III SA/Wa 767/15

08.05.2015 r. Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Marcin Piłaszewicz na posiedzeniu niejawnym w dniu 08..05.2015 r po rozpoznaniu wniosku S. sp z o.o. o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S. sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] .01.2015 r Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy 2012 r p o s t a n a w i a odmówić spółce przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie S. Sp. z o.o., złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (formularz PPPr z 22.04.2015 r). Wyjaśniła, że: - środki, którymi dysponowała, zostały przelane na rachunek urzędu skarbowego; - względem spółki zostały wydane decyzje o zabezpieczeniu na kwotę prawie 28 mln zł i zostały one wykonane; - wszystkie środki na rachunkach spółki zostały zabezpieczone; - należność za towar sprzedany w magazynie (1500000,- zł) została przekazana do urzędu skarbowego; - od 19.11.2014 r zajecie zabezpieczające zostało przekształcone w zajęcie egzekucyjne; - spółka nie prowadzi działalności zarobkowej z uwagi na działania organów administracji; - wysokość starty za ostatni rok obrotowy wynosi 583202,09 zł Spółka, w wykonaniu wezwania referendarza sądowego, poinformowała o tym, że: - w ciągu ostatnich sześciu miesięcy nie wystawiła żadnych faktur sprzedażowych i nie jest w stanie sporządzić zestawienia; - zadeklarowała przekazanie wyciągów z rachunków bankowych za ostanie trzy miesiące ([...] , [...] SA,[...]); sprawozdanie za 2013 i za 2014 r; - przekazała zestawienie należności i zobowiązań wobec osób trzecich; - przekazała tytuły wykonawcze oraz zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego. Nadto spółka poinformowała o tym, że wspólnicy nie wnieśli dopłat. Następstwem tego, że spółka nie prowadzi działalności gospodarczej jest to, że nie ponosi kosztów tej działalności. Jeżeli chodzi o koszty obsługi prawnej, to na czas niewykonywania działalności gospodarczej ustalono ja na kwotę 1 zł plus VAT. Spółka też wskazała, że koszty obsługi prawnej związane z postępowaniem sadowoadministracyjnym pokryli wspólnicy udzielając spółce stosownych pożyczek (ok 42 tys zł). Referendarz sadowy zauważa, ze spółka, wbrew deklaracjom, nie złożyła szczegółowych wyciągów z rachunków bankowych za wskazany okres. Okoliczność ta ogranicza znacząco możliwość poznania sytuacji finansowej strony z uwagi na brak danych co do przepływów finansowych czy skuteczności egzekucji. Podobnie strona zdaje się nie zauważać, podczas wykonywania wezwania referendarza sądowego, różnicy pomiędzy "prowadzeniem działalności gospodarczej przez spółkę" a "istnieniem spółki". Dla referendarza sadowego niezrozumiałe są oczekiwania o do skuteczności przyjęcia takiej taktyki, skoro, jak wynika z treści pisma z 30.04.2015 r (choćby pkt 6) dostrzega zasadność takiego rozróżnienia. Wymagany wpis od skargi to kwota 100 tys zł (s 1 akt sądowych). Badając niniejszy wniosek o prawo pomocy spółki referendarz sądowy stanął przed trudnym zadaniem. Z jednej strony zdolność spółki do ponoszenia kosztów postępowania została już oceniona w postepowaniu sądowym (postanowienie z 18.2.2015 r III SA/Wa 3473/14), z drugiej strony spółka nadal ponosi argumenty o braku środków na poczet postepowania sądowego. Referendarz sądowy zarazem, jako dysponent środków publicznych, jest zobowiązany do uwzględniania poglądów wyrażonych w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którymi: jeśli spółka zrezygnowała z bycia "przedsiębiorcą" i w konsekwencji nie uzyskuje przychodów oraz nie podejmuje konkretnych starań ukierunkowanych na ich uzyskiwanie, to oznacza, że brak środków na ponoszenie kosztów sądowych jest powodowany postawą skarżącej. Oczywiście taka aktywność należy do decyzji samej skarżącej, z tym jednak zastrzeżeniem, że jeśli pozostaje ona bierna, to nie może następnie skutecznie domagać się przyznania prawa pomocy i traktowania jej w sposób uprzywilejowany (np. postanowienie z 17.12.2014 r I FZ 459/14, CBOSA). Oczywistym też jest, ze w państwie prawa dozwolona jest każda działalność gospodarcza, która jest zgodna z prawem, zatem nie mogą zostać uwzględnione w tym postepowaniu przekonania spółki o "uniemożliwianiu jej prowadzenia działalności przez organy podatkowe". Z orzecznictwa sądowoadministracyjnego wynika nadto obowiązek uwzględniania w prowadzonej działalności gospodarczej ryzyka związanego z ta działalnością, tj ryzyka prowadzenia sporów sądowych. Spółka powinna wykazać nie tylko, że nie ma środków na poniesienie tych kosztów, ale także, że nie ma ich, pomimo że podjęła wszelkie niezbędne działania by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (postanowienie 17.04.2014 r I OZ 304/14,). Nacisk kładzie się na znaczenie i zrozumienie przez spółkę ryzyka prowadzenia działalności (por. postanowienie NSA z dnia 6 lutego 2013 r., sygn. akt II GZ 42/13). Takie okoliczności w niniejszej sprawie nie zostały wykazane przez stronę, co ma tym większe znaczenie, ze spółka, na s 2 pisma z 30 kwietnia 2015 r, zadeklarowała podejmowanie takich "zapobiegawczych" działań – w innych jednak sprawach (np. pożyczki od wspólników). Referendarz sądowy wzmiankowuje zarazem, że przyznanie prawa pomocy spółce kapitałowej sądy uzależniają od wykorzystania możliwości pozyskania przez spółkę dodatkowych środków finansowych. Chodzi tu o zobowiązanie wspólników do dopłat (art. 177 § 1 ksh). Dopłata, jako forma wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki, może być wykorzystana także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę. Należy wykazać, ze spółka podjęła niezbędne kroki w celu zdobycia funduszy na pokrycie wydatków związanych z postępowaniem. Nic nie stoi na przeszkodzie, aby spółka zwróciła się do swojego wspólnika o pomoc finansową konieczną do prowadzenia niniejszego postępowania. (postanowienie z 17.12. 2014 r I FZ 459/14). W badanej sprawie spółka ograniczyła się do gołosłownego stwierdzenia o braku wniesienia dopłat przez wspólników. W świetle powyżej poczynionych uwag nie jest to jednak okoliczność uzasadniającą przyznanie prawa pomocy. Referendarz zwraca uwagę na jeszcze jedną niespójność w wyjaśnieniach spółki. Z jednej strony deklaruje ona zaprzestanie działalności gospodarczej i brak przychodów, jak też środków w kasie. Tymczasem z złożonego przez nią rachunku zysków i strat za 2014 r, czyli za okres w którym, biorąc pod uwagę daty kwestionowanej i poprzedzającej ją decyzji, spółka powinna liczyć się z ponoszeniem kosztów działalności (postępowania) osiągała ona kilkusettysięczny przychód. Czym innym są wysoce prawdopodobne koszty sądowe, jeśli nie kosztami (i ryzykiem) działalności gospodarczej, które trzeba przewidzieć. Co więcej, jeśli dawać wiarę deklaracjom strony zawartym w sprawie o sygn. III SA/Wa 3473/14 (postanowienie z 18/2/2014 r), to "mimo deklarowanego braku przychodów w dalszym ciągu spółka ponosi wydatki na wypłatę wynagrodzeń. Przykładowo w lutym 2014 r. wypłaciła na rzecz M.M. wynagrodzenie w wysokości 42.375 zł, zaś na rzecz V.P. w kwocie 84.750 zł. W okresie styczeń-listopad 2014 r. łącznie na ten cel wydatkowała 341.046,21 zł. Koszt usług obcych wyniósł natomiast 25.489,54 zł". Oceniając tą okoliczność referendarz sądowy jest winien wykazać szacunek dla dorobku prawnego i traktuje uiszczanie świadczeń publicznoprawnych, w tym podatków (nawet w większej od spodziewanej wysokości) oraz kosztów sądowych, jako jeden z wydatków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, które – co do zasady - powinny być zaspokajane z uzyskiwanych przychodów (podobnie postanowienia z 5.06.2008 r., I FZ 236/08, 2.07. 2004 r., I SA/Gd 269/04, z 18.10.2013 r., II FZ 878/13, z 27.02. 2014 r II FZ 1353/13 CBOSA). Przedsiębiorca - w ramach finansowej kalkulacji kosztów prowadzenia działalności - powinien przewidywać również środki na ewentualne dochodzenie należności i spory sądowe (odpowiedź podsekretarza stanu w ministerstwie sprawiedliwości - z upoważnienia ministra - na interpelację nr 4754 w sprawie zwolnień od kosztów postępowania sądowego). Podobny szacunek referendarz sadowy jest winien także orzecznictwu Trybunału Praw Człowieka, który stwierdził, że jeżeli spółka generowała przychody i miała miesięczny obrót, zatem mogła dowolnie dysponować swymi przychodami i, mimo że deklarowała straty przekraczające jej przychody, to koszty sądowe winny były zostać uznane za część kosztów działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącą spółkę. Opłaty sądowe powinny być traktowane jako część kosztów działalności przedsiębiorcy (wyrok z 19/1/ 2010 r nr 1783/04, Felix Blau sp. z o.o. p. Polsce). Dlatego, zdaniem referendarza sądowego, spółka nie wykazała zaistnienia którejkolwiek przesłanki z art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz 270 ze zm., dalej: P.p.s.a.) i należało odmówić przyznania prawa pomocy. Dla odmowy przyznania prawa pomocy wtórne znaczenie ma niedochowanie, pomimo profesjonalnej obsługi prawnej, lojalnej współpracy z sądem zakresie ustalania stanu majątkowego (szczegółowe wyciągi z rachunków bankowych za ostatnie trzy miesiące p r o w a d z e n i a działalności, nadesłanie zestawienia faktur VAT za ostatnie sześć miesięcy p r o w a d z e n i a działalności). Nieprzedstawienie wymaganych dokumentów świadczy o niedochowaniu przez stronę staranności przy ubieganiu się o zwolnienie od kosztów sądowych. Strona, która nie wykonuje zobowiązań sądu, w zakresie ujawnienia jej majątku i nie przedstawia sądowi dokumentów finansowych, których sąd żąda, nie może powoływać się na naruszenie art. 6 ust. 1 Konwencji (wyrok z 17 /2/2009 roku w sprawie Gospodarczyk p.Polsce, skarga nr 6134/03; wyrok z 19 /4/2011 roku w Elcomp sp. z o.o. p. Polsce, skarga nr 37492/05). Kończąc ten, przydługi nieco wywód, referendarz sądowy uznaje - z żalem - że pomimo podjęcia przez niego starań, wystosowania wezwania do spółki nie znalazł on – przy obecnym sposobie argumentacji spółki i wskazówkach z orzecznictwa sadowoadministracyjnego - powodów, które umożliwiłyby korzystne dla spółki rozstrzygnięcie o prawie pomocy. Mając to na uwadze, na podstawie art. 243 § 1 u.p.p.s.a., art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 u.p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 u.p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.