III SA/Wa 3015/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący sędzia WSA Barbara Kołodziejczak – Osetek, , , po rozpoznaniu w dniu 5 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] sierpnia 2016 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2014 r. postanawia: odmówić przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Skarżąca K. K., skargą z 8 września 2016 r., zakwestionowała decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. w sprawie o podatek od nieruchomości za 2014 r. Skarżąca, na mocy postanowienia Sądu z [...] października 2017 r., uzyskała pomoc prawną pełnomocnika z urzędu. Skarżąca stawiła się wraz z pełnomocnikiem na rozprawie, na której Sąd, wyrokiem z 15 lutego 2018 r., oddalił skargę Strony. Następnie referendarz sądowy, postanowieniem z 9 maja 2018 r., stwierdził prawomocność tego wyroku. Skarżąca, działając z udziałem profesjonalnego pełnomocnika, pismem z 15 czerwca 2018 r. zwróciła się, na podstawie art. 87 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz 1369, dalej jako "p.p.s.a.") o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie pisemnego uzasadnienia wyroku z 15 lutego 2018 r. III SA/Wa 3015/16. Pełnomocnik, działając w imieniu Strony, powołał się na (swoje) dolegliwości zdrowotne w szczególności, na zaburzenia koncentracji, problemy z pamięcią krótkotrwałą, "utratę zdolności wybierania z ogółu spraw tych najważniejszych i priorytetowych", zaburzenia depresyjne. Podniósł, że wycofał zgłoszenie do prowadzenia większości spraw z urzędu, zaś, m.tn., w niniejszej sprawie jest Jednak zmuszony powalczyć", ponieważ "bez swojej winy, na skutek braku działania lub działania błędnego spowodowanego (swoim) stanem, zaniedbał". Nie złożył bowiem wniosku o uzasadnienie wyroku, odbywając jedynie po rozprawie obszerną rozmowę ze Stroną na temat niezasadności składania skargi kasacyjnej oraz możliwych działań Strony. Po odbyciu tych konsultacji uznał sprawę za zakończoną oraz załatwioną, co w świetle stanowiska Strony, nie miało żadnego racjonalnego wytłumaczenia. Wskazał, że nie jest w stanie wykazać momentu, w którym ustała niemożność do dokonania w sprawie czynności. Zwrócił się o zachowanie dyskrecji z uwagi na interes jego klientów. Załączył zaświadczenie z 12 czerwca 2018 r. - z poradni psychologiczno- psychiatrycznej - z rozpoznaniem "zaburzenia adaptacyjne" i informacją, że jest pacjentem od 17 maja 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Przestanki przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia nie zostały wykazane. Zgodnie z przepisem art. 141 § 2 p.p.s.a, w sprawach, w których skargę (sprzeciw) oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia wyroku. Nadto w myśl art. 142 § 2 p.p.s.a. jeżeli uzasadnienie wyroku sporządzone zostało na wniosek strony, odpis wyroku z uzasadnieniem doręcza się tylko tej stronie, która złożyła wniosek. W badanej sprawie pełnomocnik Skarżącej złożył wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku 15 czerwca 2018 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu, powołując się na niezdolność - z przyczyn zdrowotnych - do działania. Natomiast pierwotny termin do złożenie wniosku o uzasadnienie wyroku z 15 lutego 2018 r. III SA/Wa 3015/16 upłynął 22 lutego 2018 r. Zgodnie z art. 85 p.p.s.a., czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę lub jej pełnomocnika po upływie terminu jest bezskuteczna. Jednakże, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu {art. 86 § 1 p.p.s.a.). Warunkami skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu są: brak winy w uchybieniu, powodowanie przez uchybienie terminu dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego, złożenie wniosku o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu oraz równoczesne ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu dokonanie uchybionej czynności procesowej. W piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu należy także uprawdopodobnić okoliczności na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 p.p.s.a). Wniosek o przywrócenie terminu powinien zostać wniesiony w siedmiodniowym terminie, od ustania przyczyny uchybienia terminu. Sąd wskazuje, że przywrócenie terminu może nastąpić wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Dodatkowo, w przypadku, gdy strona jest reprezentowana przez pełnomocnika - czyli w niniejszej sprawie - sąd musi mieć na uwadze działania pełnomocnika w sprawie, stąd również fakt udzielania stronie konsultacji po wydaniu wyroku (por. s 2 pisma z 15 czerwca 2018 r.). Jeżeli jest to pełnomocnik profesjonalny, przy ocenie możliwości przywrócenia terminu (również przy ocenie formalnych aspektów wniosku) należy uwzględniać wiedzę, którą dysponuje on z urzędu i konieczność zachowania należytej staranności przez tego pełnomocnika (postanowienie z 23 września 2014 r., II GZ 523/14, CBOSA; wyrok SN z 21 lutego 2002 r., sygn. akt I PKN 903/00, publ. Prok. i Pr. 2003, Nr 15, poz. 39 - dodatek). Sąd, badający niniejszy wniosek podkreśla, że kryteria dochowania należytej staranności są jeszcze surowsze w odniesieniu do osób, które z racji wykonywanego zawodu występują jako pełnomocnicy stron (por., m.in., wyrok NSA z 11 sierpnia 1999 r., I SA/Gd 745/98, postanowienie NSA z 3 grudnia 2009 r., II FZ 422/09, postanowienie NSA z 13 września 2012 r., I FZ 33/12, CBOSA). Osoby takie zobowiązane są do zachowania podwyższonej staranności, jakiej można wymagać od profesjonalnych uczestników obrotu prawnego. Adwokat, radca prawny lub doradca podatkowy posiadają (z założenia) stosowne przygotowanie i znajomość procedur sądowoadministracyjnych zapewniające prawidłowe prowadzenie sprawy, zaś Sąd nie jest uprawniony do przeprowadzania przeciwdowodu w tym zakresie. Sąd akcentuje, że pełnomocnik nie uprawdopodobnił wystąpienia dolegliwości uniemożliwiających mu działanie w sprawie, zaistnienia takiego stanu kiedykolwiek w ogóle i w konsekwencji - momentu ustąpienia dolegliwości uniemożliwiających działanie w sprawie. Fakt uprawdopodobnienia tych elementów jest istotny z uwagi na obowiązek dochowania elementów konstrukcyjnych wniosku o przywrócenie terminu, które ustawodawca przewidział w art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a. W szczególności, wskazane informacje nie wynikają z treści zaświadczenia lekarskiego z 12 czerwca 2018r., dotyczącego pełnomocnika z urzędu, zatem nie dokumentującego stanu zdrowia z daty, kiedy powinien zostać złożony wniosek o uzasadnienie, tj., jak przywołano wyżej, między 15 lutego 2018 r. a 22 lutego 2018 r. Sąd wskazuje, że pełnomocnik aktywnie działał przed rozprawą (por. wniosek o odroczenie rozprawy z protokołu rozprawy z 18 stycznia 2018 r. wraz z okazanym wydrukiem korespondencji z Czytelnią - k. 72 i n. akt sądowych) i w trakcie rozprawy z 15 lutego 2018 r., co wynika z protokołu rozprawy, jak i - po rozprawie (por. konsultacje, na które powołano się na str. 2 wniosku z 15 czerwca 2018 r). Również obecnie, pomimo zaświadczenia lekarskiego o enigmatycznej treści "zaburzenia adaptacyjne", pełnomocnik w sposób czynny uczestniczy w postępowaniu składając wniosek o przywrócenie terminu wraz z przywołanym zaświadczeniem lekarskim. Co więcej, deklaruje wolę uczestnictwa, jako profesjonalista, w niektórych postępowaniach, w tym również w niniejszej sprawie, z czego można wnioskować, że "zaburzenia", na które powołuje się nie uniemożliwiają (uniemożliwiały) mu działania. Nie do rozstrzygnięcia zatem pozostaje dla Sądu kwestia, czy - wobec przywołanych konsultacji ze Skarżącą - niezłożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia jest następstwem wyłącznie przyjętej taktyki procesowej, czy też innych zachowań, za które pełnomocnik i Skarżąca ponoszą odpowiedzialność i konsekwencje skutków. Brak winy po stronie podmiotu dokonującego czy zamierzającego dokonać określoną czynność procesową stanowi konieczną, a jednocześnie podstawową przesłankę przywrócenia terminu. Prawodawca, w art. 86 § 1 p.p.s.a. nie określa, według jakich kryteriów należy oceniać zachowanie strony, co oznacza, że ocena braku winy została pozostawiona uznaniu sądu, z zastrzeżeniem uwzględniania zaakcentowanego wymogu podwyższonej staranności, oczekiwanej od profesjonalnego pełnomocnika. Wskazać należy, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany przy uwzględnieniu obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Jak nieodmiennie od