III SA/Wa 341/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodnicząca Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz, , po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. S.A. z siedzibą w W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. S.A. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego oraz nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na kolejny okres rozliczeniowy w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2007 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie We wniosku złożonym na urzędowym formularzu PPPr M. S.A. z siedziba w W. (dalej jako "Spółka" lub "Skarżąca") wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazała, że obecnie nie osiąga dochodów i nie posiada wolnych środków w gotówce. Spółka oświadczyła, że wysokość jej kapitału zakładowego wynosi [...] zł, nie sporządzała bilansu za ostatnie dwa lata, strata za ostatni rok obrotowy wyniosła 813,08 zł (wg CIT-8). Na rachunkach bankowych Spółka nie posiada środków. Spółka posiada działki gruntowe, których nie może spieniężyć. W odpowiedzi na wezwanie do przedłożenia dokumentów dotyczących sytuacji majątkowej Spółki nadesłano: zeznanie podatkowe CIT-8 za 2011 r., rejestr sprzedaży i rejestr zakupów VAT, deklaracje VAT-7, informację o zadłużeniu w wysokości 28,06 zł na rachunku bankowym w P. oraz wyciąg z rachunku bankowego za okres od 1 stycznia do 28 lutego w A.. Odnośnie zaznania podatkowego oraz bilansu za 2012 r. Spółka wyjaśniła, że nie zostały one jeszcze sporządzone. W tak przedstawionym stanie faktycznym postanowieniem z dnia 3 kwietnia 2013 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Od powyższego postanowienia Skarżąca w ustawowym terminie złożyła sprzeciw. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 246 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) - dalej jako "P.p.s.a." poprzez błędną subsumpcję, która doprowadziła do naruszenia prawa materialnego. W związku z powyższym Skarżąca wniosła o uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienie skarżącej od kosztów sądowych Skarżąca nie zgodziła się z postanowieniem referendarza sądowego z dnia 3 kwietnia 2013 r., gdyż wykazała w sposób wystarczający, iż w obecnej chwili nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. Świadczy o tym w głównej mierze fakt, iż koszty działalności ponoszone przez Spółkę przekraczają jej przychody, a Spółka nie posiada żadnych wolnych środków na rachunkach bankowych. Skarżąca odnosząc się do argumentu podniesionego przez referendarza sądowego dotyczącego kwestii przychodów i dochodów zwróciła uwagę, iż sam fakt uzyskiwania przychodów nie oznacza, że Spółka posiada środki, na prowadzenie postępowania. W obecnej sytuacji ponoszenie kosztów związanych z toczącym się procesem przekracza możliwości finansowe Skarżącej. Spółka podniosła, że w orzecznictwie utorował sobie drogę pogląd, iż rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy, należy brać pod uwagę wyłącznie rzeczywistą sytuację materialną wnioskodawcy, a nie jego domniemane dochody i możliwości finansowe, które - bez względu na przyczynę - nie są wykorzystywane (por. m.in. post. NSA z 20.10.2006 r., I OZ 1442/06, niepubl., oraz post. NSA z 1.4.2008 r., II OZ 274/08, Legalis, a także post. NSA z 31.3.2005 r., II OZ 118/05, Legalis, oraz post. NSA z 23.2.2005 r., OZ 1545/04, Legalis; por. też post. NSA z 30.8.2011 r., II OZ 725/11, CBOSA, oraz post. NSA z 25.10.2011 r., II GZ 473/11, CBOSA, a także post. NSA z 15.11.2011 r., I OZ 855/11, Legalis). Mając powyższe na uwadze Skarżąca uznała, że twierdzenie referendarza sądowego jakoby sam fakt istnienia przychodów był wystarczający do stwierdzenia, że Spółka ma możliwości poniesienia kosztów postępowania jest wnioskiem wykraczającym poza stan faktyczny sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 260 P.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem osoba prawna, a także inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że udzielenie stronie prawa pomocy sprowadzać się powinno do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (por. postanowienia NSA z: 23 stycznia 2013 r. I FZ 2/13 oraz II FZ 1017/12; 10 stycznia 2013 r. II FZ 1005/12). Dotyczy to przede wszystkim osób o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z tym postępowaniem. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd uznał, że wniosek Skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie. Z nadesłanych materiałów wynika, że Skarżąca prowadzi działalność gospodarczą znacznych rozmiarów. Skalę działalności prowadzonej przez Skarżącą obrazują m.in. nadesłane deklaracje VAT-7. I tak w grudniu 2012 r. wartość dokonanych przez Spółkę dostaw towarów i usług wyniosła łącznie 352.248 zł, zaś zakupów 397.009 zł. Podobnie wartości te wyglądały w styczniu 2013 r., gdzie sprzedaż wyniosła 247.861 zł, a zakupy 296.085 zł. Powyższe potwierdzają również nadesłane rejestry sprzedaży i zakupów VAT. Sąd zauważa, że Skarżąca prowadząc działalność gospodarczą należy do przedsiębiorców, a w ich przypadku miarodajną dla oceny zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu". Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenia kosztów i przychodów tak, by w końcowym rozliczeniu obciążenia podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle wyeliminować. Do instrumentów takich należą choćby zwolnienia podatkowe, dokonywanie zakupów w odpowiednim okresie, obniżenie dochodu przez przesunięcie kosztów w czasie. Istotniejsze jest zatem to, że Spółka uzyskuje przychody z działalności i kształtują się one na znacznym poziomie (miesięcznie ok. 250-300 tyś. zł). Sąd odnosząc się do wyjaśnień Skarżącej, iż na jej rachunkach bankowych nie ma środków oraz nie może ona spieniężyć posiadanych działek gruntowych stwierdza, że Spółka niewątpliwie posiada duży majątek. Nie jest natomiast rolą Sądu doradzanie Spółce w jaki sposób ma ona prowadzić działalność gospodarczą, tak by na jej kontach znajdowały się środki finansowe, czy porady w jaki sposób sprzedać działki gruntowe. Sąd jedynie stwierdza, że Skarżąca nie wykazała, iż nie posiada środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Sąd ponadto pragnie wskazać, że Skarżąca we wniosku złożonym na urzędowym formularzu PPPr oświadczyła, że wysokość jej kapitału zakładowego wynosi [...] zł. Na obecnym etapie postępowania sądowego natomiast jedynym kosztem sądowym, jaki Spółki musi ponieść jest wpis od skargi w kwocie 2.006 zł. Samo porównanie tych wartości wskazuje na niezasadność przyznania Spółce prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Sąd z uwagi na powyższe, na podstawie art. 243, art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 260 P.p.s.a. postanowił jak w sentencji.