III SA/Wa 503/14
WyrokWSA w Warszawie2014-06-10
Skład orzekający: Jolanta Sokołowska, Waldemar Śledzik, Marta Waksmundzka-Karasińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o stwierdzenie nadpłaty w podatku VAT złożony po 31 grudnia 2008 r. powinien być oceniany według przepisów Ordynacji podatkowej obowiązujących w dacie jego złożenia, czy według przepisów obowiązujących w dacie powstania nadpłaty?Ratio decidendi
Sąd uznał, że wniosek o stwierdzenie nadpłaty złożony po 31 grudnia 2008 r. powinien być oceniany według przepisów Ordynacji podatkowej obowiązujących w dacie jego złożenia, jeśli termin do jego złożenia nie upłynął według przepisów uchylonych. Nowe brzmienie art. 79 § 2 O.p. ma zastosowanie do wszystkich wniosków złożonych po 31 grudnia 2008 r., dla których termin do złożenia wniosku nie upłynął przed tą datą. Zastosowanie nowego brzmienia przepisu jest zgodne z zasadą bezpośredniego działania prawa nowego i nie pogarsza sytuacji podatnika, ponieważ wydłuża termin na dochodzenie zwrotu nadpłaty.Stan faktyczny
Spółka E. sp. z o.o. złożyła wniosek o stwierdzenie nadpłaty w podatku VAT za okres od stycznia do listopada 2005 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił stwierdzenia nadpłaty. Dyrektor Izby Skarbowej uchylił decyzję organu pierwszej instancji i umorzył postępowanie, uznając, że wniosek został złożony po terminie określonym w art. 79 § 2 O.p. w brzmieniu obowiązującym w 2005 r. Spółka zaskarżyła decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, argumentując, że powinien mieć zastosowanie art. 79 § 2 O.p. w brzmieniu obowiązującym w 2010 r. (w dacie złożenia wniosku), które wiąże termin do złożenia wniosku z terminem przedawnienia zobowiązania podatkowego.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W., stwierdził, że uchylona decyzja nie może być wykonana w całości, oraz zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz E. sp. z o.o. zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Jolanta Sokołowska, Sędziowie sędzia WSA Waldemar Śledzik, sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska (sprawozdawca), Protokolant starszy referent Monika Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi E. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji odmawiającej stwierdzenia nadpłaty w podatku od towarów i usług i umorzenia postępowania 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) stwierdza, że uchylona decyzja nie może być wykonana w całości, 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz E. sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 440 zł (słownie: czterysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. (dalej:
Organ) decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. odmówił Skarżącej – E.
Sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: Spółka) stwierdzenia nadpłaty w podatku
od towarów i usług za miesiąc od stycznia do listopada 2005 r. w wysokości
13.515 zł.
W uzasadnieniu decyzji Organ wskazał, że Spółka w dniu 31 grudnia 2010 r.
złożyła do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W.
wniosek o stwierdzenie nadpłaty w podatku od towarów i usług za miesiące
od stycznia do listopada 2005 r. w łącznej wysokości 13.515 zł oraz zwrot podatku
od towarów i usług za miesiąc listopad 2005 r. w wysokości 285.478 zł. Do wniosku
Spółka załączyła skorygowane deklaracje VAT-7 za poszczególne miesiące
od grudnia 2004 r. do listopada 2005 r., w których każdorazowo, w stosunku
do rozliczenia pierwotnego, dokonała zwiększenia kwoty podatku naliczonego.
W uzasadnieniu wniosku Spółka wyjaśniła, że świadczyła usługi w zakresie
"pozostałych pozaszkolnych form edukacji, gdzie indziej niesklasyfikowanych" - PKD
85.59A - zwolnionych od podatku od towarów i usług na podstawie art. 43 ust 1
pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54,
poz. 535, z późn. zm - dalej: "ustawa o VAT"). Pozycja 7 w załączniku nr 4
do ww. ustawy wymienia "usługi edukacyjne". Świadczone przez Spółkę usługi
szkoleniowe skierowane były do pracowników jednostek samorządu terytorialnego,
administracji publicznej oraz przedsiębiorstw państwowych i komunalnych. Spółka
wskazała, że w okresie od grudnia 2004 r. do listopada 2005 r. nie dokonywała
odliczenia podatku VAT naliczonego związanego z zakupem towarów i usług
wykorzystywanych do świadczenia usług szkoleniowych. Następnie Spółka
podniosła, że usługi szkoleniowe prowadzone w sposób komercyjny zostały
w ustawie z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz.
535, z późn. zm - dalej: "ustawa o VAT") objęte zwolnieniem nieprzewidzianym
w przepisach VI Dyrektywy Rady z dnia 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji
przepisów Państw Członkowskich dotyczących podatków obrotowych - wspólny
system podatku od wartości dodanej (77/388/EWG - dalej: "VI Dyrektywa")
i że w związku z błędną implementacją przepisów VI Dyrektywy, przez bezpośrednie
ich zastosowanie, Spółce przysługuje prawo do zwrotu nienależnie zapłaconego
przez Spółkę podatku VAT naliczonego w związku z wykonywaniem usług
niezgodnie z prawem wstpólnotowym zwolnionych z podatku VAT.
Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. w wyniku
podjętych czynności kontrolnych ustalił, że Spółka w prowadziła szkolenia
dla pracowników jednostek samorządu terytorialnego, administracji publicznej
oraz przedsiębiorstw państwowych i komunalnych, sklasyfikowane pod symbolem
PKWiU 80.42.10-00.20. Ww. działalność, na mocy art. 43 ust 1 pkt 1 ustawy o VAT,
została zwolniona od opodatkowania podatkiem od towarów i usług. W konsekwencji
Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. uznał, że Spółka
nie może dokonać obniżenia podatku należnego o podatek naliczony przy nabyciu
towarów i usług związanych z wykonywaniem usług szkoleniowych, gdyż nie został
spełniony warunek określony w art. 86 ust. 1 ustawy o VAT.
W odwołaniu od powyższej decyzji Spółka w dniu 17 stycznia 2012 r. wniosła
o jej uchylenie oraz rozstrzygniecie sprawy co do istoty. Zaskarżonej decyzji
zarzuciła naruszenie:
1. prawa materialnego poprzez:
- naruszenie art. 43 ust 1 ustawy o VAT w zw. z art. 17 ust 2 VI Dyrektywy
polegające na uznaniu przez organ podatkowy, iż implementacja VI Dyrektywy
w zakresie zwolnienia usług szkoleniowych nastąpiła w sposób prawidłowy,
tzn. że w Dyrektywie takie usługi są w pełnym zakresie zwolnione z VAT, mimo
iż w świetle Dyrektywy są one opodatkowane;
- naruszenie art. 86 ust 1 ustawy o VAT w zw. z art. 13 część A ust. 1 lit i)
VI Dyrektywy polegające na zakwestionowaniu prawa Spółki do dokonania
odliczenia podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług związanych
z wykonywaniem usług szkoleniowych, które zgodnie z VI Dyrektywą
są opodatkowane
2. prawa procesowego poprzez:
- naruszenie art. 210 § 1 pkt 6 w zw. z § 4 oraz w zw. z art. 121 i art. 124
ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012r. poz. 749,
z późn. zm. - dalej: O.p.), polegające na sporządzeniu uzasadnienia decyzji
w sposób niespełniający ustawowych wymogów.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W.
(dalej: "Organ odwoławczy") uchylił decyzję Organu pierwszej instancji z dnia
[...] grudnia 2011 r. w całości i umorzył postępowanie w sprawie jako
bezprzedmiotowe.
W uzasadnieniu decyzji Organ odwoławczy wskazał - odmiennie aniżeli
Organ pierwszej instancji - że w niniejszej sprawie brak jest podstaw
uzasadniających merytoryczne rozpatrzenie wniosku Spółki o stwierdzenie nadpłaty
w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do listopada
2005 r., ze względu na wygaśnięcie prawa Spółki do złożenia wniosku
o stwierdzenie nadpłaty. Dyrektor Izby Skarbowej w W. wskazał, że termin
do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty uregulowany został w art. 79 § 2 O.p.
