracyjnego w zakresie kosztów działalności, przychodów, skutków egzekucji. W szczególności, uznaje się, że strata w prowadzonej działalności gospodarczej jest wynikiem bilansowym kosztów nad przychodami, co prowadzi do braku dochodu, jako podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym. Ponoszenie przez skarżącego przez dłuższy okres czasu straty z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej nie uzasadnia potrzeby kredytowania należnych opłat sądowych, związanych z wniesioną przez skarżącego skargą. Nadto, spłata kredytów zaciągniętych przez skarżącego nie uzasadnia twierdzenia, że jest to wydatek, którego ponoszeniu należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Zobowiązania cywilnoprawne, w tym raty kredytów, nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowoadministracyjnego (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2006 r., I OZ 83/06; z dnia 15 czerwca 2012 r., I FZ 189/12; także z dnia 23 czerwca 2015 r., II FZ 384/15 –publik.: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponadto, zajęcie majątku nie jest równoznaczne z tym, że skarżący z tytułu jego posiadania nie może uzyskać żadnych środków pieniężnych, gdyż wnioskodawca nadal może kontynuować prowadzoną działalność gospodarczą, posiada i korzysta z nieruchomości, czy dokonuje szeregu transakcji. Dokonywanie wydatków (których pierwszeństwo przed należnościami z tytułu kosztów postępowania nie zostało wykazane), wynika ze złożonych przez stronę wyciągów z rachunków bankowych, czy z zestawienia faktur VAT (s 40 i n akt sądowych). Skarżący nie wykazał też, by jakiekolwiek wydatki korzystały w 2015 r z pierwszeństwa zaspokojenia z osiągniętego w tym roku przychodu w kwocie 98269,39 zł (karta 11 akt sądowych) przed należnościami z tytułu kosztów sądowych w trzech rozpoznawanych sprawach, w kwocie niespełna 1200 zł. Jak podnosi się w orzecznictwie, przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z dnia 1/4/ 2008r., sygn. akt I OZ 208/08, postanowienie z 7/7/2015 r II GZ 326/15, dostępne pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Powody wyszczególnione powyżej referendarz sądowy przywołuje również odmawiając ustanowienia wnioskowanego pełnomocnika z urzędu w osobie dor. pod T. G. , który, jak wynika z akt administracyjnych, został umocowany do reprezentowania strony (w postępowaniu administracyjnym) w sprawie o podatek od towarów i usług. 4) Mając na uwadze powyższe referendarz sądowy, na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 1 , § 2, § 3, art. 246 § 1 pkt 1 i 2 u.p.p.s.a., uznał, jak w sentencji.