lat uznaje Naczelny Sąd Administracyjny, środkiem uprawdopodabniającym brak winy w uchybieniu terminu mogą być zaświadczenia lekarskie stwierdzające nieprzerwaną niezdolność do pracy we wskazanym okresie, a także pozwalające wnioskować, że choroba miała charakter poważny i uniemożliwiający codzienne funkcjonowanie (por orzeczenie z 17 stycznia 2013 r. II FZ 1043/12, CBOSA; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 lipca 2006 r" I UK 42/06, OSNP 2007, nr 15-16, poz. 232). Choroba, aby mogła zostać uznana za przesłankę ekskulpacyjną, musi wykluczać możliwość dokonania czynności procesowej bądź zlecenia tej czynności innej osobie (por. postanowienie NSA z dnia 3 lipca 2012 r, II FZ 432/12, CBOSA). W konsekwencji, zdaniem Sądu, nieuprawnione jest wnioskowanie na podstawie przedłożonego zaświadczenia i okoliczności sprawy - tak zadeklarowanych, jak wynikających z akt postępowania - o niezdolności pełnomocnika do działania w momencie, kiedy powinien on złożyć wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Z treści zaświadczenia wynika bowiem, że pełnomocnik jest pacjentem od 17 maja 2018 r., zatem nie był nim w dacie wydania wyroku i terminie do złożenia wniosku o uzasadnienie. Nie zostały nadto uwidocznione w treści zaświadczenia żadne ograniczenia, co do aktywności życiowej, w tym zawodowej pacjenta, zatem należy respektować zakres zdolności do czynności, który pełnomocnik sam sobie narzucił i zadeklarował w niniejszym wniosku. Za trafnością oceny Sądu, co do braku winy i w konsekwencji - zasadności wniosku o przywrócenie terminu - zdaje się przemawiać zatem również wewnętrzne przekonanie pełnomocnika, który nie zrezygnował nie tylko z reprezentowania Strony w niniejszym postępowaniu do chwili obecnej, ale jak wskazał na str. 3 i 4 wniosku, również w innych sprawach. Stąd pogląd, że pełnomocnik strony Skarżącej nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Za takie nie mogą być uznane okoliczności wskazane przez niego we wniosku, ponieważ nie tylko nie zostały potwierdzone treścią zaświadczenia lekarskiego (o czym wyżej), w tym cezurą czasową, ale również nie zostały uprawdopodobnione przez pełnomocnika Strony. Sąd, przykładając obiektywny miernik staranności w działaniu do sytuacji, jaka miała miejsce w sprawie, stwierdza, że pełnomocnik Skarżącej nie dochował wymaganej od niego staranności i dbałości o interesy procesowe swojego mocodawcy. Pełnomocnik miał obowiązek działania w imieniu i na rzecz mocodawcy z równą starannością, jak gdyby działał na własną rzecz, zatem powinien zadbać o zabezpieczenie interesów procesowych swojego mocodawcy, w szczególności poprzez informowanie go o stanie sprawy i uprawnieniach procesowych Strony w postępowaniu kasacyjnym. Brak wyczerpującego kontaktu z mocodawcą oraz informowania go o przebiegu postępowania nie są okolicznościami usprawiedliwiającymi uchybienie terminu, ponieważ okoliczności związane z realizacją stosunku wewnętrznego pełnomocnictwa, tj. relacje między mocodawcą i pełnomocnikiem, pozostają bez wpływu na bieg terminów procesowych. W tej sytuacji bez znaczenia pozostaje okoliczność, że Skarżąca miała trudności w skontaktowaniu się z pełnomocnikiem, skoro pełnomocnik nie wykazał stanu uniemożliwiającego mu ten kontakt. Nie może zostać uwzględniona skarga Strony z 2 lipca 2018 r. "na niezałatwienie (...) sprawy pisma z 22 maja 2018 r." zaadresowanego do "Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W-wie", ponieważ odpowiedź Sądu na zastrzeżenia Strony została jej doręczona w dniu 18 czerwca 2018 r., co poświadczyła własnoręcznym podpisem (zwrotne potwierdzenie odbioru w aktach sądowych). Wszelkie natomiast kwestie związane z - ewentualną - zmianą reprezentującego Stronę pełnomocnika, powinna ona załatwiać, i to osobiście, bez pośrednictwa Sądu, z Okręgową Izbą Radców Prawnych w Warszawie, o czym już poinformowano Stronę. Wobec jednoznacznego określenia w piśmie z 22 maja 2018 r. adresata pisma (tj. WSA w Warszawie), co wynika tak ze wskazania adresata jak z treści żądań, nie miało uzasadnienia przekazywanie pisma z 2 lipca 2018 r. innemu podmiotowi. Z tych powodów Sąd, na podstawie przepisu art. 86 § 1 p.p.s.a., postanowił jak sentencji.