Jak dalej wyjaśnił Organ odwoławczy przepis ten został zmieniony ustawą z dnia
7 listopada 2008 r. o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych
ustaw (Dz. U. Nr 209, poz. 1318, dalej: "ustawa zmieniająca"). Jest to termin prawa
materialnego i nie podlega przywróceniu. Organ odwoławczy wskazał,
że w przypadku zmiany przepisów prawa materialnego, o ile przepisy
intertemporalne nie stanowią inaczej, do zdarzeń zaistniałych przed zmianą
przepisów stosuje się przepisy obowiązujące w dacie zaistnienia zdarzenia.
W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej w W .a o stosowaniu przepisu art. 79 § 2 O.p.
w treści obowiązującej przed lub po wejściu w życie ustawy zmieniającej, jest
powstanie nadpłaty. Organ odwoławczy stwierdził, że zgodnie z treścią art. 73 § 1
O.p. zdarzeniem powodującym powstanie nadpłaty jest zapłata podatku w kwocie
nienależnej lub wyższej od należnej; to data dokonania zapłaty nienależnego
podatku lub w wysokości wyższej od należnej decyduje o stosowaniu przepisu
art. 79 § 2 O.p. w odpowiednim brzmieniu obowiązującym przed lub po wejściu
w życie ustawy zmieniającej. Dyrektor Izby Skarbowej w W. wskazał,
że ustawa zmieniająca nie zawierała przepisów intertemporalnych i z tego względu
złożony w rozpoznanej sprawie przez Spółkę w dniu 31 grudnia 2010 r. wniosek
o stwierdzenie nadpłaty należało ocenić na podstawie art. 79 § 2 O.p. w brzmieniu
obowiązującym w 2005 roku, kiedy to doszło do zapłaty podatku objętego
tym wnioskiem. Art. 79 § 2 O.p. w brzmieniu obowiązującym w 2005 roku stanowił,
że prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty wygasa: 1) w przypadkach,
o których mowa w art. 75 § 1 O.p., po upływie 5 lat od dnia: a) pobrania przez
płatnika podatku nienależnie lub w wysokości większej od należnej,
b) uprawomocnienia się decyzji o uchyleniu lub zmianie decyzji, na podstawie której
płatnik dokonał obliczenia podatku; 2) w przypadkach, o których mowa w art. 75 § 2
pkt 1 lit. a) i b) oraz w pkt 2 lit. a) i b) O.p. - po upływie 5 lat od dnia złożenia
zeznania (deklaracji); 3) w przypadkach, o których mowa w art. 75 § 2 pkt 1 lit. c)
oraz w pkt 2 lit. c) O.p. - po upływie 5 lat od dnia, w którym dokonano wpłaty
podatku. Zatem zgodnie z treścią tego przepisu prawo do złożenia wniosku
o stwierdzenia nadpłaty podatku, którego dotyczy niniejsza sprawa, wygasło
w następującyh terminach: za styczeń 2005 r. w dniu 22 lutego 2010 r., za luty 2005
r. w dniu 22 marca 2010 r., za marzec 2005 r. w dniu 20 kwietnia 2010 r.,
za kwiecień 2005 r. w dniu 21 czerwca 2010 r., za czerwiec 2005 r. w dniu 20 lipca
2007 r., za lipiec 2005 r. w dniu 19 sierpnia 2010 r., za sierpień 2005 r. w dniu
20 września 2010 r., za wrzesień 2005 r. w dniu 20 października 2010 r.,
za październik 2005 r. w dniu 22 listopada 2010 r., a za listopad 2005 r. w dniu
20 grudnia 2010 r.
Organ odwoławczy powołując się na zasadę dwuinstancyjności postępowania
określoną w art. 127 O.p. oraz dyspozycję art. 233 O.p. wskazał, że przepis ten nie
określa przesłanek wydania decyzji przez organ odwoławczy o uchyleniu
zaskarżonej decyzji i umorzeniu postępowania w pierwszej instancji, a zatem w tym
zakresie winny mieć zastosowanie przepisy o postępowaniu podatkowym tj. art. 208
O.p. wskazujący na możliwość wydania przez organ podatkowy decyzji o umorzeniu
postępowania w przypadku, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało
się bezprzedmiotowe, w szczególności w razie przedawnienia zobowiązania
podatkowego. W niniejszej sprawie bezprzedmiotowość postępowania jest wynikiem
przekroczenia terminu do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty za poszczególne
miesiące od stycznia do listopada 2005 r.
Dyrektor Izby Skarbowej w W. podniósł, że złożenie wniosku
o stwierdzenie nadpłaty po upływie terminu określonego w art. 79 § 2 pkt 2 O.p.
powoduje wygaśnięcie prawa do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty
i bezprzedmiotowość postępowania. Wniosek taki, wraz z załączonymi korektami
deklaracji VAT-7, jest bezskuteczny tj. nie może wywołać skutku w postaci
wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty. Oznacza to,
że wniosek złożony po upływie tego terminu w żadnym razie nie może być przez
organ rozpatrzony merytorycznie, tj. niedopuszczalne jest zarówno wydanie decyzji
odmawiającej stwierdzenie nadpłaty, jak i stwierdzającej taką nadpłatę. Każde
bowiem z tych rozstrzygnięć ma charakter merytoryczny.
Na powyższą decyzję Spółka złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu
Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonej decyzji Skarżąca zarzuciła
naruszenie:
- art. 4 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej (Dz. Urz. UE 2008 C 115), dalej:
TUE, w związku z art. 70 oraz art. 79 § 2 O.p., poprzez uznanie, iż w sprawie
znajdzie zastosowanie art. . 79 § 2 O.p. wprowadzający termin do złożenia wniosku
o stwierdzenie nadpłaty i ograniczający prawo Skarżącej do dochodzenia zwrotu
nadpłaty, przy jednoczesnym pominięciu faktu, iż tylko art. 70 O.p. regulujący ogólne
terminy przedawnienia zobowiązań powinien znaleźć zastosowanie w sprawie
z uwagi na to, że Skarżąca domaga się zwrotu nadpłaty ze względu na naruszenie
prawa unijnego przez Państwo, zaś art. 79 § 2 O.p. uniemożliwia odzyskanie
nadpłaty w związku z wadliwą implementacją przepisów podatkowych, co narusza
ustanowioną przez art. 4 ust. 3 TUE zasadę skuteczności prawa unijnego;
- art. 79 § 2 O.p. polegające na przyjęciu, iż prawo Skarżącej do złożenia
wniosku o stwierdzenie nadpłaty wygasło z upływem 5 lat od dnia powstania
nadpłaty wbrew literalnemu brzmieniu przepisu obowiązującego w chwili złożenia
wniosku, zgodnie z którym Skarżąca złożyła wniosek o stwierdzenie nadpłaty przed
terminem przedawnienia zobowiązania i które to brzmienie powinno być
interpretowane zgodnie z wolą ustawodawcy wprowadzającego w 2009 r.
nowelizację przepisu;
- art. 210 § 1 pkt 6 w związku z § 4, art. 121 i art. 124 O.p. poprzez
sporządzenie uzasadnienia zaskarżonej decyzji w sposób niespełniający
ustawowych wymogów.
W uzasadnieniu skargi Skarżąca powołując się na literalne brzmienie art. 70 §
1. O.p. wskazała, że miała prawo skutecznie złożyć korektę deklaracji wraz
z wnioskiem o stwierdzenie i zwrot nadpłaty za rok 2005 r. do 31 grudnia 2010 r.
W ocenie Skarżącej w niniejszej sprawie nie może znaleźć zastosowania termin
określony w art. 79 § 2 O.p. - na który wskazują organy podatkowe - z uwagi na fakt,
że wniosek o stwierdzenie nadpłaty nie wynikał z błędów Skarżącej w zakresie
ustalenia kwoty podatku, a z błędu Państwa wynikającego z wadliwej implementacji
przepisów unijnych. Podkreśliła, że odliczenia podatku VAT domagała
się na podstawie przepisów VI Dyrektywy, bezprzedmiotowe zatem w ocenie
Skarżącej jest stosowanie art. 79 § 2 O.p., jeżeli zgodnie z prawem polskim podatek
został odprowadzony w prawidłowej wysokości, a nadpłata - zgodnie z prawem
krajowym - nigdy nie powstała. Na poparcie swojego stanowiska Skarżąca wskazała
na orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawach I FSK 984/10 oraz
I FSK 1483/10. Ponadto podniosła, że Naczelny Sąd Administracyjny
postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2012 r. w sprawie I FSK 54/12 skierował
do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej pytanie prejudycjalne o treści:
"czy przepisy art. 132 ust.1 lit.i), art. 133 i 134 Dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia
28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej
(Dz.U.UE.L.06.347.1 ze zm.;) dalej zwanej Dyrektywą 112, należy interpretować
w ten sposób, że sprzeciwiają się one objęciu zwolnieniem od podatku od wartości
dodanej usług edukacyjnych świadczonych przez podmioty niepubliczne w celach
komercyjnych, które wynika z art. 43 ust 1 pkt 1 ustawy o VAT w związku z poz. 7
załącznika nr 4 do tej ustawy, w stanie prawnym obowiązującym w 2010 r.
W przypadku pozytywnej odpowiedzi na pytanie pierwsze, czy ze względu
na niezgodność zwolnienia z przepisami Dyrektywy 112, podatnik na podstawie
art. 168 tej Dyrektywy będzie uprawniony jednocześnie do stosowania zwolnienia od
podatku oraz korzystania z prawa do odliczenia podatku naliczonego".
Jednocześnie Skarżąca wskazała, że momentem granicznym dla uznania
prawa do odliczenia VAT naliczonego związanego z usługami edukacyjnymi jest
wydanie w dniu 08 lipca 2009 r. wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego
w sprawie I FSK 1244/08, w którym NSA uznał zwolnienie usług edukacyjnych
świadczonych przed podmioty komercyjne za niezgodne z prawem wspólnotowym,
i tym samym - w ocenie Skarżącej - uznał prawo Spółki do odliczenia podatku VAT
naliczonego związanego z usługami edukacyjnymi z dniem 08 lipca 2009 r.
Tym samym zdaniem Skarżącej, nawet gdyby uznać, że zastosowanie w sprawie
powinien znaleźć art. 79 § 2 O.p., to termin do złożenia wniosku o stwierdzenie
nadpłaty nie upłynął z uwagi na powstanie nadpłaty dopiero w 2009 r., a co za tym
idzie w sprawie winny znaleźć zastosowanie przepisy obowiązujące na dzień
powstania nadpłaty tj. w 2009 r., a prawo do złożenia korekt deklaracji oraz prawo
do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty wygasałoby dopiero z końcem 2014 r.
Skarżąca podniosła, że brak przepisu przejściowego, nakazującego
stosowanie do terminów będących w toku nowego rozwiązania, można sanować
we własnym zakresie i domniemywać, że intencją ustawodawcy było bezpośrednie
stosowanie znowelizowanego art. 79 § 2 O.p.
Pismem z dnia 30 sierpnia 2012 r. stanowiącym odpowiedź na powyższą
skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując
jednocześnie zaprezentowane wcześniej stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga, pomimo częściowe błędnej argumentacji okazała się zasadna.
W pierwszym rzędzie przypomnieć trzeba, że wniosek Skarżącej o
stwierdzenie nadpłaty w podatku od towarów i usług dotyczył okresów do stycznia do
listopada 2005r.
Spór na obecnym etapie postępowania dotyczy rozstrzygnięcia kwestii, które
brzmienie przepisu art. 79 § 2 O.p. będzie miało zastosowanie w sprawie - zdaniem
Dyrektora Izby Skarbowej będzie to treść przepisu obowiązująca w roku 2005,
natomiast w ocenie Spółki powinna być zastosowana treść przepisu z roku 2010, tj, z
dnia złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty.
Zdaniem Sądu rację w tym sporze przyznać należy stronie skarżącej.
Art. 79 § 2 O.p., w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2009 r.,
stanowi, że prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty wygasa po upływie
terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Przepis art. 79 § 2 O.p.
ustanawiający termin do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty odwołuje się
zatem do terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych określonego w art. 70 §1
tej ustawy. Takie brzmienie przepisu art.79 § 2 O.p. obowiązuje od dnia 1 stycznia
2009 r.
W myśl art. 79 § 2 pkt 2 O.p., obowiązującego do końca 2008 r. prawo do
złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty nie było związane z terminem
przedawnienia zobowiązania podatkowego, gdyż w przypadkach o których mowa w
art. 75 § 2 pkt 1 lit.a i b oraz pkt 2 lit.ai b - związane było z terminem złożenia
deklaracji - 5 lat od złożenia (deklaracji). Brzmienie przepisu nie budziło wątpliwości,
dawało jednak różne uprawnienia organowi i podatnikowi. Organ mógł do upływu
przedawnienia zobowiązania liczonego od innej daty (rok do roku) wydać decyzję
określającą zobowiązanie podatkowe w prawidłowej wysokości, innej niż wynikająca
z deklaracji (np niższej) a podatnik nie miał możliwości odzyskania nadpłaconego
podatku, ponieważ termin do złożenia wniosku o zwrot nadpłaty był liczony od daty
złożenia deklaracji (miesiąc do miesiąca). Bez znaczenia była data zapłaty podatku.
Termin wygaśnięcia prawa do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty jest
terminem prawa materialnego, o charakterze prekluzyjnym, który nie podlega
przywróceniu.
Jak trafnie zauważyły strony w rozpatrywanej sprawie, w ustawie zmieniającej
nie zamieszczono przepisów normujących przejściowe obowiązywanie normy art. 79
§ 2 O.p. w uprzednim jej brzmieniu, co oznacza, że w nowym brzmieniu zaczęła ona
obowiązywać z dniem jej wejścia w życie, tzn. 1 stycznia 2009 r. Ustawodawcy
przysługuje jedynie względna swoboda w kwestii uregulowań prawa
międzyczasowego - mieszcząca się w ramach wyznaczonych acquis constitutionnel
(por. np. orzeczenia TK: z dnia 10 grudnia 2007 r., P 43/07, OTK ZU nr 11/A/2007,
poz. 155; z dnia 10 maja 2004 r., SK 39/03, OTK ZU nr 5/A/2004, poz. 40; z dnia 9
czerwca 2003 r., SK 12/03; z dnia 28 października 2003 r., P 3/03). Generalnie rzecz
ujmując, ustawodawca może skorzystać z jednej z trzech zasad prawa
intertemporalnego: (a) zasady wstecznego działania prawa (retroaktywność), (b)
zasady bezpośredniego działania prawa nowego (retrospektywność), (c) zasady
dalszego działania prawa dawnego (por. E. Łętowska, K. Osajda (red.), Prawo
intertemporalne w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego i Sądu Najwyższego,
Warszawa 2008, s. 29; M. Uliasz, Reguły intertemporalne w polskim postępowaniu
cywilnym, "Przegląd Sądowy" 2008, nr 3, s. 36; J. Mikołajewicz, Prawo
intertemporalne. Zagadnienia teoretycznoprawne, Poznań 2000, s. 62). Zgodnie z
utrwaloną zasadą interpretacyjną, w sytuacji, gdy ustawa zmieniająca nie zawiera
unormowań intertemporalnych, kwestia międzyczasowa jest rozstrzygnięta na
korzyść bezpośredniego stosowania ustawy nowej, zarówno do stosunków nowo
powstałych, jak i tych, które trwając w momencie wejścia w życie nowelizacji
nawiązały się wcześniej (por. wyroki TK: z dnia 10 maja 2004 r., SK 39/93 i z dnia 8
grudnia 2009 r., SK 34/08 oraz S. Wronkowska, M. Zieliński, Komentarz do zasad
techniki prawodawczej, Warszawa 1997, s. 49-53). Podkreślenia jednak wymaga, że
dotyczy to tego rodzaju terminów, jak w rozpatrywanym przypadku terminu
przedawnienia, które rozpoczęły, lecz nie zakończyły jeszcze biegu, bo tylko w takim
przypadku ich zmiana może być traktowana jako bezpośrednie działanie prawa
nowego, nieobjęta zakazem retroakcji (na temat domniemania bezpośredniego
działania prawa nowego w zakresie m.in. terminów przedawnienia zob. T.
Pietrzykowski, Podstawy prawa intertemporalnego. Zmiany przepisów a problemy
stosowania prawa, Warszawa 2011, s. 108-109).
