III SA/Wa 847/14

WyrokWSA w Warszawie2014-10-10

Skład orzekający: Marek Krawczak, Elżbieta Olechniewicz, Ewa Radziszewska-Krupa

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Dyrektor Izby Skarbowej prawidłowo odmówił umorzenia zaległości podatkowej za rok 2006, pomimo umorzenia zaległości za rok 2005, biorąc pod uwagę trudną sytuację finansową podatniczki?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że Dyrektor Izby Skarbowej prawidłowo ocenił, iż w sprawie nie zaszły przesłanki uzasadniające umorzenie zaległości podatkowej za rok 2006. Pomimo trudnej sytuacji finansowej podatniczki, organ prawidłowo ocenił, że jej egzystencja nie jest zagrożona, a zasiłki z pomocy społecznej nie podlegają egzekucji, co nie uzasadniało umorzenia w całości. Sąd podkreślił, że umorzenie zaległości podatkowych jest instytucją wyjątkową, zależną od uznania administracyjnego organu, a jego decyzja musi być prawidłowo umotywowana, co w tym przypadku miało miejsce.
Stan faktyczny
Skarżąca M. B. wniosła o umorzenie zaległości z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego za lata 2005-2007 z powodu trudnej sytuacji majątkowej i rodzinnej (opieka nad niepełnosprawną córką, brak dochodów). Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił umorzenia za lata 2005-2006, a umorzył za 2007 r. jako bezprzedmiotowe. Dyrektor Izby Skarbowej uchylił decyzję w części dotyczącej roku 2005 i umorzył zaległość, ale odmówił umorzenia za rok 2006. Skarżąca zaskarżyła decyzję DIS w części odmawiającej umorzenia za rok 2006, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego.
Rozstrzygnięcie
Oddalenie skargi.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Krawczak, Sędziowie sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz (sprawozdawca) sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Protokolant starszy referent Monika Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 października 2014 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej za 2005 r. i 2007 r. oraz odmowy umorzenia zaległości za 2006 r. w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych oddala skargę Z akt sprawy wynika, iż M. B. wystąpiła z wnioskiem do Naczelnika Urzędu Skarbowego W. (dalej: NUS) z prośbą o umorzenie zaległości z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów ewidencjonowanych za lata 2005 - 2007 r. wraz z odsetkami za zwłokę. Skarżąca wyjaśniła, iż przedmiotowe zaległości podatkowe wynikają z decyzji wydanych przez Urząd Kontroli Skarbowej w W. w związku z prowadzoną do 2007 r. działalnością gospodarczą polegającą na prowadzeniu punktów sprzedaży odzieży oraz galanterii skórzanej. Z przyczyn losowych, a zwłaszcza ze względu na konieczność opieki nad niepełnosprawną córką zmuszona była do zlikwidowania tej działalności. W uzasadnieniu wniosku Skarżąca powołała się na swoją bardzo trudną sytuację majątkową, która uniemożliwia uregulowanie przedmiotowych zaległości podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę. Skarżąca wyjaśniła, iż w okresie od 19 listopada 2010 r. do 10 stycznia 2012 r. posiadała status osoby bezrobotnej, a źródłem utrzymania był zasiłek i renta córki, natomiast w chwili obecnej źródłem utrzymania jest świadczenie pielęgnacyjne przyznane w związku z rezygnacją z zatrudnienia i koniecznością sprawowania opieki nad chorą córką powiększone o dodatek przyznany w ramach rządowego programu pomocowego w łącznej kwocie 620,00zł oraz renta córki w kwocie 682,62zł. Dochody te przeznaczane są w całości na wydatki życia codziennego, lekarstwa i rehabilitację córki. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego NUS decyzją z dnia [...] września 2013 r. odmówił umorzenia zaległości z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów ewidencjonowanych za 2005- 2006 r. w łącznej kwocie 95.083,61 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 77.144,25zł, z uwagi na brak przesłanek wynikających z art. 67a §1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 2013r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012r. poz. 749 ze zm., dalej; O.p.), oraz umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w części dotyczącej umorzenia zaległości z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów ewidencjonowanych za 2007 r., z uwagi na brak zaległości podatkowej. Skarżąca wniosła odwołanie od powyższej decyzji NUS zarzucając jej naruszenie art. 67a §1 pkt 3 O.p. poprzez przyjęcie, że pomimo, iż wykazała, że jej sytuacja życiowa i finansowa uległa zmianie, nie zachodzi uzasadniony ważny interes podatnika w umorzeniu zaległości; naruszenie art. 121, 122, 187 § 1 oraz art. 210 § 4 O.p. poprzez selektywne i wybiórcze gromadzenie materiału dowodowego i ograniczenie się w uzasadnieniu decyzji do analizy obecnej sytuacji Skarżącej z zaniechaniem ustalenia jak sytuacja ta w ciągu ostatnich lat uległa zmianie. W uzasadnieniu Skarżąca podniosła, iż NUS uznał, że brak środków na zapłatę przedmiotowego zobowiązania oraz trudna sytuacja finansowa i życiowa, jakkolwiek mogą mieć wpływ na wydanie pozytywnej decyzji, nie stanowią same w sobie wystarczającej przesłanki do zastosowania wnioskowanej ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowych, jednak wskazał na brak w przedmiotowej sprawie ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego pozwalającego na umorzenie przedmiotowych zaległości podatkowych, pomimo załączenia do akt sprawy dokumentów i oświadczeń, ten ważny interes podatnika potwierdzających. Skarżąca podniosła, iż NUS pominął w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji istotne fakty zawarte we wniosku, które stały się przyczyną trudnej sytuacji finansowej, tj. że przebywa z mężem w nieformalnej separacji, samotnie wychowuje niepełnosprawną córkę, uzyskiwane dochody w całości przeznaczane są na wydatki życia codziennego, lekarstwa i rehabilitację córki oraz, że zadłużenie było spłacane przy pomocy rodziny, która nie ma już środków na dalszą pomoc. Decyzją z [...] grudnia 2013r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. (dalej: DIS) uchylił decyzję NUS w części dotyczącej odmowy umorzenia zaległości za 2005 i 2006 r. i umorzył zaległość podatkową z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów ewidencjonowanych za 2005 w kwocie 18.591.11 zł wraz z odsetkami za zwłokę w wysokości 16.713.00zł; jednocześnie odmówił umorzenia zaległości podatkowej z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów ewidencjonowanych za 2006 w kwocie 75.491,40zl wraz z odsetkami za zwłokę w wysokości 59.531,00zł i w pozostałym zakresie utrzymał w mocy decyzję NUS. DIS wyjaśnił, że podstawą prawną rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie jest art. 67a § 1 pkt 3 O.p. Zgodnie z jego brzmieniem - organ podatkowy, z zastrzeżeniem art. 67b, na wniosek podatnika w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwlokę lub opłatę prolongacyjną. Ustalając przesłanki powyższej ulgi ustawodawca użył w przepisach zwrotów niedookreślonych tj. ważny interes podatnika oraz interes publiczny, co można uznać za swoistą klauzulę generalną odsyłającą do ocen pozaprawnych. Przez ważny interes podatnika należy rozumieć takie względy, które mogłyby powodować zachwianie podstaw jego egzystencji. Pojęcie ważnego interesu podatnika nie jest ograniczone tylko i wyłącznie do sytuacji nadzwyczajnych czy też zdarzeń losowych uniemożliwiających uregulowanie podatku w terminie, pojęcie to funkcjonuje również w szerszym znaczeniu, uwzględniającym normalną sytuację ekonomiczną podatnika, wysokość uzyskiwanych przez niego dochodów oraz wydatków, a w tym względzie również wydatków ponoszonych w związku z podstawowymi kosztami egzystencji podatnika jak również członków najbliższej rodziny. Ważny interes podatnika może być jednak przesłanką do udzielenia wnioskowanej ulgi tylko wówczas gdy w okolicznościach faktycznych i prawnych danej sprawy znajdują się takie, które wyróżniają sytuację Strony w stosunku do innych podatników. Przez interes publiczny z kolei należy rozumieć dyrektywę postępowania, nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego ogółu społeczeństwa, takich jak na przykład sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, korekta błędnych decyzji. DIS po analizie przedstawionej przez Skarżącą jej sytuacji finansowej i materialnej doszedł do przekonania, iż okoliczności przez nią przedstawione wskazują na wystąpienie w sprawie ważnego interesu podatnika uzasadniającego częściowe uwzględnienie wniosku. Zdaniem DIS w sprawie wystąpiły okoliczności i zdarzenia uzasadniające umorzenie zaległości podatkowej z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów ewidencjonowanych za 2005r. w kwocie 18.591,11 zł wraz z odsetkami za zwłokę w wysokości 16.713,00zl. DIS wskazał, iż nie neguje, iż sytuacja finansowa Skarżącej jest trudna a uzyskiwane dochody w postaci zasiłków wypłacanych z Ośrodka Pomocy Społecznej oraz renta córki wystarczają jak Skarżąca wskazała, jedynie na utrzymanie jej oraz niepełnosprawnej córki, nie mogą skutkować obowiązkiem umorzenia przedmiotowych zaległości w całości. DIS wskazał, że w jego ocenie nie jest zagrożona egzystencja Skarżącej, gdyż jak wynika z akt sprawy źródłem Jej utrzymania są zasiłki wypłacane przez Ośrodek Pomocy Społecznej, które nie podlegają egzekucji. Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu DIS podkreślił, że w jego ocenie decyzja NUS podjęta została w granicach uznania administracyjnego z uwzględnieniem ustawowych dyrektyw określonych w art. 67a §1 pkt 3 O.p. zatem wydana jest zgodnie z prawem. W związku z powyższym zarzut naruszenia art. 67a § 1 pkt 3 O.p. jest bezzasadny. W ocenie DIS zarzut naruszenia art. 121 § 1, art. 122, art. 187, art. 210 § 4 O.p. jest nieuzasadniony z uwagi na to, że NUS przeprowadził wszechstronne postępowanie wyjaśniająco-dowodowe. Zaś dokonane w toku prowadzonego postępowania ustalenia znalazły odbicie w treści uzasadnienia wydanej decyzji. NUS stosownie do art. 187 § 1 O.p. zebrał i w sposób wyczerpujący rozpatrzył cały materiał dowodowy, dokonując analizy aktualnej sytuacji Skarżącej, opierając się na; oświadczeniach i danych składanych przez Skarżącą w trakcie postępowania podatkowego oraz dokumentach i informacjach, będących w posiadaniu organu podatkowego. W trakcie trwającego postępowania NUS informował Skarżącą o działaniach podejmowanych w trakcie rozpatrywania wniosku o udzielenie ulgi w formie rozłożenia na raty zaległości podatkowej, zaś przed wydaniem decyzji, wyznaczył, na podstawie art. 123 § 1 i art. 200 § 1 O.p., termin do zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym i umożliwił wypowiedzenie się w jego sprawie. Odnosząc się do kwestii przedawnienia DIS wyjaśnił, że w stosunku do zaległości za 2005 r., na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 23 grudnia 2010r. nr [...], doręczonego Skarżącej w dniu 11 stycznia 2011 r., dokonano zajęcia rachunku bankowego w banku [...] S.A., o czym Skarżąca została zawiadomiona w dniu 4 lutego 2011 r. Ponadto 28 czerwca 2013r. zastosowano ostatni skuteczny środek egzekucyjny w postaci pobrania gotówki od Skarżącej. W związku z powyższym bieg terminu przedawnienia został przerwany i biegnie na nowo od dnia 28 czerwca 2013 r. W stosunku zaś do zaległości podatkowych za 2006r w dniu 21 listopada 2012 r. na wniosek wierzyciela zostało zawieszone prowadzone postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego Nr [...]. w związku postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 października 2012 r. Sygn. akt II FZ 801/12 o wstrzymaniu wykonania decyzji. W związku z powyższym zobowiązania podatkowe za 2006 r., jest nadal wymagalne. Skarżąca zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzję DIS w części odmawiającej umorzenia zobowiązania w zryczałtowanym podatku dochodowym od przychodów ewidencjonowanych za rok 2006. Wniosła o uchylenie decyzji DIS w zaskarżonej części. Skarżąca zarzuciła decyzji DIS naruszenie przepisów postępowania, który miał wpływ na wynik sprawy, a w szczególności: art. 121, 122 187 § 1 oraz art. 210 § 4 O.p. poprzez selektywne i wybiórcze gromadzenie materiału dowodowego i brak w uzasadnieniu decyzji jakiegokolwiek wskazania przyczyn zróżnicowania sytuacji Skarżącej, co do zaległości za rok 2005 i 2006 do analizy sytuacji finansowej Skarżącej z zaniechaniem jak sytuacja ta w ciągu ostatnich lat uległa zmianie; naruszenie prawa materialnego, a w szczególności art. 67a) § 1 pkt.3 O.p. poprzez jego błędną wykładnię, w wyniku, czego przyjęto, iż w sprawie nie zachodzą przesłanki uzasadniające umorzenie zaległości w zryczałtowanym podatku dochodowym od przychodów ewidencjonowanych za rok 2006 mimo umorzenia w tej samej decyzji zaległości za rok 2005, co potwierdza spełnienie warunków umorzenia także w zakresie roku 2006. Zdaniem Skarżącej w zakresie roku 2006 decyzja DIS ma charakter dowolny i nie zawiera żadnego uzasadnienia, które pozwoliłoby na ocenę, jakimi przesłankami kierował się DIS przyjmując, że w przypadku zaległości z roku 2005 zachodzi ważny interes Skarżącej, zaś w zakresie roku 2006 już nie. W odpowiedzi na skargę DIS wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie wyjaśnić należy, że kontrola legalności w niniejszej sprawie była zakreślona przez Skarżącą do części decyzji DIS, w której organ odmówił Skarżącej umorzenia zaległości podatkowej z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów ewidencjonowanych za 2006r. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji konieczne jest odniesienie się do instytucji umorzenia zaległości podatkowych i jej przesłanek, ma ona bowiem wyjątkowy charakter. Umorzenie stanowi nieefektywny sposób wygasania zobowiązań i polega na ostatecznym odstąpieniu przez wierzyciela podatkowego od poboru podatku po upływie terminu płatności. O jego wyjątkowym charakterze świadczy również okoliczność, że przyjętą zasadą, wynikającą z art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, jest płacenie podatków, a nie zwalnianie podatnika z tego obowiązku. Stosownie do art. 67a § 1 pkt 3 O.p. organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b O.p., w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Instytucja umorzenia zaległości podatkowej w trybie decyzji organu podatkowego w indywidualnej sprawie zbudowana jest przy zastosowaniu tzw. uznania administracyjnego, które jest konstrukcją prawną pozwalającą organowi administracji publicznej na wybór konsekwencji prawnych zaistniałej sytuacji, do której odnosi się hipoteza normy prawnej. W konsekwencji powyższego organ podatkowy może, ale nie musi, umorzyć zaległość podatkową lub odsetki za zwłokę. Uznanie to jest ograniczone kierunkowymi dyrektywami wyboru, którymi są użyte w treści przepisu zwroty: "ważny interes podatnika" oraz "interes publiczny". Zwroty te stanowią przesłanki zastosowania instytucji umorzenia zaległości podatkowej, o której mowa w art. 67a § 1 pkt 3 O.p. Przesłanki te należy zaliczyć do zwrotów niedookreślonych, przy ocenie których należy odnosić się do ocen pozaprawnych. W zakresie umorzenia dokonywanego przez organ podatkowy istnienie ustawowego kryterium "ważnego interesu podatnika" lub "interesu publicznego" musi być w każdym przypadku indywidualnie ustalane przez ten organ w ramach postępowania podatkowego. Pojęcie interesu publicznego nie ma bowiem stałego zakresu treści, co wymaga każdorazowo dokonywania oceny skutków rozstrzygnięć prawnych z punktu widzenia respektowania wartości, które mogą zawrzeć się w pojęciu "interesu publicznego". Uwzględnienie "interesu publicznego" oznacza tym samym dyrektywę postępowania, zgodnie z którą należy mieć na uwadze wartości wspólne dla całego społeczeństwa tj. sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego oraz kontrolę błędnych decyzji. Jako "ważny interes podatnika" należy natomiast uznać sytuację, w której z powodu nadzwyczajnych przypadków losowych nie jest on w stanie uregulować zaległości podatkowej (por. wyroki sygn. akt III SA 659/01, III SA1838/01, SA/Sz 945/01). Dokonując wykładni pojęcia "ważnego interesu podatnika" należy zwrócić uwagę na wyrok w sprawie sygn. akt SA/Sz 850/98, w którym wyjaśniono, że interes podatnika, w rozumieniu art. 67a § 1 pkt 3 O.p. należy widzieć szerzej, mając na uwadze nie tylko sytuacje nadzwyczajne, ale także normalną sytuację ekonomiczną, w tym wysokość uzyskiwanych przez stronę dochodów, jak również konieczność ponoszenia wydatków. Precyzując pojęcia "ważnego interesu podatnika" oraz "interesu publicznego" należy przyjąć, że interes społeczny nie sprowadza się do zapewnienia maksymalnych dochodów w budżecie państwa, w szczególności zaś, że organ podatkowy zobowiązany jest, w toku rozpatrywania wniosku podatnika o umorzenie zaległości podatkowej, do uwzględniania ważnego interesu podatnika jedynie wówczas, gdy nie stoi temu na przeszkodzie interes publiczny. Organ podatkowy ustala i ocenia stan faktyczny indywidualnej sprawy w przedmiocie przyznania ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych i dokonuje jego subsumcji pod unormowanie wynikające z art. 67a § 1 O.p. Dokonuje tego w pierwszej kolejności z punktu widzenia spełnienia przesłanek "ważnego interesu podatnika" lub "interesu publicznego". Jeżeli więc w indywidualnej sprawie organ podatkowy, po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, ustali i oceni ziszczenie się przesłanki "ważnego interesu podatnika" lub "interesu publicznego", które uzasadniać mogą udzielenie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych, może w takim przypadku zastosować wnioskowaną ulgę. W przeciwnym wypadku, jeżeli organ ustali i oceni, że przesłanki te w rozpoznawanej sprawie nie występują, nie będzie wówczas uprawniony do zastosowania ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych. Z treści art. 67a O.p. wynika, że organ ma możliwość, nie zaś obowiązek zastosowania ulgi podatkowej. Zaistnienie jednej z przesłanek wymienionych w art. 67a § 1 pkt 3 O.p. stanowi punkt wyjścia dla rozważenia przez organ czy w konkretnym przypadku instytucja umorzenia zaległości podatkowych może mieć zastosowanie. Ważnego interesu podatnika, jako przesłanki umorzenia zaległości podatkowych, nie można utożsamiać z subiektywnym przekonaniem samego podatnika o potrzebie umorzenia zaległości podatkowych. W orzecznictwie sądowym pojęcie "ważnego interesu podatnika" jest interpretowane na tle okoliczności konkretnej sprawy. Zarówno w orzecznictwie, jak i w piśmiennictwie prawniczym przyjmuje się, że przez "ważny interes podatnika" należy rozumieć nadzwyczajne względy, które mogłyby zachwiać podstawami egzystencji podatnika (III SA 1838/01, III SA 2904/06; R. Mastalski w: B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa, Komentarz 2010, Wrocław 2010, s. 349; B. Dauter w: S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Ordynacja podatkowa, Komentarz, Warszawa 2010, s. 382). Zwrot ten nie ma zatem stałego zakresu treści, lecz jest to zespół ogólnie zarysowanych celów, które należy wziąć pod uwagę w procesie stosowania prawa i zawsze odnieść go do indywidualnej sytuacji podatnika, występującego z wnioskiem o przyznanie ulgi podatkowej. Innymi słowy zwrot normatywny "ważny interes podatnika" jest swoistą klauzulą generalną, odsyłającą do ocen pozaprawnych, determinowanych okolicznościami faktycznymi każdej konkretnej sprawy, rozpatrywanej przez organ. Okoliczności związane z powstaniem zaległości podatkowych są jednymi z najistotniejszych z punktu widzenia rozważanego przepisu prawa materialnego. Nie może budzić wątpliwości, że to czy zaległości powstały na skutek działań podejmowanych przez podatnika, czy też na skutek np. klęski żywiołowej, mają zasadnicze znaczenie dla oceny czy zaistniały przesłanki ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego (por. II FSK 219/ 08, II FSK 1541/09, II FSK 2021/09, II FSK 620/09, II FSK 1786/09). Analizowany "ważny interes" musi być postrzegany w znaczeniu obiektywnym. Nie ma rozstrzygającego znaczenia wyłącznie subiektywne przekonanie podatnika, ubiegającego się o zastosowanie wnioskowanej ulgi (II FSK 1335/09). Przesłanka "interesu publicznego", rozumiana jako dyrektywa postępowania, nakazująca mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów władzy, także nie ma stałego zakresu treści, lecz jest to zespół ogólnie zarysowanych celów, które należy wziąć pod uwagę w procesie stosowania prawa i zawsze odnieść go do indywidualnej sytuacji podatnika, występującego z wnioskiem o umorzenie zaległości podatkowych. Rozważając ten problem należy pamiętać, że zgodnie z art. 84 Konstytucji, każdy jest zobowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków określonych w ustawach. Możliwość zaś umorzenia zaległości podatkowych ma charakter wyjątkowy i jest odstępstwem od konstytucyjnej zasady powszechności opodatkowania. Ponadto umorzenie zaległości podatkowych zależy od swobodnego uznania organu, który nawet w przypadku zaistnienia jednej bądź obu ustawowych przesłanek umorzenia, może odmówić zastosowania ulgi (por. II FSK 620/09). W przypadku złożenia przez podatnika wniosku o umorzenie zaległości podatkowych, odsetek za zwłokę, organ powinien zatem przeprowadzić postępowanie wyjaśniające na okoliczność czy zachodzą przesłanki, uzasadniające zastosowanie umorzenia. Nawet jednak, gdy organ stwierdzi, iż zachodzi jedna lub obie z tych przesłanek, w ramach przysługującego mu uznania, może nie uwzględnić wniosku o umorzenie zaległości lub odsetek. Decyzja o wyborze skutku prawnego nie może jednak być dowolna, powinna być bowiem właściwie umotywowana. W ocenie Sądu przedstawione rozważania prawne, opisujące w istocie prawidłowe rozumienie i stosowanie przez organ podatkowy uznaniowej instytucji z art. 67a § 1 pkt 3 O.p. prowadzą do stwierdzenia, że decyzja w zaskarżonym zakresie odpowiada standardom legalności stawianym decyzji uznaniowej w obowiązującym porządku prawnym. W niniejszej sprawie DIS wydanie decyzji poprzedził prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem podatkowym, prawidłowo zebrał materiał dowodowy, prawidłowo ocenił, że jest on wyczerpujący w zakresie okoliczności istotnych, prawidłowo ustalił stan faktyczny rozpatrywanej sprawy i rozważył wszelkie okoliczności, mogące mieć wpływ na wybór możliwości rozstrzygnięcia w zakresie udzielenia bądź odmowy udzielenia ulgi. DIS ustalił źródła utrzymania Skarżącej, odniósł te informacje do przedstawionych przez Skarżącą bieżących wydatków. DIS wziął pod uwagę, że Skarżąca jest osobą bezrobotną opiekującą się niepełnosprawną córką. Wskazał, że sytuacja finansowa Skarżącej jest trudna, a uzyskiwane dochody niskie, ale w ocenie DIS odmowa umorzenia zaległości nie spowoduje zagrożenia egzystencji Skarżącej, bowiem zasiłki wypłacane przez Ośrodek Pomocy Społecznej nie podlegają egzekucji, więc nie zachodzi obawa, że Skarżąca z córką stracą podstawowe środki do życia. W ocenie Sądu DIS wypełnił również dyspozycję art. 122 O.p. DIS podjął niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Zgodnie zaś z art. 187 § 1 O.p. zebrał i w sposób wyczerpujący rozpatrzył cały materiał dowodowy. Zdaniem Sądu uzasadnienie decyzji DIS spełnia też wymogi art. 210 § 4 O.p. DIS w uzasadnieniu decyzji w sposób czytelny i umożliwiający kontrolę poszczególnych etapów rozumowania, przedstawił wszystkie przesłanki faktyczne i interpretacyjne wnioskowania, które doprowadziło DIS do odmowy umorzenia zaległości za 2006r. DIS podjął czynności zmierzające do ustalenia sytuacji majątkowej i rodzinnej Skarżącej, odniósł się do wszystkich podnoszonych argumentów, uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie, dokonał swobodnej oceny sytuacji faktycznej przez pryzmat ważnego interesu publicznego i ważnego interesu Skarżącej. Ponownie podkreślić należy, że Sąd nie jest uprawniony do badania merytorycznej zasadności (celowości) uznaniowej decyzji DIS. Sąd nie rozstrzyga czy pobór podatku powinien być zaniechany wskutek umorzenia zaległości podatkowej. Takie rozstrzygnięcie należy wyłącznie do organów. Natomiast zakresie zgodności z przepisami proceduralnymi w ocenie Sądu zaskarżona decyzja jest prawidłowa. Sąd nie dopatrując się wskazanych w skardze naruszeń, a także innych uchybień, które należało wziąć pod rozwagę z urzędu, a które mogłyby dawać podstawę do uchylenia decyzji DIS w zaskarżonej części, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.), oddalił skargę.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło