III SA/Wa 2763/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu J.K. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 grudnia 2015 r. sygn. akt III SA/Wa 2762/15 odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności byłego członka zarządu wraz ze spółką za zaległości podatkowe spółki w podatku dochodowym od osób fizycznych za poszczególne miesiące 2009 r., 2010 r., 2011 r. postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z 10 grudnia 2015r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego mówił Skarżącej – J.K. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych – w sprawie ze skargi Skarżącej na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z [...] lipca 2015 r. w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności byłego członka zarządu wraz ze spółką za zaległości podatkowe spółki w podatku dochodowym od osób fizycznych za poszczególne miesiące 2009 r., 2010 r., 2011 r. Referendarz sądowy WSA w Warszawie wskazał, że Skarżąca zwróciła się z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wyjaśniła, że: prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem i córką; poza mieszkaniem, obciążonym kredytem hipotecznym, nie posiada żadnego majątku ani oszczędności; uzyskuje dochód z tytułu umowy o pracę (1/2 etatu) w wysokości 870 zł, a jej mąż z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej osiąga dochody w wysokości od ok. 3.000 do 4.000 zł. Wskazała, że miesięczne wydatki rodziny skarżącej to: spłata kredytu 1.000 zł, koszty utrzymania mieszkania (w tym opłaty za media) 1.200 zł. Pozostałe środki przeznaczane są na żywność, ubrania, środki czystości. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego do nadesłania dodatkowych informacji dotyczących jej stanu majątkowego oraz dochodów przesłała zaświadczenie o swoich dochodach, zeznanie podatkowe za 2014 r., kopie faktur za media. Ponadto oświadczyła, że nie posiada rachunków bankowych. Z mężem pozostaje w rozdzielności majątkowej i nie ma możliwości uzyskania dokumentów dotyczących jego sytuacji finansowej. Uzasadniając odmowę przyznania prawa pomocy referendarz sądowy WSA w Warszawie zaakcentował fakt, iż Skarżąca w żaden sposób nie udokumentowała wysokości dochodów uzyskiwanych przez jej męża. Wskazał, że rozdzielność majątkowa nie zwalnia małżonków z obowiązku wzajemnego wsparcia finansowego i nie uzasadnia odmowy udzielenia informacji na temat sytuacji majątkowej drugiego małżonka. Zdaniem referendarza sądowego nawet z samych oświadczeń Skarżącej nie wynika, że nie jest ona w stanie partycypować w kosztach wszczętego postępowania. W sprzeciwie Skarżąca zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, polegający na uznaniu, że nie wykazała należycie swojej sytuacji finansowej. Wskazała, że przedstawiła dokument potwierdzający wysokość wynagrodzenia za pracę oraz oświadczyła, że nie posiada ruchomości ani nieruchomości przedstawiających wartość rynkową. Podkreśliła, że we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem pozostaje z uwagi na trudną sytuacje finansową i dobro małoletniej córki. Powtórzyła, że z powodu ustroju rozdzielności majątkowej małżeńskiej nie ma możliwości uzyskania informacji o sytuacji finansowej męża, a ten odmówił przedłożenia jakichkolwiek dokumentów. W odpowiedzi na wezwanie Sądu Skarżąca oświadczyła, że: koszty żywości, środków czystości i ubrań wynoszą ok. 1 000-1 500 zł; wynagrodzenie pełnomocnika pokryje jej brat. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a.") stronie postępowania sądowo-administracyjnego może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie natomiast do treści art. 259 § 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy strona może wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia. Rozpoznając sprzeciw, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (art. 260 § 1 p.p.s.a.). Skarżąca wnosząc o zwolnienie od opłat sądowych domaga się, zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a., przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. W myśl zatem art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., jej obowiązkiem było wykazanie, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Dokonując analizy wniosku Skarżącej, dokumentów dołączonych do wniosku oraz argumentacji zawartej we wniesionym sprzeciwie Sąd uznał, że referendarz sądowy w pełni zasadnie uznał, że Skarżąca nie wykazała niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania i w konsekwencji odmówił przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Sąd zwraca uwagę, że w sprzeciwie zawarta jest jedynie polemika z ustaleniami poczynionymi przez referendarza sądowego. Polemika ta sprowadzała się de facto do jednego wniosku, zgodnie z którym, rozpoznający pierwotnie wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych nie uwzględnił tego, że w małżeństwie Skarżącej obowiązuje ustrój rozdzielności majątkowej. Skarżąca stoi na stanowisku, że to, co zostało przez nią udokumentowane – czyli jej własna, osobista sytuacja majątkowa jest wystarczająca do uwzględnienia wniosku. W tym sensie zastosowała się ona do wezwania referendarza sądowego. Pozostałe kwestie, o wyjaśnienie których wzywał referendarz sądowy, w szczególności aktualna kondycja majątkowa męża – nie są w ocenie Skarżącej istotne dla rozpoznania jej wniosku. Ze stanowiskiem takim nie można się jednak zgodzić. Sąd podziela natomiast stanowisko referendarza sądowego wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, iż rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy dokonać rzetelnej i wyczerpującej analizy całokształtu nie tylko osobistej sytuacji majątkowej wnioskodawcy, ale również osób, z którymi Skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym, jak również jej małżonka. Analizy całokształtu sytuacji majątkowej małżonka wnioskodawcy należy dokonać niezależnie od tego, jaki ustrój majątkowy obowiązuje w ich małżeństwie oraz niezależnie od tego, czy małżonek ten prowadzi razem z wnioskodawcą wspólne gospodarstwo domowe. Dla porządku podkreślić należy, że w judykaturze ugruntowany został pogląd, zgodnie z którym małżonkowie zobowiązani są do wzajemnej pomocy (art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy – t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 583 ze zm.) obejmującej swoim zakresem także prowadzenie procesów sądowych i pokrywania związanych z tym kosztów, którego to obowiązku nie niweczy zniesienie między małżonkami wspólności ustawowej (por. postanowienia NSA z dnia 12 listopada 2012 r. sygn. akt I FZ 421/12, Lex 1247068, z dnia 22 stycznia 2013 r. sygn. akt II FZ 5/13, Lex 1274294, z dnia 25 marca 2013 r. sygn. akt II FZ 104/13, Lex 1299412 oraz z dnia 28 stycznia 2014 r. sygn. akt I FZ 11/14, Lex 1419368). Rozdzielność majątkowa, jak sama nazwa wskazuje, odnosi się przecież do majątków małżonków, regulując kwestie zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich oraz rozporządzania i zarządzania tymi majątkami, nie zaś ich wzajemnych obowiązków, w tym polegających na udzielaniu współmałżonkowi pomocy finansowej w zakresie prowadzonego postępowania sądowego (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 czerwca 2009 r., sygn. akt I FZ 230/09). Referendarz sądowy, słusznie przyjął iż na małżonkach ciąży obowiązek udzielania sobie wsparcia finansowego – i to także w zakresie prowadzonych postępowań sądowych, niezależnie od tego w jakim ustroju majątkowym pozostają i niezależnie od tego czy prowadzą, czy też nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego (tak w postanowieniu NSA z dnia 12 września 2013 r. sygn. akt I FZ 313/13, Lex nr 1363511). Takie właśnie stanowisko powszechnie obowiązuje w orzecznictwie sądowym i w praktyce nie ma znaczenia jakiekolwiek subiektywne przekonanie małżonków, które zawęża pojęcie i zakres pomocy wzajemnej małżonków. Twierdzenia Skarżącej, z których wynika, że mąż nie poczuwa się do odpowiedzialności za jej zobowiązania i odmówił przedłożenia jakichkolwiek dokumentów dotyczących jego sytuacji majątkowej jakkolwiek prawdopodobne, nie są poparte dowodem, ani nawet uprawdopodobnione. Twierdzenia, nie są w zasadzie możliwe do zweryfikowania, a co więcej nie mogą stanowić usprawiedliwienia niezastosowania się do wezwania. Uzupełniająco Sąd zauważa, że z informacji Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej wynika, że Skarżąca identyfikująca się NIP [...] (informacja zawarta w przedłożonej przez stronę skarżąca kopii umowy małżeńskiej – akta sądowe k. 52) prowadzi od 1 września 2011 r. działalność gospodarczą pod firmą "F.". Aktualnie w rejestrze brak informacji o zaprzestaniu prowadzenia działalności czy jej zawieszeniu. Okoliczność ta – niewątpliwie istotna dla oceny sytuacji majątkowej - nie została ujawniona przez Skarżącą na etapie rozpoznania wniosku o prawo pomocy. Mając na względzie powyższe Sąd uznał, że prawidłowo referendarz sądowy odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Nie wykazano bowiem przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 260 § 1 i § 2 p.p.s.a., orzeczono o utrzymaniu zaskarżonego postanowienia w mocy.