III SA/Wa 2445/18
WyrokWSA w Warszawie2019-05-14
Skład orzekający: Justyna Mazur, Piotr Dębkowski, Anna Zaorska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w postępowaniu w sprawie odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej (członka zarządu spółki) za zaległości podatkowe spółki, organ podatkowy może badać zasadność decyzji wymiarowej dotyczącej wysokości zobowiązania podatkowego spółki, w tym poprzez powołanie biegłego z zakresu badań pisma ręcznego w celu ustalenia autentyczności faktury stanowiącej podstawę tej decyzji?Ratio decidendi
W postępowaniu dotyczącym odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej, w tym członka zarządu spółki kapitałowej, nie jest dopuszczalne badanie zasadności ostatecznej decyzji wymiarowej określającej wysokość zobowiązania podatkowego spółki. Organ podatkowy nie ma uprawnień do podważania ustaleń dokonanych w postępowaniu wymiarowym, w tym do badania autentyczności faktury stanowiącej podstawę tej decyzji poprzez powołanie biegłego z zakresu badań pisma ręcznego. Odpowiedzialność osoby trzeciej ma charakter akcesoryjny i jest uzależniona od istnienia zaległości podatkowej stwierdzonej ostateczną decyzją.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi G. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W., która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego W. orzekającą o solidarnej odpowiedzialności skarżącego wraz ze spółką D. Sp. z o.o. za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za marzec 2014 r. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej poprzez uznanie, że organ podatkowy nie posiada uprawnienia do powołania biegłego z zakresu badań pisma ręcznego w celu ustalenia, czy faktura została wystawiona przez spółkę, a także podniósł zarzut, że nie pełnił funkcji członka zarządu w dacie powstania zaległości podatkowej. Organy podatkowe uznały, że przesłanki odpowiedzialności osoby trzeciej zostały spełnione, a skarżący nie wykazał przesłanek egzoneracyjnych.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Justyna Mazur (sprawozdawca), Sędziowie asesor WSA Piotr Dębkowski, sędzia WSA Anna Zaorska, Protokolant starszy sekretarz sądowy Monika Staniszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 maja 2019 r. sprawy ze skargi G. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności osoby trzeciej wraz ze spółką za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za marzec 2014 r. oddala skargę
Decyzją z [...] sierpnia 2018 r., po rozpatrzeniu odwołania G. K. (dalej: "skarżący", "strona", "podatnik") Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
w W. (dalej: "DIAS" lub "organ odwoławczy") na podstawie art. 233 § 1 pkt 1
w zw. z art. 220 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U.
z 2018r., poz. 800 ze zm.; dalej "Op"), utrzymał w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. (dalej: "organ I instancji", "Naczelnik US" lub "NUS") z [...] maja 2018 r. orzekającą o solidarnej z D. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: "Spółka") odpowiedzialności podatkowej skarżącego za zaległość podatkową Spółki w podatku od towarów i usług za marzec 2014 r., w kwocie 367.274,00 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 122.156,00 zł i kosztami postępowania egzekucyjnego w kwocie 27.602,91 zł.
Decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Powołaną na wstępie decyzją z [...] maja 2018r., w wyniku przeprowadzonego postępowania podatkowego organ I instancji na podstawie art. 207, art. 107 § 1 i § 2 pkt 2 i 4, art. 108 § 1 i § 2 pkt 3 i § 3, art. 109 oraz art. 116 § 1, § 2 i § 4 Op orzekł
o solidarnej odpowiedzialności podatkowej skarżącego wraz ze Spółką za niewykonane zobowiązania podatkowe Spółki w podatku od towarów i usług za marzec 2014 r.
w wysokości 367.274,00 zł, należne odsetki za zwłokę obliczone na dzień wydania decyzji w wysokości 122.156,00 zł, koszty postępowania egzekucyjnego w wysokości 27.602,91 zł.
W odwołaniu od tej decyzji, wnosząc o jej uchylenie w całości i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia pełnomocnik skarżącego postawił zarzuty naruszenia przepisów art. 180 § 1, art. 181, art. 187 § 1 i 197 § 1 Op poprzez uznanie, że organ podatkowy nie posiada uprawnienia do powołania biegłego
z zakresu badań pisma ręcznego i tym sposobem ustalenia, czy faktura nr [...]
z dnia 31 marca 2014 r. została wykonana przez osobę reprezentującą spółkę D. , zaś okoliczność wystawienia tej faktury przez Spółkę została udowodniona w oparciu o protokół przesłuchania skarżącego sporządzony do innej sprawy, podczas gdy organ podatkowy posiada wskazane uprawnienie i jest zobowiązany do przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego, gdyż istnieją w tym zakresie wątpliwości zgłaszane w toku postępowania przed organem I instancji. Zdaniem skarżącego, faktura ta nie została przez niego wystawiona, a tylko on był osobą uprawnioną do wystawiania w marcu 2014 r. (oraz w okresie pełnienia funkcji członka zarządu) faktur VAT. Faktura ta została pozyskana do obu postępowań podatkowych (obecnego oraz wcześniejszego prowadzonego wobec spółki) w toku kontroli podatkowej spółki S. . Organ I instancji wadliwie uznał zaś, że nie jest uprawniony do przeprowadzenia badań z zakresu pisma ręcznego. Ustalenie czy sporna faktura została sporządzona przez Spółkę ma znaczenie dla sprawy, jeśli bowiem okazałoby się, że faktura pochodzi od Spółki, bo została wykonana przez skarżącego, w grę wchodzi odpowiedzialność solidarna, jeśli zaś byłoby inaczej, odpowiedzialność odpada. Bez znaczenia zaś jest okoliczność, że w innym postępowaniu skarżący miał potwierdzić fakt istnienia faktury.
Dyrektor IAS, wskazaną na wstępie i zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją
z [...] sierpnia 2018 r. utrzymał w mocy ww. rozstrzygnięcie organu I instancji.
