III SA/Wa 672/13

Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu (radcy prawnego) w sprawie ze skargi B.R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2012 r. [...] w przedmiocie podatek od nieruchomości za 2011 r. p o s t a n a w i a 1. zwolnić skarżącego z wpisu od skargi; 2. odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie; I. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.) i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym, o który wnioskujący ubiega się, obejmuje zwolnienie od opłat sądowych, czyli wpisu i opłaty kancelaryjnej oraz zwrot wydatków i ustanowienie pełnomocnika z urzędu (art. 245 § 2 u.p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, jeśli strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt u.p.p.s.a.). Jeżeli skarżący zamierzają skorzystać z instytucji prawa pomocy powinien uprawdopodobnić okoliczności, od zaistnienia których zależy możliwość skorzystania przez Sąd z tej instytucji, natomiast Sąd jest zobowiązany do analizy przedstawionych materiałów, także z uwzględnieniem zasad logicznego myślenia, a przede wszystkim - doświadczenia życiowego. II. B. R. i, dalej jako strona lub skarżący, pismem z 10 kwietnia 2013 r., a następnie na urzędowym formularzu PPF z 9 maja 2013 r. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. W uzasadnieniu strona poinformowała o tym, że: - mieszka samotnie wraz z psami ze schroniska; - otrzymuje zasiłek dla bezrobotnych w wysokości 650 zł; - została wszczęta wobec skarżącego egzekucja administracyjna; - pomimo poszukiwań nie może znaleźć pracy; - jest osoba [...], bezrobotna od 2008 r.; - potrzebuje pomocy prawnej z urzędu, ponieważ nie posiada wykształcenia "prawnego"; - posiada niewykończony dom po zmarłych rodzicach (pokój, kuchnia, łazienka) wraz z działką (7 tys. m.kw.); - posiada powypadkowy, czteroletni samochód marki [...] , niezbędny mu jako osobie [...]; - korzysta z finansowej pomocy rodziny, która przeznacza na życie; - koszty utrzymania (paliwo, psy, żywność, dodatkowe koszty) szacuje na kwotę ok. 700 zł; Skarżący załączył do wniosku zaświadczenia z 21 lutego 2013 r. o zarejestrowaniu jako osoba bezrobotna, indywidualną kartę wypłat zasiłków. Nadto, poczta elektroniczną przekazał orzeczenie o [...] z 25 listopada 2009 r. Wbrew deklaracji nie przekazał wyciągu z rachunku bankowego III. Referendarz sądowy zauważa, że w postępowaniu z wniosku o przyznanie prawa pomocy na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania przesłanek wynikających z przepisu, tj. art. 246 p.p.s.a. (np. w sprawie o sygn. akt postanowienie z 10 stycznia 2008 r. sygn. I FZ 597/07, postanowieni z 16 stycznia 2008 r. sygn. I FZ 515/07, postanowienie z 21 lutego 2008 r. sygn. I FZ 31/08, postanowienie z 9 kwietnia 2008 r. sygn. I FZ 131/08). Zarazem, na mocy art. 249 u.p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub w części, jeśli okaże się, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć. Referendarz zadecydował o przyznaniu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi wyważając wysokość środków pozostających w dyspozycji strony (ok. 650 zł) i ewentualne starania strony podjęte w celu samodzielnego ustanowienia pełnomocnika (w razie uznania przez stronę jego udziału za niezbędny). Na zakres przyznanego prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów ma wpływ wielkość i rodzaj wymagalnych obecnie kosztów sadowych, tj wpisu od skargi w wysokości 100 zł. Orzekanie o innych kosztach, niewymagalnych jeszcze, byłoby przedwczesne, ponieważ nie jest znana wysokość innych kosztów, jak też sytuacja majątkowa strony w chwili wystąpienia tych kosztów. Referendarz sądowy uznał, że z uwagi na szeroką pomoc prawną świadczoną przez Sąd z urzędu, przejawiającą się w realizacji obowiązku informacyjnego i kontroli legalności całej sprawy, niezależnie od postawionych zarzutów (art. 134, art. 133 u.p.p.s.a.), jak też w nieobowiązkowym stawiennictwie strony na rozprawie, pełnia dostępu strony do Sądu będzie zrealizowana w wyniku zwolnienia strony od wymagalnych kosztów sądowych, które stanowią jedyną barierę strony w dostępie do Sądu. Referendarz wskazuje skarżącemu, że Sąd orzeka, na podstawie akt sprawy, nie jest związany zarzutami i powołaną podstawą prawną oraz nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego (art. 134 § 1 i § 2 u.p.p.s.a.). Referendarz sądowy wskazuje, że z orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, iż stronie działającej bez adwokata lub radcy prawnego, obecnej przy ogłoszeniu wyroku, przewodniczący udzieli wskazówek, co do sposobu i terminów wniesienia środka odwoławczego (postanowienie NSA z 27 maja 2008 r. sygn. I FZ 154/08). Z uwagi na to, że konieczność pomocy profesjonalnego pełnomocnika należy miarkować sposobem działania Sądu Administracyjnego, jak też brakiem przymusu adwokackiego i brakiem konieczności posiadania szczególnych uprawnień przy wykonywaniu czynności procesowych (postanowienie z 24 czerwca 2008 r. sygn. I FZ 240/08), a skarżący nie wskazał w uzasadnieniu wniosku okoliczności, które uzasadniałyby udział w sprawie pełnomocnika ustanowionego z urzędu i referendarz potrzeby udziału pełnomocnika nie dostrzegł samodzielnie, wniosek w tym zakresie należało rozpoznać odmownie. Na odmowę przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika miały wpływ, choć marginalny, nie tylko zarysowane powyżej gwarancje, ale też niepełne przedstawienie sytuacji strony, tj. nienadesłanie wyciągów z rachunków bankowych. O odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika zadecydował też fakt, ze skarżący korzystał z pomocy prawnej w innych sprawach zawisłych przed sądem (np. III SA/Wa 229/12, VII SA/Wa 1758/11), zatem sposób procedowania Sądu, niezależnie od wykonania obowiązków informacyjnych Sądu, jest skarżącemu znany i skarżący nie zostanie postawiony w sytuacji niepewności prawnej. Nadto, skarżący w niniejszej sprawie nie wykazał nadzwyczajnych okoliczności podważających przyjęty pogląd, zwłaszcza wobec zastosowania instytucji zwolnienia od wpisu od skargi, że jego prawo dostępu do Sądu zostało zagwarantowane. Co więcej z oświadczeń skarżącego wynika, że dysponuje on stanem zdrowia, który umożliwia mu podjęcie pracy zawodowej, co przemawia też za możliwością osobistego uczestnictwa w rozprawie – jeśli strona odczuwa taką potrzebę. Zagwarantowane zatem zostało też prawo strony do wyrażenia swojej woli i wiedzy przed Sądem, nie tylko w formie pisemnej, ale też ustnej. Z tych powodów referendarz sądowy, uznał, na podstawie art.243 § 1, art. 245 § 1, § 2 i § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 u.p.p.s.a., jak w sentencji.