Z powyższego wynika zatem, że art. 79 § 2 O.p. w brzmieniu obowiązującym
od dnia 1 stycznia 2009 r. znajduje zastosowanie do wszystkich wniosków o
stwierdzenie nadpłaty złożonych po dniu 31 grudnia 2008 r., gdy w świetle
dotychczasowych przepisów nie upłynął termin do ich złożenia. Powyższe potwierdza
liczne orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. np. wyrok z dnia 16
listopada 2012 r., sygn. akt: II FSK 711/11, z dnia 16 października 2012 r., sygn. akt
II FSK 1996/11, z 13 września 2012 r., sygn. akt II FSK 2020/11, z 19 lipca 2011 r.,
sygn. akt II FSK 391/10, z 3 grudnia 2010 r., sygn. akt 1143/09).
.Przepisy ustawy zmieniającej w rozpatrywanej sprawie w pewnym zakresie
wyraźnie określają zasady intertemporalne stosowania nowych przepisów, tj.
przypadki, do których mają zastosowanie przepisy obowiązujące sprzed nowelizacji
(art. 6-9), w tym kwestie stricte materialnoprawne w art. 7 i 8: "Art. 7. Do
przedawnienia zobowiązań podatkowych powstałych przed dniem wejścia w życie
ustawy nie stosuje się art. 70 § 6 pkt 4 oraz § 7 pkt 4 i 5 ustawy zmienianej w art. 1 w
brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. Art. 8. Do odpowiedzialności podatkowej osób
trzecich za zaległości podatkowe powstałe przed dniem wejścia w życie ustawy
stosuje się art. 112, 114a i art. 115 § 1 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu
obowiązującym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy". Brak jest jednak w
tym zakresie odniesienia do przepisów regulujących kwestię nadpłaty - tj. art. 1 pkt
20. Gdyby jednak ustawodawca chciał, aby przepis art. 79 § 2 o.p., w brzmieniu
obowiązującym sprzed nowelizacji miał w dalszym ciągu zastosowanie, to
wprowadziłby regulację intertemporalną na wzór art. 7 i 8 ustawy zmieniającej. Skoro
tego nie uczynił, to nowe brzmienie art. 79 § 2 o.p. ma zastosowanie do wszystkich
tych przypadków, dla których termin do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty
wynikający z przepisów uchylnych w z dniem 1 stycznia 2009 r. nie upłynął.
Przedstawione powyżej stanowisko znajduje oparcie w treści uzasadnienia projektu
ustawy zmieniającej. Jak wynika wprost z treści uzasadnienia nowelizacji ( Druk Druk sejmowy nr 1013) " Celem ustawy jest wydłużenie terminu, w którym podatnik
(płatnik, inkasent) może ubiegać się o zwrot nadpłaconego przez siebie podatku -
tak, by termin ten odpowiadał terminowi przedawnienia zobowiązania podatkowego
(w którym to organ podatkowy może kwestionować zadeklarowaną i zapłaconą przez
podatnika, odpowiednio płatnika lub inkasenta, wartość zobowiązania
(,..).Wprowadza się zasadę bezpośredniego działania ustawy nowej. Ponieważ
zmiana będzie zawsze skutkowała wydłużeniem terminu, w żadnym wypadku nie
pogorszy sytuacji zainteresowanych. Stąd nie ma potrzeby jednoczesnego
ustanowienia, iż jeżeli dotychczasowe przepisy określają zasady korzystniejsze dla
podatnika, płatnika lub inkasenta, stosuje się przepisy obowiązujące przed dniem
wejścia w życie niniejszej ustawy".
Powyższe wywody oznaczają, że w dacie złożenia wniosku o stwierdzenie i
zwrot nadpłaty przez stronę skarżącą (w dniu 31 grudnia 2010r) termin
przedawnienia zobowiązania w podatku VAT za styczeń - listopad 2005 jeszcze nie
upłynął. Był to ostatni dzień, w którym podatnik mógł skutecznie złożyć wniosek o
stwierdzenie nadpłaty.
Dyrektor Izby Skarbowej w W. dokonał zatem błędnej wykładni art. 79
§ 2 O.p. Uchybienie to wpłynęło na wynik sprawy, doprowadziło bowiem do
nieuprawnionego przyjęcia, że istnieją podstawy do umorzenia postępowania w
oparciu o art. 208 § 1 O.p. W tej sytuacji Sąd nie mógł dokonać oceny zasadności
wniosku co do meritum.
W tym stanie rzeczy zaskarżoną decyzję należało wyeliminować z obrotu
prawnego na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit a i c, art. 152 P.p.s.a. O kosztach
postępowania orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło