IV SA/Wa 1228/19

Dnia 3 grudnia 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aneta Dąbrowska Sędziowie Sędzia WSA Marzena Milewska - Karczewska Sędzia del. SO Aleksandra Westra (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 grudnia 2019 roku w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. C. na postanowienie Ministra Energii z dnia [...] kwietnia 2019 roku, nr [...] w przedmiocie odmowy przewrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy oddala skargę. Zaskarżonym do Sądu postanowieniem z [...] kwietnia 2019 r. znak [...] Minister Energii, w oparciu o przepis art. 58, art. 59 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, odmówił A. C. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem z [...] listopada 2018 r. Powyższe postanowienie zapadło w następującym stanie sprawy. Wnioskiem z dnia [...] marca 2018 r. A.C. zwróciła się do Ministra Energii o rozpatrzenie sprawy dotyczącej prawa poboru z pola naftowego "[...]" [...]. Postanowieniem z [...] listopada 2018 r. Minister Energii odmówił wszczęcia postępowania w sprawie na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. Postanowienie zostało doręczone stronie 6 grudnia 2018 r. Pismem z dnia 16 kutego 2019 r. skierowanym do Ministra Energii (data nadania pisma w placówce Poczty Polskiej [...] luty 2019 r.) A. C. poinformowała, że z przyczyn od niej niezależnych nie mogła dotrzymać terminu, aby wystąpić z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy i zwróciła się o ponowną pomoc w odzyskaniu praw do poboru. Do pisma strona dołączyła kopię odpowiedzi z Archiwum Państwowego w [...] z [...] kwietnia 2002 r. Zaskarżonym postanowieniem Minister odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu wskazano, że wnioskodawczyni nie dochowała 7 dniowego terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, a ponadto nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Jednocześnie organ uznał, że odmowa przywrócenia terminu załatwia nie tylko sprawę wniosku o przywrócenie terminu, ale potwierdza, że wniesienie odwołania nastąpiło z uchybieniem terminu, czyli rozstrzyga również o tym co jest przedmiotem postanowienia z art. 134 k.p.a., co czyni zbędnym wydanie postanowienia w oparciu o art. 134 k.p.a. A. C. złożyła skargę na ww. postanowienie z [...] kwietnia 2019 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżąca podniosła, że bez swojej winy uchybiła terminowi. Podała, że ma 86 lat, a jej mąż 90. Wskutek upływu lat nie może rozeznać znaczenia słów, nie rozumie pojęć prawniczych, nie zdawała sobie sprawy, że wskazany termin musi być bezwarunkowo dotrzymany. Podała, że jej mąż jest po dwóch udarach, wymaga całodobowej opieki i trudno jej było dotrzymać terminu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2019. 2167 tj.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami prawa procesowego obowiązującymi w dacie jego wydania. Podkreślenia przy tym wymaga, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2019.2325 tj.), dalej "p.p.s.a", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Mając na uwadze powyższe kryteria Sąd dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżonym postanowieniem Minister Energii odmówił A. C. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem z [...] listopada 2018 r. Instytucja przywrócenia terminu została uregulowana została w art. 58 k.p.a. i 59 k.p.a. Stosownie do treści art. 59 § 2 k.p.a. o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia. Zgodnie zaś z art. 58 § 1 k.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (art. 58 § 2 k.p.a.). Zgodnie natomiast z art. 127 § 3 k.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy; do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji. Z treści przywołanych wyżej przepisów wynika, że organ administracji publicznej – właściwy do rozpatrzenia środka zaskarżenia - jest obowiązany przywrócić termin, gdy zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: zainteresowany złoży wniosek o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi, jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu dopełni czynności, dla której termin był określony oraz zainteresowany uprawdopodobni, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Z kolei uprawniony do złożenia wniosku o przywrócenie terminu ma przede wszystkim obowiązek uprawdopodobnić, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Innymi słowy, zainteresowany winien uwiarygodnić stosowną argumentacją, że na skutek obiektywnych okoliczności, występujących bez woli strony i mimo dołożenia staranności w prowadzeniu własnych spraw, nie mógł dokonać tej czynności w przewidzianym terminie. Ponadto ma on wykazać, że przeszkoda istniała cały czas, aż do momentu wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Ciężar uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniającej brak winy w uchybieniu terminu spoczywa na stronie postępowania, która występuje z prośbą o jego przywrócenie. Organ powinien jedynie przedstawione przez nią okoliczności ocenić w świetle przesłanek z art. 58 § 1 k.p.a. Trudno jest bowiem wymagać od organu, aby prowadził postępowanie wyjaśniające przyczyny uchybienia terminu przez stronę (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 lutego 2007 r., sygn. akt II OSK 1806/06, wskazane orzeczenie i orzeczenie powołane poniżej dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Na podstawie akt sprawy Sąd stwierdził, że postanowienie z dnia [...] listopada 2018 r. zostało doręczone osobiście A. C. 6 grudnia 2018 r. Termin przysługujący do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy upłynął więc w dniu 13 grudnia 2018 r. A. C. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy pismem z dnia 16 lutego 2019 r., nadanym w placówce pocztowej w dniu [...] lutego 2019 r., a więc znacznie po upływie ustawowego terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wskazać należy, że przy doręczeniu postanowienia z [...] listopada 2018 r. strona została prawidłowo pouczona o prawie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia do organu prowadzącego sprawę, jak i skargi do sądu administracyjnego. Sąd uznał, że organ wydał właściwe rozstrzygnięcie w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Organ rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności wydaje albo postanowienie o przywróceniu terminu, albo o odmowie przywrócenia terminu. Przyczyny odmowy przywrócenia terminu pozostają zasadniczo w związku z brakiem prawdopodobieństwa, że uchybienie terminu do dokonania czynności nastąpiło bez winy podmiotu, który występuje z takim wnioskiem. Na gruncie przedmiotowej sprawy organ przyjął prawidłowo, że we wniosku o przywrócenie terminu nie uprawdopodobniono żadnych przeszkód, które uniemożliwiły złożenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w terminie. Samo powoływanie się na niezależne od strony przyczyny uniemożliwiające wniesienie środka zaskarżenia w terminie, bez ich sprecyzowania i złożenia jakichkolwiek dokumentów potwierdzających przyczynę braku możliwości złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w terminie, uznać należy za niewystarczające. Prawidłowo również organ wskazał w zaskarżonym postanowieniu, że strona nie wykazała dochowania 7 dniowego terminu do wniesienia wniosku, liczonego od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Powołać należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych, jak i w doktrynie ugruntował się pogląd, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w wyroku z dnia 14 stycznia 2016 r. (sygn. akt II SA/Ke 822/15) wskazał, że "warunek braku zawinienia w uchybieniu terminowi należy przy tym oceniać w kategoriach zachowania przez zainteresowanego reguł należytej staranności i racjonalnego postępowania przy wykonywaniu czynności. Chodzi, bowiem o taką przeszkodę w dotrzymaniu terminu, która była niezależna od woli i wiedzy strony, a zatem przeszkodę nie do przezwyciężenia, przeszkodę eliminującą nie tylko możliwość złożenia pisma procesowego w terminie, ale wykluczającą w ogóle normalne działanie". Natomiast Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 30 listopada 2006 r. stwierdził, że " jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej o swoje interesy." (sygn. akt II OSK 1397/05). W okolicznościach niniejszej sprawy wskazać również należy, że dopiero w skardze strona powołała okoliczności związane ze swoim wiekiem, stanem swojego zdrowia, jak również dotyczące jej męża i koniecznością sprawowania nad nim opieki. Natomiast skarżąca również do skargi nie załączyła żadnych dokumentów na potwierdzenie okoliczności dotyczących swojego stanu zdrowia jak i swojego małżonka, oraz nie podała daty ustania przyczyny uchybienia terminu do wniesienia środka zaskarżenia. Biorąc powyższe pod uwagę uznać należy, że skarżąca, jak zasadnie wskazał organ w zaskarżonym postanowieniu, ani nie uprawdopodobniła przeszkód, które uniemożliwiły jej złożenie wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy w terminie, ani nie wykazała, że dochowała 7 dniowego terminu wskazanego w art. 58 k.p.a. Na marginesie zauważyć należy, że Sąd nie podziela stanowiska organu co do tego, że odmowa przywrócenia terminu załatwia nie tylko sprawę wniosku o przywrócenie terminu ale również potwierdza, że wniesienie odwołania nastąpiło z uchybieniem terminu, czyli rozstrzyga również o tym, co jest przedmiotem postanowienia z art. 134 k.p.a. Według aktualnego i przeważającego nurtu orzeczniczego, który Sąd orzekający w sprawie podziela, w sytuacji gdy strona wraz z wniesieniem odwołania składa wniosek o przywrócenie terminu, a organ działając na podstawie art. 59 § 2 k.p.a. postanowieniem odmawia przywrócenia terminu, nie wypowiadając się co do czynności jaką jest wniesienie odwołania, to organ winien wydać także postanowienie o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, do czego obliguje go art. 134 k.p.a. (wyrok WSA z 25.07.2019 r. VIII SA/Wa 327/19 CBOSA). Treść art. 134 k.p.a. będącego bezwzględnie obowiązującą normą prawną wskazuje na obowiązek organu odwoławczego wyraźnego ustosunkowania się do tej czynności. Stwierdzenie uchybienia terminu wymaga zatem jednoznacznego rozstrzygnięcia w formie postanowienia (por. G. Łaszczyca, Komentarz do art. 134 K.p.a., teza 9, LEX 2010 r.). Również A. Wróbel w Komentarzu do art. 134 K.p.a. (LEX/el 2013 r., teza 19) uznaje za błędny pogląd, że w razie wydania przez organ odwoławczy postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania wykluczone jest wydanie postanowienia stwierdzającego uchybienie tego terminu. Pogląd ten zakłada bowiem, że przepis art. 134 w zakresie, w jakim zobowiązuje organ odwoławczy do wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania, staje się zbędny, co sprzeciwia się kardynalnej dyrektywie wykładni prawa, zgodnie z którą niedopuszczalne jest takie ustalanie znaczenia przepisu, przy którym pewne jego zwroty są traktowane jako zbędne (por. wyrok NSA z 4 lipca 2013 r., II OSK 588/12, LEX nr 1559823, wyrok NSA z 24 kwietnia 2013 r., II GSK 151/12, LEX nr 1337094, wyrok NSA z 8 maja 2012 r., II OSK 297/11, LEX nr 1252005, postanowienie NSA z 5 marca 2013 r., II OZ 141/13, LEX nr 1305582, wyrok 24 stycznia 2006 r., II OSK 50/05, LEX nr 220815). Z uwagi na powyższe organ winien również w formie procesowej wypowiedzieć się co do dopuszczalności złożonego wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, w przeciwnym razie może narazić się na zarzut bezczynności w rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji