III SA/Wa 367/12

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Marcin Piłaszewicz na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 marca 2012 r. po rozpoznaniu wniosku B. Spółka Jawna J. C., D.B. o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B. Spółka Jawna J. C., D. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2011 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2006 r. p o s t a n a w i a odmówić stronie przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie B. Spółka Jawna J.C., D. B. , wnioskiem zawartym w formularzu PPF z 20 lutego 2012 r., zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu formularza poinformowała, że: - nie posiada środków finansowych wystarczających na pokrycie wpisu sadowego w sprawie; - nie posiada żadnego majątku; - resztki majątku zostały zaczęte przez Naczelnika Urzędu Skarbowego; - sprzedaż majątku nie jest możliwa z uwagi na dokonane zajęcia egzekucyjne; - konta wnioskodawcy zostały zajęte przez Naczelnika US; - wartość środków trwałych została oznaczona na kwotę 1182132,02 zł; - wysokość zysków/strat za 2010 r. na kwotę 780275,02; - stan konta minus 86362,63 zł; - bilans za 2011 r. nie został jeszcze sporządzony; Spółka, w wykonaniu wezwania referendarza sądowego z 23 lutego 2012 r, przekazał bilans za 2010 i 2011 r., wyciągi z rachunku bankowego spółki, wyciągi z rachunku bankowego J. C. i D.B. , zestawienie należności i zobowiązań. Nadto poinformowała o tym, że sporadycznie dokonuje sprzedaży z odroczonym terminem płatności, zeznania podatkowe wspólników za 2011 r. nie zostały jeszcze sporządzone, spółka finansuje koszty działalności z przychodów z działalności operacyjnej, jest w posiadaniu nieruchomości w B. (1073 m.kw. na działce o powierzchni 0,73 ha), obciążonej dwiema hipotekami kaucyjnymi oraz hipoteka zwykłą umowną na rzecz [...]; wspólnicy mają zarejestrowaną indywidualną działalność gospodarczą, lecz jj nie prowadzą; wspólnicy ponoszą wspólnie koszty składki na ubezpieczenie zdrowotne, społeczne i FPiFGŚP (w 2011 r. wydatki te u D. B. wynosiły 1133 zł, a u J. C. 1084,15 zł); D.B. uzyskuje tez dochody z najmu w wysokości 892 za 2011 r. Wspólnicy wskazali także, ze J. C. i D. B. ponoszą miesięczne koszty utrzymania rodzin (żona i dwójka dzieci) średnio na poziomie 9 tys zł. Referendarz sądowy zauważa, że jedyny koszt wymagany obecnie w sprawie to koszt wpisu od skargi w sprawie w wysokości 17367,- zł (Zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z 3 lutego 2012 r.- uwagi). Do tej kwoty referendarz sądowy powinien odnieść wysokość środków finansowych, którymi dysponuje strona, ponieważ ocena zdolność płatniczej strony zależy od zestawienia aktualnie posiadanych przez stronę środków z aktualnie wymaganymi należnościami. Zgodnie z treścią art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153 Poz. 1270 ze zm., dalej: P.p.s.a.) osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, o który strona zwraca się - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, jeśli strona wykaże, ze nie ma jakichkolwiek środków na pokrycie kosztów postępowania. Jak wskazuje się w piśmiennictwie, osoba prawna zobowiązana jest wykazać, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne środki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi. Wyd. 2, Warszawa 2006, s. 504). Zdaniem referendarza sądowego, z dokumentów nadesłanych przez stronę nie wynika uprawdopodobnienie takiej jej sytuacji finansowej, która uniemożliwiałby pokrycie przez stronę kosztów postępowania, co jest warunkiem przyznania prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie. Referendarz sądowy zauważa, że projekcie bilansu za okres od stycznia 2010 r. do 21 grudnia 2011 r. strona wyróżniła zarówno należności krótkoterminowe na kwotę 1816199,07 jak "środki pieniężne i inne aktywa" na kwotę 135305,39 zł oraz zysk/strata netto na kwotę 780275,02 zł. Natomiast z rachunku zysków i strat za okres od 1 stycznia 2012 r. do 31 stycznia 2012 r. wynika przychód netto ze sprzedanych towarów i materiałów na kwotę 1990446,41 zł i zysk netto w wysokości 88122,78. Referendarz sądowy aprobuje oświadczenia wspólników o tym, ze dochody z działalności spółki są ich podstawowym źródłem utrzymania. Za wiarygodne referendarz sądowy uznaje oświadczenie strony z pisma z 29 lutego, zgodnie z którym spółka dokonuje – niekiedy - sprzedaży z odroczonym terminem płatności, na co wskazuje tez fakt dokonywania przez wspólników osobistych wpłat w większych kwotach – z pominięciem głównego rachunku spółki. - na jeden z rachunków, z którego wyciągi nadesłali wspólnicy. Referendarz sądowy, będąc zobowiązanym do przestrzegania dorobku orzecznictwa stwierdza, , iż art. 245 i 246 P.p.s.a. stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania. Przyznanie prawa pomocy odbywa się na wniosek strony, więc to ona musi wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie (sprawy o sygn. akt I FZ 47/11, I FZ 11/11, I FZ 149/11). Zarazem, w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się na tle tego przepisu pogląd, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, iż utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego. Ponadto, przedsiębiorstwo prowadząc działalność gospodarczą powinno uwzględnić w jej ramach odpowiednie środki finansowe na pokrycie kosztów postępowań sądowych związanych z jego działalnością (por. post. NSA z dnia: 24 lutego 2012 r., II FZ 101/12; 24 listopada 2011 r., II FZ 511/11 – CBOSA; 1 kwietnia 2008 r., I OZ 208/08, LEX nr 477191). W analizowanej sprawie, mając na uwadze tylko wysokość uzyskanego przez stronę przychodu i traktując koszty postepowania sadowego jako jeden wydatków ponoszonych w ramach działalności gospodarczej, należało na podstawie art. 243 § 1 u.p.p.s.a., art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 u.p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 u.p.p.s.a., postanowić jak w sentencji