III SA/Wa 2789/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Lucyna Kaligowska po rozpoznaniu w dniu 7 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty różnicy podatku naliczonego nad należnym oraz do przeniesienia na następny miesiąc za okresy od stycznia do kwietnia 2008 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżący M.K. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych, wskazując, iż dochody jego i żony w całości są przeznaczane na pokrycie kosztów codziennego utrzymania, w tym spłatę kredytu. Dochody te wynoszą łącznie 6.110,05 zł brutto. Wśród wydatków Skarżący wymienił raty kredytowe (1.140 zł), czynsz (860 zł), opłaty za energię elektryczną (275 zł) i usługi telekomunikacyjne (70 zł). Do majątku zaliczył obciążone hipoteką mieszkanie będące własnością żony. Podał, że w gospodarstwie domowym pozostają również dwie małoletnie córki. Skarżący przedstawił zaświadczenia o wynagrodzeniu, polecenia przelewu. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżący wyjaśnił, iż nie posiada rachunku bankowego. Sprostował, iż we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje 5 osób. Podał, iż wynagrodzenie pełnomocnika za sporządzenie skargi kasacyjnej wynoszące 2.000 zł opłaciła spółka B. . Wskazał, iż w skład majątku wspólnego małżonków wchodzi 1.000 udziałów w tejże spółce. Skarżący przedstawił zeznania podatkowe, wyciągi bankowe, umowę sprzedaży udziałów, wydruk z KRS. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie. Dla pozytywnego w tej kwestii rozstrzygnięcia konieczne jest spełnienie przesłanki, o jakiej mowa w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako: "P.p.s.a.". Zgodnie z tym przepisem Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się wyjątkowo trudną sytuacją materialną np. osób żyjących w ubóstwie, które są pozbawione środków do życia, a pozyskanie przez nie kwot na sfinansowanie kosztów udziału w sporze sądowym jest obiektywnie niemożliwe (postanowienia NSA z: 27 października 2015 r., I FZ 391/15; 11 grudnia 2014 r., II FZ 1920/14). Na wstępie należy przypomnieć, że Skarżący korzystał już z prawa pomocy na wcześniejszym etapie postępowania. Na mocy postanowienia z 26 stycznia 2015 r. zwolniono go mianowicie od wpisu od skargi ponad kwotę 500 zł. Kwotę tę uiścił. Skarżący miał zatem wystarczająco dużo czasu, by przygotować się na poniesienie kolejnych kosztów związanych z niniejszą sprawą. W żadnym bowiem razie wspomniane postanowienie nie może mieć waloru rozstrzygającego. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 8 grudnia 2015 r. (II OZ 1244/15) podmiot występujący na drogę postępowania sądowego powinien mieć świadomość, że to on w pierwszej kolejności zobowiązany jest do ponoszenia kosztów swojego udziału w tym postępowaniu. Zatem decydując się na wszczęcie sprawy sądowej, powinien poprzez swoje działanie zabezpieczyć sobie w stosownym czasie środki finansowe na pokrycie kosztów sądowych. Oznacza to, że w ramach planowania wydatków, przewidując realizację swoich praw przed sądem, powinien wykazać się niezbędną zapobiegliwością i przezornością oraz zapewnić sobie środki na ten cel. W niniejszej sprawie taką właśnie możliwość zabezpieczenia środków Skarżący posiadał. Wraz z żoną uzyskuje bowiem stałe dochody, z których może poczynić oszczędności, o czym świadczy chociażby analiza wyciągów bankowych. Wynika z niej, że na rachunku żony co miesiąc pozostają środki do wykorzystania. Środkami tymi małżonkowie mogą dowolnie gospodarować. W okresie wrzesień-listopad 2015 r. poziom tych środków wyniósł odpowiednio ponad 3.300 zł, 2.400 zł i 1.400 zł. Z powyższego wynika zatem, że na przestrzeni minionego roku (licząc od dnia wydania postanowienia zwalniającego Skarżącego od części wpisu od skargi) miał on możliwość zapewnienia sobie środków, które pozwoliłyby mu obecnie na uiszczenie należnego wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 4.170 zł. Nie można też tracić z pola widzenia tego, iż Skarżący dysponuje majątkiem w postaci 1.000 udziałów w spółce, w której pełni funkcję prezesa zarządu. W orzecznictwie przyjmuje się natomiast, iż posiadanie majątku w zasadzie wyklucza możliwość zwolnienia od kosztów sądowych, zwłaszcza w sytuacji, gdy majątek ten nie jest obciążony prawami osób trzecich i w żaden inny sposób nie została ograniczona możliwość jego zbycia (zob. postanowienie NSA z 16 lutego 2015 r., II FZ 53/15 i przywołane tam orzeczenia). Także sposób, w jaki właściciel wykorzystuje swój majątek, nie może mieć wpływu na ocenę, czy posiada on dostateczne środki na uiszczenie kosztów sądowych. Istotne jest bowiem, że posiadany majątek może przynosić potencjalne pożytki, może również służyć jako zabezpieczenie pożyczki lub kredytu, jeśli właścicielowi, który jest zobowiązany do poniesienia określonych wydatków, brakuje bieżących środków finansowych (zob. postanowienie NSA z 25 kwietnia 2013 r., II FZ 158/13). Uwzględniając powyższe nie można zaakceptować próby ochrony majątku Skarżącego kosztem ogółu społeczeństwa w sytuacji, w której przepis prawa (art. 199 P.p.s.a.) wyraźnie wskazuje, iż to strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Z tych względów uznać należy, iż Skarżący nie wykazał, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie mu prawa pomocy. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.