III SA/Wa 2621/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Marcin Piłaszewicz po rozpoznaniu w dniu 8 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu w sprawie ze skargi A. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2012 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od lipca do grudnia 2008 r. postanawia odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie A. W. (dalej "Skarżący" lub "Wnioskodawca" albo "strona") wniósł na formularzu z 14 września 2012 r. o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu poinformował o tym, że: - bezpośrednia przyczyną niewypłacalności strony i zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej było zajęcie przez Dyrektora Izby Skarbowej środków na rachunkach bankowych; - strona prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z dwoma synami ([...] r. i [...] r.) oraz z konkubiną; - posiada mieszkanie o pow 156 m.kw., za które spłaca kredyt; - posiada 3200 zł oszczędności; - konkubina strony jest bez pracy, na urlopie wychowawczym i utrzymaniu skarżącego; - skarżący płaci alimenty na syna (ur. w [...] r.); Odpowiadając na wezwanie referendarza sądowego z 18 września 2012 r. – o wyciągi z rachunków bankowych, w tym związanych z działalnością gospodarcza, zestawienie faktur VAT, zestawienie dochodów i wydatków oraz udokumentowanie zajęć i in - strona wskazała: - alimenty na P. W. wynoszą 500 zł (obecnie zalega ze spłatą za dwa miesiące); - rata za mieszkanie wynosi 5400 zł za miesiąc (od dwóch miesięcy pomaga w spłacie rodzina i znajomi); - czynsz za mieszkanie wynosi ok. 1000 zł za miesiąc, obecnie zaległość za dwa miesiące; - czesne za szkołę L. W. wynosi 730 zł, obecnie zaległość za dwa miesiące; - strona posiada zaległości w ZUS i Urzędzie Skarbowym; - rachunki za telefony w [...] wynoszą ok. 900 zł; - raty za samochody wynoszą ok. 4800 zł, zaległość za dwa miesiące; - prąd – 100 zł; - kredyt w rachunku firmowym ok. 1000 zł (brak zaległości, z wyjątkiem odsetek); - utrzymanie rodziny (głownie jedzenie) wynosi ok. 2 tys zł miesięcznie; - karta kredytowa z limitem 10 tys zł, wykorzystane ok. 8 tys zł (wydatki na życie). Skarżący załączył harmonogram spłat kredytu bankowego, umowę sprzedaży lokalu mieszkalnego, kserokopie odcinków wpłat do US, ZUS, Biura Rachunkowego [...] przy ul [...]; kserokopię umowy leasingu z B. Sp. z o.o. wraz z załącznikami, zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelności z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem, zawiadomienie o zmianie wysokości zajęcia, zestawienie dostaw niezapłaconych, wyciąg z rachunku bankowego [...] SA; historię operacji na rachunku bankowym [...] za okres od 1 marca 2012 r do 28 września 2012 r.; wniosek strony z 26 września 2012 r. do Naczelnika US W. o egzekucję należności kontrahentów strony; wniosek z 13 lutego 2012 r. o egzekucję z należności kontrahentów strony; zestawienie faktur VAT za okres od 1 marca 2012 r do 31 sierpnia 2012 r., stan rozliczeń wg ilości dokumentów nierozliczonych na dzień 28 września 2012 r., rozliczenie dochodu z sierpień 2012 r., tabelę bilansu za 2011 r., obroty z podziałem miesięcznym za 2012 r., rachunek zysków i strat za 2011 r. i 2010, ewidencję VAT zakupów za 2012 r. Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej P.p.s.a), właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z art. 245 § 2 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika: może być przyznane, jeśli strona wykaże niezdolność do poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym stosownie do art. 245 §3 P.p.s.a. obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. Następuje wtedy, kiedy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie lub rodziny. Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej im poniesienie kosztów z tym związanych. W rozpoznawanej sprawie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika (adwokata) z urzędu, tj o prawo pomocy w zakresie częściowym. Referendarz sądowy uznał złożone przez stronę oświadczenia pod rygorem odpowiedzialności karnej za rzetelne i mogące być podstawą oceny jej sytuacji majątkowej. Referendarz sądowy zauważa, że w postępowaniu z wniosku o przyznanie prawa pomocy na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania przesłanek wynikających z przepisu, tj. art. 246 p.p.s.a. (np. w sprawie o sygn. akt postanowienie z 10 stycznia 2008 r. sygn. I FZ 597/07, postanowieni z 16 stycznia 2008 r. sygn. I FZ 515/07, postanowienie z 21 lutego 2008 r. sygn. I FZ 31/08, postanowienie z 9 kwietnia 2008 r. sygn. I FZ 131/08). Zarazem, na mocy art. 249 u.p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub w części, jeśli okaże się, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć. Odmawiając przyznania prawa pomocy referendarz sądowy wskazuje, że skarżący zadeklarował w formularzu PPF (rubryka 7.2.1.) posiadanie oszczędności w kwocie 3200 zł. Nadto, w piśmie z 1 października 2012 r. wskazał na fakt dysponowania wolnymi środkami na karcie kredytowej w kwocie ok. 2 tys zł. Sposób dysponowania posiadanymi zasobami należy do sfery wyboru strony, lecz brak jest obiektywnych przesłanek do ograniczenia wolności strony w taki sposób, by niemożliwe stało się przeznaczenie tych środków na poczet potrzeb postępowania sądowego. Przy czym zobowiązania umowne, wskazane w piśmie z 1 października 2012 r (które strona spłaca lub nie) nie korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia (np. należności z tytułu rachunków telefonicznych w [...] czy rata za samochody). Referendarz sądowy zwraca uwagę na fakt, że spór dotyczy działalności gospodarczej strony. Subiektywne przekonanie strony o braku środków finansowych nie upoważnia do przyjęcia poglądu, że strona nie jest w stanie zabezpieczyć środków niezbędnych na koszty postępowania sądowego, ponieważ opłaty sądowe powinny być traktowane jako część kosztów działalności przedsiębiorcy (podobnie wyrok ETPCz z 19 stycznia 2010 r. w sprawie FELIX BLAU Sp. z o.o. przeciwko Polsce, nr 1783/04, gdzie Trybunał Praw Człowieka rozważał kwestię uiszczania kosztów sądowych w sytuacji ponoszenia przez stronę strat). Należy wskazać, poza uwagami poczynionymi powyżej, że z nadesłanych dokumentów księgowych (zestawienie faktur VAT czy ewidencji VAT zakupów) wynika, że strona dokonywała, w okresie bezpośrednio poprzedzającym zajęcie rachunku bankowego, czynności w sferze obrotu gospodarczego, co wiązało się z przepływem środków finansowych. Przy zaznaczonej przez stronę sytuacji majątkowej nie zachodzi groźba ograniczenia dostępu strony do Sądu, ponieważ stronie działającej bez adwokata lub radcy prawnego, obecnej przy ogłoszeniu wyroku, przewodniczący udzieli wskazówek, co do sposobu i terminów wniesienia środka odwoławczego (postanowienie NSA z 27 maja 2008 r. sygn. I FZ 154/08, postanowienie z 24 czerwca 2008 r. sygn. I FZ 240/08). Z tych powodów referendarz sądowy uznał, na podstawie art.243 § 1, art. 245 § 1, § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a., jak w sentencji.