Na wstępie uzasadnienia swojego rozstrzygnięcia przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie, wskazał na swoje obowiązki jako organu odwoławczego, zakreślił przedmiot sprawy oraz jej ramy prawne. Wskazał, że podstawę przeniesienia odpowiedzialności podatkowej na skarżącego za zaległość Spółki stanowią przepisy Rozdziału 15 Działu III Op w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2015 r. Wskazał przy tym na art. 107 § 1, art. 107 § 2 pkt 2 i 4 oraz art. 108 § 2 i § 3 Op. Podniósł, iż odpowiedzialność skarżącego orzeczona zaskarżoną decyzją dotyczy zaległości podatkowej Spółki w podatku od towarów i usług za marzec 2014 r. wynikającej z nieuregulowania kwoty podatku, której wysokość została określona ostateczną decyzją Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] grudnia 2016 r., doręczoną Spółce w dniu 4 stycznia 2017 r. Postępowanie
w przedmiocie odpowiedzialności skarżącego za powyższą zaległość podatkową zostało wszczęte przez organ I instancji dniu 10 stycznia 2018 r., to jest z chwilą doręczenia postanowienia z dnia [...] grudnia 2017 r. Tym samym warunek dopuszczalności wszczęcia postępowania w stosunku do osoby trzeciej, o którym mowa w art. 108 § 2 pkt 2 lit. a) Op został spełniony. Podniósł, iż przedmiotem rozpoznawanej sprawy jest solidarna odpowiedzialność skarżącego za niewykonane przez Spółkę zobowiązanie z tytułu podatku od towarów i usług za marzec 2014r. Tym samym w postępowaniu, dotyczącym przeniesienia odpowiedzialności podatkowej organ podatkowy nie może badać zasadności postępowania wymiarowego
i niedopuszczalne jest, aby w toku tego postępowania badał prawidłowość i słuszność odrębnych rozstrzygnięć dotyczących wysokości podatku ciążącego na spółce. Oznacza to również, że w toku tego postępowania organ podatkowy nie ma uprawnień do zmiany wielkości zaległości podatkowych wynikających z rozstrzygnięć dokonanych w postępowaniu wymiarowym (por. wyrok WSA w Lublinie z 2 lipca 2008r., sygn. akt
I SA/Lu 276/08).
Tym samym zarzuty odwołania dotyczące decyzji wymiarowej wydanej wobec Spółki organ odwoławczy uznał za w całości chybione, gdyż nie mogą być przedmiotem rozważań w niniejszym postępowaniu.
Przywołał następnie art. 116 § 1, § 2 i § 4 Op, wskazując, iż odpowiedzialność osób trzecich ma charakter akcesoryjny i następczy, występuje bowiem jedynie
w sytuacji niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania podatkowego przez podatnika i jest uzależniona od istnienia zaległości po stronie podatnika.
DIAS przy tym uznał, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do uznania, że organ I instancji prawidłowo wykazał, że
w rozpoznawanej sprawie spełnione zostały pozytywne przesłanki odpowiedzialności, tj. bezskuteczność egzekucji w stosunku do Spółki oraz pełnienie przez skarżącego funkcji członka zarządu tej Spółki w czasie upływu terminu płatności zobowiązania podatkowego. Zgodnie bowiem ze znajdującym się w aktach sprawy wpisem
w Rejestrze Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego (nr KRS [...]) skarżący został wpisany do rejestru 20 maja 2014r. i figurował w nim jako Prezes Zarządu Spółki do 6 lipca 2015 r., a zarząd w tym czasie był jednoosobowy. Okoliczności powyższe potwierdzają nadto Uchwała nr 3 z 20 lutego 2014r. oraz Uchwała nr 3 z 5 września 2014r. W ocenie organu odwoławczego, zestawienie dat
o powołaniu i odwołaniu skarżącego z pełnionej wówczas funkcji bezspornie wskazuje, że pełnił on funkcję w zarządzie Spółki w czasie upływu terminu płatności (25 kwietnia 2014 r.) zobowiązania z tytułu podatku od towarów i usług za marzec 2014r. (okoliczność bezsporna). Spełniona została zatem przesłanka odpowiedzialności skarżącego jako osoby trzeciej wymieniona w treści art. 116 § 1 w zw. z § 2 Op.
W zakresie bezskuteczności egzekucji DIAS wskazał natomiast, że wobec majątku Spółki prowadzono postępowanie egzekucyjne, które nie doprowadziło jednak do zaspokojenia jej zaległości podatkowej, w związku z czym postanowieniem
z [...] czerwca 2017r. zostało przez Naczelnika US umorzone. Z treści ww. postanowienia wynika, że w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego podjęto czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych oraz ustalenia majątku Spółki, do której można by skierować skuteczną egzekucję (zob. str. 6 – 7 decyzji DIAS). Tym samym, zdaniem Dyrektora IAS w sprawie spełniona została druga z pozytywnych przesłanek odpowiedzialności członka zarządu, wymienionych w art. 116 Op, których to ustaleń strona nie kwestionuje.
Organ odwoławczy wskazał także, iż w sprawie nie wystąpiły przesłanki egzoneracyjne wskazane w treści art. 116 § 1 pkt 1 lit. a) i b) oraz w pkt 2 Op.
W sprawie nie został bowiem w ogóle złożony wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki, choć w ocenie organów podatkowych wystąpiły podstawy do wystąpienia z takim wnioskiem w czasie gdy skarżący pełnił funkcję w zarządzie Spółki. Spółka nie uregulowała zobowiązania wobec NUS z tytułu podatku od towarów i usług za marzec 2014r. co zdaniem organ odwoławczego świadczy o tym, że stan jej niewypłacalności wystąpił w 2014r. Termin płatności podatku VAT za marzec 2014r. przypadał bowiem na 25 kwietnia 2014r. i z tym też dniem Spółka zaprzestała regulowania swoich zobowiązań wobec Skarbu Państwa. Zgodził się przy tym ze stanowiskiem organu
I instancji, że czasem właściwym uzasadniającym wystąpienie ze stosownym wnioskiem był maj 2014r. Bez wpływu na powyższe zdaniem organu odwoławczego pozostaje natomiast fakt, że do ujawnienia niewykonanego zobowiązania z tytułu podatku od towarów i usług doszło w toku przeprowadzonego wobec Spółki postępowania kontrolnego. Wydana w wyniku jego zakończenia decyzja wymiarowa organu I instancji nie ukształtowała bowiem nowego obowiązku podatkowego, gdyż zobowiązanie powstało z mocy prawa. Stąd w postępowaniu w sprawie odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej organ podatkowy miał obowiązek zbadania przesłanek egzoneracyjnych z uwzględnieniem kwot zobowiązań podatkowych wynikających z decyzji wymiarowej, a nie deklaracji podatkowych wykazujących inne wysokości zobowiązań niż to wynikało z przepisów prawa, na podstawie których powstały (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego
z 10 sierpnia 2009r., sygn. akt II FPS 3/09).
Tym samym fakt istnienia niezaspokojonego zobowiązania podatkowego
w okresie pełnienia funkcji w zarządzie Spółki wypełnia przesłankę do ogłoszenia upadłości i pełniący w tym czasie funkcję członek zarządu ponosi za nie odpowiedzialność, jeżeli nie wystąpi we właściwym czasie z wnioskiem o ogłoszenie upadłości lub zawarcie układu, albo nie wykaże, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy. W ocenie DIAS zgromadzony
w sprawie materiał dowodowy pozwolił przesądzić, że skarżący dopuścił do powstania zaległości podatkowej Spółki, za którą odpowiedzialnością został zasadnie obciążony. Dlatego winien liczyć się z tym, że będzie zobowiązany ponieść tego wszelkie konsekwencje, w tym finansowe. Organ odwoławczy zauważył nadto w tym względzie, że charakter prawny funkcji członka zarządu wiąże się ze zwiększonym zakresem odpowiedzialności, w tym odpowiedzialności za skutki działań kierowanej spółki. Stąd członkowie zarządu będąc uprawnieni i zobowiązani do kontrolowania stanu finansów
i majątku spółki, w sytuacji gdy spółka nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań bądź też w niedługiej przyszłości nie będzie w stanie ich zaspokoić mają obowiązek zgłoszenia wniosku o upadłość lub otwarcie postępowania układowego. Jeżeli członek zarządu nie wykona tego obowiązku, aby uwolnić się od odpowiedzialności
za zobowiązania spółki powinien wykazać, że pomimo zachowania należytej staranności. obiektywnie zaistniały przyczyny, które uniemożliwiły mu podjęcie działań zmierzających do wszczęcia postępowania upadłościowego lub układowego. Bierna postawa skarżącego nie może zatem stanowić uzasadnienia dla braku podejmowania przez nią jakichkolwiek działań w imieniu Spółki, a w konsekwencji nie daje podstaw do uwolnienia od odpowiedzialności za zaległości podatkowe (por. wyrok WSA
w Warszawie z 6 września 2012r., sygn. akt III SA/Wa 1937/11). Zdaniem organu odwoławczego skarżący nie wykazał istnienia również drugiej przesłanki egzoneracyjnej, tj. nie wskazał żadnego majątku, do którego można by skierować egzekucję.
Tym samym organ odwoławczy uznał, iż w sprawie nie doszło do zarzucanego naruszenia przepisów prawa, a zarzuty odwołania są niezasadne.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, występując o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, pełnomocnik skarżącego postawił zarzuty naruszenia przepisów:
- art. 180 § 1, art. 181, art. 187 § 1 i 197 § 1 Op mające wpływ na wynik sprawy, poprzez uznanie, że organ podatkowy nie posiada uprawnienia do powołania biegłego
z zakresu badań pisma ręcznego i tym sposobem ustalenia, czy faktura nr [...]
z 31 marca 2014 r. została wykonana przez osobę reprezentującą Spółkę D. , zaś okoliczność wystawienia tej faktury przez Spółkę została udowodniona w oparciu o protokół przesłuchania skarżącego sporządzony do innej sprawy, podczas gdy organy podatkowe posiadając wskazane uprawnienie, są zobowiązane do przeprowadzenia takiego dowodu (z opinii biegłego), gdyż istnieją
w tym zakresie wątpliwości zgłaszane w toku postępowania przez skarżącego;
- art. 180 § 1 i 187 § 1 Op mające wpływ na wynik sprawy poprzez uznanie, że skarżący sprawował funkcję członka zarządu Spółki w czasie powstania zaległości podatkowej w podatku VAT za marzec 2014 r. (tj. w dniu 25 kwietnia 2014 r.), podczas gdy skarżący zrezygnował z tej funkcji w dniu 5 marca 2014 r.
Uzasadniając skargę pełnomocnik skarżącego zwrócił w szczególności uwagę, że 5 marca 2014 r. skarżący pisemnie wypowiedział pełnienie funkcji członka zarządu
w Spółce. Tym samym w dniu powstania spornej zaległości nie pełnił funkcji
w zarządzie tej Spółki, co stanowi przeszkodę do orzeczenia o jego odpowiedzialności podatkowej jako osoby trzeciej za jej zaległości podatkowe. Dodał przy tym, że wpisy dokonywane do KRS mają charakter deklaratoryjny, czyli potwierdzają zaistnienie określonego zdarzenia, w tym wypadku powołania i odwołania członka zarządu spółki kapitałowej zaszłego wcześniej. Organy podatkowe wskazały, że powołanie skarżącego do spółki na członka zarządu miało miejsce 20 lutego 2014 r. Jest to okoliczność niekwestionowana. Kwestionowany jest natomiast czas zakończenia pełnienia funkcji członka zarządu. Otóż organ II instancji opiera się o uchwałę nadzwyczajnego zgromadzenia wspólników spółki z dnia 5 września 2014 r. odwołującą skarżącego. Wbrew temu jednak, skarżący samodzielnie zrezygnował z członkostwa
w zarządzie spółki w dniu 5 marca 2014 r, tj. 6 miesięcy przed uchwałą. Stąd też sama uchwała znaczenia dla sprawy nie posiada, jeszcze bowiem przed momentem powstania zaległości podatkowej określonej decyzją ustało członkostwo skarżącego
w zarządzie Spółki.
Odpowiadając na skargę, Dyrektor IAS podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wystąpił o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: "ppsa"), stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.), sprawowana jest w oparciu
o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) – c) ppsa). Przy czym, zgodnie z art. 134
§ 1 ppsa, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami skargi ani jej wnioskami, z zastrzeżeniem art. 57a, który w niniejszej sprawie nie ma zastosowania.
Badając sprawę w tak zakreślonych granicach kompetencji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji oraz postępowania poprzedzającego jej wydanie, Sąd nie stwierdził bowiem naruszenia przez organy podatkowe przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy lub prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, ani wystąpienia innych przesłanek przewidzianych w przepisach art. 145 § 1 i 2 ppsa. Zarzuty skargi uznał za chybione, a działając z urzędu, zgodnie z art. 134 § 1 ppsa, Sąd nie stwierdził także wystąpienia przesłanek powodujących konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. Wskazać także należy, że decyzja ta została uzasadniona w sposób odpowiadający wymogom z art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej.
Istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy zaistniały przesłanki do przypisania skarżącemu odpowiedzialności z art. 116 Ordynacji podatkowej. Skarżący zakwestionował bowiem w szczególności prawidłowość ustalenia przez orzekające w sprawie organy, że sprawował funkcję członka zarządu D. Sp. z o.o. w dacie upływu terminu płatności podatku VAT za marzec 2014 r., to jest w dniu 25 kwietnia 2014 r. Podniósł, iż zrezygnował z tej funkcji w dniu
5 marca 2014 r. Skarżący wskazał także, iż faktura nr [...] z dnia 31 marca 2014r. nie została przez skarżącego wystawiona, a jedynie on był uprawniony do wystawiania faktur w marcu (do dnia rezygnacji z funkcji) 2014 r. Okoliczność ta zdaniem skarżącego powinna zostać wyjaśniona poprzez dowód z opinii biegłego
z zakresu badania pisma ręcznego, nie zaś w oparciu o dowód z protokołu przesłuchania skarżącego sporządzony do innej sprawy.
Zakreślając ramy prawne niniejszej sprawy wskazać należy, że granice odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe podatnika określają przepisy Rozdziału 15 Działu III Ordynacji podatkowej. W analizowanej sprawie przepisy tej ustawy znajdują zastosowanie w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2015 r. Zgodnie z art. 107 § 1 Ordynacji podatkowej, w przypadkach i w zakresie przewidzianym w tym rozdziale za zaległości podatkowe podatnika odpowiadają całym swoim majątkiem solidarnie z podatnikiem również osoby trzecie. Zakresem tej odpowiedzialności objęte zostały również odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych, a także koszty postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy odnoszące się do odpowiedzialności osób trzecich stanowią inaczej (art. 107 § 2 pkt 2 i 4 powołanej ustawy).
Stosownie do art. 108 § 2 pkt 2 lit. a) Ordynacji podatkowej, postępowanie
w sprawie odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej nie może zostać wszczęte przed dniem doręczenia decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego.
Solidarna odpowiedzialność skarżącego za zaległości podatkowe Spółki
w podatku od towarów i usług za marzec 2014 r. wynika z nieuregulowania kwoty podatku, określonej na podstawie art. 108 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r.
o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2011 r., Nr 177, poz. 1054 ze zm., dalej: "ustawa o VAT") ostateczną decyzją Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] grudnia 2016 r., doręczoną Spółce w dniu 4 stycznia 2017 r. (karta 26 – 38 akt egzekucyjnych). Postępowanie w sprawie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności podatkowej skarżącego ze Spółką za niewykonane zobowiązania Spółki z tytułu podatku od towarów i usług za miesiąc marzec 2014 r. wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami postępowania egzekucyjnego zostało wszczęte w dniu 10 stycznia 2018 r., to jest z chwilą doręczenia skarżącemu postanowienia o wszczęciu postępowania w tej sprawie z dnia 29 grudnia 2017 r. (karta 327 – 328 akt podatkowych).
Z powyższego wynika, iż w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia art. 107
§ 1 i § 2 pkt 2 i 4 oraz art. 108 § 2 pkt 2 lit. a) Ordynacji podatkowej.
W ocenie Sądu w niniejszej sprawie organ odwoławczy prawidłowo przyjął także, że w sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające przypisanie stronie odpowiedzialności określonej w art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z tym przepisem, za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu nie wykazał, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy, bądź nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Przy tym odpowiedzialność członków zarządu, określona w § 1, obejmuje między innymi, zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu (§ 2). Powyższe przepisy mają również zastosowanie do byłego członka zarządu, co zostało uregulowane w § 4 art. 116 Ordynacji podatkowej.
Z treści powołanego przepisu wynika, że przesłanki związane
z odpowiedzialnością osób trzecich można podzielić na dwie grupy:
a) przesłanki pozytywne orzeczenia odpowiedzialności członka zarządu, które muszą być spełnione, aby wydanie decyzji w tym przedmiocie było możliwe oraz
b) przesłanki negatywne (egzoneracyjne), które nie mogą zaistnieć, aby organ podatkowy mógł orzec o tej odpowiedzialności.
Pozytywną przesłanką obciążenia odpowiedzialnością członka zarządu jest nieskuteczna w całości lub w części egzekucja z majątku spółki. Stwierdzenie bezskuteczności egzekucji ustala się na podstawie każdego prawnie dopuszczalnego dowodu, przy czym może to nastąpić jedynie po przeprowadzeniu postępowania egzekucyjnego (uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 grudnia 2008r., sygn. akt II FPS 6/08 dostępna podobnie jak pozostałe powołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych CBOSA na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl,). Zatem o bezskuteczności postępowania egzekucyjnego, w rozumieniu art. 116 Ordynacji podatkowej, nie musi przesądzać wyłącznie umorzenie postępowania egzekucyjnego. Mogą za tym przemawiać inne działania organu egzekucyjnego, niekoniecznie zakończone postanowieniem o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Muszą one jednak nie pozostawiać żadnych wątpliwości co do tego, że egzekwowana wierzytelność nie może być zaspokojona z jakiejkolwiek części majątku spółki (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 lutego 2007 r., sygn. akt II FSK 233/06
i wyrok Sądu Najwyższego z 23 marca 2012 r., sygn. akt II UK 152/11).
Odnosząc się do tej przesłanki pozytywnej wskazać należy, iż przed wszczęciem postępowania w sprawie orzeczenia odpowiedzialności podatkowej zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne skierowane do majątku spółki. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2017 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. na podstawie art. 59 § 3 w zw. z art. 59 § 2 upea postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec majątku Spółki umorzył, wskazując, iż w toku tego postępowania nie wyegzekwowano żadnych kwot, a organ egzekucyjny wyczerpał wszelkie sposoby egzekucji, co sprawia, iż nie ma żadnych wątpliwości, że egzekwowana należność podatkowa nie może już być zaspokojona z jakiejkolwiek części majątku. Z uzasadnienia postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego oraz akt egzekucyjnych wynika, iż organ egzekucyjny dokonał zajęć rachunków bakowych, które to zajęcia nie doprowadziły do realizacji obowiązków wynikających z tytułów wykonawczych. Ustalono jednocześnie, że Spółka nie jest właścicielem majątku nieruchomego, ani ruchomego (pojazdów), z których można przeprowadzić egzekucję, a pod adresem widniejącym w rejestrze znajduje się jedynie wirtualne biuro. Nie ulega zatem wątpliwości, iż pozytywna przesłanka bezskuteczności egzekucji wobec Spółki została spełniona i przez organy orzekające w sprawie należycie wykazana. Jak wynika z treści skargi okoliczności te nie są także przez skarżącego kwestionowane.
W ocenie Sądu nie ulega także wątpliwości, iż została spełniona kolejna
z pozytywnych przesłanek solidarnej odpowiedzialności skarżącego ze Spółką, to jest pełnienie przez skarżącego obowiązków Prezesa Zarządu Spółki w dacie upływu terminu płatności objętego decyzją zobowiązania. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że skarżący pełnił funkcję członka zarządu w okresie, w którym upływał termin płatności powyższego zobowiązania przez Spółkę, to jest w dniu 25 kwietnia 2014 r. Zgodnie z art. 103 ust. 1 ustawy o VAT podatnicy oraz podmioty wymienione w art. 108 są obowiązani, bez wezwania naczelnika urzędu skarbowego, do obliczania i wpłacania podatku za okresy miesięczne w terminie do 25. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstał obowiązek podatkowy, na rachunek urzędu skarbowego, z zastrzeżeniem ust. 1a-4 oraz art. 33 i art. 33b. Tym samym Spółka była zobowiązana do zapłaty podatku wynikającego z faktury z dnia 31 marca 2014 r. w terminie do dnia 25 kwietnia 2014 r. W dacie tej, jak prawidłowo ustaliły organy podatkowe skarżący sprawował jednoosobowo funkcję Prezesa Zarządu Spółki. Jak bowiem wynika z Uchwały Nr 3 Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników z dnia 20 lutego 2014 r. został powołany jako Prezes Zarządu Spółki z chwilą podjęcia Uchwały. Odwołany zaś został z funkcji Prezesa Zarządu Spółki Uchwałą Nr
3 Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników z dnia 5 września 2014 r., także z chwilą podjęcia Uchwały. Twierdzenie skarżącego o rezygnacji z członkostwa w Zarządzie Spółki nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonych w postępowaniu podatkowym dowodach. Zostało podniesione dopiero w skardze i pozostaje w sprzeczności
z wcześniejszymi twierdzeniami skarżącego. Zauważyć bowiem należy, iż organ
I instancji wraz z postanowieniem o wszczęciu postępowania w niniejszej sprawie doręczył skarżącemu na podstawie art. 155 Op wezwanie m.in. do złożenia dokumentów wskazujących, że skarżący nie pełnił funkcji Prezesa Zarządu od dnia
1 marca do dnia 25 kwietnia 2014 r., które zwolniłyby skarżącego z odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe Spółki objęte niniejszym postępowaniem podatkowym. Wezwanie to pozostało bez odpowiedzi, zaś w piśmie z dnia 28 lutego 2018 r. (karta 341 – 342 akt podatkowych) skarżący wskazał na ustanie jego członkostwa
w Zarządzie Spółki z dniem 5 września 2014 r. Także z włączonego do akt niniejszego postępowania protokołu przesłuchania skarżącego w charakterze świadka z dnia
18 grudnia 2014 r. dotyczącym transakcji dokumentowanej fakturą nr [...] z dnia 31 marca 2014 r. (karta 351- 352 akt podatkowych) nie wynika, aby skarżący wskazywał na złożenie rezygnacji z członkostwa w Zarządzie Spółki i niewykonywanie tej funkcji, ale złożył zeznania wskazujące pełnienie obowiązków Prezesa Spółki. Tym samym brak jest podstaw do uznania twierdzeń skarżącego co do zaprzestania pełnienia funkcji Prezesa Zarządu Spółki z dniem 5 marca 2014 r. za wiarygodne,
a ustaleń organów podatkowych za wadliwe.
Jednocześnie nie zaistniały w sprawie przesłanki powodujące uwolnienie się skarżącego od odpowiedzialności za zaległości Spółki. Skarżący bowiem nie wykazał, że we właściwym czasie został zgłoszony wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) albo niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości miało miejsce bez jego winy, jak również nie wskazał mienia Spółki, z którego egzekucja umożliwiała zaspokojenie zaległości podatkowych Spółki w znacznej części.
Wykazanie okoliczności wyłączających odpowiedzialność obciąża stronę (np. wyroki NSA z 4 sierpnia 2017 r., II FSK 1955/15 i z 19 maja 2017 r., II FSK 1110/15, wyrok WSA w Warszawie z 9 stycznia 2017 r., sygn. akt III SA/Wa 3298/15).
Na podstawie art. 208 § 2 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz.U. 2013. 1030 j.t. ze zm., dalej: "ksh"), każdy członek zarządu spółki posiada prawo i obowiązek prowadzenia spraw spółki, co jednocześnie oznacza, że odpowiada za wszystkie istotne sprawy spółki, w tym również związane z jej sytuacją ekonomiczno-finansową. Natomiast zgodnie z art. 293 § 2 ksh, członek zarządu spółki
z ograniczoną odpowiedzialnością przy wykonywaniu swoich obowiązków powinien dołożyć szczególnej staranności będącej wynikiem zawodowego charakteru i w czasie trwania mandatu stale monitorować dokumentację spółki i stan jej finansów.
Zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach
z 16 czerwca 2009 r., sygn. akt III SA/GI 1513/08, członek zarządu może uwolnić się od odpowiedzialności za zaległości spółki jedynie wtedy, gdy wykaże, że nie przewidywał
i nie mógł w żaden sposób z przyczyn obiektywnych - przewidzieć, że zaistniała
w spółce sytuacja finansowa wymagała zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości bądź wszczęcia postępowania układowego w celu zapewnienia ochrony interesów jej wierzycieli przed niewypłacalnością. Profesjonalizm wymagany od członka zarządu spółki kapitałowej, a także wynikająca z niego podwyższona staranność, pozwala na przyjęcie, że jest on obowiązany kontrolować sytuację w spółce przynajmniej z taką uwagą, która pozwala na zorientowanie się, że jest ona niewypłacalna i że należy wystąpić z wnioskiem o ogłoszenie upadłości (wyrok Sądu Najwyższego z 16 września 2008 r., sygn. akt II UK 381/07).
Wyjaśnić należy też, że brak winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość może być odnoszony jedynie do wyjątkowych sytuacji, w których członek zarządu nie ma wiedzy co do rzeczywistej sytuacji w zakresie płacenia zobowiązań przez spółkę
z uzasadnionych (obiektywnie) przyczyn i przy dołożeniu należytej staranności nie może tej wiedzy uzyskać albo podjąć stosownych działań (wyrok Sądu Najwyższego
z 10 lutego 2011 r., sygn. akt II UK 265/10).
Jeżeli istnieją przesłanki do ogłoszenia upadłości, zaś zarząd nie składa takiego wniosku, licząc na poprawę sytuacji gospodarczej, podejmuje to na własne ryzyko. Pogląd taki wyraził między innymi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
w wyroku z 14 lipca 2011 r., sygn. akt I SA/Gl 1347/10 stwierdzając, że członek zarządu osoby prawnej, która stała się niewypłacalna w rozumieniu przepisów ustawy prawo upadłościowe i naprawcze nie może uwolnić się od odpowiedzialności za jej zobowiązania podatkowe powołując się na potencjalną możliwość radykalnej poprawy rentowności firmy, nawet jeżeli wykaże, że liczne, sensowne działania w tym kierunku podejmował. Również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 14 lipca 2011 r., sygn. akt I FSK 1251/10 wskazał, że sformułowanie art. 116 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej prowadzi do wniosku, że w zamiarze ustawodawcy, od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki uwalnia członka zarządu obiektywna niezawiniona niemożność podjęcia działań wymienionych w tym przepisie, a nie świadome ich niepodjęcie, nawet jeśli w ocenie danego członka zarządu były racjonalne przyczyny takiej decyzji.
Subiektywne przekonanie członka zarządu, że mimo niepłacenia długów spółce uda się jeszcze poprawić kondycję, a więc przekonanie, że niespłacanie długów jest spowodowane przejściowymi trudnościami, nie ma znaczenia dla oceny przesłanki egzoneracyjnej członka zarządu od odpowiedzialności, jeżeli nie jest poparte obiektywnymi faktami uzasadniającymi ocenę, iż spółka rzeczywiście miała szanse,
w możliwym do przewidzenia, krótkim czasie, uzyskać środki na spłatę długów, co uzasadniałoby wstrzymanie się z wnioskiem o upadłość. To na zarządzie spoczywa obowiązek monitorowania stanu finansów spółki i oceny, czy dochodzi do krótkotrwałego wstrzymania płacenia długów na skutek przejściowych trudności, czy też dochodzi do zaprzestania płacenia długów w sposób trwały (wyrok Sądu Najwyższego
z 15 grudnia 2015 r., III UK 39/15, LEX nr 1946412 i powołane tam orzecznictwo).
Wskazać przy tym należy, iż przesłanki upadłościowe w świetle odpowiedzialności z art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej należało w niniejszej sprawie analizować na gruncie przepisów ustawy z 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe
i naprawcze (Dz.U. 2003, nr 217, poz. 2125 ze zm.; także jako: "puin"), a zatem na podstawie ustawy upadłościowej w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2015 r. Obowiązują bowiem te przepisy prawa (materialnego), które obowiązywały w dniu zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa (upadłościowa) wiąże skutek prawny. Podstawy niewypłacalności spółki, jak prawidłowo przyjęły organy podatkowe, powstały przed 31 grudnia 2015 r. Natomiast od 1 stycznia 2016 r. weszła w życie ustawa z 15 maja 2015 r. Prawo restrukturyzacyjne (Dz.U. z 2015 r. poz. 978), która wprowadziła zmiany
w powołanej powyżej ustawie Prawo upadłościowe i naprawcze.
Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 10 sierpnia 2009 r., sygn. akt II FPS 3/09, podkreślił, że ocena, czy zgłoszenie upadłości nastąpiło w tzw. czasie właściwym, powinna być dokonywana w świetle przepisów dotyczących postępowania upadłościowego, które regulowane jest przepisami ustawy z 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze. Odpowiedzialność członka zarządu może wchodzić
w rachubę tylko w sytuacji, gdy w stosunku do spółki wystąpiły przesłanki upadłości.
Z kolei członek zarządu tylko wtedy ponosi odpowiedzialność, kiedy obowiązku
w zakresie złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcia postępowania układowego nie wypełnił w terminie lub też, kiedy ponosi winę za jego niewypełnienie. W każdym przypadku należy ustalić, że taki obowiązek w ogóle na członku zarządu ciążył oraz kiedy powinien być dopełniony.
W uchwale powyższej omawiano stan prawny obowiązujący przed 1 stycznia 2003 r., jednakże stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażone w tej uchwale znajduje zastosowanie także w niniejszej sprawie, jako że zarówno w stanie prawnym w zakresie prawa upadłościowego, obowiązującym przed 1 stycznia 2003 r., jak i po tym dniu, przesłanki odpowiedzialności członka zarządu należy odnosić do przesłanek ogłoszenia upadłości jako takich. Trafnie podkreśla się w powołanej powyżej uchwale, że w każdym przypadku orzekania o odpowiedzialności członka zarządu organ podatkowy jest zobowiązany zbadać, czy i kiedy wystąpiły przesłanki ogłoszenia upadłości. Tylko bowiem niezłożenie wniosku o upadłość w terminie czyni otwartą kwestię odpowiedzialności członka zarządu na podstawie przepisu art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej. Do takiego wniosku prowadzi wnioskowanie a contrario: skoro członek zarządu nie odpowiada, jeśli we właściwym czasie zgłoszono wniosek
o ogłoszenie upadłości, to odpowiadać może tylko wtedy, kiedy wniosku takiego we właściwym czasie nie zgłoszono. Co istotne przesłanka egzoneracyjna z art. 116 § 1 pkt 1 Op odnosi się wyłącznie do zgłoszenia wniosku, a nie do skutku tego wniosku, jakim jest ogłoszenie upadłości. Badaniu zatem podlega także czas właściwy do złożenia wniosku w odniesieniu do czasu w jakim spółka przestała płacić swoje wymagalne zobowiązania. W sytuacji gdy spółka nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań, wniosek taki powinien zostać złożony, jego skuteczność podlega ocenie przez właściwy sąd upadłościowy. Bez znaczenia pozostaje przy tym ilu wierzycieli ma spółka, albowiem na gruncie art. 116 § 1 pkt 1 Op przyjęcie, że członek zarządu zwolniony jest z obowiązku złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości w przypadku gdy spółka zalega
z płatnościami jedynie w stosunku do jednego wierzyciela, stawiałoby
w uprzywilejowanej pozycji tych członków zarządu, których spółki miałyby tylko jednego wierzyciela, w stosunku do tych, których spółki miałyby co najmniej dwóch wierzycieli (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 grudnia 2018 r. w sprawie
II FSK 1686/18 - dostępny w Internecie).
Stosownie do art. 10 puin, upadłość ogłasza się do dłużnika, który stał się niewypłacalny. W myśl art. 11 ust. 1 puin, dłużnika uważa się za niewypłacalnego, jeżeli nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Natomiast zgodnie z art. 11 ust. 2 puin dłużnika będącego osobą prawną uważa się za niewypłacalnego także wtedy, gdy jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku, nawet wówczas, gdy na bieżąco te zobowiązania wykonuje.
Przez niewypłacalność rozumie się niewykonywanie przez dłużnika ciążących na nim wymagalnych zobowiązań pieniężnych, co stwarza podstawę ogłoszenia
w stosunku do niego wniosku o ogłoszenie upadłości, przy czym nieistotne jest, czy nie wykonuje on wszystkich zobowiązań, czy też tylko niektórych z nich, jak również nieistotny jest rozmiar niewykonywanych przez dłużnika zobowiązań, bowiem nawet niewykonywanie zobowiązań o niewielkiej wartości oznacza jego niewypłacalność (wyrok WSA w Lublinie z 29 stycznia 2008 r. sygn. akt I SA/Lu 717/07, wyrok WSA
w Bydgoszczy z 8 września 2009 r., sygn. akt I SA/Bd 203/09).
Nieistotne jest także to, z jakich przyczyn dłużnik tych zobowiązań nie wykonuje. Podkreślić należy także, że niewypłacalność istnieje nie tylko wtedy, gdy dłużnik nie ma środków pieniężnych na regulowanie swoich zobowiązań, lecz także wtedy, gdy możliwości płatnicze posiada, posiada zatem środki pieniężne, ale nie wykonuje zobowiązań pieniężnych. Pojęcie niewypłacalności jest zatem oderwane od posiadania środków na pokrycie zobowiązań, lecz zostało powiązane z rzeczywistym niespłacaniem zobowiązań pieniężnych wobec wierzycieli.
Uznać zatem należy, że organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji poczynił wystarczające ustalenia w przedmiocie powstania niewypłacalności spółki, stwierdzając prawidłowo, że taki stan zaistniał z uwagi na zaprzestanie regulowania wymagalnych zobowiązań pieniężnych wobec Skarbu Państwa, to jest wystąpienie przesłanki określonej w art. 11 ust. 1 puin. Organy podatkowe obu instancji zgodnie jako czas właściwy do wystąpienia z wnioskiem o ogłoszenie upadłości wskazały maj 2014 r., odnosząc powyższe ustalenie do nieuregulowania zobowiązania wobec Skarbu Państwa z tytułu podatku od towarów i usług za marzec 2014 r., który upłynął w dniu 25 kwietnia 2014 r. Zgodnie bowiem z art. 103 ust. 1 ustawy o VAT Spółka była zobowiązana do samoobliczenia i zapłaty podatku, o którym mowa w decyzji. Tym samym wobec jego nieuiszczenia w terminie wynikającym z art. 103 ust. 1 ustawy
o VAT zaprzestała wykonywania wymagalnych zobowiązań wobec Skarbu Państwa. Prawidłowo zatem organy podatkowe za czas właściwy do wystąpienia z wnioskiem
o ogłoszenie upadłości Spółki wskazały maj 2014 r. Zgodnie bowiem z art. 21 ust. 1 puin, w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2015 r., dłużnik jest obowiązany, nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości. Nie ulega zatem wątpliwości, że podstawy do dokonania oceny o zasadności zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki wystąpiły w okresie pełnienia przez skarżącego funkcji Prezesa Zarządu. Brak wskazania przez organ odwoławczy konkretnej daty powstania niewypłacalności spółki nie wpływał natomiast na rozstrzygnięcie w sprawie. Należy
w całej rozciągłości podzielić w tej kwestii stanowisko NSA wyrażone w wyroku z 23 sierpnia 2012 r., sygn. akt II FSK 93/11, zgodnie z którym określenie od kiedy Spółka pozostaje w upadłości miałoby znaczenie w sytuacji, gdyby wniosek taki został złożony, a organ zarzucał skarżącemu, że zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nie nastąpiło we właściwym czasie. Badanie tzw. czasu właściwego musi mieć miejsce tylko w określonym stanie faktycznym - takim, w którym nastąpiło zgłoszenie tego wniosku. W okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy taka sytuacja nie wystąpiła. Organy podatkowe ustaliły bowiem, iż wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki nie został w ogóle złożony, a okoliczność ta nie jest przez skarżącego kwestionowana. Skarżący nie wykazał też na okoliczności, które wskazywałyby na brak jego zawinienia
w niezłożeniu tego wniosku. Okoliczności takiej nie stanowi fakt późniejszego wydania decyzji określającej kwotę podatku do zapłaty, w sytuacji gdy obowiązek zapłaty podatku na podstawie art. 108 ust. 1 ustawy o VAT powstaje przez sam fakt wystawienia faktury, co miało miejsce w dniu 31 marca 2014 r., to jest w okresie pełnienia przez skarżącego funkcji Prezesa Zarządu. Przepis art. 116 § 1 pkt 1 lit. b) Ordynacji podatkowej umożliwia członkom zarządu uwolnienie się od odpowiedzialności za zobowiązania spółki, w sytuacji, gdy wykażą, że nie ponoszą oni winy
w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęciu postępowania układowego. Powołany powyżej przepis nie wprowadza rozróżnienia, na winę umyślną czy też nieumyślną, a więc dotyczy obu wskazanych postaci winy, w tym również niedbalstwa.
Członek zarządu należycie dbający o interesy spółki winien posiadać zdolność analizy stanu finansowego zarządzanego podmiotu i możliwość przewidywania skutku w postaci trwałego zaprzestania płacenia istniejących zobowiązań w określonym terminie. Zgodnie ze stanowiskiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Gliwicach wyrażonym w wyroku z 16 czerwca 2009 r., sygn. akt III SA/GI 1513/08, członek zarządu może uwolnić się od odpowiedzialności za zaległości spółki jedynie wtedy, gdy wykaże, że nie przewidywał i nie mógł w żaden sposób z przyczyn obiektywnych przewidzieć, że istniejąca w spółce sytuacja finansowa wymagała zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości bądź wszczęcia postępowania układowego w celu zapewnienia ochrony interesów jej wierzycieli przed niewypłacalnością. Profesjonalizm wymagany od członka zarządu spółki kapitałowej, a także wynikająca
z niego podwyższona staranność, pozwala na przyjęcie, że jest on obowiązany kontrolować sytuację w spółce przynajmniej z taką uwagą, która pozwala na zorientowanie się, że jest ona niewypłacalna i, że należy wystąpić z wnioskiem
o ogłoszenie upadłości (wyrok Sądu Najwyższego z 16 września 2008 r., sygn. akt II UK 381/07). Natomiast w wyroku z 28 września 2012 r., sygn. akt I FSK 1899/11 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że brak winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości powinien być oceniany na podstawie wszystkich okoliczności sprawy,
w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie nie tylko o swoje interesy, lecz także o interesy właściciela spółki jak i jej wierzyciela, w tym także z tytułu należności publicznoprawnych.
Skarżący w toku postępowania przed organami podatkowymi, jak i przed Sądem nie wskazał też na istnienie jakiegokolwiek majątku Spółki, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości podatkowych Spółki w jakiejkolwiek części.
Zasadnie zatem organy podatkowe przyjęły w okolicznościach niniejszej sprawy, że nie wystąpiły w sprawie przesłanki uwalniające skarżącego od odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki. Skarżący ich istnienia nie wykazał.
W skardze wskazał na naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy poprzez uznanie, że organ podatkowy nie posiada uprawnienia do powołania biegłego z zakresu badań pisma ręcznego i ustalenia czy faktura nr [...] z dnia 31 marca 2014 r. została wykonana przez osobę reprezentującą Spółkę wobec istnienie co do tej okoliczności wątpliwości, które nie mogą być w inny sposób wyjaśnione.
Zdaniem Sądu zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie. Z treści art. 116 § 1 Op wynika bowiem, iż solidarna ze spółką odpowiedzialność członków zarządu dotyczy zaległości podatkowych spółki. W okolicznościach niniejszej sprawy organy podatkowe orzekły o solidarnej odpowiedzialności skarżącego zaległość podatkową Spółki
w podatku od towarów i usług (wraz z odsetkami i kosztami egzekucyjnymi), którego wysokość została określona decyzją Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. z dnia 15 grudnia 2016 r. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, iż decyzja ta jest ostateczna. Tym samym w takiej wysokości zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w decyzji obciąża Spółkę i w oparciu o treść art. 116 § 1,
§ 2 i § 4 Op skarżący za tą zaległość odpowiada solidarnie ze Spółką. Okoliczność pozostawania w obrocie prawnym decyzji z dnia [...] grudnia 2016 r., jak i to, że podatek z niej wynikający nie został zapłacony nie jest przez skarżącego kwestionowana. Dopóki zatem decyzja, o której mowa nie została wzruszona i pozostaje w obrocie prawnym, a zobowiązanie pozostaje niezapłacone, aktualna jest solidarna odpowiedzialność skarżącego wraz ze Spółką i nie jest możliwe podnoszenie
w niniejszym postępowaniu zarzutów zmierzających w istocie do podważenia prawidłowości rozstrzygnięcia wydanego wobec Spółki. Art. 116 Op obliguje bowiem organy podatkowe do wykazania istnienia przesłanek pozytywnych odpowiedzialności członka zarządu i braku wystąpienia przesłanek uwalniających od tej odpowiedzialności. Z przepisu tego nie wynika, aby organy podatkowe w postępowaniu prowadzonym w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu ze Spółką za jej zaległości był uprawniony do badania prawidłowości ostatecznej decyzji określającej zobowiązanie podatkowe. Sąd podziela poglądy prawne prezentowane w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 16 listopada 2018 r. w sprawie sygn. akt I SA/Po 695/18 (LEX nr 2595589), z których wynika, iż w postępowaniu dotyczącym odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej, w tym członka zarządu spółki kapitałowej, nie jest możliwe podnoszenie zarzutów dotyczących wysokości zobowiązań podatkowych wynikających z decyzji ostatecznych, a także uchybień procesowych, jakie zdaniem strony w tych postępowaniach wystąpiły, a osoba trzecia nie może skutecznie podważać ustaleń dokonanych w postępowaniu podatkowym prowadzonym w stosunku do podmiotu, za którego długi podatkowe odpowiada.
Z uzasadnienia decyzji wymiarowej z dnia [...] grudnia 2016 r., o której mowa wyżej, wydanej wobec Spółki wynika, iż kwota podatku do zapłaty na podstawie art. 108 ust. 1 ustawy o VAT wynika z faktury VAT nr [...] dnia 31 marca 2014 r. wystawionej przez Spółkę na rzecz S. Sp. z o.o. Z tego wynika, iż powyższa faktura stanowiła istotny dowód w postępowaniu wymiarowym prowadzonym wobec Spółki, nie mniej jednak w świetle powyższych wywodów brak jest podstaw do uznania, iż organy podatkowe winny w niniejszym postępowaniu badać jego autentyczność,
w tym poprzez powołanie biegłego z zakresu badań pisma ręcznego.
Z tych względów w ocenie Sądu brak jest podstaw do uznania, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa, uzasadniającym jej wyeliminowanie z obrotu prawnego
Wobec powyższego, na podstawie art. 151 ppsa Sąd oddalił skargę, orzekając, jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło